بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

از جوامع کوچک تا شرکت‌های بزرگ

اگر از جوامع خوراکجو بپریم به امریکایی که شرکت‌های بزرگ بر آن حاکم‌اند، می‌بینیم همان نظام‌های تعاملی و رقابتی مبتنی بر نابرابری در آن وجود دارد. شرکت‌های بزرگ امروزی معمولاً طوری ساختار یافته‌اند که بیشتر شبیه جوامع یانومامو هستند، نه هادزا. و نتیجه آن است که رهبری بابون‌مانند را تشویق می‌کنند. مثلاً در سال ۲۰۱۷ حقوق مدیرعامل در بزرگ‌ترین شرکت‌های امریکایی به‌طور میانگین سالانه ۹ میلیون دلار بود، پس عجیب نیست که رقابت برای رسیدن به چنین دستمزدی بی‌رحمانه باشد. و عجیب هم نیست که رهبرهای بابون‌مانند را به‌خصوص مقام و قدرت و منافع مالی عظیم مدیرعامل‌بودن برمی‌انگیزد. اگرچه پیروان می‌خواهند رهبری فیل‌مانند را برای خود انتخاب کنند اما معمولاً بابون‌ها تا پیش از به‌دست‌آوردن مقام رهبری وانمود می‌کنند فیل هستند.

بی‌تردید عوامل بسیاری هست که در طی چند دهۀ گذشته سبب شده است حقوق و دستمزد مدیرعامل بیشتر باشد. شاید مرتبط‌ترین آن‌ها با بحث حاضر تأثیر حکم ۱۹۹۲ سازمان بورس و اوراق بهادار بود که شرکت‌های آمریکایی را ملزم کرد حقوق مدیرعامل را در جدول‌های استاندارد بیاورند، نه این‌که در میان گزارش‌های مفصل و جزئیات متعدد پنهان کنند. نگرانی سازمان بورس و اوراق بهادار از این واقعیت بود که نسبت حقوق مدیرعامل یک شرکت به حقوق کارگر معمولی همان شرکت از ۲۰ به ۱ در اواسط دهۀ ۱۹۶۰ به ۱۰۰ به ۱ در اوایل دهۀ ۱۹۹۰ رسیده بود. هدف از به‌کارگیری این قالب جدید این بود که سهامداران دربارۀ تفاوت دستمزد مدیرعاملان و کارگران معمولی اطلاعات روشنی داشته باشند، تا مدیرعاملان شرمنده شوند و دستمزد خود را پایین بیاورند.

متأسفانه این الزام تأثیر معکوس داشت و حقوق مدیرعامل‌ها با آهنگی سرسام‌آور رشد کرد و به بیش از ۲۰۰ به ۱ رسید. در سال ۲۰۱۷ این نسبت ۱۳۰ به ۱ بود اما بسیاری از مدیرعامل‌ها در این فهرست (مثلاً در شرکت کام‌کست، تی‌موبایل و پپسی) بیش از چهارصد یا پانصد برابر میانگین کارمندان خود دریافتی داشتند. ظاهراً شفافیت در اعلام حقوق مدیرعامل‌ها آن‌ها را به رقابت برای رسیدن به دستمزد بیشتر از سایر همتایانشان واداشت. پس این پیش‌فرض که مدیرعامل‌ها با مقایسۀ دستمزد خود با کارکنانشان و آگاهی از تفاوت سرسام‌آور خجالت‌زده می‌شوند، پیش‌فرض ساده‌لوحانه‌ای از آب درآمدمدیرعامل‌ها بیشتر به رتبۀ خود در مقایسه با مدیرعامل‌های دیگر توجه داشتند. از این یافته برمی‌آید که مدیرعاملان در اوایل دهۀ ۱۹۹۰ عمدتاً رهبرانی بابون‌مانند بودند، زیرا در رقابت برای انباشت بیشترین منابع، گرایششان نه به‌سوی گروه خود، بلکه بیشتر خودمحورانه بود. این یافته همچنین نشان می‌دهد که میل رهبران بابون‌مانند به منفعت‌طلبی، به بهای تحمیل هزینه به گروه خودشان، هیچ سقف مشخصی ندارد... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

آیا برای تقویت رهبری اخلاقی کاری می‌توان کرد؟

این بحث دربارۀ خاستگاه‌های تکاملی رهبری اخلاقی و غیراخلاقی پرسشی را پیش می‌آورد دربارۀ این‌که آیا برای مهار بابون‌گرایی و ترویج فیل‌گرایی کاری می‌توان کرد. باتوجه‌به نقش نابرابری، یک پاسخ آشکار کمینه‌کردن نابرابری است، به‌ویژه نابرابری میان پاداش‌های دریافتی رهبران و دیگر اعضای گروه. البته ایجاد این‌گونه تغییرات آسان نیست، زیرا رهبران بابون‌مانند در برابر کوشش‌ها برای افزایش برابری به‌شدت مقاومت می‌کنند اما غیرممکن هم نیست. مثلاً من گمان می‌کنم پست مدیرعاملی حتی اگر حقوق سالانه‌اش به‌طور میانگین ۹ میلیون دلار نباشد، باز هم متقاضیان شایستۀ بسیاری خواهد داشت.

در صورتی‌که کوشش‌ها برای کاهش نابرابری ناکام باشد، تا حد امکان مرتبط‌کردن دستمزد با نتایج بلندمدت عملکرد سازوکار فیل‌مانندتری برای پاداش‌دادن به‌وجود می‌آورد، زیرا منافع رهبران را با منافع گروهشان همراستا می‌کند. پست‌های مدیرعاملی با حقوق بیست تا پنجاه برابر کارمند متوسط (یعنی حالتی که تا پیش از ۱۹۹۲ عموماً برقرار بود) یا با دستمزدی که ارتباط نزدیکی با عملکرد گروه دارد، شاید برای رهبران بابون‌مانند چندان جذاب نباشد اما نکته دقیقاً در همین‌جا است. رهبران فیل‌مانند، حتی در شرایطی که پاداش مالی کارشان کمتر یا تماماً مبتنی بر عملکرد است، حاضرند ردای رهبری را بر دوش بیندازند. مایۀ شگفتی است که دستمزد بیشتر به رهبری ضعیف‌تر منجر می‌شود، زیرا بابون‌ها را به‌سوی سمت‌های رهبری می‌کشد و رهبران را بابون می‌کند.

به جز راه‌حل نه‌چندان عملی کاهش چشمگیر دستمزد مدیرعامل‌ها و مدیران ارشد راهبردهای مختلف دیگری برای به‌حداقل‌رساندن رهبری بابون‌مانند وجود دارد. به یاد بیاورید که جان منر دریافته بود درگیری با گروه‌های دیگر سبب می‌شود رهبران بابون‌مانند با ارجحیت‌دادن به منافع گروه در مقابل منافع خودشان اخلاقی‌تر رفتار کنند. از این یافته برمی‌آید که تعارض میان گروه‌ها می‌تواند موجب اخلاقی‌ترشدن رفتارهای رهبر شود. در شرکت‌های امروزی، این‌گونه درگیری و تعارض، مبنای اقتصاد بازار است و از همین رو به موجب قانون ضدانحصار، تبانی شرکت‌ها ممنوع است. اما تهدید رقبا برای بعضی شرکت‌ها جدی‌تر از برخی دیگر است و پژوهش منر نشان می‌دهد که در شرکت‌هایی که محصولاتشان جایگاه مطمئن‌تری در بازار دارند، خطرات رهبری بابون‌مانند بیشتر است... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

روان‌شناسی تکاملی و صلح جهانی

ما فوق‌العاده خوشبختیم که در دورۀ افزایش آرامش و کاهش خشونت میان افراد زندگی می‌کنیم. اگر اخبار را مرتب دنبال کنید شاید چنین احساسی نداشته باشید اما در طول هزار سال گذشته، صد سال گذشته و حتی بیست‌وپنج سال گذشته، خشونت در سراسر جهان صنعتی کاهش‌یافته است. این وضعیت فرخنده علل متعددی دارد؛ از جمله استقرار دموکراسی و نهادهای قدرتمند دولت، تجارت و جهانگردی بین‌المللی و عوامل فراوان دیگر که در درک بهتر ما از یکدیگر و صلح و آرامش بیشتر در جهان نقش داشته‌اند.

کاهش خشونت میان افراد (برخلاف خشونت میان دولت‌ها) عمدتاً نتیجۀ دو عامل است. نخست، حاکمیت قدرتمند و نسبتاً بی‌طرفانۀ قانون موجب تضعیف آن سه منشأ خشونت شده است که فیلسوف سیاسی بزرگ، تامس هابز برمی‌شمرد. تحت حاکمیت حکومتی قدرتمند و بی‌طرف، من دیگر انگیزه‌ای نخواهم داشت که به شما حمله کنم تا دارایی‌تان را بگیرم، زیرا می‌دانم حکومت مرا مجازات می‌کند همچنین، دیگر لازم نیست به شما حمله کنم تا از تعدی‌تان به اموالم پیشگیری کنم، چون باز می‌دانم که حکومت از من محافظت خواهد کرد و درنهایت این‌که اگر به من یا خانواده‌ام حمله کردید، لازم نیست خودم تلافی کنم، چون می‌دانم حکومت شما را مجازات خواهد کرد... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

انسان‌ها طوری تکامل یافته‌اند که درون گروه‌ها با یکدیگر همکاری کنند نه میان گروه‌ها

[ما] توانستیم با آموختن همکاری بیشتر با یکدیگر در مقایسه با عموزاده‌های شامپانزه‌مان در علفزار زنده بمانیم و رشد کنیم. همکاری علی‌الاصول این قابلیت بالقوه را دارد که ما را صلح‌طلب‌تر کند اما همکاری از قضا فعالیتی بسیار گزینشی است؛ ما طوری تکامل یافته‌ایم که با اعضای گروه خودمان همکاری کنیم اما نه با اعضای گروه‌های دیگر. دلیل این حالت آن است که در گذشته‌های دور

رویارویی با گروه‌های دیگر برای اجدادمان موقعیتی پنجاه‌پنجاه بود؛ گاهی فرصت بود و گاهی تهدید، وقتی که مواجهه با گروه دیگر برخوردی دوستانه از آب درمی‌آمد، به‌واسطۀ امکان پیداکردن همسری در گروه مقابل، فرصت‌های همسریابی برای اجدادمان بیشتر (و درون‌آمیزی کمتر) می‌شد اما مواجهه با گروه‌های دیگر اغلب غیردوستانه از آب در‌می‌آمد، زیرا گاهی اعضای گروه‌های دیگر چیزهایی را که ما داشتیم می‌خواستند و تصمیم می‌گرفتند با زور آن را بگیرند.

توانایی پرتاب سنگ امنیت ما را در علفزار افزایش چشمگیری داد اما خطری کاملاً تازه را نیز برایمان پدید آورد: توانایی کشتن از راه دور که نشانۀ آغاز جنگ‌های واقعی بود. وقتی توانایی پرتاب سنگ به‌صورت جمعی را پیدا کردیم، این توانایی را هم یافتیم که به جنگ‌های منظم بپردازیم. وقتی که انسان راست‌قامت این قابلیت را مضاعف کرد و برنامه‌ریزی و تقسیم کار را هم پدید آورد، طراحی استراتژی و عملیات‌های نظامی امکان‌پذیر شد. در نتیجه، همکاری گزینشی فقط با اعضای گروه خودمان تصمیمی دوراندیشانه برای اجدادمان بود، زیرا گروه‌های دیگر به‌سرعت به خطرناک‌ترین رقبایمان تبدیل می‌شدند. وقتی که اجداد ما به بالاترین نقطه در زنجیرۀ غذایی رسیدند، تهدیدها از جانب حیوانات دیگر به‌سرعت کاهش یافت و خیلی زود انسان‌ها به بزرگ‌ترین خطر برای خودشان تبدیل شدند... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

نسبی‌بودن روابط میان گروه‌ها را برهم می‌زند

برداشت ما از عدالت و انصاف مبتنی است بر مقایسۀ دستاوردهای خودمان با دستاوردهای دیگر اعضای شبکۀ اجتماعی‌مان. این نسبی‌بودن برآمده از این واقعیت است که موقعیت فرد در سلسله‌مراتب شأن و جایگاه یکی از اصلی‌ترین عوامل تعیین‌کنندۀ جذابیت او به‌عنوان همسر است. تفاوت شأن و جایگاه در میان گروه‌ها هم از عوامل مهم تعیین‌کننده دستاوردهای فردی است. از زمانی‌که انسان خردمند استقرار و سکونت در دورترین نقاط کرۀ زمین را آغاز کرد، با گروه‌های دیگر بر سر منابع، دائم در حال نزاع و کشمکش بودیم. درواقع بخش عمده‌ای از تاریخ بشر داستان رانده‌شدن گروه‌های ضعیف‌تر از شکارگاه‌های بهتر و چاه‌های آب و نقاط مناسب برای ماهیگیری، به‌دست گروه‌های قوی‌تر است. جسارت اجدادمان که به دل سرزمین‌های ناشناخته می‌زدند برایمان مایۀ شگفتی است اما بخش قابل‌توجهی از کاوش‌ها در سرزمین‌های جدید و گشودن قلمروهای تازه از روی ناچاری و استیصال بود، نه شجاعت. چه‌بسا که اکتشاف سرزمین‌های تازه به‌معنای فرار اجدادمان یا رانده‌شدنشان از نقاط مناسب به‌دست همسایه‌های قدرتمندتر یا خشن‌ترشان بود.

بسیاری از محققان با نگاهی رمانتیک به گذشتۀ ما می‌نگرند و دوست دارند فکر کنند که خشونت انسان محصول زندگی مدرن ما و گسستگی و نابهنجاری‌هایی است که زندگی شهری پدید آورده است. اما همان‌گونه که استیون پینکر در کتابش، فرشتگان برتر طبیعت ما، به‌روشنی نشان داده است، این دیدگاه نادرست است. اگر ما پیش از ظهور زندگی مدرن خیلی با هم خوب و مهربان بودیم، پس چرا روی بقایای اجساد انسان‌های باستان این‌همه آثار جراحت‌های ناشی از سلاح‌های پرتابی دیده می‌شود؟ یا این‌که چرا آسیب‌های واردآمده به‌سمت چپ بدن این اندازه شایع است؟ این‌طور نیست که سنگ‌ها به شکلی غیرمتناسب روی سمت چپ سرمان یا روی دست چپمان یا روی نیمۀ چپ قفسۀ سینه‌مان سقوط کنند اما سلاح‌هایی که حریفان راست‌دست استفاده می‌کنند روی سمت چپ بدن ما فرود می‌آیند، پس تعجبی ندارد که بسیاری از اجدادمان بر اثر جراحات سمت چپ بدنشان جان باخته‌اند.

شواهد دشمنی میان گروه‌ها را در غارهای واقع در دیوارۀ صخره‌ها که در گوشه‌وکنار جنوب غربی امریکا پراکنده است و همین‌طور بسیاری مناطق دیگر در سراسر جهان می‌توان یافت. وقتی از این مناطق بازدید می‌کنید از خود می‌پرسید واقعاً چرا باید کسی تصمیم بگیرد روی دیوارۀ یک صخره بچه‌دار شود و خانواده تشکیل دهد، در حالی‌که در دره‌های پایین‌دست زندگی بسیار کم‌خطرتری می‌تواند داشته باشد. پاسخ البته این است که مردم در کلرادو و نیومکزیکو زندگی روی صخره‌ها را انتخاب می‌کردند، چون صخره‌ها خیلی امن‌تر از دره‌های پایین بودند... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از گذشته برای فهم حال

انسان طوری تکامل یافته است که موجودی خودفریب و دورو باشد

کنش و واکنش شکارگر-شکار باید در نهایت به مرگ ختم شود: یکی خوراک دیگری می‌شود یا آن دیگری از گرسنگی می‌میرد؛ اما برخلاف این وضع، رقابت میان اعضای یک گونۀ واحد معمولاً شامل نظام پیچیده‌ای از علامت‌دهی است که هدفش آن است که پیش از شدت‌گرفتن درگیری و رسیدن به نقطۀ آسیب، روشن کند کدام فرد قوی‌تر است؛ چون حتی برنده هم در مبارزه صدمه می‌بیند. پس نه به‌نفع برنده است نه به‌نفع بازنده که بخواهند بر سر منابع با هم بجنگند. در نتیجه، به‌نفع هر دو طرف است که معلوم کنند اگر مبارزه درمی‌گرفت کدام‌یک برنده می‌شد و پس از این‌که معلوم شد، طرف محکوم به شکست باید بلافاصله تسلیم شود یا از آن‌جا بگریزد. فقط وقتی که به‌نظر می‌آید دو رقیب از پس هم برمی‌آیند درگیری بر سر منابع شدت می‌گیرد و به نبرد واقعی تبدیل می‌شود. به‌همین دلیل، رقابت میان اعضای یک گونۀ واحد به‌ندرت متکی به نیروی واقعی است؛ زیرا تهدید اعمال زور مانع از بروز درگیری است. درگیری میان انسان‌ها هم پیرو همان قواعد حاکم بر رفتار سایر حیوانات است؛ اما این واقعیت که زدوخورد واقعی این‌همه شایع است نشان‌دهندۀ فراوانی مواردی است که دو طرف نمی‌توانند توافق کنند که [در صورت بروز درگیری] برنده کدام‌یک خواهد بود.

وقتی که رقابت شدت می‌گیرد و به خشونت می‌کشد، معمولاً هردو طرف متحمل هزینه‌هایی می‌شوند. از همین رو، منازعات میان دو عضو یک گونۀ واحد معمولاً آمیزه‌ای است از راست‌گویی و اغراق از جانب هردو طرف، با این قصد که طرف مقابل به کوتاه‌آمدن راضی شود. اگر آزمودن توانایی فرد در مقایسه با توانایی‌های رقیبش هزینه‌ای نداشت، اغراقی هم در کار نمی‌بود. اگر ما بر سر آخرین تکه از کیک رقابت داشته باشیم و من خیال کنم که احتمالاً قوی‌تر از شما هستم، کافی است با مشت بزنمتان تا معلوم شود قوی‌تر هستم یا نه. اما این آزمون هزینۀ قابل‌توجهی دارد؛ چون ممکن است شما هم در مقابل به من مشت بزنید که در بهترین حالت تجربۀ ناخوشایندی است؛ اما اگر از من قوی‌تر باشید بسیار ناخوشایند خواهد بود. همین هزینۀ حتمی رقابت است که به افراد فریبکار امکان می‌دهد بدون این‌که لزوماً گیر بیفتند، دربارۀ قوت‌هایشان مبالغه و گزافه‌گویی کنند و ضعف‌های خود را کوچک جلوه دهند. این نوع اغراق را در سراسر قلمرو حیوانات می‌توان مشاهده کرد، مثلاً گوزن یا کفتار موهای پشت گردنشان را سیخ می‌کنند تا بزرگ‌تر به‌نظر برسند یا چنگ‌های خرچنگ پوستۀ بی‌دلیل بزرگی پیدا می‌کند که داخلش ماهیچه نیست... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

چرا تکامل به ما شادکامی داد

صبح یک روز جمعه در سال ۲۰۰۷ از آن فرصت‌هایی نصیب مسافران متروی واشینگتن شد که فقط یک بار در عمر انسان پیش می‌آید. روزنامۀ واشینگتن‌پست در قالب پژوهشی دربارۀ خصوصیات روانی انسان ترتیبی داد تا جاشوا بل یکی از بزرگ‌ترین ویولون‌نوازان جهان در یکی از ایستگاه‌های مترو در مرکز شهر در هیأت نوازنده‌ای دوره‌گرد ویولون بزند. بل با ویولون استرادیواریوس خود نزدیک به چهل‌وپنج دقیقه موسیقی کلاسیک نواخت و در طول این زمان بیش از هزار رهگذر از دری که او درست مقابلش ایستاده بود وارد شدند. واشینگتن‌پست تمهیدات مفصلی اندیشیده بود که اگر جمعیت از کنترل خارج شد چه کند اما معلوم شد که نیازی به این تدارکات نبود. فقط هفت نفر ایستادند تا بیش از یک دقیقه به موسیقی بل گوش دهند.

چیزی که این رهگذران نمی‌دانستند این بود که هزاران نفر پول نسبتاً کلانی می‌دهند تا نواختن بل را در ارکستر سمفونیک‌های سراسر جهان گوش بدهند و برای این کار باید بهترین لباس خود را بپوشند و با زحمت فراوان جایی برای پارک اتومبیل پیدا کنند و با فاصله‌ای بسیار دور از استاد بنشینند. از این نمایش و سرانجام آن نتیجه‌گیری‌های بسیاری کرده‌اند چطور می‌شود برای یک شخص واحد این‌همه سر و دست بشکنند و در عین‌حال این‌طور به او کم‌محلی کنند؟ توضیح واشینگتن‌پست این بود که بل «اثر هنری بدون قاب بود» -در یک ایستگاه مترو مردم نمی‌دانستند از موسیقی او چه برداشتی باید داشته باشند و قادر به درک ارزش آن نبودند. بی‌تردید این تفسیر هم تا اندازه‌ای درست است. چنان‌که می‌بینیم قیمت یک تابلو، به‌محض این‌که می‌فهمیم کار پیکاسو است سر به فلک می‌زند و وقتی که می‌فهمیم اثر پیکاسو نیست به‌شدت افت می‌کند. با این‌که در خود تابلو کوچک‌ترین تغییری به وجود نیامده است اما داستان در این‌جا چیزی بیش از صِرفِ متن و پس‌زمینه است. واشینگتن‌پست با ترتیب‌دادن این موقعیت، آگاهانه یا ناآگاهانه، از یکی از خصوصیات بسیار عمیق نهفته در روان انسان بهره گرفت... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

چرا ما همیشه شادکام نیستیم؟

اغلب به این فکر می‌کنم که چه می‌شد اگر در بخت‌آزمایی برنده می‌شدم و ناگهان پولی گیرم می‌آمد که تا آخر عمر هم نمی‌توانستم خرجش کنم. البته خود من هیچ‌وقت برنده نخواهم شد، چون در مسابقه شرکت نمی‌کنم اما آرزوهای بسیاری از مردم دربارۀ برنده‌شدن در بخت‌آزمایی هم هرگز به واقعیت نمی‌پیوندد و این چیز خیلی بدی هم نیست. شاید باورش سخت باشد اما برندگان بخت‌آزمایی معمولاً از زمان پیش از بردشان شادتر نیستند و کم نیستند آن‌هایی که به‌مراتب کمتر احساس شادکامی دارند. بیشتر برنده‌ها، نه در همان روز برنده‌شدن -آن روزْ روز خیلی خوبی است- اما در طول یک یا دو سال پس از آن با زندگی عادی جدید خود خو می‌گیرند و شادکامی‌شان به همان سطح پیش از خرید بلیت برنده بازمی‌گردد. شاید اتومبیل قشنگ‌تری سوار شوند اما ذهنشان متوجه این واقعیت است که باز هم وسط راه‌بندان گیر کرده‌اند.

از این بدتر بعضی از آن‌ها دائم به فکر مشکلاتی هستند که این پول بادآورده برایشان به همراه آورده است، چون دوستان و بستگان از همه جا سروکله‌شان پیدا می‌شود و انتظار دارند از این ثروت هنگفت سهمی نصیبشان شود. همان‌طور که سندرا هایس پس از بردن ۲۲۴ میلیون دلار در بخت‌آزمایی میسوری در سال ۲۰۰۶ گفت «باید طمع و نیازی را که مردم دارند تحمل می‌کردم… این‌ها کسانی هستند که دوستشان داشته‌ام و حالا به خون‌آشام‌هایی تبدیل شده‌اند که می‌خواهند شیرۀ زندگی‌ام را بمکند».

حقیقت غمبار این است که همۀ ما آرزوهایی داریم اما حتی وقتی که آرزوهایمان برآورده می‌شوند، به‌ندرت پیش می‌آید که شادتر از قبل باشیم. موفقیت‌های تازه چالش‌های تازه به‌همراه می‌آورد، مثل عامیانۀ آلمانی که می‌گوید خیال شادی بزرگ‌ترین شادی است، بسیار دقیق‌تر است از پایان داستان‌های دیزنی که می‌گوید «و پس از آن سال‌ها به‌خوبی و خوشی زندگی کردند»... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

شادکامی و تندرستی

حدود ده سال پیش، اواخر شب، تماسی غیرمنتظره با تلفن همراهم گرفته شد. تماس‌گیرنده خارج از کشور و صدایش بسیار ضعیف بود، به‌همین علت، نامش را متوجه نشدم اما چیزی فهمیدم در این مایه که از دانشکدۀ انسان‌شناسی دانشگاهی است که نامش شبیه راتگرز بود. از او نخواستم حرفش را تکرار کند، چون پیش خودم گفتم معمولاً کسی این ساعت تماس نمی‌گیرد و حتماً زود معلوم می‌شود که او کیست و چه می‌خواهد. بعد از ردوبدل‌شدن حرف‌هایی بی‌اهمیت، تماس‌گیرنده گفت از او دعوت شده است در سال آینده برای فرصت مطالعاتی به دانشگاه برلین برود و از من می‌خواست که به او بپیوندم. من با فرصت مطالعاتی یا با برلین هیچ مشکلی ندارم -درواقع از هردو خیلی هم خوشم می‌آید- اما من هم تعهدات خودم را دارم. در نتیجه، داشتم مؤدبانه عذر می‌خواستم و این پیشنهاد غیرمعمول را رد می‌کردم که ناگهان متوجه شدم دارم با رابرت تریورز صحبت می‌کنم.

پنج سال پیش از آن تماس تلفنی در همایشی کوچک سعادت دیدار با او نصیبم شده بود و با این‌که در طی این چند سال یکی‌دو بار بیشتر با او صحبت نکرده بودم اما او صدای شاخص و محکمی دارد که با وجود کیفیت نامناسب تماس، سرانجام آن را شناختم. اگر این تریورز بود که به فرصت مطالعاتی دعوتم می‌کرد، قضیه کاملاً فرق می‌کرد، بنابراین به او گفتم چند لحظه صبر کند و در حالی‌که دستم را روی دهنی نگه داشته بودم از همسرم پرسیدم نظرش دربارۀ یک فرصت مطالعاتی در برلین چیست. او هم گفت به‌نظرش خوش می‌گذرد، پس به تریورز گفتم که هستم.

در اکتبر سال ۲۰۰۸ وارد مؤسسۀ بی‌نظیر ویسِنشافتس کُلِگ برلین شدیم. قرار بود در طول شش ماه آینده به تریورز برای بسط نظریه‌اش دربارۀ خودفریبی کمک کنم. تریورز نه‌تنها به برخورداری از هوش سرشار، بلکه به داشتن خلق‌وخویی دمدمی و پیش‌بینی‌ناپذیر نیز شهره است. لازم نیست حرف مرا در این مورد باور کنید، خودتان به زندگی‌نامۀ خودنوشتش، زندگی دیوانه‌وار، نگاهی بیندازید. اما آن‌موقع من او را خوب نمی‌شناختم. در نتیجه، درباره آیندۀ همکاری‌مان قدری نگران بودم. در نهایت، خیلی خوب با هم کنار آمدیم اما در هفتۀ اول شروع سخت و پردردسری داشتیم... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

جست وجوی شادکامی در الزامات تکاملی

حال‌که دربارۀ هدف شادکامی بحث کردیم، می‌توانیم به این پرسش بپردازیم که دقیقاً چه چیزی ما را شادکام می‌کند. چون تکامل نظام انگیزشی ما را شکل داده است، پس باتوجه‌به الزامات تکاملی خود می‌توانیم تا اندازه‌ای دریابیم چگونه می‌توانیم زندگی خوبی در پیش بگیریم.

با درنظرگرفتن الزامات تکاملی خاص خودمان شاید خیال کنید راهنمای تکاملی به‌سوی شادکامی، احتمالاً جزوه‌ای بسیار مختصر یا شاید حتی این معادلۀ ساده باشد:
خوراک + رابطۀ جنسی = شادکامی

بی‌تردید این معادله تا اندازه‌ای درست است اما داستان خیلی پیچیده‌تر از این نیز هست. شاید بتوان گفت شادکامی عبارت است از برآورده‌شدن الزامات تکاملی‌مان، این الزامات اغلب با یکدیگر در تضادند و باید خیلی دانا باشیم و خود را خیلی خوب بشناسیم تا بتوانیم از میان این الزامات راه خود را پیدا کنیم. این چالش را روشن‌تر از هر جا میان دو هدف عمده‌مان، یعنی بقا و تولیدمثل می‌توان دید. به‌رغم این واقعیت که باید در هر دو زمینه موفق باشیم و ژن‌هایمان را به نسل بعد انتقال دهیم اما تولیدمثل اصلی‌ترین هدف تکامل است و بقا تا جایی اهمیت دارد که در خدمت این هدف باشد.

چالش‌های نهفته در مدیریت نیازهای تکاملی‌مان را پیچیدگی‌های پرشمار دیگری نیز تشدید می‌کنند که برخی قدیمی و بعضی جدیدند. یکی از این پیچیدگی‌ها که از قدیم وجود داشته این است که اگرچه الزامات تکاملی ما کلی و فراگیرند اما راهبردهای برآورده‌کردنشان چنین نیستند. در بسیاری از گونه‌ها فقط یک راه برای ادامۀ زندگی وجود دارد. اگر سرگین‌غلتان نر باشید، باید بتوانید گلوله‌ای از سرگین به وزن چندبرابر وزن خودتان را بغلتانید. اگر گوزن نر باشید، باید بتوانید وقتی شاخ‌به‌شاخ با گوزن دیگر در حال مبارزه‌اید، ضربه‌ای به پشت او بزنید. اما در مورد انسان‌ها، تعداد راهبردهای پیش‌رویمان را فقط قوۀ تخیلمان محدود می‌کند. مویم را بتابانم یا صاف کنم یا کوتاه کنم؟ آیا دندان‌هایم را سفید کنم یا برای سیم‌بستن و ردیف‌کردنشان پول بدهم؟ عکس صفحه‌ام در شبکه‌های اجتماعی را کنار مجموعۀ تمبرم بگیرم یا کنار جایزه‌ام در مسابقات مشت‌زنی؟ برای شناخت راه رسیدن به شادکامی باید بفهمیم شخصیت و گرایش‌ها و توانایی‌هایمان هر کدام چگونه در موفقیتمان می‌توانند نقش داشته باشند. هر راهی به شادکامی ختم نمی‌شود اما برای افراد مختلف راه‌های مناسب متفاوتی وجود دارد.

از جمله پیچیدگی‌های جدید این‌که جهان بهره‌مند از پیشرفت‌های تکنولوژیک ما از طریق آنچه رابرت تریورز، لذت‌های رخ‌نمودی می‌خواند. همچنان ترفندهای تازه‌ای برای میانبرزدن در مسیر جست‌و‌جویمان در پی شادکامی عرضه می‌کند. لذت‌های رخ‌نمودی، اگرچه خوشایندند اما درواقع صرفاً جایگزین‌هایی درجه دو برای ترجیحات تکاملی ما هستند. الکل و مواد مخدر و تلویزیون و حتی چیپس سیب‌زمینی، همه لذت‌های رخ‌نمودی هستند. تقلیدی از خوشی‌های قدیمی هستند اما نتایجی را که این فعالیت‌های قدیمی را متناسب با شرایط محیط و بنابراین لذت‌بخش می‌کرد به بار نمی‌آورند (برای نمونه، فکر کنید به این‌که تماشای مجموعۀ تلویزیونی دوستان، چقدر فرق دارد با داشتن چند دوست واقعی).

اگر این فکر که انسان‌ها هم الزامات تکاملی دارند در نظرتان بیش از اندازه موجبیت‌باورانه جلوه می‌کند، مهم است به یاد داشته باشید که ما همچنین طوری تکامل یافته‌ایم که به لحاظ شناختی انعطاف‌پذیرترین گونه از موجودات زنده روی زمین باشیم. انسان برای بقا و رشد، حجم فوق‌العاده عظیمی از اطلاعات را باید فرابگیرد و ما بیش از هر جانور دیگری در ترسیم مسیر زندگی خود نقش داریم. البته این سخن به‌معنای آن نیست که می‌توانیم در هر کاری که می‌کنیم به شادکامی برسیم -بیشتر ما نمی‌توانیم چنین کنیم- اما به این معنا هست که می‌توانیم اهمیت شادکامی در زندگی‌مان و همین‌طور ثمربخش‌ترین راه برای دستیابی به آن را تعیین کنیم. درک طبیعت بشر از طریق فشارهای واردآمده از سوی پیشینۀ تکاملی‌مان می‌تواند در این مسیر راهنمایمان باشد و می‌تواند در فهم خودِ شادکامی هم به ما کمک کند.

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

یک راهنمای تکاملی برای دستیابی به شادکامی

تکامل بیش و پیش از هر چیز مبتنی است بر تولیدمثل اما این واقعیت به دو بدفهمی رایج منجر شده است. بدفهمی نخست، این باور است که ما برای انتقال ژن‌هایمان باید خودمان بچه داشته باشیم. درواقع، اگر موفقیت بستگانمان در تولیدمثل را افزایش دهیم نیز به لحاظ تکاملی موفق بوده‌ایم. فشارهای تکاملی درست همان‌طور که افراد را بر آن می‌دارد که پدر یا مادر خوبی باشند، می‌تواند آن‌ها را به این‌سو سوق دهد که عمو یا خاله خوبی باشند و نتیجۀ نهایی تا اندازۀ زیادی یکسان است. کمک‌کردن به خواهرزاده‌ها و برادرزاده‌ها هم راهی است برای تضمین این‌که رونوشتی از ژن‌های عمو یا خالۀ خوب بخت زیادی برای رسیدن به نسل بعدی داشته باشند.

بدفهمی دوم، این باور شایع است که تکامل میل به تولیدمثل را در ما به‌وجود آورده است، صرفاً چون تکامل مبتنی بر تولیدمثل است. نمی‌توان گفت انسان‌ها در فرایند تکامل میل به بچه‌دارشدن را کسب کرده‌اند. ما تا همین اواخر در تاریخ تکاملی خود اصلاً نمی‌دانستیم که روابط جنسی بچه به‌وجود می‌آورد، بنابراین تکامل از ایجاد میل به بچه‌دارشدن در ما هیچ نصیبی نمی‌برد. اما تکامل میل شدید به داشتن رابطۀ جنسی را به ما داد و سپس (چون ما گونه‌ای هستیم نیازمند به مراقبت پدر و مادر) احساس علاقه به هر فرزندی را که به‌دنیا آوردیم در ما پدید آورد. با کسب میل جنسی و میل به مراقبت از فرزندان در طی فرایند تکامل به همان نتیجه‌ای رسیدیم که اگر تکامل یافته بودیم تا بچه بخواهیم و می‌دانستیم چطور بچه درست کنیم، می‌رسیدیم. ترکیب میل به رابطۀ جنسی و میل به مراقبت و حمایت از فرزندان در مورد ما و همۀ پستانداران دیگر کارآمد بوده است (یا دست‌کم در مورد همۀ پستانداران مادۀ دیگر؛ مراقبت توأمان پدر و مادر از فرزندان در میان خویشاوندان پشمالوی ما بسیار نادر است).

شاید بگویید میل به رابطۀ جنسی بدون میل به بچه‌داشتن ناکارآمد است و به‌واقع نیز همین‌طور است. انسان‌ها (و دیگر نخستی‌ها) انواع مختلف روابط جنسی بی‌نتیجه دارند که ممکن نیست به تولیدمثل بینجامد. بااین‌حال، تا زمانی که به اندازۀ کافی فعالیت جنسی منجر به تولیدمثل انجام می‌دهیم، هزینۀ انرژی تلف‌شده در رابطۀ جنسی بی‌ثمر به احتمال فراوان کم خواهد بود... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

شادکامی و بقا

اهداف مرتبط با بقا برای تمام موجودات زنده اساسی‌اند و در فرایند تکامل، بسیاری از واکنش‌های عاطفی ما به‌واسطۀ ارزششان برای بقا پدید آمده‌اند. ما از خوردن چربی و قند و نمک لذت می‌بریم، چون این چیزها در محیط اجدادمان بسیار کمیاب اما برای بقا ضروری بود. وقتی که در تاریکی در جنگل قدم می‌زنیم، احساس اضطراب و ترس داریم، چون اتکایمان به چشم‌ها در مقایسه با گوش‌ها و بینی سبب می‌شود هنگام تاریکی خیلی محتمل‌تر باشد که شکار باشیم، نه شکارگر. نسبت به این‌که دوستان یا همسایگانمان ما را طرد کنند فوق‌العاده حساس هستیم، چون رانده‌شدن از گروه تهدیدی وجودی برای اجدادمان به‌شمار می‌آمد. ما در خانه و کاشانۀ خود احساس راحتی و امنیت داریم، چون خانه اجدادمان را از عوامل طبیعی و خطر شکارگران محافظت می‌کرد. همۀ این‌گونه ترجیحات از مدت‌ها پیش از آن‌که گونه‌ای به نام انسان خردمند در کار باشد وجود داشته‌اند.

اما اهداف مرتبط با بقا، به‌رغم اهمیت‌شان، اغلب تحت‌الشعاع اهداف مرتبط با تولیدمثل قرار می‌گیرند. اساسی‌ترین نمونۀ این جابه‌جایی را در خود فرایند سالخوردگی می‌توان مشاهده کرد. ما پیر می‌شویم و می‌میریم، عمدتاً به این علت که منابع زیستی گرانبها را برای کوشش‌هایمان در راه جذب و حفظ جفت و تولیدمثل با او صرف می‌کنیم، نه صرف حفظ ترمیم بافت‌های بدنمان. اگر مادۀ ژنتیکی خود را از راه طولانی‌شدن عمر منتقل می‌کردیم، نه از راه تولیدمثل، در آن‌صورت تکامل کاری می‌کرد که حتماً منابع کافی برای حفظ و نگهداری بافت‌هایمان صرف کنیم تا بتوانیم به‌جای چند دهه، چند قرن عمر کنیم. تحقق چنین نتیجه‌ای علی‌الاصول امکان‌پذیر است، چون عمر طولانی‌تر، دورۀ تولیدمثل را نیز درازتر و تعداد فرزندان را بیشتر می‌کند، اما تعداد فراوان شکارگران و انگل‌ها احتمال موفقیت هرگونه راهبرد مبتنی بر طول عمر را بعید می‌کند، چون به‌ندرت این فرصت برای اجدادمان فراهم می‌شد که از کهولت سن بمیرند (شکل ۱-۸ را به یاد بیاورید) کوشش‌های صرف‌شده برای زندگی طولانی‌تر، عمدتاً به‌هدر می‌رفت و بنابراین بهتر آن بود که منابع زیستی برای اهداف فوری‌تر مرتبط با جفت‌گیری صرف شود. به همین دلیل، خصوصیتی که در جوانی به ما در تولیدمثل کمک کند، معمولاً در فرایند انتخاب طبیعی دارای مزیت خواهد بود، حتی اگر در کهنسالی باعث مرگمان شود... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

همکاری و رقابت

بهبود قابلیت ما برای همکاری تطابقی کلیدی بود که به اجدادمان مجال داد پس از پایین‌آمدن از درختان همچنان زنده بمانند. چون ما طوری تکامل یافتیم که با یکدیگر همکاری کنیم، در روند تکامل صاحب یک دستگاه شناسایی متقلب و یک واکنش عاطفی شدید در برابر مفت‌خورها نیز شدیم. همۀ ما احساس خشم و برآشفتگی به‌حقی را می‌شناسیم که وقتی کسی از ما سوءاستفاده می‌کند به‌وجود می‌آید. این واکنش شکل‌گرفته در فرایند تکامل توضیح می‌دهد که چرا یکی از بحث و جدل‌های همیشگی دربارۀ نظام تأمین اجتماعی ما این است که آیا مددگیران تنبل‌های بیکارهای هستند که سر دیگران شیره می‌مالند یا افراد محرومی هستند که سزاوار همدردی و کمکمان هستند.

خشم و عصبانیت شدیدمان وقتی فریب می‌خوریم تضمینی است برای این‌که دیگران در گروهمان با ما همکاری کنند اما احساساتمان را همین هدف اساسی همکاری نیز شکل می‌دهد. ما واقعاً افرادی را که با ما همکاری می‌کنند فقط برای تلافی کمک‌های قبلی‌مان یا برای بهره‌مندی از همکاری آینده‌مان، به‌عوض کمک امروز دوست نداریم، بلکه افراد خوش‌برخورد و مهربان و بخشنده را که از همکاری محض خاطر همکاری لذت می‌برند دوست داریم. و این البته یعنی دیگران ما را به‌همین دلایل دوست دارند (یا ندارند) و همین عامل به آن‌دسته از اجدادمان که از همکاری به‌راستی لذت می‌بردند مزیت تکاملی قابل‌توجهی داد. به‌همین دلیل است که ما گاهی چیزهایمان را با غریبه‌هایی تقسیم می‌کنیم که هرگز قادر نخواهند بود در مقابل به ما هم کمک کنند.

اقتصاددانان گاهی شگفت‌زده می‌شوند وقتی که افراد منابعشان را با غریبه‌ها تقسیم می‌کنند اما این شگفتی ناشی از بدفهمی پیشینۀ تکاملی ما است. شاید به‌نظر آید که ما می‌خواهیم خودمان را هالو جلوه بدهیم و با این‌که گاهی از افراد بخشنده سوءاستفاده می‌شود اما در بلندمدت منافعی که به‌دست می‌آورند بر آنچه از دست می‌دهند می‌چربد. در تمام دنیا افراد بخشنده خیلی محبوب‌تر از آدم‌های ناخن‌خشک و حسابگرند... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

شادکامی و یادگیری

ما انسان‌ها بیشتر چیزهای لازم برای بقا و رشد را فعالانه می‌آموزیم. وقتی که متولد می‌شویم خیلی کم می‌دانیم و مغزمان واقعاً هنوز نیم‌پز است اما اگر می‌خواستیم صبر کنیم تا کامل پخته شود اندازه‌اش برای زایمان خیلی بزرگ می‌شد. در نتیجه، پیش از آن‌که عضوی قابل اتکا و سهیم در اجتماع شویم، دورۀ رشدِ فوق‌العاده درازی را طی می‌کنیم. برعکسِ کَل‌های یالدار افریقایی که به‌فاصلۀ کوتاهی پس از تولد می‌توانند بدوند و از چنگ شکارچیان بگریزند. ما تا بیش از یک دهه تقریباً برای هر جانوری می‌توانیم خوراکی لذیذ باشیم.

دورۀ رشد طولانی ما تقریباً به‌طور کامل برای آشنایی با وسایل بقای مورد استفادۀ گروهمان صرف می‌شود. انعطاف‌پذیری‌مان به ما این امکان را داده است که در سراسر کرۀ زمین سکونتگاه بسازیم و مستقر شویم. اما در عین حال، انعطاف‌پذیری ما به این معنا است که به‌هیچ عنوان نمی‌توانیم برای بقا به شناخت مادرزادی یا به غرایزمان اتکا کنیم. در نتیجه، تکامل کاری کرده که یادگیری با نظام انگیزشی‌مان حتماً ارتباط تنگاتنگی داشته باشد؛ انسان‌ها در سراسر جهان عاشق یادگیری‌اند. کنجکاوی یکی از سائق‌های اساسی ما است و رضایت مرتبط با یادگیری و کسب مهارتی تازه در میان انسان‌ها فراگیر است. اهمیت انگیزشی کنجکاوی را همه درک می‌کنند اما دو نوع مهم از یادگیری (و بنابراین منشأ مهم رضایت از زندگی) وجود دارد که اغلب از چشم افراد دور می‌ماند: بازی و داستانگویی. بازی در میان تمام انسان‌ها وجود دارد. همان‌طور که در میان خویشاوندان پستاندارمان دیده می‌شود. بازی در میان حیوانات پیش از رسیدن به سن بلوغ بسیار رایج است، زیرا شکلی از یادگیری قواعد و راهبردهای زندگی در بزرگسالی است. بازی همچنین به انسان‌ها و حیوانات دیگر کمک می‌کند همکاری را یاد بگیرند، زیرا تعاملات اولیه‌شان با یکدیگر مثبت است و به آن‌ها می‌آموزد که چه کسی مقابله‌به‌مثل می‌کند و چه کسی نمی‌کند. بازی به نرهای جوان فرصت می‌دهد که رقابت بر سر ماده‌ها را یاد بگیرند و به آن‌ها راهبردهایی را می‌آموزد که نهایتاً برای ارتقای مرتبه در سلسله‌مراتب بزرگسالان به‌کار بگیرند و همین‌طور به جوان‌ها شکارکردن و گریختن از دست شکارگران را تعلیم می‌دهد. بچه‌گربه‌ها هیچ کاری را بیش از پریدن به یکدیگر در مبارزه‌های ساختگی دوست ندارند؛ پسربچه‌ها هم از این لذت می‌برند؛ و تمام کودکان انسان ساعت‌ها به بازی ورزش و بازی در موقعیت‌های ساختگی می‌پردازند. چون انسان از لحاظ میزان اطلاعاتی که باید فرابگیرد جایگاهی منحصر‌به‌فرد دارد، اهمیت بازی از دورۀ کودکی فراتر رفته و به دوران بزرگسالی نیز تسری یافته است. بدون بازی، لذت و هیجان زندگی خیلی کمتر است... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

شادکامی، شخصیت، رشد

برای موفق‌بودن چند راه و بنابراین برای شادکامی چند مسیر وجود دارد. اگر من تنومند و قوی باشم، احتمالاً از راه ورزش یا رقابت‌های جسمی دیگر می‌توانم کسی را به‌عنوان همسر جذب خودم بکنم اما اگر نحیف و ضعیف باشم، به نفعم است که از شوخ‌طبعی یا مهربانی‌ام استفاده کنم. این‌گونه تفاوت‌ها در زور و هوش و شخصیت، همچنین سبب می‌شود که برای انواع مختلفی از مشاغل مناسب باشم. افراد معمولاً از راهبرد مناسب‌ترین گزینه پیروی می‌کنند، به این شکل که دنبال کارهایی می‌روند که بر نقاط قوتشان تکیه دارد و با نقاط ضعفشان مرتبط نیست. چون نظام انگیزشی ما متناسب با قابلیت‌هایمان برای موفقیت و با میزان ارزشی که گروهمان برای ما قائل است تنظیم شده است، بنابراین افراد مختلف را فعالیت‌های متفاوتی شاد می‌کند. اگر من در هنر بهتر از ورزش باشم، احتمالاً نقاشی‌کشیدن برایم به‌مراتب رضایت‌بخش‌تر از فوتبال بازی‌کردن است.

همین تفاوت‌های فردی نیز در طول زندگی‌مان در نوسان‌اند. وقتی که بچه‌ایم، خیلی دشوار است که دستاوردی برای گروهمان داشته باشیم و بنابراین کودکان بیشتر شادی‌شان را از کارهایی که با یکدیگر انجام می‌دهند و از پذیرش از سوی پدر و مادر و هم‌سالان کسب می‌کنند. چون جلب‌توجه دیگران به خصوصیات منحصربه‌فردشان محتمل‌تر از توجه به خصوصیات معمولی‌شان است، درکشان از خویشتن با وجوه تمایز مثبتی که می‌توانند در گروهشان داشته باشند پیوند نزدیکی پیدا می‌کند.

افراد حتی در دوران کودکی هم شروع به تمرکز و پرورش استعدادهای منحصربه‌فردی می‌کنند که هنگام رسیدن به بزرگسالی کارایی‌شان را حداکثر می‌کند اما البته جهان‌بینی کودکانه‌شان اغلب آن‌ها را به راه‌های عجیب‌و غریبی می‌کشد. یادم می‌آید دخترم پیش از ورود به دبستان، با گوش‌دادن به حرف‌های من هنگام کمک‌کردن به برادر بزرگترش برای انجام تکالیف مدرسه، خواندن یاد گرفته بود و می‌خواستم او را ترغیب کنم به معلم پیش‌دبستانی‌اش چشمه‌ای از هنرش را نشان دهد. وقتی که پیش معلمش بودیم، از دخترم پرسیدم دیروز چه کاری یادی گرفتی؟ دخترم چند لحظه متعجب نگاهم کرد و بعد ناگهان چهره‌اش شکفت و بلند گفت «یاد گرفتم که از دیرک کنار نرده‌ها پایین سر بخورم». همان‌طور که این مثال نشان می‌دهد، دستیابی به وجوه تمایز مثبت در کودکان، همیشه مطابق با اولویت‌های بزرگسالان نیست.

وقتی که به بزرگسالی می‌رسیم، دستاوردی که برای جامعه داریم مهم می‌شود و شروع می‌کنیم به اتکا به مهارت‌هایی که با هدف ارتقای جایگاه در سلسله‌مراتب جامعه آموخته‌ایم و اعضای گروهمان نیز بر این مبنا برایمان ارزش قائل می‌شوند. در بیشتر افراد این مهارت‌ها از ابتدای دورۀ جوانی و بزرگسالی تا میانسالی، به‌نسبت ثابت و پایدار است اما در اواخر عمر رفته‌رفته تغییرات قابل‌توجهی در آن‌ها دیده می‌شود. در آن هنگام، مهارت‌های جسمی معمولاً پایین می‌آید. سالمندان معمولاً از مجموعۀ آگاهی‌های گسترده‌تری برخوردارند که افت مهارت‌های جسمی را جبران می‌کند و همین سبب ارزشمند دانسته‌شدن کهن‌سالان در زمان اجدادمان بوده است.

متأسفانه در جهان مدرن و به‌سرعت در حال تغییر ما، دانش سالمندان ممکن است کهنه و منسوخ شود اما فشارهای تکاملی‌ای که ما را به‌سوی ادای سهم و ایفای نقش در گروهمان می‌راند، صرفاً به‌علت پیرشدن تغییر نمی‌کند و بسیاری از سالمندان سخت می‌کوشند راه‌هایی برای اثرگذاری مثبت بر جامعۀ خود بیابند. مسألۀ میراث و مسألۀ توجه به دیگران برای سالمندان اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند، زیرا این‌ها اغلب بهترین فرصت‌های آن‌ها برای حفظ پیوندشان با جامعۀ خود و مفیدبودن به حال آن است. در تکاپوی خود برای دستیابی به زندگی خوب باید به یاد داشته باشیم که شاید یک گوشه نشستن و پا روی پا انداختن خیلی عالی به‌نظر برسد اما دوران بازنشستگی بسیار رضایت‌بخش‌تر خواهد بود اگر بتوانیم راهی برای کمک به دیگران نیز بیابیم. وقتی غرق کار و تعهدات دیگر هستیم و هیچ زمانی برای خودمان نداریم، یک تعطیلات دائمی خیلی معرکه به‌نظر می‌رسد اما گول آگهی‌های دوران بازنشستگی را نخورید که فقط تفریحات را تبلیغ می‌کنند -بازنشستگی برای بیشتر ما آن‌قدرها هم که به‌نظر می‌رسد خوب نیست.

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

دشواری‌های یک جهان مدرن

تأمل دربارۀ زندگی خوب شاید سرگرمی‌ای منحصر به جهان امروزی باشد اما راه‌های دستیابی به آن پیروی از راهبردهای کهنی است که اجدادمان را نیز به موفقیت رساندند. رابطۀ جنسی و خوراک، بچه‌دارشدن و بازی، مهارت‌آموزی و داستان‌گویی، قوم و خویش و دوستان خانه و کاشانه، جامعه و سهیم‌بودن در آن -این‌ها کلید موفقیت ما در گذشته بود و کلید شادکامی امروزمان نیز همین‌ها است. بااین‌حال، جهان مدرن ما بسیاری فرصت‌های تازه برای شادکامی پیش‌رویمان قرار می‌دهد و همیشه معلوم نیست که آیا نسخۀ جدید هم به‌خوبی نسخۀ اولیه هست یا خیر.

مثلاً سینما و تلویزیون جایگزین بسیاری از جنبه‌های داستان‌گویی شده‌اند و هردو بسیار سرگر‌ کننده‌اند اما داستان‌گویی خیلی بیش از روایت مجموعه‌ای از رویدادها را در بر می‌گیرد و سینما و تلویزیون افراد را آن‌طور که گفت‌وگو به‌هم پیوند می‌دهد به یکدیگر پیوند نمی‌دهد (البته مگر آن‌که بعداً درباره‌شان با هم حرف بزنیم). بنابراین سینما و تلویزیون، تا اندازه‌ای از جنس لذات رخ‌نمودی هستند (مانند چیپس سیب‌زمینی). پس عجیب نیست که افراد به‌ندرت ممکن است برنامه‌های تلویزیونی را هر اندازه هم که برنامۀ محبوب خود را دوست داشته باشند، یکی از سرچشمه‌های مهم رضایتشان از زندگی بدانند. از شواهد موردی و شخصی چنین برمی‌آید که احتمالاً کتاب بیش از تلویزیون تأثیر مهم و ماندگار بر ما دارد. اگر این‌طور باشد، بخش مهمی از داستان‌گویی فرایندهای تخیلی و مولدی است که وقتی کسی داستانی را تعریف می‌کند که نمی‌توانیم مستقیم تجربه کنیم، در ذهنمان رخ می‌دهند. اما حتی کتاب‌ها هم معمولاً به‌اندازۀ داستان‌هایی که تعریف می‌کنیم و می‌شنویم به یادماندنی و مهم نیستند، زیرا خواندن معمولاً در تنهایی انجام می‌شود. جنبه‌های دیگر جهان امروزی ما که تقلیدی از تجربه‌های مهم اجدادمان هستند، آش آبکی بسیار رقیق‌تری به‌دست می‌دهند که به‌هیچ عنوان رضایت ما را تأمین نمی‌کند. مخدرها و الکل احتمالاً چشمگیرترین نمونه‌های لذت‌های رخ‌نمودی هستند، زیرا مستقیم سراغ مناطقی از مغز می‌روند که مسئول لذت هستند، بدون این‌که مبنای جسمانی یا تجربی‌ای را که قرار بوده منشأ این لذت باشد فراهم کنند. با فاصلۀ کمی پس از مخدرها و الکل، غذاهای آماده و غیرمغذی قرار دارند، زیرا قند و چربی و نمکی که اجدادمان در گذشته شدیداً به‌دنبالشان بودند امروز فراوان و بیش از اندازه موجود است. غم‌انگیز است که مبارزه‌مان امروز علیه چیزی است که زمانی هدفی برای تأمین سلامت به‌شمار می‌آمد؛ یعنی خوردن قند و چربی و نمک تا حد امکان... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

بهره‌گیری از شناخت گذشته، برای ساختن آینده‌ای بهتر

دستیابی به زندگی خوب در «ده گام ساده»

اگر کسی که نمی‌شناسدتان به شما بگوید ده گام ساده برای رسیدن به شادکامی وجود دارد، سر کارتان گذاشته است. نه‌تنها چیزی به‌نام شادکامی ماندگار وجود ندارد، بلکه راه‌های رسیدن به شادکامی هم برای افراد مختلف متفاوت است. با این‌همه، اگر به شادکامی از منظر تکاملی بنگریم، دست‌کم گاهی اوقات در دستیابی به آن کمکمان می‌کند و همچنین کمکمان می‌کند از خود شادکامی درک و فهم بهتری داشته باشیم. پس اینجا من واقعاً ده گام ساده برای رسیدن به شادکامی معرفی نمی‌کنم، من فقط در راستای این دو هدف درس‌های این دو فصل آخر را در ده نکتۀ اساسی خلاصه می‌کنم.

۱. در لحظۀ حال زندگی کنید.
۲. به‌دنبال لحظات شیرین باشید.
۳. از شادکامی خود محافظت کنید تا تندرست بمانید.
۴. تجربه بیندوزید، نه جنس و کالا.
۵. خوراک و دوستان و رابطۀ جنسی را در اولویت قرار دهید.
۶. همکاری کنید.
۷. با جامعه عجین شوید.
۸. چیزهای تازه بیاموزید.
۹. به نقاط قوت خود تکیه کنید.
۱۰. به‌دنبال منبع اصلی باشید.

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha

سخن پایانی

تکامل مفهومی نرم و منعطف نیست. هرکس زادگان بیشتری از خود به جا بگذارد برنده است و هیچ اهمیتی ندارد که چگونه به این هدف رسیده است، پس عجیب نیست که خود این فرایند اغلب بی‌رحمانه است. یادم می‌آید مستندی از حیات وحش را از تلویزیون می‌دیدم که در آن دسته‌ای کفتار، دست‌وپای بچه‌گورخری را تکه‌تکه جدا کردند، بدون این‌که به خود زحمت بدهند اول او را بکشند. حال تهوع بهم دست داد اما برای کفتارها این فقط یک عصرانه بود و مطمئنم پس از خوردن آخرین لقمه دیگر یک لحظه هم به آن بچه‌گورخر فکر نکردند. حیواناتی که برای مشکلاتشان راه‌حلی کارآمد می‌یابند، ژن‌هایشان و از راه ژن‌ها راه‌حلشان را به فرزندانشان انتقال می‌دهند ۱چه قاتل‌های بی‌رحم باشند مانند آن کفتارها یا گیاهخوارانی دوست‌داشتنی مانند آن بچه‌گورخری که خوردند. درواقع شرور و دوست‌داشتنی، خوب و بد، اخلاقی و غیراخلاقی، این‌ها همه برساخته‌های بشرند که در جهان طبیعی وجود ندارند. تکامل فارغ از اخلاق است.

چرا این‌ها را به شما یادآوری می‌کنم؟ زیرا فشارهای تکاملی تنیده در تاروپودِ چنین جهانی به‌راحتی ممکن است ما را در وضع فلاکت‌باری قرار دهد. عموزاده‌های شامپانزه‌مان به‌ندرت آن‌طور که ما مراقب یکدیگر هستیم هوای هم را دارند و در مورد نوۀ عموهای بابونمان نیز همین قضیه صادق است. اگر کتاب معرکۀ رابرت سپولسکی دربارۀ بابون‌های علفزار، به‌نام خاطرات یک نخستی، را بخوانید، می‌بینید که زندگی بابون چندان جالب نیست، مگر این‌که نر غالب باشید، چون هر بابونی میمون زیر دستش در سلسله‌مراتب را آزار می‌دهد. هیچ بعید نبود که راه‌حل آن‌ها برای چالش‌های زندگی در علفزار همان راه‌حل خود ما باشد اما از بخت خوش، این جنوبی‌کپی‌آساها بودند که طوری تکامل یافتند که از طریق همکاری با یکدیگر از خود دفاع کنند. سپس انسان راست‌قامت نظام همکاری شکنندۀ اجدادش را با تقسیم کار توسعه داد و وابستگی متقابلِ ناشی از تقسیم کار راهبردی برای زندگی در اختیار ما نهاد که نه‌تنها کارآمد، بلکه مهربانانه نیز بود... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

🔚

@Chekide_ha

پرواز چه کاربردی دارد؟

برای این سوال آن‌قدر جواب وجود دارد که شاید از خودت بپرسی اصلاً چرا زحمت پرسیدن سوال را به خود بدهیم. ما باید ورای رویاهای باشکوه معلق‌ماندن در بین ابرهای افسانه‌ای و -عذر می‌خواهم- پایین‌آمدن به زمین برویم. باید جواب دقیقی ارائه کنیم و این جواب برای ارگانیسم‌های زنده یعنی: جواب داروینی. تغییر فرگشتی باید همه‌ی موجودات زنده را طوری که هستند شکل داده باشد و برای موجودات زنده جواب پرسش «این چه کاربردی دارد؟» همیشه بدون استثنا یکی است: انتخاب طبیعی داروینی یا «بقای برترین‌ها». پس به زبان داروینی بال‌ها چه کاربردی دارند؟ برای بقای حیوان خوب هستند! بله، البته و خیلی زود به راه‌های ویژه‌ای که در عمل رخ می‌دهند می‌رسیم. برای مثال پیدا‌کردن غذا از بالا. ولی بقا تنها بخشی از داستان است. در یک جهان داروینی، بقا فقط راهی‌ست که به تولیدمثل می‌انجامد. شب‌پره‌ی نر معمولاً از بال‌هایش برای سوار‌شدن بر باد استفاده می‌کند تا به طرف ماده‌ای که با عطرش او را به‌سمت خود راهنمایی می‌کند برود -بعضی از آن‌ها حتی می‌توانند بوی رقیقی که یک بخش در کوادریلیون است را بفهمند. آن‌ها این کار را توسط شاخک‌های بزرگ و به‌شدت حساس خود انجام می‌دهند. این به بقای شب‌پره‌ی نر کمک نمی‌کند ولی همان‌طور که گفتم بقا فقط راهی‌ست که به تولیدمثل می‌انجامد... بیشتر بخوانید

📓 بلندپروازی‌های خیال: سرپیچی از جاذبه باکمک طراحی و فرگشت
✍🏿 ریچارد داوکینز
🔛 ع. کاظمی

@Chekide_ha

اوج یک مسابقه‌ی تسلیحاتی فرگشتی

پرواز‌کردن برای چه چیز دیگری خوب است؟ لبه‌های صخره‌ها برای ساختن آشیانه عالی هستند و در برابر شکارچیان زمینی مثل روباه‌ها امن هستند. گاکی‌های کوچک نوعی مرغ دریایی هستند که متخصص ساختن لانه‌هایی دست‌نیافتنی در لبه‌های صخره‌ها هستند، به‌طوری‌که حمله‌ی شکارچیان -حتی پرندگان پروازی دیگر- به لانه‌ها دشوار است. بسیاری از پرندگان روی درختان به‌دنبال جای امنی برای آشیانه‌هایشان می‌گردند. بال‌ها راه فوق‌العاده سریعی برای بالارفتن از درخت و حمل علف و دیگر مصالح آشیانه و بعدتر، غذابردن برای جوجه‌ها را فراهم می‌کنند. بسیاری از درختان میوه می‌دهند: غذایی برای توکان‌ها، طوطی‌ها، بسیاری از پرندگان دیگر و گونه‌های بزرگی از خفاش‌ها. مطمئناً میمون‌ها و کپی‌ها هم با بالارفتن از درختان میوه‌هایشان را می‌خورند اما حتی عضلانی‌ترین میمون یا کپی در مسابقه با یک پرنده حریفی به حساب نمی‌آید. گیبون‌ها ورزیده‌ترین درخت‌نوردان هستند. آن‌ها تکنیکی به نام بازوپیمایی را بلدند که تقریباً مثل پرواز کردن است. بازوپیمایی یعنی تاب‌خوردن بین درختان با استفاده از دست‌های بلند، طوری‌که انگار پاهایی در حال دویدن وارونه در هوا هستند. یک گیبون در حال پرواز -من در این‌جا از این کلمه‌ی تقریباً به‌معنای واقعی‌اش استفاده می‌کنم- با سرعت حیرت‌آوری در میان شاخ‌وبرگ درختان شتابان جابه‌جا می‌شود و خود را از شاخه‌ای به شاخه‌ی دیگر که ممکن است تا چندین متر دورتر باشد پرتاب می‌کند. او به‌معنای دقیق پرواز نمی‌کند اما تقریباً همان کار را انجام می‌دهد. احتمالاً نیاکان ما هم زمانی بازوپیمایی می‌کردند اما مطمئنم که نمی‌توانستند با سرعت گیبون‌ها این کار را انجام دهند.

گل‌ها شهد تولید می‌کنند که سوخت اصلی هوانوردی مرغ‌های مگس‌خوار و مرغ‌های عسل‌خوار، پروانه‌ها و زنبورها است. زنبورها برای غذا به لاروهایشان گرده می‌دهند که آن‌ها را هم از گل‌ها جمع‌آوری می‌کنند. تمام تیره‌ی زنبورها در بین رده‌ی وسیع‌تری از حشرات، به گیاهان گل‌دار وابسته هستند و حدود ۱۳۰ میلیون سال پیش در دوره‌ی کرتاسه باهم فرگشت یافته‌اند («هم‌فرگشتی»). چه راهی بهتر از پرواز‌کردن برای جابه‌جایی سریع از یک گل به گلی دیگر؟ بیشتر بخوانید

📓 بلندپروازی‌های خیال: سرپیچی از جاذبه باکمک طراحی و فرگشت
✍🏿 ریچارد داوکینز
🔛 ع. کاظمی

@Chekide_ha