کتاب‌خوان (علم و روشنگری)
682 subscribers
23 photos
1 video
16 files
1.08K links
در این کانال گزیده‌هایی از کتب علمی و مرتبط به روشنگری علمی ارائه می‌شود.

برای ارتباط و فرستادن مطالبی از کتب علمی به گروه کتابخوانی علمی بپیوندید:
https://t.me/joinchat/QrnAMV7mJqOanhEr
Download Telegram
دگرگونی‌های آسیب‌شناختی

تغییرهایی که در مغز ما به‌وجود آمده، معرف آنند که چه کارهایی کرده‌ایم و کیستیم. اما اگر مغز گرفتار بیماری یا جراحت شود چه پیش می‌آید؟ آیا این‌گونه موارد نیز می‌توانند بر هویت یا اعمال ما اثر بگذارند؟

در یکم آگوست ۱۹۶۶، چارلز ویتمن، سوار آسانسور شد تا به عرشه‌ی رصدخانه‌ی برج دانشگاه تکزاس (شعبه‌ی آستین) برود. این مرد ۲۵‌ساله، از آن‌جا به‌طور بی‌هدف رو به مردمی که پایین برج در حال عبور بودند تیراندازی کرد. سیزده نفر کشته و سی‌وسه نفر زخمی شدند تا سرانجام پلیس ویتمن را هدف قرار داد و کشت. وقتی ماموران پلیس به خانه‌ی او رفتند، دیدند او در شب قبل از این تیراندازی، همسر و مادرش را هم کشته است.

یک نکته‌ی تعجب‌آور در این حادثه‌ی خشونت‌بار، غیرقابل پیش‌بینی بودنش، بود. در زندگی چارلز ویتمن، هیچ موردی وجود نداشت که بشود با تکیه بر آن، بروز چنین رفتاری را حدس زد. او یک پیشاهنگ نمونه و صندوق‌دار بانک بود و در رشته‌ی مهندسی تحصیل می‌کرد.

او کمی پس از کشتن مادر و همسرش نشست و نامه‌ی زیر را که به‌نوعی می‌توان گفت یاداشت پیش از خودکشی اوست تایپ کرد.:

«این روزها حال طبیعی ندارم. قبلاً آدم معقول و جوانی باهوش بودم. اما این اواخر (دقیقاً یادم نیست ماجرا از کی شروع شد) گرفتار بسیاری از افکار نامعمول و غیرمنطقی شدم... دلم می‌خواهد پس از مرگم جنازه‌ام را کالبدشکافی کنند تا معلوم شود آیا بیماری فیزیکی قابل رویتی داشته‌ام یا نه.»


درخواست ویتمن را پذیرفتند و پاتولوژیست‌ها پس از کالبدشکافی وجود تومور مغزی کوچکی را تایید کردند. تومور به‌اندازه‌ی یک سکه‌ی ۵سنتی بود و به قسمتی از مغز او به نام آمیگدال (بادامک) که با ترس و پرخاشگری مربوط است، فشار می‌آورد. این فشار مختصر به آمیگدال، منجر به بروز رشته‌ای پیامدها در مغز ویتمن شد و سرانجام او را به انجام کارهایی واداشت که به‌هیچ‌وجه در خور شخصیت او نبود. مغز او از نظر فیزیکی دستخوش تغییر شده و او را به آدم دیگری تبدیل کرده بود.


عکس پلیس از جنازه‌ی چارلز ویتمن، پس از تیراندازی او به‌طرف مردم در شعبه آستین دانشگاه تکزاس در سال ۱۹۶۶. وی در یاداشتی پیش از خودکشی‌اش درخواست کرده بود پس از مرگ با کالبد‌شکافی مغزش را بررسی کنند. مشکوک بود که در مغزش مسئله‌ای ایجاد شده است.


این داستان، مثالی بارز از تغییرهایی است که می‌توانند در مغز به‌وجود آیند و موجب دگرگونی ساختار شخصیت فرد شوند. مصرف الکل یا دارو، نمونه‌های دیگری هستند که می‌توان ذکر کرد. ابتلا به بعضی از انواع صرع نیز می‌تواند فرد را به مذهب علاقه‌مند کند. بیماری پارکینسون می‌تواند سبب بروز بی‌ایمانی در فرد مبتلا شود. اما مصرف داروهایی که برای درمان پارکینسون به‌کار می‌رود، می‌تواند بیمار را به قماربازی وسواس‌گونه وادار کند. فقط بیماری‌ها یا مواد شیمیایی نیستند که می‌توانند موجب تغییر فرد شوند: از فیلم‌هایی که می‌بینیم گرفته تا شغل‌هایی که بر عهده می‌گیریم - هر عاملی می‌تواند منجر به شکل‌گیری مداوم شبکه‌ی عصبی که سازنده‌ی نهایی هویت ماست شود.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4
آیا من مجموعه‌ی خاطراتم هستم؟

مغزها و بدن‌های ما با گذشت زمان دستخوش تغییر می‌شوند. مانند عقربه‌ی ساعت‌شماری که پیوسته به‌پیش می‌رود. اما تغییرها به‌اندازه‌ای کند هستند که دشوار می‌توان به وجود آن‌ها پی برد. مثلاً گلبول‌های قرمز خون ما هر ۴ ماه یک‌بار به‌طور کامل عوض می‌شوند. با گذشت تقریباً هر ۷ سال از عمر ما جای همه‌ی اتم‌های بدن ما را اتم‌های دیگری می‌گیرند. از نظر جسمی، ما در هر آن آدم نوینی هستیم. خوشبختانه یک عامل ثابت وجود دارد که همه‌ی این اشکال مختلف را به‌هم می‌پیوندد: حافظه. شاید حافظه همان رشته‌ای باشد که به ما هویت می‌دهد. هسته‌ی مرکزی هویت ما حافظه است. حافظه سبب می‌شود که از خود حس یگانه و پیوسته‌ای داشته باشیم.

اما در این‌جا سوالی پیش می‌آید: آیا این حس تداوم نوعی پندار است؟ فرض کنید که به بوستانی بروید و در آن‌جا با شخصیت‌هایی که هریک نماینده‌ی دوره‌های مختلف عمر شما هستند (۶سالگی، نوجوانی، اواخر ۲۰‌سالگی، اواسط ۵۰‌سالگی، اوایل ۷۰‌سالگی و الی آخر تا سال‌های پایانی عمر) روبه‌رو شوید. همه‌ی این اشخاص می‌توانند کنار هم بنشینند و داستان‌های مشترک زندگی خود را نقل کنند تا رشته‌ی واحدی که هویت شما را می‌سازد به‌وجود آید.

آیا این حالت ممکن است؟ همه‌ی این اشخاص دارای نام و شرح حال واحدی هستند، اما واقعیت این است که به‌گونه‌ای نیز هریک افراد مختلفی با ارزش‌ها و اهداف گوناگون هستند. شاید خاطرات مشترک زندگی آن‌ها کم‌تر از حدی باشد که انتظار دارید. خاطره‌ی شما از پانزده‌سالگی‌تان، با هویت واقعی شما در پانزده‌سالگی شما فرق دارد. از طرفی شما خاطرات گوناگونی از یک واقعه واحد دارید. چرا؟ چون حافظه آن چیزی که فکر می‌کنیم درعین‌حال هست و نیست.

حافظه به‌جای آن‌که نوعی تصویر‌برداری دقیق ویدئویی از یک بخش زندگی ما باشد، بیش‌تر حالت ناپایداری از مغز مربوط به گذشته است که باید برای یادآوری بازسازی شود... بیشتر بخوانید

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4
خطای حافظه

پروفسور الیزابت لوفتوس از شعبه‌ی ارواین دانشگاه کالیفرنیا، در زمینه‌ی نشان‌دادن توان ایجاد تغییر در حافظه‌ی انسان، تحقیقات بکری را انجام داده است. او ثابت کرد که با پرسیدن سوال‌های خاص می‌توان در پاسخی که افراد ابراز می‌کنند تغییرهایی به‌وجود آورد. وی در توضیح این نکته می‌گوید «مثلاً از داوطلبان می‌پرسیم ماشین‌هایی که با هم برخورد کردند با چه سرعتی حرکت می‌کردند؟» و آن‌ها پاسخ‌هایی می‌دادند. بعد می‌پرسیدم «ماشین‌هایی که به‌هم کوبیدند چه سرعتی داشتند؟». در حالت دوم، تصور بیش‌تر افراد این بود که سرعت خودروها بیش‌تر بوده است. وی با این فرض که پرسیدن سوال‌های هدف‌دار می‌تواند بر حافظه‌ی افراد اثر بگذارد، به تحقیق خود ادامه داد.

آیا امکان جاسازی حافظه‌ی دروغین در ذهن افراد وجود دارد؟ لوفتوس برای پی‌بردن به این مسئله، به تحقیق درباره‌ی گروهی داوطلب پرداخت. او از اعضای تیم خود خواست تا با خانواده‌های داوطلبان تماس بگیرند و درباره‌ی رویدادهای گذشته‌ی زندگی آنان کسب اطلاع کنند. سپس محققان با کمک اطلاعاتی که داشتند، در مورد دوران کودکی هریک از داوطلبان چهار داستان طرح کردند. سه داستان درست اما چهارمی محتوی مطالبی باورکردنی، لیکن جعلی بود. داستان چهارم، مربوط به گم‌شدن داوطلبان در کودکی، به هنگام رفتن به مرکز خرید بود و این‌که خانم مسنی آن‌ها را پیدا می‌کرد و تحویل پدر و مادرشان می‌داد.

در مصاحبه‌هایی که با داوطلبان انجام شد، این چهار داستان را برایشان نقل کردند. حداقل یک‌چهارم آن‌ها گفتند یادشان می‌آید که در کودکی در مرکز خرید گم شده بودند (حال آن‌که چنین ماجرایی برایشان پیش نیامده بود). موضوع فقط همین نبود. لوفتوس می‌گوید در ابتدا، داوطلبان، مختصری از این واقعه را به یاد می‌آوردند اما هفته‌ی بعد که مراجعه می‌کردند، چیزهای خیلی بیش‌‌تری یادشان می‌آمد. مثلاً درباره‌ی خانم مسنی که آن‌ها را نجات داده بود حرف می‌زدند. با گذشت زمان، جزئیات بیش‌‌تری به خاطره‌ی کاذب آن‌ها افزوده می‌شد. مثلاً می‌گفتند «آن خانم مسن کلاه عجیب و مسخره‌ای روی سرش بود.» یا «من اسباب‌بازی دلخواهم را آن روز با خودم داشتم.» یا «مادرم خیلی عصبی شده بود.»

پس نه فقط ممکن است خاطره‌های کاذب جدیدی را وارد ذهن افراد کرد، بلکه آن‌ها به چنین خاطراتی شاخ‌وبرگ هم می‌دهند، بی‌آن‌که خود متوجه شوند به مدد تخیل به غنی‌تر‌کردن بافت ماجرا و هویت خود می‌پردازند.

همه‌ی ما مستعد دستکاری حافظه هستیم - حتی خود خانم الیزابت لوفتوس. وقتی الیزابت بچه بود، مادرش در استخر غرق شده بود. سال‌ها بعد، طی صحبتی که با یکی از بستگانش در جشن تولد داشت، به واقعیتی جدید پی برد: الیزابت نخستین کسی بود که جسد مادرش را در استخر پیدا کرده بود. این نکته برایش حیرت‌آور بود؛ او قبلاً این نکته را نمی‌دانست و حتی باورکردنش هم برایش دشوار بود. اما می‌گوید وقتی از محفل جشن تولد به خانه رفتم با خود فکر کردم شاید هم درست باشد. به سایر چیزهایی که یادم می‌آمد فکر کردم - مثلاً وقتی کارکنان آتش‌نشانی آمدند به من اکسیژن دادند. شاید چون جسد مادرم را پیدا کرده بودم، حالم بد شده و احتیاج به اکسیژن داشته‌ام؟ کمی بعد، توانستم جنازه‌ی مادرم را که روی آب استخر شناور بود پیش خود تجسم کنم اما بعد یکی از بستگانش به او گفت که قطعاً در اشتباه است. درواقع، به‌جای الیزابت، این عمه‌اش بود که جسد را پیدا کرده بود. این‌گونه بود که موضوع خاطره‌ی کاذب برای خود پروفسور لوفتوس نیز پیش آمد.

گذشته‌ی ما چندان قابل اعتماد نیست. گذشته، درواقع، بیش‌تر نوعی بازسازی رویدادهاست و گاهی می‌تواند به حد افسانه‌پردازی نزدیک شود. وقتی خاطرات گذشته‌ی زندگی خود را مرور می‌کنیم، باید بدانیم همه‌ی جزئیاتی که به یاد می‌آوریم صحت ندارند. بخشی از خاطرات ما، داستان‌هایی هستند که مردم راجع‌به ما می‌گویند و بخشی از آن‌ها مربوط به تصورات خود ما هستند که به کمکشان، کم‌وکاستی حافظه را تکمیل می‌کنیم. بنابراین، اگر بخواهیم صرفاً با تکیه بر حافظه‌ی خود به این سوال که کیستیم پاسخ دهیم ممکن است هویت ما حکایتی عجیب و ناپایدار جلوه کند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
مغز سالخوردگان

امروزه طول عمر انسان‌ها به بیش‌ترین حد ممکن در تاریخ بشر رسیده است و این امر چالش‌هایی را برای حفظ و نگه‌داری سلامت مغز به بار آورده است. بیماری‌هایی مانند آلزایمر و پارکینسون، بافت مغز و منش ما را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند.

اما خبرهای خوشی نیز در راهند: همان‌گونه که در جوانی، محیط و رفتار می‌توانند بر مغز اثر بگذارند، در پیری نیز این امکان وجود دارد. در یک تحقیق پزشکی منحصربه‌فرد برای بررسی تأثیر پیری بر مغز، در سراسر آمریکا بیش از هزار و صد راهبه، کشیش و اخوان مذهبی شرکت کردند. این تحقیق «مطالعه‌ی گروه‌های مذهبی» (The Religious Orders Study) نام گرفت. هدف این مطالعه، به‌ویژه کشف عوامل خطر ایجاد بیماری آلزایمر بود و در آن افراد ۶۵‌ساله و بالا‌تری شرکت داشتند که فاقد نشانه‌های این بیماری بودند و به هنگام معاینه هیچ‌گونه علائمی از آن را نداشتند.


داشتن سبک زندگی پرمشغله در سنین بالا برای مغز مفید است.


گروه‌های مذهبی از این نظر که می‌شد هرساله و به‌طور منظم آن‌ها را معاینه کرد و نیز از این نظر که سبک زندگی (تغذیه و استانداردهای زندگی) مشترکی داشتند دارای ثبات بودند. این نکته باعث می‌شد عوامل «مغشوش‌کننده» (Confounding factors) یا تفاوت‌های بین افراد از جنبه‌ی عمومی، مانند وضعیت اجتماعی و اقتصادی و سطح تحصیل که می‌توانستند در نتایج مطالعه خطاهایی ایجاد کنند، به حداقل برسند.

کار جمع‌آوری اطلاعات در سال ۱۹۹۴ شروع شد. تا آن زمان، دکتر دیوید بنت و همکارانش، در دانشگاه راش شیکاگو، حدود ۳۵۰ مغز را گردآوری کرده بودند. این مغزها را به‌دقت حفظ کرده بودند تا با بررسی میکروسکوپی، شواهد وجود بیماری‌های مغزی مرتبط با پیری را در آن‌ها بیابند. این فقط نیمی از مطالعه بود. نیم دیگر عبارت بود از جمع‌آوری اطلاعات دقیق ایام حیات هریک از داوطلبان. تا وقتی داوطلبان زنده بودند، در مورد یکایک آنان، هرساله آزمون‌های متعدد روانشناختی و شناختی، ژنتیک و معاینه‌های پزشکی و جسمی انجام می‌شد.

اعضای تیم تحقیقاتی، در آغاز کار انتظار داشتند رابطه‌ی مشخصی بین افت قوای شناختی افراد و سه بیماری اصلی موجب زوال عقلی یا دمانس، یعنی آلزایمر، سکته‌ی مغزی و پارکینسون پیدا کنند. اما به‌جای آن پی بردند گرفتاری نسج مغز با بیماری آلزایمر الزاماً به‌معنی بروز مشکلات شناختی در فرد نیست. برخی از افرادی که در زمان مرگ علائم آسیب‌شناختی کامل بیماری آلزایمر در مغز خود داشتند، دچار هیچ‌گونه کاستی قوای شناختی نبودند. موضوع چه بود؟

اعضای گروه تحقیق، برای پی‌بردن به حل معما به یافته‌های نخستین خود رجوع کردند. بنت دریافت که عوامل روانشناختی و تجربی بر پیدایش افت قوای شناختی، اثر تعیین‌کننده دارند. به‌ویژه، ورزش‌دادن قوای شناختی، یعنی انجام‌دادن هر گونه فعالیتی که مغز را به جنبش وامی‌داشت مانند حل جدول، مطالعه، رانندگی، یادگیری، مهارت‌های جدید و برعهده‌گرفتن مسئولیت‌های مختلف، نقش حمایتی داشتند. فعالیت‌های اجتماعی، شرکت در شبکه‌های اجتماعی، سروکار داشتن با افراد مختلف و انجام حرکات ورزشی نیز مفید بودند.

داوطلبانی که دچار بیماری نسج مغز بودند اما نشانه‌هایی دال بر کاستی قوای شناختی نداشتند. درواقع، توانسته بودند برای خود «پشتوانه‌ی شناختی» (Cognitive reserve) مناسبی فراهم کنند. وقتی به‌دنبال بیماری، بخش‌هایی از مغز دچار تباهی می‌شدند، سایر بخش‌ها که ورزیده‌تر بودند کمبود فعالیت آن‌ها را جبران می‌کردند و از پس انجام وظائف آن‌ها بر می‌آمدند. ما هر اندازه بیش‌تر مغز خود را از نظر شناختی (مثلاً با به چالش کشیدن قوای شناختی از راه تحمیل وظائف دشوار و جدید و روابط اجتماعی) کارآمد و فعال نگه داریم، شبکه‌های نورونی بیش‌‌تری برای ساختن جاده‌هایی که ما را از نقطه‌ای به نقطه دیگر می‌رسانند به‌وجود می‌آیند.


صدها راهبه اجازه دادند که پس از مرگ، مغزشان را بررسی کنند. نتایج این مطالعه برای دانشمندان مایه شگفتی بود.


مغز مانند یک جعبه‌ی ابزار است. جعبه‌ی ابزار خوب آن است که محتوی ابزارهای گوناگونی برای انجام هر نوع کار باشد. مثلاً اگر بخواهید یک مهره را باز کنید، یک آچار بکس برمی‌دارید، اگر نبود یک آچار تخت انتخاب می‌کنید و اگر آن را هم نداشتید به سراغ انبردست می‌روید. در یک مغز کارآمد نیز داستان همین است: حتی اگر بسیاری از راه‌های عصبی مغز به‌دلیل بیماری دچار دژنراسیون یا تباهی شده باشند، مغز می‌تواند راه‌حل‌های دیگری پیشنهاد کند.

بررسی مغز راهبه‌ها نشان داد که ما می‌توانیم از مغز خود مراقبت و حمایت کرده و کاری کنیم که مغز تا سال‌های طولانی برای ما انجام وظیفه کند. می‌توانیم با انجام انواع فعالیت‌هایی که در حد امکان جعبه ابزار قوای شناختی ما باشد روند پیری را تا حد امکان متوقف کرده یا آن را کند کنیم.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
حافظه‌ی آینده

هنری مولایسون، اولین بار در پانزده‌سالگی دچار حمله‌ی تشنج شد. از آن پس، تعداد وقوع حمله‌ها روزبه‌روز بیش‌تر شد. به‌دلیل احتمال بروز تشنج‌های شدید در آینده، پزشکان با توسل به نوعی روش جراحی تجربی، یعنی برداشتن قسمت داخلی لب گیجگاهی مغز مشتمل بر هیپوکامپ در هر دو نیم‌کره سعی کردند او را درمان کنند. به‌دنبال این عمل، تشنج‌های او بهبود یافت اما یک عارضه‌ی ناخوشایند به‌وجود آمد: هنری تا پایان عمرش دیگر قادر نبود خاطرات جدیدی در ذهنش تشکیل دهد.

اما داستان به‌همین جا ختم نشد. غیر از عدم توانایی تشکیل خاطره‌های جدید، او قادر به داشتن تصوری از آینده نیز نبود.

فرض کنید قرار است فردا به ساحل دریا بروید. چه حدس می‌زنید؟ موج‌سواران و قلعه‌های شنی و امواج خروشان؟ پرتوهای خورشید که از لابه‌لای ابرها به زمین می‌تابند؟ اگر همین سوال‌ها را از هنری می‌پرسیدید، معمولاً جواب می‌داد «من فقط می‌توانم رنگ آبی را ببینم.» مشکل هنری یکی از مکانیسم‌های مغز را که زیرساخت حافظه است آشکار می‌کند. هدف این مکانیسم‌ها فقط ثبت و ضبط مسائل مربوط به گذشته نیست. این مکانیسم‌ها امکان پیش‌بینی آینده را نیز برای ما فراهم می‌کنند. برای فکر‌کردن به ماجرایی که فردا در ساحل برایتان پیش می‌آید، هیپوکامپ مغز با ترکیب اطلاعات گذشته، راه را برای رسیدن به تجسم کافی، باز می‌کند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
من هشیارم

وقتی به این فکر می‌کنیم که کیستیم، یک جنبه‌ی مهم وجود دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این‌که ما موجودی زنده و بیداریم و می‌توانیم وجود خود را درک کنیم. من حس می‌کنم که این‌جا هستم و دارم با چشم‌هایم دنیا را می‌بینم و دارم این فیلم رنگی را از مرکز صحنه‌ای که در آن حضور دارم تماشا می‌کنم. اجازه دهید این حس را خودآگاهی یا شعور بنامیم.

دانشمندان اغلب درباره‌ی تعریف دقیق خودآگاهی بحث می‌کنند. اما با استفاده از یک مقایسه‌ی ساده می‌توانیم منظور خود را از این کلمه روشن کنیم: ما وقتی بیداریم خودآگاهی داریم ولی وقتی در خواب عمیق هستیم فاقد خودآگاهی هستیم. این تمایز، ما را به سوالی ساده می‌رساند: فعالیت مغز در این دو حالت چه فرقی دارد؟ یک راه برای پاسخ‌دادن به این سوال، استفاده از نوار مغز (Electroencephalogram (E.E.G)) است، شیوه‌ای که حاصل فعالیت میلیاردها نورون را که سیگنال‌های الکتریکی قابل ثبت روی سطح جمجمه ایجاد می‌کنند نمایان می‌کند. این تکنیک، تا حدودی خام و ابتدایی است. گاهی آن را با تلاش برای درک قوانین بیس‌بال با نگه‌داشتن میکروفونی بیرون زمین بیس‌بال مقایسه می‌کنند. با این‌همه، نوار مغز می‌تواند راه سریع و شخصی برای نمایان‌ساختن تفاوت حالت خواب با بیداری باشد.

در حالت بیداری، امواج مغزی نشان می‌دهند که میلیاردها نورون به‌گونه‌ای پیچیده در حال تبادل پیام‌هایی با یک‌دیگرند، مثل هزاران آدم که وسط یک مسابقه‌ی بیس‌بال دارند با هم حرف می‌زنند.

وقتی می‌خوابیم، مثل این است که دستگاه بدن خاموش می‌شود. گویی استادیوم نورون‌ها آرام می‌شود اما در سال ۱۹۵۳ کشف شد که این تصور غلط است. مغز در شب نیز مانند روز فعال است، فقط حین خواب نورون‌ها به‌گونه‌ای متفاوت با یک‌دیگر هماهنگ شده و وارد مرحله‌ای ریتمیک و هم‌زمان می‌گردند. درست مانند این است که حاضران در یک استادیوم، با هم به تولید امواج مکزیکی بپردازند.

چنان‌که می‌توان حدس زد، پیچیدگی سروصدای موجود در یک استادیوم وقتی به حداکثر می‌رسد که در آن هزاران گفتگوی متفاوت به‌طور جداگانه در آن واحد حال انجام باشند. ولی وقتی حاضران در یک استادیوم، موجی هماهنگ ایجاد کنند، مشابه حالتی است که فعالیت عقلی و فکری در کم‌ترین حد است.

پس وضع ما در هر لحظه به چگونگی ریتم شلیک‌های نورونی ما وابسته است. طی روز با فعالیت پیچیده و یکپارچه‌ی نورونی، خودآگاهی پدیدار می‌شود اما در شب زمانی که برهم‌کنش نورون‌ها به حداقل می‌رسد خودآگاهی از میان می‌رود. کسانی که به شما علاقه دارند، باید تا صبح روز بعد منتظر باشند، یعنی تا زمانی که نورون‌های شما از تولید امواج دست بردارند و با همان ریتم پیچیده‌ی سابق، آغاز به‌کار کنند. آن‌وقت است که شما دوباره به میدان وجود قدم گذاشته‌اید.


خودآگاهی زمانی ایجاد می‌شود که نورون‌ها، در عین داشتن ریتم‌های مستقل با یک‌دیگر، به‌شیوه‌ای پیچیده و ظریف همکاری کنند. در خواب با امواج آهسته، نورون‌ها هم‌زمانی بیش‌‌تری دارند ولی خودآگاهی وجود ندارد.


بنابراین، این‌که ما کیستیم وابسته است به این‌که نورون‌های ما در آن لحظه دارند چه کاری را انجام می‌دهند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
مغز مانند دانه‌های برف است

من پس از اتمام تحصیل در دانشگاه، این افتخار را داشتم که با یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان مورد علاقه‌ام ، یعنی فرانسیس کریک کار کنم. در آن زمان، او داشت درباره‌ی مسئله‌ی خودآگاهی تحقیق می‌کرد. روی تخته‌سیاه دفتر کارش پر بود از انبوه جملات و آن‌چه مرا متعجب می‌کرد. کلمه‌ای بود که در وسط کلمات دیگر و بزرگ‌تر از همه نوشته شده بود: معنا. ما مطالب زیادی درباره‌ی کار نورون‌ها و شبکه‌های عصبی و بخش‌های مختلف مغز می‌دانیم اما نمی‌دانیم چرا سیگنال‌هایی که در مغز در حال ارسال‌اند، برای ما معنا ایجاد می‌کنند. چگونه ماده‌ی مغز انسان می‌تواند سبب توجه او به چیزی شود؟

معضل «معنا» هنوز حل نشده است. اما من فکر می‌کنم می‌توانیم آن را به این شکل بیان کنیم: «معنای یک چیز برای شما مجموعه‌ی تداعی‌های گسترده‌ی شما درباره‌ی آن چیز بر پایه‌ی همه‌ی تجربه‌های زندگی شماست.»

اینک فرض کنید لکه‌های رنگی موجود بر روی یک پارچه، الگوی پرچم کشوری را به خود بگیرند. تقریباً به یقین می‌توان گفت دیدن چنان تصویری، حالتی را در شما ایجاد می‌کند که مربوط به تجربه‌های گذشته‌ی زندگی شماست. ما اشیاء را چنان‌که هستند درک نمی‌کنیم، بلکه آن‌ها را مانند خود می‌بینیم.
هریک از ما در زندگی، مسیر حرکت خاص خود را داریم که تحت هدایت ژن‌ها و تجربه‌های زندگی تعیین می‌شود و بنابراین، هر مغزی دارای حیات درونی متفاوتی است. مغزها مانند دانه‌های برف، یگانه و منحصربه‌فردند.

در همان حال که تریلیون‌ها ارتباط جدید بین سلول‌های مغزی ساخته می‌شوند، الگویی خاص پدید می‌آید که ویژه‌ی شماست و نشان می‌دهد هیچ‌کسی تاکنون مانند شما به‌وجود نیامده و در آینده نیز به‌وجود نمی‌آید. درک خاص خودآگاهی شما، لحظه‌ی منحصر به وجود شماست.

چون توده‌ی فیزیکی ما پیوسته در حال تغییر است، پس ما نیز مدام داریم عوض می‌شویم. ما موجودات ثابتی نیستیم ز گهواره تا گور مانند اثری هستیم که پیوسته به‌پیش می‌رود.


تفسیر ما از اشیاء وابسته به سیر و سلوک مغز ما در گذشته است و کم‌تر با خود اشیاء به‌طور مستقیم ارتباط دارد. این دو مستطیل، صرفاً حاوی ترتیبی از رنگ‌های مختلف‌اند. یک سگ نمی‌تواند تفاوت مشخصی بین آن‌ها قائل شود. واکنش هر فرد نسبت به این تصاویر، مربوط به خود اوست، نه تصاویر.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
🌹 نوروزتان کتاب‌آگین ♥️

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤3
پندار واقعیت

از همان اول صبح که از خواب برمی‌خیزیم، با هجوم نور و صدا و بوهای مختلف روبه‌رو هستیم. این تحریکات، مانند سیلی به‌سوی حواس ما روانه می‌شوند. این رونمایی هر روزه از جهان، بدون نیاز به فکر یا تلاش ما بوده و ما، در واقعیت انکار‌ناپذیر جهان غوطه‌ور می‌شویم.

اما چه میزان از این واقعیت ساخته‌ی مغز ماست و در درون سرمان انجام می‌شود؟ مارهای چرخان موجود در شکل ذیل را در نظر بگیرید. صفحه ثابت است اما به‌نظر می‌آید مارهای آن دارند در هم می‌لولند. چگونه است که ما می‌دانیم تصاویر ثابت هستند ولی مغز ما احساس حرکت می‌کند؟

در صفحه‌ی شطرنجی که در شکل ذیل می‌بینید (اگرچه این‌گونه به‌نظر نمی‌رسد) اما رنگ مربع‌های A و B دقیقاً مشابه‌اند. کافی است باقی تصویر را بپوشانید. چگونه است که با وجود مشابه‌بودن رنگ مربع‌های مذکور، آن‌ها تا این اندازه متفاوت جلوه می‌کنند؟

پندارهایی از این قبیل به ما نشان می‌دهند تصویری که از جهان در ذهن خود داریم، الزاماً تصویر دقیقی نیست. درک ما از واقعیت، به‌جای آن‌که فقط به پیشامدهای جهان خارج مربوط باشد، بیش‌تر با آن‌چه که درون مغز ما می‌گذرد ارتباط دارد.


پندار مارهای چرخان، تصویری از آکیوشی کیتااو کا. این تصویر ثابت است اما به بیننده احساس حرکت می‌دهد.


پندار صفحه‌ی شطرنج، ارائه‌شده توسط ادوارد آدلسون. رنگ مربع‌های A و B را با هم مقایسه کنید.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
تجربه‌ی ما از واقعیت

ما این‌گونه می‌پنداریم که با واسطه‌ی حواس خود با جهان ارتباط داریم. می‌توانیم دست‌های خود را دراز کنیم و ماده‌ی فیزیکی موجود در جهان را لمس کنیم - موادی چون همین کتاب یا صندلی‌ای که روی آن نشسته‌ایم. این‌طور به‌نظر می‌رسد که لمس در انگشتان ما انجام می‌شود اما درواقع، این پدیده در مرکز کنترل مغز شکل می‌گیرد. همه‌ی تجربه‌های حسی ما مشمول این قاعده هستند. مرکز دیدن در چشم و مرکز بوییدن در بینی نیست. همه‌ی تجربه‌های حسی، به‌شکل توفانی از کنش‌ها در ماده‌ی محاسباتی مغز انجام می‌شوند.

کلید درک مسئله این است: مغز هیچ‌گونه دسترسی به جهان خارج ندارد و در محفظه‌ی تاریک و ساکت حبس شده است و نمی‌تواند به‌طور مستقیم دنیای خارج را حس کند.

پس تنها راهی که وجود دارد، این است که اطلاعات از خارج به طریقی وارد مغز شود. اندام‌های حسی ما -چشم و گوش و بینی و دهان و پوست- به‌ عنوان واسطه عمل می‌کنند. این اندام‌ها، گروه ناهمگونی از اطلاعات مشتمل بر فوتون‌ها، امواج هوای فشرده، تراکم‌های مولکولی، فشار، بافت و دما را می‌گیرند و آن‌ها را به جریان‌های معمول مغزی، یعنی سیگنال‌های الکتروشیمیایی تبدیل می‌کنند. این سیگنال‌ها در شبکه‌ی متراکم نورون‌ها که سلول‌های جابه‌جا‌کننده‌ی سیگنال‌ها در مغز هستند حرکت می‌کنند. در مغز انسان یکصد میلیارد نورون وجود دارد که هریک از آن‌ها در هر ثانیه ده‌ها با صدها پالس الکتریکی را به هزاران نورون دیگر ارسال می‌کنند.

همه‌ی چیزهایی که به تجربه درمی‌یابیم -منظره، صدا و بو- درواقع، به‌جای آن‌که تجربه‌ای مستقیم باشند، نوعی جلوه‌ی الکتروشیمیایی در یک اتاق تاریک نمایش هستند.

مغز چگونه با واسطه‌ی این الگوهای الکتروشیمیایی گسترده ما را قادر به فهم دنیا می‌کند؟ مغز برای وصول به هدف، سیگنال‌های دریافتی از اندام‌های حسی گوناگون را می‌گیرد و الگوهایی را کشف می‌کند که با واسطه‌ی آن‌ها می‌تواند از رویدادهای دنیای خارج باخبر شود و در این راه چنان مسلط عمل می‌کند که به‌نظر می‌رسد کارش را بدون هیچ‌گونه زحمتی انجام می‌دهد. اینک با دقت بیش‌تری این مسئله را بررسی می‌کنیم.

حس بینایی را که مهم‌ترین حس ماست در نظر می‌گیریم: دیدن. عمل دیدن به‌اندازه‌ای طبیعی جلوه می‌کند که تصور وجود سازوکاری پیچیده برای تحقق آن عجیب به‌نظر می‌رسد. اما حدود یک‌سوم مغز ما به این کار اختصاص دارد. این بخش از مغز وظیفه دارد تابش فوتون‌های پردازش‌نشده‌ی نور را به چهره‌ی مادر یا حیوان خانگی آشنای ما یا صندلی راحتی که بر آن لمیده‌ایم تبدیل کند. بیایید برای پی‌بردن به فرآیندی که در پس پرده انجام می‌شود به سرگذشت مردی که بینایی خود را از دست داد و دوباره آن را به‌دست آورد توجه کنیم.


نورون‌ها از راه سیگنال‌های شیمیایی، به نام میانجی‌های عصبی یا نوروترنسمیتر، با یک‌دیگر ارتباط دارند. غشای نورون‌ها می‌تواند سیگنال‌های الکتریکی را در طول خود به‌سرعت انتقال دهد. در تصاویر هنری مانند تصویر فضای بین نورون‌ها خالی است اما درواقع، بین نورون‌های موجود در مغز هیچ‌گونه فضای خالی وجود ندارد و نورون‌ها کنار یک‌دیگر به حالتی فشرده قرار دارند.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
👍3
انتقال حسی


در زیست‌شناسی، راه‌هایی برای تبدیل اطلاعات جهان خارج به سیگنال‌های الکتروشیمیایی ابداع شده است. این‌ها نمونه‌هایی از دستگاه خاص تبدیل داده‌ها هستند که در بدن ما وجود دارند: سلول‌های مویی گوش داخلی، انواع گیرنده‌های لمسی پوست، جوانه‌های چشایی زبان، گیرنده‌های مولکولی پیاز بویایی و گیرنده‌های نوری خلف چشم (شبکیه).


سیگنال‌های محیطی به سیگنال‌های الکتروشیمیایی تبدیل شده و به سلول‌های مغزی ارسال می‌شوند. این نخستین گام دریافت اطلاعات از دنیای خارج توسط مغز است. چشم‌ها جریان فوتون‌ها را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند و گوش داخلی نیز ارتعاشات هوای فشرده را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کند. گیرنده‌های پوست (و نیز داخل بدن) فشار، کشش، دما و تحریکات شیمیایی مضر را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند. بینی مولکول‌های حاوی رایحه و زبان ملکول‌های حامل مزه را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند. در شهری انباشته از گردشگران خارجی، باید ارز خارجی را به ارز رایج تبدیل کرد تا انجام تبادل‌های مالی امکان‌پذیر شود. با این شیوه‌ی جهانی می‌توان پذیرای مسافرانی شد که از چهارگوشه‌ی جهان می‌آیند.

یکی از مشکلات ناگشوده‌ی قلمرو علوم اعصاب، «معضل اتصال» نام دارد. باتوجه‌به این‌که داده‌های بینایی در بخشی از مغز و داده‌های شنوایی در بخش دیگری از مغز پردازش می‌شوند، مغز چگونه می‌تواند تصویری یکپارچه و متحد از جهان به ما ارائه دهد. با وجودی که این معضل تاکنون حل نشده اما وجود ارز رایج در میان نورون‌ها و نیز ارتباط گسترده‌ی آن‌ها با هم می‌تواند تا حدودی مسئله را توجیه کند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
من کور بودم اما حالا می‌بینم

مایک می، در سن سه‌ونیم‌سالگی بینایی‌اش را از دست داد. بروز یک انفجار شیمیایی، سبب ایجاد نسج جوشگاه در قرنیه‌ی چشم او و سد راه تماس چشم او با فوتون‌های نور شد. اما او در عین کوری توانست در عرصه‌ی تجارت فرد موفقی باشد و نیز با کمک جهت‌یابی توسط علائم تولید‌کننده‌ی صدا در رشته‌ی اسکی پارالمپیک هم قهرمان شد.

وی با گذشت ۴۰ سال از نابینایی‌اش پی برد که با استفاده از شیوه‌ی جدید پیوند سلول‌های بنیادی می‌تواند بیماری‌اش را درمان کند و بنابراین، تصمیم گرفت چشمش را عمل کند. درواقع، کوری او فقط ناشی از آسیب قرنیه بود و برای درمان آن راه‌حلی ساده ابداع شده بود.

نتیجه‌ی درمان دور از انتظار بود. فیلم‌برداران تلویزیونی منتظر لحظه‌ای بودند که پانسمان چشم او را باز کنند. مایک می‌گوید «وقتی پزشکان گاز را از روی چشمم برداشتند، ناگهان موجی از نور به چشمم تابید و رگباری از هزاران تصویر به سویم سرازیر شد. سیلی از اطلاعات بینایی به طرفم هجوم آورد و غافلگیر شدم.»

قرنیه‌ی جدید مایک، همان‌گونه که تصور می‌شد نور را عبور می‌داد و بر شبکیه متمرکز می‌کرد اما مغز قادر به تفسیر اطلاعات دریافتی نبود. مایک در میان دوربین‌های خبری که به این‌سو و آن‌سو می‌رفتند، به‌ظاهر، چهره فرزندانش را دید و به روی آن‌ها لبخند زد اما در درونش گویی چیزی یخ بسته بود. نمی‌توانست بگوید بچه‌هایش شبیه چه هستند و نمی‌توانست آن‌ها را از هم بازشناسد. اکنون وقتی یاد آن روز می‌افتد، می‌گوید «قدرت بازشناسی چهره را از دست داده بودم.» از دید پزشکان متخصص، عمل پیوند با موفقیت انجام شده بود اما از دید مایک، او بینایی را به‌طور کامل به‌دست نیاورده بود. به قول خودش «خدایا، دنیا داشت دور سرم می‌چرخید.»

او با کمک پزشکان و اعضای خانواده‌اش از اتاق معاینه بیرون آمد و قدم به راهرو گذاشت. مدام به قالی و تصاویر روی دیوارها و چهارچوب درها خیره می‌شد اما هیچ‌یک از آن‌ها برایش معنایی نداشتند. وقتی می‌خواست سوار ماشین شود که به خانه برود و چشمش افتاد به خودروها و ساختمان‌ها و آدم‌هایی که به این‌سو و آن‌سو می‌رفتند، در عین ناتوانی سعی می‌کرد از چیزهایی که می‌بیند سر در بیاورد. در بزرگراه، این‌طور به‌نظرش می‌رسید که دارند با شدت به مستطیل بزرگی که در برابرشان قرار دارد برخورد می‌کنند و مدام خودش را جمع می‌کرد. این مستطیل‌ها همان علایم راهنمایی کنار بزرگراه بودند. نمی‌توانست نوع اشیا را تشخیص دهد یا عمق آن‌ها را دریابد. حتی پس از انجام عمل جراحی، اسکی‌کردن برایش خیلی سخت‌تر شده بود. او به‌مدت یک‌ماه دوره‌ی دشواری را گذراند. سرانجام توانست تفاوت بین اشخاص، درختان، سایه‌ها و حفره‌ها را تشخیص دهد. در ابتدا، همه‌ی این‌ها برایش مثل تیرگی‌هایی در زمینه پوشش سفید برف بودند.

درسی که از داستان مایک می‌گیریم، این است که سامانه‌ی بینایی مثل یک دوربین عکاسی نیست. دیدن، شبیه برداشتن پوشش لنز دوربین نیست. چشم‌ها برای تحقق دیدن، به‌مراتب از دوربین کارآمدترند.

در مورد مایک، چهل سال کوری سبب شده بود که قسمتی از مغزش یا همان قشر بینایی که با دیدن در ارتباط بود، به خدمت باقی حواسش، مانند شنوایی و لمس درآید. بنابراین، توانایی مغز او برای پردازش سیگنال‌های دریافتی به‌منظور ایجاد حس بینایی از بین رفته بود. بینایی، از هماهنگی کار میلیاردها نورون که برای نواختن یک سمفونی پیچیده و خاص با یک‌دیگر همکاری دارند به‌وجود می‌آید.

مایک اکنون با گذشت ۱۵ سال از جراحی، هنوز در خواندن کلمات و پی‌بردن به معانی تظاهر چهره‌ی افراد مشکل دارد و برای کمک به بینایی ناقص خود سایر حواسش را برای تفسیر اطلاعات به‌کار می‌برد. مثلاً شیء مورد نظر را لمس می‌کند، برمی‌دارد و به صدای آن گوش می‌دهد. این همان کاری است که همه‌ی کودکان، زمانی که مغز برای نخستین‌بار می‌خواهد جهان خارج را درک کند انجام می‌دهند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4
برای دیدن فقط داشتن چشم کافی نیست

وقتی بچه‌ها اشیایی را که در برابرشان قرار دارند لمس می‌کنند، فقط برای پی‌بردن به ترکیب و شکل اشیا نیست. این اعمال برای دیدن نیز ضروری‌اند. شاید تصور این‌که حرکت بدن برای دیدن ضروری باشد کمی دشوار باشد اما دانشمندان این نکته را به کمک دو بچه‌گربه، به زیبایی هرچه تمام‌تر در سال ۱۹۶۳ نشان دادند.

ریچارد هلد و آلن هاین، دو محقق از MIT، دو بچه‌گربه را در داخل استوانه‌ای که نوارهای عمودی داشت قرار دادند. هر دو بچه‌گربه، ضمن حرکت در داخل استوانه، داده‌های حسی را دریافت می‌کردند اما تجربه‌ی آن‌ها با هم یک تفاوت اساسی داشت. گربه‌ی اول، طبق میل خودش حرکت می‌کرد، اما گربه‌ی دوم سوار بر محملی متصل به محوری مرکزی بود. علی‌رغم این نوع طراحی، هر دو گربه چیز واحدی را می‌دیدند. نوارها برای هر دو در یک زمان و با یک سرعت به حرک درمی‌آمدند. اگر حس بینایی فقط به فوتون‌هایی که به چشم برخورد می‌کردند وابسته بود، سیستم بینایی هر دو گربه می‌بایست به‌طور مشابهی رشد می‌کرد. اما نتیجه‌ی تحقیق عجیب بود: فقط گربه‌ای که راه می‌رفت و حرکت می‌کرد توانست به بینایی طبیعی دست یابد. گربه‌ای که سوار محمل بود هیچ‌گاه نتوانست به‌طور مناسبی قادر به دیدن شود و سامانه‌ی بینایی او به رشد طبیعی نرسید.


دو بچه‌گربه را داخل استوانه‌ای که نوارهایی عمودی بر دیواره‌اش ترسیم شده بود قرار دادند، طوری‌که یکی می‌توانست راه برود اما دیگری سوار بر محمل بود. هر دو بچه‌گربه، داده‌های بینایی یکسانی را دریافت می‌کردند، اما فقط بچه‌گربه‌ای که راه می‌رفت و می‌توانست حرکاتش را با تغییرات داده‌های بینایی‌اش هماهنگ کند، به بینایی طبیعی و مناسب دست یافت.


بنابراین، بینایی فقط مربوط به فوتون‌ها که قشر بینایی می‌تواند آن‌ها را تفسیر کند نیست.، بینایی وابسته به تجربه‌ی کل بدن است. سیگنال‌هایی که وارد مغز می‌شوند، تنها با تمرین می‌توانند معنی‌دار شوند و این نیاز به‌هماهنگی با سایر سیگنال‌هایی دارد که از حرکات بدن و پیآمدهای آن ناشی می‌شوند. تنها از این راه است که مغز می‌تواند به‌معنای واقعی داده‌های بصری دست یابد.

اگر از بدو تولد هیچ برهم‌کنشی با دنیای خارج نداشته باشیم و نتوانیم از راه پسخورهای آن به‌معنی داده‌های حسی برسیم، از دیدگاه نظری هرگز قادر به دیدن نخواهیم شد. وقتی کودکان به میله‌های تخت خود ضربه می‌زنند و انگشتان پای خود را می‌جوند و با مکعب‌های چوبی بازی می‌کنند، هدف آن‌ها فقط کندوکاو نیست، بلکه دارند به حس بینایی خود ورزش می‌دهند. مغز کودک که در حصار تاریکی حبس شده، به این وسیله می‌خواهد بیاموزد چگونه انجام اعمالی مانند گرداندن سر، هل‌دادن یا رها‌کردن یک شی داده‌های حسی را که به‌طرف ما در جریان است تغییر می‌دهد. در پی تجربه‌های متعدد و با گذشت زمان طولانی است که حس بینایی ورزیده می‌شود.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
هم‌زمان‌کردن حواس

دریافتیم که برای رسیدن به درک، مغز ما نیاز دارد جریان گوناگونی از داده‌های حسی را دریافت کرده و آن‌ها را با هم مقایسه کند. اما نکته‌ای است که این مقایسه را به چالشی بزرگ تبدیل می‌کند و آن مسئله‌ی زمان است. همه‌ی جریان‌های داده‌های حسی، اعم از بینایی شنوایی و لمسی و غیره با سرعت‌های گوناگونی توسط مغز پردازش می‌شوند.

به دوندگانی که در ابتدای مسیر حرکت با شلیک تیری مسابقه را آغاز می‌کنند توجه کنید. این‌طور به‌نظر می‌رسد که آن‌ها به‌محض شنیدن صدای شلیک از جا می‌پرند اما درواقع، این کار آنی انجام نمی‌گیرد. اگر به فیلم با حرکت آهسته‌ی این مسابقه نگاه کنیم می‌بینیم که بین شنیدن صدای شلیک و شروع حرکت دوندگان فاصله‌ای در حد دودهم ثانیه وجود دارد. درواقع، اگر دوندگان قبل از این فاصله‌ی زمانی حرکت کنند، به‌دلیل پیشی‌گرفتن از صدای شلیک خطاکار محسوب می‌شوند. ورزشکاران یاد گرفته‌اند که این فاصله را تا حد ممکن کوتاه‌تر کنند اما توان زیستی آن‌ها برای نیل به این هدف مانع اساسی ایجاد می‌کند. مغز باید نخست صدا را ثبت کند، بعد سیگنال دریافتی را به قشر حرکتی ارسال کند و سپس از راه طناب نخاعی فرمان شروع به حرکت را به عضلات بفرستد. در یک رشته‌ی ورزشی که جلوافتادن به‌اندازه‌ی یک‌هزارم ثانیه می‌تواند برد و باخت کسی را رقم بزند، چنین پاسخی بیش از حد کند است.

آیا اگر به‌جای طپانچه، از یک جرقه‌ی نور برای آغاز به حرکت دوندگان استفاده کنیم، زمان تأخیر کم‌تر می‌شود؟ از آن‌جا که می‌دانیم نور سریع‌تر از صوت حرکت می‌کند، آیا کاربرد نور سبب حرکت سریع‌تر دوندگان نخواهد شد؟

من با تعدادی از دوندگان سرعت همراه شدم تا این مسئله را امتحان کنم. در تصویر اول، همه‌ی ما با دیدن فلاش نور حرکت را شروع کردیم، اما در تصویر پایین، آغازگر حرکت ما شنیدن صدای طپانچه بود.

ملاحظه می‌کنید که پاسخ ما به نور کندتر از پاسخ به شنیدن صدای شلیک طپانچه بوده است. شاید در ابتدا این امر باتوجه‌به سرعت بیش‌تر حرکت نور دنیای خارج خلاف انتظار باشد اما برای درک مسئله باید سرعت پردازش اطلاعات در داخل مغز را نیز در نظر بگیریم. داده‌های بینایی نسبت به داده‌های شنیداری پردازش پیچیده‌‌تری دارند. بنابراین، سیگنال‌های مربوط به فلاش نور طپانچه که در سامانه‌ی شنوایی طی مسیر می‌کنند، به زمان بیش‌‌تری نیاز دارند.

اما نکته‌ی عجیب اینجاست. دیدیم که مغز پردازش صدا را سریع‌تر از نور انجام می‌دهد. دقت کنید وقتی دست‌هایتان را در برابر خود به‌هم می‌کوبید چه اتفاقی می‌افتد. امتحان کنید. حرکت و صدا تقریباً هم‌زمان هستند. اما باتوجه‌به این‌که صدا سریع‌تر حرکت می‌کند چگونه این امر ممکن است؟ یعنی درک نهایی ما از واقعیت، بر اساس ویراستاری قدرت تخیل انجام می‌گیرد. مغز تفاوت زمان‌های ورود اطلاعات را پنهان می‌کند. چگونه؟ آن‌چه مغز به‌عنوان واقعیت به ما عرضه می‌کند، درواقع، نسخه‌ی تأخیری واقعیت است. مغز قبل از آن‌که بتواند پیش‌بینی کند که در پایان داستان چه پیش می‌آید، همه‌ی اطلاعات لازم را از حواس اخذ می‌کند.

دشواری‌های مربوط به زمان، محدود به دیدن و شنیدن نیستند. هرگونه اطلاعات حسی برای پردازش به زمان خاصی نیاز دارد. برای درک پیچیدگی امر باید گفت حتی در مورد یک حس واحد نیز مغز برای پردازش داده‌ها به زمان‌های مختلفی نیاز دارد. مثلاً سیگنال‌های مربوط به شست پا نسبت به سیگنال‌های نوک بینی، برای رسیدن به مغز به زمان بیش‌‌تری نیاز دارند. ولی ما متوجه این تفاوت‌ها نمی‌شویم. ما همه‌ی سیگنال‌ها را به‌نحوی‌که هم‌زمان جلوه کنند جمع می‌کنیم. پیامد عجیب این کار آن است که همواره در گذشته به‌سر می‌بریم. یعنی وقتی لحظه‌ای را درک می‌کنیم آن لحظه سپری شده است. بهای هم‌زمان‌سازی اطلاعات مربوط به حواس آن است که خودآگاهی ما نسبت به دنیای فیزیکی دچار تأخیر می‌شود. یعنی شکافی پرنشدنی بین رویداد و تجربه‌ی خودآگاه ما از آن وجود دارد.


دونده‌ها در حالتی که شروع مسابقه را با صدا (تصویر پایین) در قیاس با نور (تصویر بالا) به آنان اعلام کنند، سریع‌تر حرکت می‌کنند.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
آیا وقتی حواس ما متوقف شوند نمایش پایان می‌یابد؟

درک ما از واقعیت، محصول نهایی فعالیت مغز است. اگرچه اساس این ساختار جریان داده‌های حسی است، اما ساختار واقعیت وابسته به آن نیست. چگونه می‌توان به این نتیجه رسید؟ چون وقتی حواس را یکسره تعطیل کنیم، حس ما از واقعیت همچنان پابرجا می‌ماند اما حالتی عجیب‌وغریب پیدا می‌کند.

در یکی از روزهای آفتابی در سانفرانسیسکو، با قایقی از میان آب‌های سرد به‌سوی آلکاتراز و زندان مشهوری که در آن واقع است رفتم. هدفم دیدن سلول خاصی به نام حفره بود. اگر کسی قانون‌های مرسوم دنیا را زیر پا می‌گذاشت، او را به آلکاتراز و اگر کسی قانون‌های آلکاتراز را زیر پا می‌گذاشت او را به حفره می‌فرستادند. وارد حفره شدم و در را پشت سرم بستم. ابعاد آن ده در ده فوت و مانند یک سیاه‌چال بود. حتی یک ذره نور هم از جایی به درونش درز نمی‌کرد. هیچ صدایی در آن شنیده نمی‌شد. در آن‌جا هر کسی با خودش تنها بود

حبس‌شدن در چنین مکانی برای سال‌ها یا روزها چه مفهومی دارد؟ برای پی‌بردن به این نکته، با یکی از کسانی که در آن‌جا بود و جان سالم به در برده بود حرف زدم. رابرت لوک، معروف به لوک سرد و غمگین را که به‌دلیل سرقت مسلحانه در آلکاتراز زندانی بود یک‌بار به‌مدت ۲۹ روز در این حفره زندانی کردند. لوک تجربیاتش را چنین شرح داد: «حفره تاریک و جای خیلی بدی بود. بعضی‌ها اصلاً نمی‌توانستند تحملش کنند. یعنی یکی دو روز که آن‌جا می‌ماندند شروع می‌کردند به کوبیدن سرشان به دیوار. هیچ‌کس نمی‌تواند حدس بزند اگر در آن‌جا زندانی‌اش کنند چه رفتاری از او سر می‌زند. البته کسی هم علاقه‌ای به دانستن این نکته ندارد.»

لوک در آن‌جا به‌طور کامل از دنیای خارج جدا شد و گوش‌ها و چشم‌هایش از دریافت هرگونه محرکی محروم شدند اما تصور جهان خارج از ذهنش پاک نشد. ذهن او برای خود دنیای دیگری خلق کرد. لوک گفت «یادم می‌آید در عالم خیال به سفر می‌رفتم. یک‌بار یادم است سوار کایت شده بودم درست مثل یک پرواز واقعی بود، گو این‌که همه‌چیز در خیالم می‌گذشت.» یعنی لوک هنوز می‌توانست در عالم ذهنش دنیا را ببیند.

این قبیل پیشامدها نزد زندانیانی که گرفتار حبس انفرادی می‌شوند شایع است. یکی دیگر از کسانی که در حفره زندانی شده بود گفت که لکه‌ی نوری را در ذهنش می‌بیند. او این لکه‌ی نور را به صفحه‌ی تلویزیونی تبدیل کرده بود و در آن فیلم می‌دید. زندانیانی که در این حفره از دریافت هرگونه اطلاعات حسی محروم بودند، گفتند چیزهایی را می‌بینند که فراتر از رؤیا و عین واقعیت است. آن‌ها تصاویر را صرفاً تصور نمی‌کردند، بلکه عملاً مشاهده می‌کردند.

این گفته‌ها رابطه‌ی جهان خارج و آن‌چه را واقعیت می‌دانیم نشان می‌دهند. چگونه می‌توانیم ماجرایی را که برای لوک پیش آمده بود درک کنیم؟ در مدل معمول بینایی، درک بینایی از چشم‌ها آغاز می‌شود و به نقطه‌ی نامعلومی در مغز خاتمه می‌یابد. با وجود سادگی این مدل بینایی که آن را به خط تولید یک کارخانه شبیه می‌کنند، این مدل صحیح نیست.

در اصل، مغز پیش از دریافت اطلاعات از چشم‌ها و سایر حواس، واقعیتی خاص خود می‌آفریند که آن را مدل داخلی (Internal model) می‌نامند... بیشتر بخوانید

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
مشاهده‌ی پیش‌بینی‌ها

وقتی در خیابان‌های شهر دارید راه می‌روید، به‌طور خودبه‌خود و بدون توجه به ریزه‌کاری‌ها، همه‌چیز برای‌تان روشن است. مغز بر پایه‌ی مدل داخلی درباره‌ی چیزهایی که می‌بینیم فرض‌هایی دارد که طی سال‌ها پیاده‌روی در خیابان‌های سایر شهرها به آن‌ها رسیده است. هریک از تجربه‌های قبلی شما به تکمیل مدل داخلی مغز کمک می‌کنند.

شما به‌جای آن‌که در هر لحظه مجبور به بازسازی واقعیت باشید، اطلاعات حسی خود را با مدلی که از قبل در مغز وجود دارد مقایسه می‌کنید و به‌این‌ترتیب، مدل مغز را به‌روز می‌کنید و به اصلاح و تعدیل آن می‌پردازید. مغز در انجام این کار به‌حدی حرفه‌ای عمل می‌کند ما از آن باخبر نمی‌شویم. اما گاهی نیز تحت شرایطی می‌توانیم ناظر شکل‌گیری این پدیده باشیم.


وقتی به‌طرف فرورفته‌ی نقاب نگاه کنید (راست) برآمده به‌نظر می‌رسد. چون چیزی که می‌بینید تحت‌تاثیر پیش‌بینی شماست.


نیز این مدل داخلی مغز است که باعث می‌شود حتی زمانی‌که در حال حرکتیم، تصویری پایدار از جهان در ذهن داشته باشیم. فرض کنید منظره‌ای از شهر را که مایلید آن را به‌خاطر بسپارید می‌بینید. پس گوشی همراه خود را بیرون می‌آورید تا از آن منظره فیلم بگیرید. اما به‌جای آن‌که با حرکت آرام دوربین فیلم بگیرید، تصمیم می‌گیرید دوربین را مثل چشم‌های خود به حرکت درآورید. شاید ندانید که چشم‌ها در هر ثانیه ۴ بار حرکت جهشی انجام می‌دهند. اگر با دوربین به‌همین ترتیب رفتار کنید، حاصل آن فیلم خوبی نخواهد بود و با دیدن آن دچار بیزاری و تهوع می‌شوید.

پس چرا وقتی به عالم نظر می‌کنیم، پایدار جلوه می‌کند؟ چرا حالت پرجهش و تهوع‌آوری مانند آن فیلم ویدئویی ندارد؟ دلیلش این است که مدل داخلی مغز براساس پیش‌فرض‌هایی که از دنیای خارج دارد عمل کند. چشم‌ها مثل دوربین ویدئویی نیستند، بلکه جزئیات بسیاری را از دنیای خارج کشف و به مدل داخلی ارسال می‌کنند. چشم‌ها مثل عدسی‌های دوربین نیستند که از پس آن‌ها از دنیا فیلم می‌گیریم. چشم‌ها اطلاعات دریافتی از جهان را به‌دنیای درون جمجمه ارسال می‌کنند.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
مدل داخلی مغز ما دارای وضوح پایین است، اما قابلیت ارتقا دارد

مدل داخلی به ما اجازه می‌دهد که در کوتاه‌مدت تصویری از محیط داشته باشیم و با این کارکرد اولیه می‌توانیم در جهان سیر و حرکت کنیم. اما معلوم نیست مغز چه میزان از دقت تصویر را قربانی می‌کند. ما این‌گونه تصور می‌کنیم که جهان اطراف را با جزئیات بسیار درک می‌کنیم اما چنان‌که یکی از آزمایش‌های دهه‌ی ۶۰ نشان می‌دهد، در اشتباهیم.

روان‌شناسی به نام پاول یاربوس، راهی یافت برای ردگیری مسیر حرکات چشم افرادی که به نمایی خیره می‌شدند. او با استفاده از تابلوی مهمانان سرزده، اثر ایلیا رپین، از شرکت‌کنندگان خواست به‌مدت ۳ دقیقه جزئیات تصویر را بررسی کنند و سپس بدون نگاه‌کردن به تابلو، چیزی را که دیده‌اند توصیف نمایند.

من با شرکت گروهی داوطلب، همین آزمایش را تکرار کردم. به داوطلبان فرصت کافی دادم تا مغزشان بتواند مدلی داخلی از تصویر بسازد. اما تصویری که در مغزشان ایجاد می‌شد تا چه حد کامل و حاوی ریزه‌کاری‌ها بود. وقتی از داوطلبان سوال کردم، همه فکر می‌کردند با جزئیات تصویر کاملاً آشنا هستند. اما وقتی از آن‌ها سوال‌های دقیق پرسیدم، معلوم شد که مغزشان بیش‌تر جزئیات را نادیده گرفته است. مثلاً پرسیدم در این تابلو چند تصویر به دیوارها آویزان بود؟ اثاثیه‌ی موجود در اتاق کدام‌ها بودند؟ چند بچه در اتاق حضور داشتند؟ کف اتاق چوبی بود یا قالی داشت؟ ظاهر چهره‌ی «مهمان سرزده» چطور بود؟ عدم پاسخ نشان می‌داد که داوطلب فقط نمای گذرایی از تصویر را در ذهن خود دارد. این نکته که داوطلبان در عین وضوح ناکافی مدل داخلی پیش خود فکر می‌کردند همه‌ی جزئیات تصویر را متوجه شده‌اند، مایه‌ی شگفتی بود. به آن‌ها اجازه دادم دوباره به تصویر نگاه کنند تا بتوانند به پاسخ برخی از پرسش‌ها دست یابند. به‌این‌ترتیب، آن‌ها با چشم‌های خود به کندوکاو در تصویر پرداختند تا مدل داخلی جدید و کامل‌‌تری تشکیل دهند.

این نکته به‌دلیل نارسایی مغز نیست. مغز سعی نمی‌کند تصویر دقیقی از جهان ارائه دهد. مدل داخلی، نوعی گرته‌برداری شتاب‌زده و تخمینی از واقعیت است و اگر لازم به دانستن جزئیات بیش‌تر باشد، مغز به نکته‌های ریز‌تری توجه می‌کند تا تصویر اولیه کامل‌تر شود.

اینک می‌پرسیم چرا مغز از همان ابتدا تصویر کاملی به ما ارائه نمی‌کند؟ چون مغز دستگاهی بسیار مقرون‌به‌صرفه است و با حداقل مصرف انرژی کار می‌کند. مغز ۲۰ درصد کالری بدن را مصرف می‌کند، بنابراین، می‌کوشد به‌کارآمدترین وجهی از این انرژی بهره گیرد و برای رسیدن به این هدف به پردازش کم‌ترین میزان اطلاعات دریافتی از راه حواس برای امکان‌پذیر‌کردن حرکت در جهان بسنده می‌کند.

دانشمندان علوم اعصاب نخستین کسانی نبودند که دریافتند دیدن یک چیز ضامن پی‌بردن به جزئیات آن نیست. جادوگران نیز از مدت‌ها قبل این نکته را می‌دانستند. جادوگران با جلب‌توجه تماشاگران جلوی چشم آن‌ها تردستی می‌کنند. کارهایی که انجام می‌دهند ممکن است باعث لورفتن حقه‌ی آن‌ها شود، اما آن‌ها با خاطری جمع از این بابت که مغز افراد تنها به بخش کوچکی از جزئیات بصری صحنه‌ی نمایش توجه می‌کند کارشان را انجام می‌دهند.
این نکته نشان می‌دهد که چرا در بسیاری از سوانح رانندگی، راننده‌ها در روز روشن عابران را زیر می‌گیرند یا به خودرویی که درست جلوی آن‌هاست برخورد می‌کنند. در بسیاری از این موارد، چشم‌ها دارند به جهت درست نگاه می‌کنند اما مغز قادر به دیدن واقعیت نیست.


ما به بررسی و ثبت حرکات چشم گروهی از داوطلبان پرداختیم که به تابلوی «مهمان سرزده» اثر ایلیا نگاه کرده بودند. خطوط روشنی که در تصویر می‌بینید، مسیر حرکت چشم آن‌ها را نشان می‌دهد. با وجودی که چشم آن‌ها بر بسیاری از جزئیات درنگ کرده بود، اما آن‌ها هیچ‌یک را به یاد نسپرده بودند.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
اسیر دام لایه‌ی نازکی از واقعیت

ما رنگ را یکی از ویژگی‌های بنیادی جهان پیرامون خود می‌دانیم. اما در دنیای واقعیت، هیچ رنگی وجود ندارد. وقتی پرتو الکترومغناطیسی با جسمی برخورد می‌کند، بخشی از آن برمی‌گردد و به چشم‌های ما می‌رسد. ما می‌توانیم میلیون‌ها ترکیب طول موج را از هم تشخیص دهیم اما تنها این طول موج‌ها فقط در ذهن ما به رنگ تبدیل می‌شوند. رنگ نوعی تفسیر طول موج است که در درون ما وجود دارد.

این نکته که طول موج‌هایی که از آن صحبت می‌کنیم فقط مربوط به «نور مرئی» یعنی طیف امواج قرمز الی آبی هستند، موضوع را پیچیده‌تر می‌کند. نور مرئی تنها بخش کوچکی از امواج الکترومغناطیسی است، تقریباً ده تریلیونیم آن. باقی این طیف، یعنی امواج رادیویی میکرویو، پرتو ایکس و گاما و امواج گوشی‌های ماهواره و وای‌فای و غیره همین الان در اطراف ما وجود دارند و ما از آن‌ها بی‌خبریم. چون هیچ‌گونه گیرنده‌ی زیستی تخصص‌یافته برای تشخیص این سیگنال‌ها از دیگر قسمت‌های طیف نداریم. برش نازکی از واقعیت که می‌توانیم ببینیم، در محدوده‌ی توانایی‌های زیستی ماست.

هر موجود زنده‌ای، برش نازک و خاصی از واقعیت را درک می‌کند که در دنیای کر و کوری زندگی می‌کند و تنها سیگنال‌های دما و بو را می‌تواند تشخیص دهد. دنیای خفاش‌ها دنیای تعیین موقعیت براساس پژواک امواج متراکم هوا (امواج صوتی) است. نزد کاردماهی شبح سیاه (Black ghost knife fish) جهان عبارت است از آشفتگی‌های میدان الکتریکی محیط. این‌ها نمونه‌هایی از برش واقعیت هستند که جانوران مختلف درک می‌کنند. هیچ‌یک از این موجودات قادر به درک عینی واقعیت نیست. هر موجودی فقط چیزی را درک می‌کند که سرنوشت برایش مقدر کرده است. اما احتمالاً هر موجودی واقعیتی را که درک می‌کند با کل جهان عینی برابر می‌داند. اصلاً چه لزومی دارد فکر کنیم که واقعیتی ورای آن‌چه که درک می‌کنیم وجود دارد؟

دنیای بیرون ما شبیه چیست؟ در آن‌جا نه رنگی وجود دارد، نه صدایی. گوش، تراکم و انبساط هوا را درمی‌یابد و به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کند. سپس مغز این سیگنال‌ها را به الحان خوشایند و زمزمه‌ها و تق‌تق‌ها و جرنگ‌وجیرینگ‌هایی تبدیل می‌کند. واقعیت بو و رایحه ندارد. چیزی به اسم بویایی در خارج از مغز ما نیست. مولکول‌های شناور در هوا به گیرنده‌های بینی ما اتصال می‌یابند و توسط مغز ما به‌ی نوان بوهای مختلف درک می‌شوند. جهان واقعی انباشته از رویدادهای سرشار حسی نیست. این مغز ماست که دنیایی آکنده از حس و حال خاص خود را به‌وجود می‌آورد.


انسان‌ها تنها بخش کوچکی از طیف الکترومغناطیسی را درک می‌کنند. نور مرئی که بخش رنگین‌کمانی این طیف را می‌سازد، از حیث ماهیت مانند باقی قسمت‌های طیف است، اما تنها قسمتی از این طیف است که ما گیرنده‌های مناسب برای دریافت آن را داریم.


📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4
واقعیت شما، واقعیت من

چگونه می‌توانم اطمینان یابم که واقعیت من با واقعیتی که شما درمی‌یابید یکی است؟ در مورد بیش‌تر آدم‌ها، تعیین چنین چیزی ناممکن است اما در مورد عده‌ای می‌توان گفت که درک آنان از واقعیت به‌طور قابل اندازه‌گیری با درک دیگران فرق دارد.

مثلاً هانا بوسلی یکی از کسانی است که حروف الفبا را به رنگ‌های مختلف می‌بیند. برای او بدیهی است که «جی» بنفش و «تی» قرمز باشد. حروف برای او به‌طور خودبه‌خود با درک رنگ همراهند و او در همه‌ی عمرش برخوردار از این تداعی بوده است. نام خودش برایش مثل غروب آفتابی بود که از رنگ زرد شروع می‌شد و سپس به‌تدریج به رنگ قرمز و آن‌گاه به رنگی شبیه رنگ ابرها تبدیل می‌شد و دوباره به‌سوی قرمز و زرد میل می‌کرد. نام یان برخلاف این حالت برایش مثل استفراغ بود. البته او در روابطش با کسانی که صاحب این نام بودند مشکلی نداشت.

هانا اهل شعر و شاعری و استعاره نیست. تجربه‌ی ذهنی او «حس‌آمیزی» (synes-thesia) نام دارد حالتی است که در آن حواس یا در برخی از افراد ادراکات با هم مخلوط می‌شوند. انواع گوناگونی از حس‌آمیزی وجود دارند. برخی از افراد مزه‌ی لغات را می‌فهمند، برخی صداها را مثل رنگ درک می‌کنند، بعضی‌ها حرکات قابل مشاهده را مانند صدا می‌شنوند. حدود ۳٪ جمعیت مبتلا به یکی از انواع حس‌آمیزی هستند.

هانا یکی از ۶.۰۰۰ فرد دارای توانایی حس‌آمیزی است که من در آزمایشگاهم درباره‌ی آنان تحقیق کرده‌ام. درواقع، هانا به‌مدت دو سال در آزمایشگاه من کار می‌کرد. یکی از علل تحقیقم درباره‌ی حس‌آمیزی، این بود که حس‌آمیزی یکی از معدود وضعیت‌هایی است که در آن تجربه‌ی فرد با دیگران فرق دارد و این نکته نشان می‌دهد که درک همه‌ی ما انسان‌ها از واقعیت یکی نیست.

حس‌آمیزی، ناشی از ارتباط متقابل بین نواحی حسی مغز، مانند نواحی مجاور هم در مغز است که مرز میان آن‌ها سوراخ‌های ریز بسیار دارد. حس‌آمیزی نشان می‌دهد که حتی بروز تغییرهای میکروسکوپی در اتصال‌های مغزی می‌تواند منجر به درک اشکال دیگری از واقعیت شود.

من هر بار که با شخصی دارای این توانایی دیدار می‌کنم، باورم می‌شود که درک انسان‌ها و مغزهای آنان از واقعیت با هم تفاوت بسیار دارد.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
اعتقاد به آن‌چه مغز ما می‌گوید

همه می‌دانیم دیدن رؤیاهای عجیب و جلوه‌های آشفته به هنگام خوابیدن در شب چه معنایی دارد. گاهی این رؤیاها مانند سفرهایی پرآشوب ما را گرفتار درد و رنج می‌کنند. جنبه‌ی خوب مسئله این است که وقتی بیدار می‌شویم، همه‌ی آن بدبختی‌ها را‌ به یک‌سو می‌گذاریم و می‌گوییم هرچه بود در خواب اتفاق افتاده و زندگی بیداری من چیز دیگری است.

تصور کنید که این دو حالت مختلف درک واقعیت با هم مخلوط شوند و افتراق آن‌ها از هم ناممکن گردد. نزدیک یک درصد جمعیت روی زمین دچار چنین حالتی هستند و واقعیتی که درک می‌کنند می‌تواند آنان را گرفتار ترس و آشفتگی کند. الین ساکس، استاد حقوق دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، خانمی است مهربان و زیرک که از سن ۱۶‌سالگی چند دوره‌ی بیماری اسکیزوفرنی را از سر گذرانده است. اسکیزوفرنی یکی از اختلال‌های کارکرد مغز است که گاهی سبب شنیدن صداها یا دیدن چیزهایی برای فرد مبتلا می‌شود که برای دیگران قابل درک نیست و افراد دچار این بیماری گاهی تصور می‌کنند که دیگران می‌توانند فکر آن‌ها را بخوانند. خوشبختانه الین به برکت دارودرمانی و مشاوره‌ی هفتگی، توانست به‌مدت ۲۵ سال، ضمن سر‌کردن با این بیماری، به سخنرانی و تدریس علم حقوق در دانشگاه ادامه دهد.

من در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی با او حرف زدم و او برایم شرحی از دوره‌های اسکیزوفرنی را که پشت سر گذاشته بود بیان کرد «حس می‌کردم خانه دارد با من ارتباط برقرار می‌کند و می‌گوید: تو یک موجود خاص هستی، یک موجود خیلی بد. توبه کن. بس کن. برو. من این کلمات را نمی‌شنیدم، بلکه این‌ها مثل افکاری بودند که در سرم کاشته می‌شدند. می‌دانستم که این افکار به خانه تعلق دارند و افکار خودم نیستند.» الین حتی یک‌بار حس کرد که در داخل مغزش چیزهایی دارند منفجر می‌شوند و نگران شده بود مبادا به دیگران صدمه بزنند (حالا خودش به کنار). یک دفعه باورش شده بود مغزش دارد مثل مایعی از گوش‌هایش بیرون می‌ریزد و مردم در آن غرق می‌شوند.

او حالا که از شر این هذیان‌ها خلاص شده، به آن‌ها می‌خندد، شانه‌هایش را بالا می‌اندازد و می‌گوید «خودم هم نمی‌دانم داستان از چه قرار بود.»
مشکل الین عدم تعادل شیمیایی مغزش بود که سبب تغییر الگوی سیگنال‌های مغزش می‌شد و الگوی متفاوتی به‌وجود می‌آورد و او را گرفتار حالت خاصی از واقعیت می‌کرد که در آن مسائل عجیب و ناممکنی روی می‌داد. وقتی الین گرفتار دوره‌ای از بیماری اسکیزوفرنی می‌شد، هیچ‌وقت به ذهنش نمی‌رسید که ماجرای عجیبی اتفاق افتاده است. چرا؟ چون او به داستانی که سازوکار شیمیایی مغزش نقل نمی‌کرد باور داشت.

یک‌بار در متن پزشکی کهنی خواندم که در تعریف بیماری اسکیزوفرنی در آن آمده بود «بیماری ای که در آن رؤیا به بیداری فرد نفوذ می‌کند.» البته امروزه دیگر اسکیزوفرنی را به این شکل توصیف نمی‌کنند. اما برای آن‌که بفهمیم مبتلایان به این بیماری چه احساسی دارند، توجه به این مثال می‌تواند مفید باشد: دفعه‌ی دیگر که در خیابان یکی را دیدید که داشت با خودش حرف می‌زد و نمایشی را بازی می‌کرد، درک می‌کنید که اگر نمی‌توانستید بین حالت‌های خواب و بیداری فرق بگذارید به چه وضعی گرفتار می‌شدید. تجربه‌ی الین راه سریعی برای درک این وضعیت است. وقتی در میانه‌ی یک رؤیا هستیم، طرد این احساس که با واقعیت روبه‌رو هستیم دشوار است. وقتی خاطره‌ای کاذب را یاد می‌آوریم، برای ما سخت است باور کنیم که آن خاطره صحت ندارد. از نظر کمی، اثبات مسئله دشوار است، اما مجموعه‌ی چنین واقعیت‌های کاذبی، باورها و اعمال ما را به راه‌هایی هدایت می‌کنند که چه‌بسا خود از آن بی‌خبریم.

الین چه در مواقعی که گرفتار هذیان می‌شد و چه در مواقعی که همراستا با واقعیتی بود که مورد پذیرش اکثر مردم بود، باور داشت که درک او عین واقعیت است. نزد او مثل بیش‌تر ما واقعیت حکایتی است که در بطن تالار سربسته‌ی جمجمه ما اتفاق می‌افتد.

📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی

🆔 @Chekide_ha
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍1