پیش روی دنیا چیست؟
نابرابری

متوسط سرانۀ مصرف منابعی از قبیل نفت خام و فلزات و متوسط سرانۀ تولید پسماندهایی از قبیل پلاستیک‌ها و گازهای گلخانه‌ای در کشورهای جهان اول حدود ۳۲ برابر کشورهای در حال توسعه است. مثلاً هر آمریکایی، سالانه به‌طور متوسط حدود ۳۲ برابر یک شهروند معمولی در یک کشور فقیر بنزین مصرف کرده و ۳۲ برابر ضایعات پلاستیکی و دی‌اکسید کربن تولید می‌کند. این ضریب ۳۲برابری عواقب جدی در رفتار مردم در کشورهای در حال توسعه دارد و پیامدهایی نیز برای آیندۀ پیش روی ما خواهد داشت. این پیامدها آخرین مجموعه از مشکلاتی است که من تهدیدکنندۀ تمدن و نیز گونۀ انسانی می‌دانم.

برای پی‌بردن به این عواقب، بهتر است به نگرانی‌ها دربارۀ جمعیت جهان بیندیشیم. جمعیت انسان‌ها اکنون بیش از ۷/۵ میلیارد نفر است و شاید تا میانۀ این قرن به ۹ میلیارد برسد. بسیاری از افراد، چند دهه قبل از این، جمعیت را «بزرگ‌ترین» مشکل پیش روی جوامع انسانی می‌دانستند.

ولی از آن زمان تا امروز دریافته‌ایم که جمعیت فقط یکی از دو عاملی است که حاصلضرب آن‌ها اهمیت دارد. آن حاصلضرب درواقع، کل مصرف جهانی است که مجموع مصارف محلی (در تمام جهان) بوده و مساوی با حاصلضرب دو جمله است: جمعیت محلّی (تعداد افراد) ضرب در میانگین مصرف محلی برای هر فرد.

جمعیت فقط وقتی دردسرساز است که مردم به تولید و مصرف مشغول باشند. اگر اکثریت جمعیت ۷/۵ میلیاردی جهان در یک سردخانه نگه داشته می‌شدند و سوخت‌وساز یا مصرف ایشان متوقف می‌شد مردم با مشکل منابع روبه‌رو نبودند. جهان اول شامل یک میلیارد نفر است که عمدتاً در آمریکای شمالی، اروپا، ژاپن و استرالیا زندگی کرده و متوسط سرانۀ مصرف آنان ۳۲ برابر کشورهای در حال توسعه است. اکثر ۶/۵ میلیارد انسان دیگر که دنیای در حال توسعه را تشکیل می‌دهند، نسبت مصرف سرانه‌ای کم‌تر از ۳۲ و اکثراً کم‌تر از یک دارند. این اعداد نشان می‌دهند که بخش عمدۀ منابع در جهان اول مصرف می‌شود.

بااین‌حال، برخی افراد فقط به جمعیت چسبیده‌اند. ایشان تذکر می‌دهند که کشورهایی مانند کنیا نرخ رشد جمعیت بیش از ۴ درصد در سال دارند و می‌گویند که این رشد جمعیت مشکل بزرگی است. ولی مشکل بسیار بزرگ‌تر برای کل دنیا، ما جمعیت ۳۳۰ میلیونی ایالات متحده هستیم که تعدادمان ۶/۶ برابر کنیایی‌هاست و هر کدام ۳۲ برابر یک شهروند کنیایی مصرف می‌کنیم. آن نسبت‌ها (۶/۶ به یک و ۳۲ به ۱) را درهم ضرب کنید تا دریابید که ایالات متحدۀ آمریکا منابع دنیا را به‌اندازۀ ۲۱۰ برابر کنیا مصرف می‌کند. مثال دیگر، جمعیت ۶۰ میلیونی ایتالیاست که منابع زمین را به اندازۀ ۲ برابر جمعیت یک میلیاردی کل قارۀ آفریقا مصرف می‌کند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی دنیا چیست؟
چارچوب بحران

مواردی که گفتم بزرگ‌ترین مشکلاتی هستند که به‌نظر من کل جهان با آن‌ها روبه‌روست. ولی از منظر چارچوب بحران در این کتاب، کدام عوامل به‌نفع رفع این مشکلات هستند و کدام‌یک مانعی در مسیر حل مشکلات مذکور محسوب می‌شوند؟

کسی انکار نمی‌کند که ما با موانع مهیبی روبه‌رو هستیم. دنیا با شدتی بسیار بیش از موارد بحران‌های ملی در هفت کشور مورد بحث در این کتاب تلاش می‌کند تا مشکلاتی را رفع کند که ما را به مسیری ناشناخته کشانده‌اند و برای آن‌ها سابقه‌ای در گذشته وجود ندارد که راهنمای ما باشد. صرفاً فکر کنید که کل دنیا چقدر با یک کشور منفرد فرق دارد. کشورهایی که در این کتاب از آن‌ها سخن گفتیم، هویت ملی منسجم و تصدیق‌شده و ارزش‌های مشترک ملی داشته‌اند که آنان را از کشورهای دیگر -با هویت‌ها و ارزش‌های دیگر- متمایز کرده است. هفت کشور مورد بحث، گفتمان سیاسی دیرینۀ ملی و تاریخ ملی در غلبه بر بحران‌ها دارند که می‌تواند مایۀ الهام آن‌ها باشد. تمام کشورهای این کتاب کشورهای دوست و هم‌پیمان داشته‌اند که کمک مادی، مشورت و الگوهای اصلاح و انطباق در اختیار آن‌ها قرار داده‌اند.

ولی کل دنیا فاقد مزایای مذکور و سایر مزایای ملت‌هاست. ما با ساکنان یک سیارۀ دیگر در تماس نیستیم تا بتوانیم از ایشان کمک بگیریم (عامل ۴ در جدول ۲.۱) یا از دقت نظر در جامعۀ ایشان به الگوهایی برای پیدا‌کردن راه‌حل مشکلاتمان برسیم (عامل ۵). کل انسان‌های جهان یک هویت مشترک (عامل ۶) و ارزش‌های اساسی مشترک (عامل ۱۱) ندارند که در تضاد با هویت‌ها و ارزش‌های بسیار متنوع در سیارات دیگر قرار داشته باشد. ما برای نخستین بار در طول تاریخ با چالش‌های واقعاً جهانی روبه‌رو شده‌ایم؛ ما فاقد تجربۀ پیشین دربارۀ این‌گونه چالش‌ها هستیم (عامل ۸) و تجربه‌ای دربارۀ ناکامی در رفع آن‌ها نداشته‌ایم (عامل ۹). سابقۀ توفیق گذشتۀ ما در غلبه بر مشکلات جهانی بسیار اندک است: مجمع ملل و سازمان ملل متحد، نخستین دو مورد از تلاش‌های نهادی بودند و هرچند قدری به موفقیت رسیده‌اند، توفیقات آن‌ها به اندازه‌ای نبوده است که متناسب با مقیاس معظلات امروز جهان باشد. اذعان جهانی به بحران فعلی جهانی (عامل ۱) یا پذیرش مسئولیت در تمام جهان (عامل ۲) بابت مشکلات فعلی یا خودسنجی صادقانه در تمام دنیا (عامل ۷) وجود ندارد. آزادی انتخاب ما (عامل ۱۲) با قیود طاقت‌فرسا محدود شده است: تهی‌شدن ظاهراً محتوم منابع زمین، افزایش مقادیر دی‌اکسید کربن و مقیاس جهانی نابرابری، مجال اندکی برای آزمایش‌کردن و جولان‌دادن برای ما باقی می‌گذارد. تمام این حقایق تلخ در کنار یکدیگر موجب می‌شود که بسیاری از افراد، بدبین نسبت به دورنمای زندگی نوع بشر و آینده‌ای شایسته برای انسان‌ها به بدبینی و ناامیدی دچار شوند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

درس‌ها، پرسش‌ها و چشم‌انداز
عوامل پیش‌بینی‌کننده (بخش ۱)

۱. اذعان به قرار‌داشتن در بحران
۲. پذیرفتن مسئولیت
۳. حصارسازی و تغییر گزینشی
۴. کمک‌گرفتن از سایر کشورها
۵. توسل به سایر کشورها به‌عنوان الگو
۶. هویت ملی

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

درس‌ها، پرسش‌ها و چشم‌انداز
عوامل پیش‌بینی‌کننده (بخش ۲)

۷. خودسنجی صادقانه
۸. تجربۀ تاریخی بحران‌های ملی قبلی
۹. صبر در برابر ناکامی‌های ملی
۱۰. انعطاف‌پذیری ملی برای هر موقعیت خاصّ
۱۱. ارزش‌های محوری ملی
۱۲. رهایی از قیود جغرافیایی سیاسی

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

درس‌ها، پرسش‌ها و چشم‌انداز
آیا بحران‌ها ضروری‌اند؟

آیا کشورها به بحران نیاز دارند تا برای اقدام‌کردن برانگیخته شوند؟ آیا کشورها هیچ‌گاه با پیشدستی نسبت به مشکلات اقدام می‌کنند؟ در بحران‌هایی که در این کتاب بررسی کردیم، هر دو نوع واکنش به این پرسش‌های متداول دیده می‌شود.

ژاپن در عصر میجی از پرداختن به خطر فزایندۀ غرب امتناع کرد تا این‌که ناچار شد به بازدید فرمانده پری از ژاپن واکنش نشان دهد. بااین‌حال، ژاپن از بازگشت میجی در ۱۸۶۸ به بعد، دیگر به تکانه‌های بزرگ بیرونی نیاز نداشت تا مایۀ انگیزش کشور برای اجرای برنامۀ فشردۀ تغییرات باشد: ژاپن به‌جای انفعال، تغییر خود را با پیشدستی نسبت به خطر فشارهای بیش‌تر از طرف غرب انجام داد.

فنلاند نیز به همین ترتیب به دغدغه‌های اتحاد جماهیر شوروی اعتنا نکرد تا بالأخره با حملۀ شوروی در ۱۹۳۹ ناچار به در نظرگرفتن آن نگرانی‌ها شد. ولی فنلاندی‌ها از ۱۹۴۴ به بعد دیگر نیاز به حملات شوروی نداشتند تا برانگیخته شوند؛ ایشان در عوض، سیاست خارجی خود را با هدف پیش‌بینی مداوم فشارهای شوروی و جلوگیری از آن فشارها تنظیم کردند.

سیاست‌های آلنده در شیلی، در واکنش به قطبی‌شدگی مزمن سیاسی شکل گرفت و ربطی به یک بحران ناگهانی نداشت، پس آلنده می‌توانست علاوه‌بر پیش‌بینی مشکلات آینده، به مشکلات جاری نیز رسیدگی کند. ولی نظامیان شیلی کودتای خود را در واکنش به چیزی اجرا‌ کردند که گمان می‌شد یک بحران حاد و ناشی از قصد علنی آلنده برای تبدیل‌کردن شیلی به یک کشور مارکسیست بود.

در اندونزی هر دو نوع واکنش وجود داشت. عوامل همدل با کمونیست‌ها در ارتش اندونزی کودتای خود را برای پیشدستی بر اقداماتی اجرا کردند که بیم داشتند از شورای ژنرال‌های ضد کمونیست سر بزند. بقیۀ ارتش اندونزی، آشکارا در واکنش به بحران کودتا در اول اکتبر ۱۹۶۵ واکنش نشان دادند. ولی دلایلی هست که گمان کنیم آن کودتا توسط نظامیان پیش‌بینی شده و ایشان برای پاسخ‌دادن به آن آمادگی داشتند.

آلمان پس از جنگ، دو مثال عالی از کشوری را نشان می‌دهد که با پیشدستی و نه با واکنش به بحران‌ها رسیدگی کرد. برنامۀ صدر اعظم کنراد آدنائر برای تشکیل «جامعۀ زغال‌سنگ و فولاد اروپا» و سپس تأسیس ساختارهای اقتصادی و سیاسی که منجر به تشکیل بازار مشترک اروپا و اتحادیۀ اروپا گردید، آشکارا با پیشدستی بر بحران و پیشگیری از رخداد آن اجرا شد (فصل ۱۱). آدنائر و سایر رهبران اروپایی پس از کابوس‌های جنگ جهانی دوم درصدد پیشگیری از جنگ جهانی سوم برآمدند و برای این هدف، اروپای غربی را به‌گونه‌ای یکپارچه ساختند که کشورهای غرب اروپا نخواهند و نتوانند که به یکدیگر حمله کنند. به همین ترتیب، سیاست شرقی ویلی برانت در واکنش به یک بحران فوری در اروپای شرقی تنظیم نشد (فصل ۶). برانت نیاز اضطراری به پذیرش آلمان شرقی و سایر دولت‌های کمونیست در اروپای شرقی نداشت و نیازی هم نبود که ازدست‌رفتن خاک آلمان شرقی را بپذیرد ولی او با پیش‌بینی‌کردن فرصت‌های آینده و ایجاد اوضاع باثبات برای اتحاد مجدد دو آلمان در هر زمان که ممکن شود، به آن سیاست روی آورد و درنهایت معلوم شد که اشتباه نکرده است.

امروزه ژاپن با هفت مشکل عمدۀ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند، بدون آن‌که اقدام قاطعی برای رفع آن‌ها انجام دهد. آیا ژاپن همانند استرالیای پس از جنگ، موفق به حل‌وفصل این مشکلات خواهد شد، یا به یک بحران ناگهانی نیاز دارد که ژاپن را به اقدام قاطع وادارد؟ به همین ترتیب، ایالات متحده امروز نیز اقدام جدی برای واکنش به مشکلات بزرگ خود انجام نمی‌دهد و فقط با حمله به افغانستان به حمله به مرکز تجارت جهانی واکنش نشان داد و با ادعای فرضی وجود سلاح‌های کشتار جمعی در عراق، به آن کشور حمله کرد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

درس‌ها، پرسش‌ها و چشم‌انداز
جایگاه رهبران در تاریخ

آیا رهبران تفاوتی ایجاد می‌کنند؟ پرسش دیگری که مردم اغلب در گفتگو با من دربارۀ بحران‌های ملی مطرح می‌کنند، یک بحث دیرینۀ تاریخی است که آیا رهبران ملی، اثر چشمگیری بر تاریخ می‌گذارند یا خیر، یا آیا تاریخ صرف‌نظر از رهبری که در یک برهۀ خاص در یک کشور حکومت کرده است، به همین شکل ساخته می‌شد یا نه. در یک سوی طیف، دیدگاه به‌اصطلاح «ابرمرد» از توماس کارلایل (مورخ انگلیسی، ۱۷۹۵ تا ۱۸۸۱) هست که ادعا کرد تاریخ با اقدامات مردان بزرگی از قبیل اولیور کرامول و فردریک کبیر شکل گرفته است. در آن‌سوی طیف هم نظر لئو تولستوی [نویسندۀ شهیر روس] وجود دارد که معتقد بود رهبران و ژنرال‌ها کم‌ترین تأثیر را بر مسیر تاریخ گذاشته‌اند. تولستوی برای اثبات نظر خود در رمان معروف «جنگ و صلح»، روایت‌هایی غیرواقعی از نبردهایی را به تصویر کشید که ژنرال‌ها در آن‌ها فرمان می‌دهند ولی فرمان ایشان از زمین تا آسمان با آن‌چه عملاً در میدان جنگ رخ می‌دهد، فرق دارد.

دیدگاهی که تاریخ را به جزئیات بی‌شمار و نه به سیاست‌ها و مسیر تصمیمات مردان بزرگ وابسته می‌داند اکنون در میان مورخان متداول است. ایشان اغلب استدلال می‌کنند که یک رهبر فقط وقتی تأثیرگذار است که سیاست‌هایش بازتابی از آرای هموطنان او باشد؛ به‌عبارتی سیاستمدارانی که در غیر این‌صورت عادی جلوه می‌کردند، از آن رو بزرگ به‌نظر می‌رسند که از فرصت‌های زمانۀ خود بهره‌برداری می‌کنند و بزرگی ایشان ربطی به خصلت‌های فردی ندارد. مثال‌هایی که اغلب از رؤسای جمهور ایالات متحده ذکر می‌شود، جیمز پولک و هری ترومن هستند؛ و رهبران، درواقع، می‌توانند از میان مجموعۀ گزینه‌های محدودی انتخاب کنند که با عوامل تاریخی دیگری تعیین می‌شوند. دیدگاهی که بین دیدگاه ابرمرد و دیدگاه «اهمیت‌نداشتن رهبران» قرار می‌گیرد، به‌خوبی در کار ماکس وبر -جامعه‌شناس آلمانی (۱۸۴۶ تا ۱۹۲۰)- دیده می‌شود که معتقد بود انواع خاصی از رهبران که به‌اصطلاح رهبران کاریزماتیک (دارای جاذبۀ جادویی) هستند گاهی می‌توانند در شرایط خاص بر روند تاریخ اثر بگذارند.

این بحث لاینحل باقی مانده است. هر مورخ تلاش می‌کند یک دیدگاه کلی پیشاتجربی را بر اساس یک اصل و نه یک روش معتبر برای ارزیابی شواهد در پیش بگیرد و آن دیدگاه را برای مطالعات موردی منفرد به‌کار ببرد. مثلاً تمام زندگی‌نامه‌های هیتلر باید شامل شرح رخدادهای اصلی تکراری زندگی او باشند ولی طرف‌داران دیدگاه ابرمرد، رخدادهای مذکور را طوری نقل می‌کنند که بگویند هیتلر یک رهبر به‌شدت کارآمد و اهریمنی بود که تحولاتی را در آلمان پدید آورد و آن تحولات با رهبری شخص دیگر، به‌شکلی متفاوت ظاهر می‌شد. مخالفان دیدگاه ابرمرد هم طوری همان رخدادها را شرح می‌دهند که هیتلر به‌مثابۀ انعکاس مشخصه‌های فراگیر در جامعۀ آلمان در زمان خودش تصویر شود. این اختلاف‌نظر را نمی‌توان با توسل به داستان‌سرایی و مطالعات موردی منفرد رفع کرد.

بنابراین، رویکرد امیدوارکنندۀ دیگری از تحلیل‌های اخیر حاصل شده است که تلفیقی از سه مشخصه است. نمونه‌ای بزرگ از رخدادهای تاریخی متعدد یا از تمام انواع مشخصی از رخدادها؛ استفاده از «آزمایش‌های طبیعی تاریخ» یعنی مقایسه‌کردن مسیرهای در غیر این‌صورت متفاوت تاریخی که در آن‌ها نگرانی خاصی وجود داشته یا نداشته است؛ و سنجش نتایج به‌صورت کمّی (مقداری). دو مقالۀ عالی از این نوع، توسط بنجامین جونز در دانشگاه نورث وسترن و بنجامین اولکن از مؤسسۀ فناوری ماساچوست منتشر شده است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

درس‌ها، پرسش‌ها و چشم‌انداز
درس‌هایی برای آینده

از تاریخ چه می‌توان آموخت؟ این پرسش کلی می‌تواند به چند پرسش ویژه و جزئی‌تر بینجامد: از واکنش هفت کشور به بحران‌های آن‌ها در این کتاب چه می‌توان آموخت؟ یک پاسخ پوچ‌انگارانه از این قرار است که: هیچ! بسیاری از مورخان می‌گویند مسیر تاریخ چنان پیچیده است که برآیند متغیرهای بی‌شمار لجام‌گسیخته و تحولات پیش‌بینی‌ناپذیر بوده و به‌این‌ترتیب، ما نمی‌توانیم از گذشته درس بگیریم. مثلاً کسی می‌توانست در سال ۱۹۴۴ به‌درستی نقشۀ اروپای شرقی پس از پایان جنگ را پیش‌بینی کند؟ اگر ترورکنندۀ بالقوۀ هیتلر، یعنی کلوس ون اشتفن‌برگ، توانسته بود چمدان حاوی بمب ساعتی را در ۲۰ جولای ۱۹۴۴ حدود نیم متر نزدیک‌تر به هیتلر برساند و اگر هیتلر زخمی‌شدن در آن حادثه در ۲۰ جولای، یعنی وقتی ارتش شوروی هنوز به مرزهای آلمان نرسیده بود کشته می‌شد و قبل از تصرف برلین، کل اروپای شرقی و آلمان شرقی توسط ارتش شوروی نمی‌توانست در ۳۰ آوریل ۱۹۴۵ خودکشی کند، آن‌گاه نقشۀ اروپا [و پیش‌بینی آن] بسیار دشوارتر می‌شد.

بله، البته بسیاری موارد در تاریخ هست که پیش‌بینی نیست ولی دو گونه درس هست که می‌توان از تاریخ آموخت. قبل از آن بهتر است به‌عنوان زمینۀ بحث به درس‌های متناظر با آن در شناختن انسان‌های منفرد بپردازیم، زیرا (بازهم) شباهت‌هایی بین تاریخ ملل و زندگی تک‌تک افراد وجود دارد.

از سرگذشت زندگی و زندگی‌نامۀ هر فرد چه می‌توان آموخت؟ آیا افراد نیز مانند ملت‌ها بسیار پیچیده، بسیار متفاوت از یکدیگر و به‌شدت در معرض رخدادهای پیش‌بینی‌ناپذیری نیستند که پیش‌بینی رفتار یک شخص را بسیار دشوار می‌سازد، چه رسد به حدس‌زدن رفتار یک انسان از روی مشاهدۀ رفتار انسانی دیگر؟ البته که خیر! اکثر ما علی‌رغم دشواری‌های گفته‌شده، همچنان مفید می‌دانیم که بخش بزرگی از زندگی خودمان را به تلاش برای حدس‌زدن یا پیش‌بینی‌کردن رفتار آیندۀ احتمالی نزدیکان به خودمان بگذرانیم که مبتنی بر آشنایی ما با تاریخچۀ زندگی شخصی آنان است. علاوه‌بر این، کارآموزی در میان روان‌شناسان (و «مهلت‌های فردی» در میان بسیاری از افراد معمولی) ایشان را قادر می‌کند که تجربۀ رفتار افرادی را که می‌شناسند، تعمیم داده و به‌این‌ترتیب، رفتار افرادی را پیش‌بینی کنند که تازه با آنان برخورد کرده‌اند. به همین علت است که خواندن زندگی‌نامۀ اشخاص -حتی کسانی که هیچ‌گاه با ایشان سروکار نداشته‌ایم- آموزنده است و به مجموعۀ داده‌های ما برای درک رفتار انسان‌ها کمک می‌کند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی

🔚

@Chekide_ha

نشانه‌های حیات در قدیم

در روزگاران قدیم، جهان ما مکانی کاملاً متفاوت بود. حیات فقط در اقیانوس‌ها وجود داشت و هیچ جانور یا گیاهی در خشکی زندگی نمی‌کرد. «ائوستنوپترون» به‌معنی «باله‌قوی» گونه‌ای ماهی بود که حدود ۳۸۵ میلیون سال پیش در دریا زندگی می‌کرد.


این نقاشی، انواع جانورانی را که بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ میلیون سال پیش در اقیانوس‌های کره‌ی زمین می‌زیستند، نشان می‌دهد.

تنفس دوگانه
ائوستنوپترون امتیاز بزرگی بر سایر ماهی‌ها داشت و آن این بود که می‌توانست به دو شیوه تنفس کند. بیش‌تر وقت‌ها، ائوستنوپترون به‌وسیله‌ی آبشش‌هایش، اکسیژن محلول در آب را جذب و تنفس می‌کرد اما از طرف دیگر این ماهی مجهز به کیسه‌های هوایی بود که مانند شش عمل می‌کردند و به‌وسیله‌ی آن‌ها می‌توانست اکسیژن اضافی از هوا دریافت کند. همه‌ی جانوران، برای زنده‌ماندن و رشد‌کردن به اکسیژن احتیاج دارند.

آخرین ماهی ائوستنوپترون، میلیون‌ها سال قبل از بین رفت. نسل این نوع ماهی، مدت‌ها پیش از آن‌که حیات نخستین انسان‌ها بر روی زمین آغاز شود و همین‌طور مدت‌ها پیش از شروع عصر دایناسورها منقرض شد. اگر می‌خواهید بدانید که ماهی ائوستنوپترون چه شکل و شمایلی داشت، می‌توانید از یک موزه دیدن کنید. اما توقع نداشته باشید که در موزه، بدن کامل یک ماهی باله‌دار و پوشیده از فلس را ببینید. جسد یک حیوان، پس از میلیون‌ها سال می‌پوسد و از بین می‌رود و آن‌چه که از بقایای پیکرش باقی می‌ماند، سنگواره‌ها هستند که درواقع، تنها شواهد و نشانه‌های حیات قدیم آن‌ها می‌باشند.


ائوستنوپترون در همه‌ی اقیانوس‌های جهان می‌زیست. این سنگواره از پارک ملی «میگوئاشا» در ایالت «کبک»، کانادا، کشف شده است.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

دو نوع سنگواره

دانشمندان سنگواره‌ها را به‌منظور آگاهی از شیوه‌ی زندگی جانورانی که در روزگاران قدیم می‌زیستند، مطالعه می‌کنند. هم‌چنین، آن‌ها پی می‌برند که شیوه‌های حیات بر روی کره‌ی زمین چگونه طی گذشت زمان دگرگون شده است. سنگواره‌های اندامی بقایای پیکر گیاهان، حیوانات و سایر جانورانی هستند که در گذشته‌های بسیار دور می‌زیستند. قطعات استخوان‌های دایناسورها، دندان‌های کوسه‌ماهی و صدف‌های دریایی و همین‌طور بخش‌هایی از اندام‌های درختانی که تبدیل به سنگ شده‌اند و نقش برگ‌های گیاهان، همگی جزء سنگواره‌های اندامی به‌شمار می‌آیند. این قبیل سنگواره‌ها، ما را با نوع حیات در میلیون‌ها سال پیش آشنا می‌کنند.


دندان‌های سنگواره‌شده‌ی یک کوسه‌ماهی به ما نشان می‌دهد که کوسه‌ماهی‌ها از میلیون‌ها سال پیش بر روی کره‌ی زمین می‌زیسته‌اند.


یک دانشمند را در حال بررسی ردپای طویل‌ترین دایناسور جهان که در کشور «بولیوی» در آمریکای جنوبی کشف شده است، مشاهده می‌کنید.


سنگواره‌های اثری، ما را با شیوه‌ی زندگی جانوران در دوران قدیم آشنا می‌کنند. نشانه‌هایی از ردپای دایناسورها، مدفوع و فضولات و استفراغ جانوران، همگی در شمار سنگواره‌های اثری به‌شمار می‌آیند. هم‌چنین، نشانه‌هایی از رد دندان‌ها، سنگ‌های معده، تخم‌هایی که متولد نشده‌اند و آشیانه‌های جانوران قدیم، همگی جزء این نوع سنگواره‌ها هستند. سنگواره‌های اثری به ما کمک می‌کنند تا بدانیم که جانوران ماقبل تاریخ چگونه نقل‌مکان می‌کردند، چه چیزی می‌خوردند و چگونه از بچه‌هایشان مراقبت می‌کردند. بیش‌تر دانشمندان، هر دو نوع سنگواره را با هم مطالعه می‌کنند تا تصویر روشنی از حیات در روزگاران قدیم به‌دست آورند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

از ماهی تا سنگواره

پیکر بی‌جان ماهی ائوستنوپترون در بستر دریا، زیر گل‌ولای مدفون شد. هرچند بخش‌های نرم بدنش پوسیدند اما استخوان‌های آن از بین نرفتند. استخوان‌های یک ماهی، از جهات بسیاری شبیه استخوان‌های بدن انسان است. استخوان‌های ماهی به آن کمک می‌کنند تا بتواند در آب حرکت کند و همین‌طور از اندام‌های نرم بدنش محافظت می‌کنند.


قسمت خارجی استخوان‌های بیش‌تر حیوانات را لایه‌ای سخت و مقاوم پوشانده است؛ اما قسمت داخلی استخوان‌ها نرم است.


اکثر استخوان‌ها از دو لایه تشکیل شده‌اند: لایه‌ی بیرونی استخوان که استخوان متراکم نام دارد، سخت و محکم است و از حلقه‌هایی از کانی‌های مختلف تشکیل شده است. لایه‌ی درونی استخوان، نرم‌تر است و استخوان اسفنجی نامیده می‌شود. بخش میانی استخوان پر از حفره‌های ریز است که مغز استخوان را در خود جای داده است. مغز استخوان محل تولید سلول‌های خونی تازه است.

آب، مانند استخوان، سرشار از کانی‌های مختلف است. وقتی آب برای مدت طولانی پیرامون استخوان‌ها را احاطه می‌کند، کانی‌های موجود در آب، جایگزین کانی‌های استخوان می‌شوند.

طی گذشت میلیون‌ها سال، کانی‌های محلول در آب اقیانوس، جایگزین کانی‌های استخوان‌های ماهی ائوستنوپترون شدند، سپس این کانی‌ها سخت شدند و به‌صورت سنگواره درآمدند و این سنگ سخت (سنگواره) همان شکل ظاهری استخوان‌های ماهی ائوستنوپترون را به خود گرفت.

سنگواره‌ها سحر‌آمیزند؟
در گذشته، مردم درباره‌ی نحوه‌ی تشکیل سنگواره‌ها چیزی نمی‌دانستند. بعضی از مردم سنگواره‌ها را سنگ‌های سحر‌آمیزی تصور می‌کردند که شیر را تازه نگاه داشته، خوش‌یمن هستند و ارواح خبیثه را دور می‌کنند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

گنج پنهان

زمانی که اسکلت ماهی ائوستنوپترون در حال تبدیل‌شدن به سنگواره بود، لایه‌هایی از رسوبات ماسه و گل روی استخوان‌ها را پوشاندند. رسوبات طبقات فوقانی بر لایه‌های طبقات زیرین فشار وارد آوردند.


طی گذشت میلیون‌ها سال، اسکلت این ماهی تبدیل به سنگواره شد. اگر سنگواره‌ای به سطح زمین رانده شده و نمایان شود، آن‌وقت باستان‌شناسان آن را طی عملیات حفاری بیرون می‌آورند و مطالعه می‌کنند.


طی گذشت زمان، توده‌های گل‌ولای و ماسه به‌هم چسبیدند و متراکم شدند و به‌صورت سنگ درآمدند و سنگواره‌های ماهی در اعماق زمین و میان این سنگ‌ها محبوس شدند.

با گذشت زمان، زمین پیرامون سنگواره‌ها تغییر کرد. وقوع یک زمین‌لرزه می‌توانست موجب جابه‌جا‌شدن زمین شود و سنگواره‌ها به سطح زمین رانده شوند.

عوامل محیطی مانند باد و آب طی گذشت زمان، سطح سنگ‌هایی را که روی سنگواره‌ها را پوشانده‌اند، فرسایش دادند. پس از میلیون‌ها سال، بخش‌هایی از سنگواره‌های ماهی، از عمق زمین سر بیرون آوردند و آشکار شدند.

باستان‌شناسان، سنگواره‌های ماهی ائوستنوپترون را مشاهده کردند و آن‌ها را طی عملیات حفاری خارج کردند. سپس، دانشمندان این سنگواره‌ها را به‌منظور پی‌بردن به زمان آغاز حیات این ماهی و شیوه‌ی زندگی‌اش مطالعه کردند.

دیرین‌شناس کیست؟
دانشمندانی که سنگواره‌ها را مطالعه می‌کنند، دیرین‌شناس نامیده می‌شوند. دیرین‌شناس کسی است که درباره‌ی حیات در روزگاران قدیم، تحقیق می‌کند. ریشه‌ی کلمه‌ی فسیل یا همان سنگواره، از واژه‌ی لاتین گرفته شده است و به‌معنی کاوش و حفر‌کردن است.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

سنگواره‌ها در کجا تشکیل می‌شوند؟


«تیرانوزوروس رکس» یکی از غول‌پیکرترین دایناسورهای گوشت‌خوار بود که دانشمندان سنگواره‌های آن را کشف کرده‌اند.


از قدمت حیات انسان مدرن بر روی زمین، حدود دویست هزار سال می‌گذرد اما دایناسورها مدت ۱۶۵ میلیون سال بر روی کره‌ی زمین فرمانروایی کردند. طی این مدت طولانی چه تعداد دایناسور بر روی کره‌ی زمین زندگی کردند؟ میلیاردها دایناسور وجود داشتند. اما اکثر آن‌ها سنگواره‌ای از خود باقی نگذاشتند. اجساد زیادی از دایناسورها، حتی استخوان‌های آن‌ها خورده شدند. لاشه‌ی بقیه‌ی آن‌ها نیز پوسیدند و از بین رفتند.

برای به‌وجودآمدن یک سنگواره، ابتدا شرایط تشکیل سنگواره باید فراهم شود. جسد یک جانور مرده، بلافاصله پس از مرگش باید در زیر رسوبات ماسه و گل دفن شود. لایه‌های ماسه و گل و سایر موادی که روی هم انباشته شده و رسوب نامیده می‌شوند، اسکلت جانور مرده را از عوامل محیطی نظیر باد و باران و خورشید محفوظ نگاه می‌دارند.

اکثر سنگواره‌ها، در بین سنگ‌هایی که زمانی در زیر آب قرار داشتند، یافت می‌شوند. به‌همین دلیل است که اکثر سنگواره‌های کشف‌شده، بقایای جانورانی هستند که در اقیانوس‌ها می‌زیستند.


این کنده‌های درخت سنگواره‌شده، در گذشته‌های دور بخشی از یک جنگل عظیم در ایالت آریزونا بودند.


جنگل سنگواره
استخوان تنها ماده‌ای نیست که به سنگ تبدیل می‌شود و به‌صورت سنگواره درمی‌آید. جنگل سنگی پارک ملی، واقع در ایالت «آریزونا» دارای هزاران کنده‌ی درخت است که پس از مدفون‌شدن در زیر رسوبات و پوسیدن و جایگزین‌شدن به‌وسیله‌ی کانی‌ها، سرانجام تبدیل به سنگواره شدند. دانشمندان بر این باورند که این درختان غول‌پیکر، حدود ۲۲۵ میلیون سال پیش از بین رفتند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

سنگواره‌های اندامی

دانشمندان، سنگواره‌های فراوانی از استخوان‌های ماهی‌ها را کشف کرده‌اند اما دندان‌های کوسه‌ماهی فراوان‌ترین نوع سنگواره‌های اندامی هستند. چرا؟ برای این که تعداد آن‌ها بیش‌تر است.


دندان‌های یک کوسه‌ماهی در دو ردیف رشد می‌کنند. وقتی یک دندان می‌افتد، دندان ردیف عقبی به‌سمت جلو رانده می‌شود و جای دندان قبلی را پر می‌کند.


کوسه‌ماهی‌ها ۴۵۰ میلیون سال قبل بر روی زمین می‌زیستند. آن‌ها در طول عمرشان، مدام دندان‌های قدیمی‌شان را از دست می‌دهند و دندان‌های تازه‌ای جایگزین آن‌ها می‌شود. یک کوسه‌ماهی، در طول حیاتش، بالغ بر ده هزار عدد از دندان‌هایش را از دست می‌دهد و این تعداد دندان بسیار زیاد است!

آمونیت‌ها حدود ۲۴۰ میلیون سال قبل در اقیانوس‌های کره‌ی زمین می‌زیستند. آمونیت‌ها نیز مانند خرچنگ‌ها و حلزون‌ها، جزء بی‌مهرگان بودند (جانورانی که فاقد ستون‌مهره‌های پشتی‌اند). پیکر نرم آن‌ها را، صدف مارپیچ بسیار محکمی در میان گرفته بود. اکنون از انقراض نسل آمونیت‌ها میلیون‌ها سال می‌گذرد اما دانشمندان هنوز هم گاهی سنگواره‌هایی از صدف آن‌ها را کشف می‌کنند.


سنگواره‌های این آمونیت‌ها، زمانی که لایه‌هایی از سنگ‌آهک پیرامون پیکر آن‌ها را در میان گرفت، تشکیل شدند. سنگ‌آهک از صدف‌های متلاشی تخریب‌شده‌ی جانوران ریز اقیانوسی به‌وجود می‌آید.


۴۵۰ میلیون سال پیش، بیش از ده هزار نوع «تریلوبیت» در اقیانوس‌ها زندگی می‌کردند. آخرین نسل این بی‌مهرگان، حدود ۲۵۰ میلیون سال پیش منقرض شد. اما دانشمندان، اغلب، سنگواره‌هایی از پوسته‌ی خارجی سخت آن‌ها را از لابه‌لای سنگ‌های گوشه‌وکنار جهان پیدا می‌کنند.

هم‌چنین، دانشمندان، سنگواره‌های متعددی از ستاره‌های دریایی، توتیاهای دریایی و صدف‌های دوکفه‌ای متعلق به دوران قدیم را کشف کرده‌اند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

سنگواره‌های دایناسور

وقتی یک شخص نام سنگواره را بر زبان می‌آورد، احتمالاً به دایناسورها فکر می‌کنید. شاید مدل‌هایی از دایناسورهای تیرانوزوروس، «تریسراتوپس»، «سیسموزوروس» و سایر جانوران غول‌پیکر را در یک موزه دیده‌اید. اما آیا می‌دانستید که دانشمندان فقط سنگواره‌های تعداد کم‌تر از سه هزار دایناسور را از سرتاسر جهان کشف کرده‌اند؟

اکثر سنگواره‌های دایناسورهایی که دیرین‌شناسان طی حفاری‌هایشان به‌دست آورده‌اند، متعلق به دایناسورهای ریزجثه‌اند. اما جثه‌ی بعضی از آن‌ها از اندازه‌ی یک اتوبوس هم بزرگ‌تر است. تصور کنید که یکی از این دایناسورها را کشف می‌کنید.


یک دانشمند، با احتیاط کامل در حال حفاری و خارج‌کردن سنگواره‌ی یک دایناسور در یک منطقه‌ی حفاظت‌شده در ایالت «یوتا»، ایالات متحده است.


این حادثه چیزی است که برای «سوزان هندریکسون» یک شکارچی دایناسور اتفاق افتاد. در سال ۱۹۹۰ میلادی، این زن باستان‌شناس آمریکایی، با قطعاتی از سنگواره‌های استخوان در میان صخره‌سنگ‌های ایالت داکوتا»ی جنوبی روبه‌رو شد. این استخوان‌ها، بخشی از پیکر بزرگ‌ترین و کامل‌ترین تیرانوزوروس رکس بود که تا به آن روز کشف می‌شد. این دایناسور «سو» نامیده شد و اکنون در موزه‌ی تاریخ طبیعی «فیلد» در شیکاگو، ایالت «ایلینوی»، در معرض نمایش عموم گذاشته شده است.


آیا می‌توانید تصور کنید خانم سوزان هندریکسون هنگام کشف این دایناسور غول‌پیکر تا چه اندازه هیجان زده شد؟


آیا می‌دانستید؟
سیسموزوروس طویل‌ترین دایناسور است که تابه‌حال کشف شده است. طول بدن این دایناسور به درازای مجموع چهار اتوبوس بود که پشت‌سرهم ردیف شده باشند.
این دایناسور غول‌پیکر، گیاه‌خوار در حدود ۱۴۵ میلیون سال قبل در ناحیه‌ی غرب آمریکای شمالی زندگی می‌کرد.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

سنگواره‌های قالبی و کالبدی

حتی زمانی که استخوان‌های یک حیوان یا سایر اندام‌های سخت بدنش، متلاشی و تجزیه می‌شوند، هنوز هم امکان تشکیل یک سنگواره وجود دارد. اگر لایه‌های رسوبات گل‌ولای پیرامون استخوان یک دایناسور یا پوسته‌ی خارجی یک تریلوبیت پیش از آن‌که از بین برود، سخت‌ومحکم شود، در این شرایط نقشی از آن بر روی سنگ باقی می‌ماند. این نوع سنگواره، اصطلاحاً سنگواره‌ی قالبی نامیده می‌شود. اگر این قالب با کانی‌هایی که سپس سخت می‌شوند پر شود، در این شرایط یک سنگواره‌ی کالبدی تشکیل خواهد شد.


این یک سنگواره‌ی قالبی از پیکر یک تریلوبیت است که زمانی در ناحیه‌ای که اکنون «ویلز» نام دارد و یکی از کشورهای واقع در بریتانیای کبیر است زندگی می‌کرد.


بعضی وقت‌ها، اندام‌های نرم بدن از قبیل پوست یک دایناسور یا برگ یک درخت، نقشی از خود برجای می‌گذارند. این نوع نقش‌ها، زمانی تشکیل می‌شوند که پوست یا برگ در بستر نرم دریا یا در زمین گلی یک مرداب فرو می‌رود. زمانی که زمین سخت می‌شود، این نقش‌ها نیز سخت شده و باقی می‌مانند.


زمانی سرخس‌ها در این‌جا که قاره‌ی جنوبگان نام دارد می‌روییدند.


سرخس‌های یخ زده
بعضی از سرخس‌ها، فقط در مناطق آفتابی و بسیار گرم رشد می‌کنند. اما دانشمندان نقش‌هایی از این نوع سرخس‌ها را در قاره‌ی جنوبگان، سردترین قاره‌ی جهان یافته‌اند. چگونه چنین چیزی ممکن است؟ چه باورتان بشود یا نشود، خشکی‌های کره‌ی زمین، طی گذشت زمان تغییر مکان داده‌اند. میلیون‌ها سال پیش، قاره‌ی جنوبگان گرم‌تر بود، برای این که نزدیک خط استوا (خطی فرضی که از وسط کره‌ی زمین می‌گذرد و آن را به دو نیم‌کره‌ی شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند) واقع شده بود.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

نشانه‌هایی از گذشته

دانشمندان با مطالعه‌ی سنگواره‌های اثری چه چیز می‌فهمند؟ آن‌ها از این طریق به چیزهای زیادی پی می‌برند. سنگواره‌های مدفوع و استفراغ ما را از مکان زندگی حیوانات و شیوه‌ی تغذیه‌ی آن‌ها آگاه می‌کنند.

تپاله‌ی دایناسور
در سال ۱۹۹۵ میلادی، یک شکارچی سنگواره به‌نام «وندی اسلوبودا»، اهل کانادا، موفق به کشف یک سنگواره‌ی تپاله در کشورش شد. این تپاله، به بزرگی دو تشت بیضی‌شکل بسیار بزرگ که آن‌ها را پشت‌سرهم قرار داده باشیم، بود. دانشمندان فکر می‌کنند که این تپاله باید متعلق به یک تیرانوزوروس رکس باشد.


این دانشمند در حال بررسی مجموعه‌ی بزرگی از سنگواره‌های مدفوع است.


• کشف سنگواره‌ها از آشیانه‌های دایناسورها، ما را از تعداد تخم‌هایی که در هر وهله می‌گذاشتند و چگونگی مراقبت آن‌ها از بچه‌هایشان، آگاه می‌کنند.
• کشف نشانه‌هایی از ردپای یک دایناسور، به ما کمک می‌کند تا پی ببریم که چگونه راه می‌رفت، قامتش به چه اندازه و وزنش چه‌قدر بود.
• کشف سنگواره‌هایی از آشیانه‌های بزرگ ستونی‌شکل موریانه‌ها در ناحیه‌ی «گالوپ» در کشور مکزیک، به ما کمک می‌کند تا بدانیم که شیوه‌ی زندگی حشرات ماقبل تاریخ چگونه بوده است.
• سنگواره‌هایی از رد دندان‌ها، ما را از شیوه‌ی شکار حیوانات شکارگر ماقبل تاریخ و نوع تغذیه‌شان آگاه می‌کنند.
• سنگواره‌هایی از سنگ معده به ما کمک می‌کند تا بفهمیم که دایناسورهای گیاه‌خوار در چه نوع مکان‌هایی می‌زیستند و چگونه غذایشان را گوارش می‌کردند.


این تصویر رایانه‌ای، دایناسوری را در حال دفاع‌کردن از آشیانه‌اش در برابر یک حیوان مهاجم نشان می‌دهد. امکان تهیه‌ی چنین تصویری، بدون دسترسی به اطلاعاتی که از طریق سنگواره‌های اثری به‌دست آورده‌ایم، امکان‌پذیر نمی‌شد.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

محبوس در قیر و یخ

حدود ۶۵ میلیون سال پیش، نسل همه‌ی دایناسورهای روی کره‌ی زمین منقرض شد. و این به‌معنی آن بود که پستانداران (حیواناتی که دارای ستون‌مهره‌های پشتی‌اند و بچه‌هایشان را شیر می‌دهند) به‌سرعت تمامی زیستگاه‌هایی را که قلمرو دایناسورها بود، اشغال کردند. طی گذشت زمان، جمعیت پستانداران بیش‌تر و بیش‌تر شد و طولی نکشید که در سرتاسر جهان پراکنده شدند.

پستانداران نیز همانند دایناسورها سنگواره‌هایی از خود باقی گذاشتند. دانشمندان، سنگواره‌هایی از بعضی از پستانداران را در میان سنگ‌ها کشف کرده‌اند. بعضی دیگر از این سنگواره‌ها، در مکان‌هایی بسیار عجیب یافت شده‌اند.


این ماموت‌های مدل نشان می‌دهند چگونه که حیوانات در زمان‌های قدیم، در میان یک حوضچه‌ی قیر به دام می‌افتادند.


در اوایل دهه‌ی ۱۹۰۰ میلادی، مردم شروع به خارج‌کردن سنگواره‌های ماموت‌های پشمالو، ببرهای دندان‌خنجری، تنبل‌های غول‌پیکر زمینی و اسب‌های نخستین از درون حوضچه‌های قیر لانکوبری، واقع در شهر لس‌آنجلس، ایالت کالیفرنیا، کردند. قدمت همه‌ی این حیوانات به چهل هزار سال قبل باز می‌گشت. آن‌ها زمانی‌که درون برکه‌های کم‌عمق پوشیده از قیر غلیظ چسبناک به دام افتادند، جانشان را از دست دادند.


در سال ۱۹۸۹ میلادی، کارگران این بچه ماموت را از درون یک زمین یخ‌زده، در ناحیه‌ی شمال روسیه بیرون کشیدند.


دانشمندانی که در روسیه سرگرم مطالعه هستند، موفق شدند تعدادی ماموت پشمالو که در زیر یخ‌ها مدفون شده بودند را کشف کنند. در بعضی از این سنگواره‌ها، پوست و مو و اندام‌های نرم داخلی محفوظ مانده‌اند. دانشمندان بر این باورند که این ماموت‌ها در اثر مدفون‌شدن در زیر جریانی از روانه‌ی گل، جانشان را از دست داده‌اند. طی گذشت زمان، لایه‌های یخ، پیرامون اجساد آن‌ها را در میان گرفتند و زیر یخ‌ها منجمد شدند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

کهربا چیست؟

از بعضی از درختان ماقبل تاریخ، مایعی غلیظ و چسبناک به‌نام «صمغ» خارج می‌شد. طی گذشت میلیون‌ها سال، این صمغ در معرض هوا خشک و سخت گردید و تبدیل به کهربا شد.


بعضی از گونه‌های درختان امروزی هم صمغ ترشح می‌کنند. این مایع چسبناک طلایی، از یک درخت بادام می‌چکد.


کهربا، ماده‌ای به رنگ قهوه‌ای متمایل به زرد زیبا است که بعضی از مردم از آن در صنعت جواهرسازی استفاده می‌کنند. بعضی وقت‌ها، قطعاتی از بقایای پیکر گیاهان یا جانوران بسیار ریز که در درون این صمغ محبوس مانده‌اند، یافت شده است.

دانشمندان قطعاتی از کهربا کشف کرده‌اند که درون آن‌ها، مگس، مورچه، پشه، عنکبوت و کرم‌های کوچک محبوس شده‌اند. هم‌چنین، آن‌ها تکه‌های کهربا یافته‌اند که درون آن‌ها، مارمولک و قورباغه‌ی کوچک یافت شده است.

در سال ۲۰۰۱ میلادی، تکه‌کهربایی که قدمت آن به بیست میلیون سال قبل می‌رسید، برحسب اتفاق، از دست یک دانشمند آمریکایی به اسم «لین مارگولیس» روی زمین افتاد. از آن‌جایی‌که کهربا پس از برخورد با زمین شکست، مارگولیس تصمیم گرفت حباب‌های ریز پیرامون پیکر موریانه‌ی درون کهربا را سوراخ کند تا ببیند که چه چیز در درون آن‌ها است؟ او موفق به کشف گاز باستانی شد که به‌وسیله‌ی باکتری‌ها (جانداران تک‌سلولی میکروسکوپی که درون دل و روده‌ی موریانه زندگی می‌کردند) تولید شده بود.


این کرم ریز، چهل میلیون سال پیش، درون این صمغ چسبناک به دام افتاد و اکنون درون این کهربا محفوظ مانده است.


قدیمی‌ترین پرها
دانشمندان می‌دانند که نخستین پرندگان حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش می‌زیستند. اما تا سال ۲۰۰۰ میلادی، تنها نشانه‌ی باقی‌مانده از آن‌ها، سنگواره‌هایی از نقش پرهایشان بوده است و این مصادف با زمانی بود که دانشمندانی که در حال تحقیق در فرانسه بودند، تعداد هفت پر را درون یک قطعه کهربای با قدمت صدمیلیون سال کشف کردند و این پرها قدیمی‌ترین پرهای روی زمین هستند.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

دانشمندان در حال کار


این دانشمند به کمک ابزار حفاری ظریف و با احتیاط کامل، در حال شکافتن سنگ‌های دور و بر یک سنگواره است.


دانشمندان، برای یافتن سنگواره‌ها، سراغ بیابان‌ها و مناطقی می‌روند که گیاهان در آن‌جا سطح زمین را نپوشانده‌اند. آن‌ها در پی یافتن سنگ‌هایی برمی‌آیند که میلیون‌ها سال پیش تشکیل شده‌اند. سپس سعی می‌کنند در میان سنگ‌ها، قطعات استخوان‌ها یا سایر نشانه‌هایی از سنگواره‌ها را پیدا کنند.

وقتی دانشمندان با نشانه‌هایی از احتمال وجود سنگواره روبه‌رو می‌شوند، دست‌به‌کار می‌شوند و نقشه‌ای از موقعیت دقیق منطقه را ترسیم می‌کنند و سپس عملیات حفاری شروع می‌شود.

ابتدا، کارگران به‌وسیله‌ی تبر، بیلچه و مته‌های حفاری، سنگ‌ها را شکسته و کنار می‌زنند. زمانی‌که آن‌ها به سنگواره نزدیک می‌شوند، دانشمندان به کمک ابزار کوچک، ریزه‌سنگ‌های پیرامون سنگواره را می‌تراشند و جدا می‌کنند. آن‌ها با احتیاط کامل و با و با صبر حوصله‌ی فراوان کار می‌کنند. عملیات حفاری، ساعت‌ها، روزها یا حتی هفته‌ها طول می‌کشد.

سرانجام، دانشمندان، سنگواره را با ورقه‌ای از یک ماده‌ی خمیرمانند که شبیه گچ شکسته‌بندی است، می‌پوشانند و آن را از روی زمین بلند کنند. این قالب گچ، خشک و سخت می‌شود و سنگواره را هنگام حمل به آزمایشگاه محفوظ نگاه می‌دارد و مانع از صدمه‌دیدن آن می‌شود. سپس دانشمندان سنگواره را به‌دقت مطالعه می‌کنند.


این دانشمند در حال بررسی یک سنگواره است که در پوششی از قالب گچ، محفوظ است.


آیا می‌دانستید؟
در دهه‌ی ۱۸۷۰ میلادی، دانشمندانی که در ایالت‌های «ویومینگ» و «کلرادو» در جست‌وجوی سنگواره بودند، موفق به کشف سنگواره‌های دایناسورهای عظیم‌الجثه شدند. همین کشفیات، مردم ایالت متحده را به موضوع حیات در دوران‌های ماقبل تاریخ علاقه‌مند کرد.


📓 چگونه یک استخوان تبدیل به سنگواره می‌شود؟ چگونه روی می‌دهد؟
✍🏿 ملیسا استوارت
🔛 مجید عتیق

@Chekide_ha

از کجا می‌دانیم لباس‌پوشیدن چه زمانی ابداع شد؟

نوع بشر از این موهبت ویژه برخوردار است که میزبان سه گونۀ متفاوت از شپش باشد: شپش سر، شپش عانه (یا شپش ناحیۀ شرمگاهی) و شپش تن. داستان این‌که چه شد که ما مسکن و همین‌طور خوراک در اختیار این انگل‌های کوچک نفرت‌انگیز قرار دادیم داستان پرپیچ و خمی است و از همان نوع شپش‌های سری آغاز می‌شود که بچه‌هایم از مهد کودک به خانه آوردند. اجداد شپش سر انسان در حدود بیست‌وپنج میلیون سال پیش نخستی‌ها را آلوده کردند و این تقریباً زمانی است که کَپی‌ها یا میمون‌های بی‌دم از میمون‌های بَرِّ قدیم (یعنی میمون‌های دم‌دار افریقا و آسیا) جدا شدند.

در حدود شش یا هفت میلیون سال پیش، اجداد نزدیکترمان از اجداد شامپانزه‌ها جدا شدند، شپش‌ها می‌توانستند روی بدنمان هرجا که می‌خواهند پرسه بزنند و به هر سو بروند، چون اجدادمان هنوز خیلی پرمو بودند. این نوع قدیمی از شپش‌های تن، تنها گونه‌ای بود که در آن زمان ما را آزار می‌داد اما چند میلیون سال بعد، ظاهراً از گوریل‌ها گونۀ تازه‌ای از شپش گرفتیم. دقیقاً نمی‌دانم که اجدادمان چطور موفق به این در ادامۀ کار شدند اما این نظر را بیشتر می‌پسندم که آن‌ها در فاصلۀ نزدیکی از گوریل‌ها زندگی می‌کردند یا شاید هم گاه‌گاهی برای گرم‌ماندن کنار هم می‌خوابیدند. به‌هرحال به‌هر علت که بود، از حدود سه میلیون سال پیش رفته‌رفته میزبان دو گونۀ متمایز از شپش‌ها شدیم.

در ادامۀ مسیر تکاملی‌مان سرانجام موهای ضخیم بدن را (و همین‌طور عادت معاشرت با گوریل‌ها) را از دست دادیم. وضع تازۀ ما که بی‌مو شده بودیم مشکلی برای هر دو گونۀ شپش‌ها به‌وجود آورد، چون برای تخم‌گذاری به جنگلی از مو نیاز داشتند. نتیجۀ نهایی این بود که ما این دو گونه از شپش را وادار کردیم که متخصص شوند. شپش‌هایی که از خیلی وقت پیش همراه ما بودند به شمالی‌ترین نقطۀ بدنمان عقب‌نشینی کردند و متخصص سر شدند. شپش‌هایی که از گوریل‌ها گرفته بودیم به منطقۀ استوایی‌مان مهاجرت کردند و شدند متخصص خشتک... بیشتر بخوانید

📓 جهش اجتماعی
✍🏿 ویلیام فون هیپل
🔛 میثم محمدامینی

@Chekide_ha