تقسیم برابر بار مبارزه برای آزادی

هر آنچه که به نفع هر آدمی باشد، لازم است همان فرد از آن نفع، حمایت مالی و جانی هم بکند. بدین ترتیب، بار نبرد به دوش همه به یکسان تقسیم می‌شود و این مطابق آرمان آزادی‌خواهی (Spirit of Freedom) است. آرزو دارم از آن فضیلتی که در بلندپروازی آمریکا مستقر است، در میدانِ نبرد نیز ظهور کند؛ در آن صورت، هر فردی به مسئولیت خویش عمل می‌کند. شاید از اینکه در میدان عمل خوب از آب در نیامده‌ایم، به این دلیل است که سهم معقول برای استراحت و خدمت در میدان را از اول تعیین نکرده‌ایم.

جنگ از سوی آمریکا، جنگی از احساسات طبیعی بوده است. شجاع در سختی‌ها؛ آرام در پیروزی‌ها؛ خواب‌آلود در استراحت؛ و در هر موقعیت، سخاوتمندانه به سوی صلح متمایل؛ آرامشی خطرناک و شوری بی‌نهایت، با تغییر شرایط، یکی پس از دیگری پدیدار شده‌اند. هر احساسی جز ناامیدی به نوبت برای انجام وظیفه فراخوانده شده است؛ و دشمن چنان در مورد توانایی‌ها و روحیه‌ی ما اشتباه کرده که وقتی گمان می‌کرد ما را مغلوب کرده، ما فاتحان برخاستیم. گستردگی ایالات متحده، تنوع منابع آن‌ها، جهانی بودن هدفشان، واکنش سریع احساساتشان، و شباهت دیدگاه‌هایشان، در هر موقعیت دشوار، چیزی تولید کرده که با حمایت مشیت الهی و پیگیری با شور، در یک لحظه کارزار یک فصل را به انجام رسانده است.

اگر آمریکا مزایایش را با نیمی از روحیه‌ای که در برابر بدبختی‌هایش مقاومت کرد پیگیری می‌کرد، تا حالا ملتی فاتح و صلح‌جو بود؛ اما در دامان آرامش نرم غنوده، به امیدهایش تکیه کرد، و تنها ناملایمات او را به تکاپو واداشت. آیا حیله یا صداقت در پایان سال گذشته دشمن را به ظاهری برای صلح واداشت، نقطه‌ای نیست که دانستنش مهم باشد؛ کافی است که تأثیر آن را بر سیاست‌هایمان ببینیم و با قاطعیت برای پاسخ به این فریب برخیزیم.

بدهی‌ای که آمریکا متحمل شده، در مقایسه با هدفی که به دست آورده و مزایایی که از آن ناشی خواهد شد، به سختی ارزش ذکر دارد. آمریکا در انتخاب خود آزاد است که هرگونه که می‌خواهد عمل کند و به شادی زندگی کند. جهان در دستان اوست. هیچ قدرت خارجی‌ای وجود ندارد که تجارتش را انحصاری کند، قانون‌گذاری‌اش را پیچیده سازد یا رفاهش را کنترل کند. مبارزه‌ای که روزی باید رخ می‌داد، پایان یافته و شاید هیچ‌گاه زمان بهتری برای آن وجود نداشته است. به جای ارباب مستبد، آمریکا متحدی به دست آورده که عظمت نمونه‌وار و لیبرالیسم جهانی‌اش حتی از دشمنانش اعترافی ستایش‌آمیز برانگیخته است.


📘 بحران
✍🏻 تامس پین

📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

مشارکت همگانی در حمایت از رزمندگان آزادی

اگر به پوشاک و بالاپوش نیاز نیست، اشخاص ازکارافتاده و ناتوان و مریض دارای مال و مستغلات می‌توانند در افزایش مبلغ هدیه و جایزه به رزمندگان مشارکت کنند و آبونمان بشوند، زیرا هرچند کهولت سن به طور طبیعی فرد را از خدمت رزمی معاف می‌کند، اما از مسئولیت جمعی (Collective Responsibility) معاف نمی‌دارد، زیرا که این رزمندگان برای دفاع از دارایی و آزادی توأمان مبارزه می‌کنند. هدف جهانی است و منافع متقابل؛ هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید در آن نفعی ندارد یا اینکه برای حمایت از آن فراخوانده نشده است. حفاظت از دارایی و برقراری آزادی، اهدافی هستند که به هر فردی مربوط می‌شوند و ارتشی که از آن‌ها دفاع می‌کند، مستحق کمک همه است.

گستردگی ایالات متحده، تنوع منابع آن‌ها، جهانی بودن هدفشان، واکنش سریع احساساتشان، و شباهت دیدگاه‌هایشان، در هر موقعیت دشوار، چیزی تولید کرده که با حمایت مشیت الهی و پیگیری با شور، در یک لحظه کارزار یک فصل را به انجام رسانده است. گزارش سرنوشت چارلستون، مانند ناملایمات سال ۱۷۷۶، سرانجام روحی را برانگیخت و شعله‌ای را افروخت که شاید هیچ رویداد دیگری نمی‌توانست ایجاد کند. اگر دشمن دروغی را شایع کرده باشد، نادانسته ما را به زندگی برانگیخته‌اند، و اگر حقیقت را گفته باشند، ناخواسته به ما خدمتی کرده‌اند.

با نعمت‌های صلح، استقلال (Independence) و تجارت جهانی، ایالات، به صورت فردی و جمعی، فرصت و اوقات فراغت خواهند داشت تا امور داخلی خود را تنظیم و تثبیت کنند و آن را از دسترس بدگویی‌ها مصون دارند. حفظ شخصیت بسیار آسان‌تر از بازسازی آن است و کسی که از روی نیت‌های شوم یا حقارت روح، به صورت پنهانی به آن آسیب می‌رساند، زخمی ایجاد می‌کند که هرگز قادر به ترمیم آن نخواهد بود.

آمریکا اکنون حاکم و مستقل (Independent) است و باید امور خود را با شخصیتی منظم اداره کند. آمریکا همان حقی را دارد که بگوید هیچ کشتی بریتانیایی نباید وارد بنادرش شود یا هیچ کالای تولیدی بریتانیایی نباید جز در کشتی‌های آمریکایی، متعلق به و هدایت‌شده توسط اتباع آمریکایی، وارد شود، همان‌طور که بریتانیا این حق را درباره‌ی هند غربی دارد. یا می‌تواند عوارضی به میزان ده، پانزده یا بیست شیلینگ به ازای هر تن (جدا از سایر عوارض) بر هر کشتی بریتانیایی که از بندری در هند غربی می‌آید که آمریکا اجازه‌ی تجارت در آن را ندارد، وضع کند و این عوارض تا زمانی که ممنوعیت از سوی دیگر ادامه دارد، برقرار بماند.

‎پایان

📘 بحران
✍🏻 تامس پین

📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

عقل، کلیسای ذهن انسان

چند سالی بود که قصد داشتم افکارم را درباره‌ی دین منتشر کنم. از دشواری‌های این موضوع آگاه بودم و به همین دلیل، تصمیم گرفته بودم این کار را به دوره‌ای پیشرفته‌تر از زندگی‌ام موکول کنم. اما رخدادهای فرانسه، یعنی لغو کامل نظام ملی کشیش‌ها و هر آنچه به سیستم‌های اجباری دین (religion) و اصول اجباری ایمان مربوط می‌شود، نه‌تنها تصمیمم را تسریع کرد، بلکه نگارش اثری از این دست را ضروری ساخت، تا در میان ویرانی عمومی خرافات، نظام‌های نادرست حکومتی و الهیات نادرست، اخلاق، انسانیت و الهیات حقیقی از نظرها دور نماند.

من به یک خدا و نه بیشتر باور دارم و به شادمانی پس از این زندگی امیدوارم. من به برابری انسان‌ها باور دارم و اعتقاد دارم که وظایف دینی در انجام عدالت، مهربانی و تلاش برای شاد کردن هم‌نوعانمان خلاصه می‌شود.

برای جلوگیری از این تصور که ممکن است به چیزهای دیگری علاوه بر این‌ها باور داشته باشم، چیزهایی را که به آن‌ها باور ندارم و دلایلم را بیان می‌کنم. من به اصول اعتقادی کلیسای یهودی، کلیسای رومی، کلیسای یونانی، کلیسای ترکی، کلیسای پروتستان یا هیچ کلیسای دیگری که می‌شناسم باور ندارم. ذهن خودم کلیسای من است.

همه‌ی نهادهای ملی کلیساها، چه یهودی، چه مسیحی و چه ترکی، به نظرم چیزی جز اختراعات انسانی نیستند که برای ترساندن و به بردگی کشیدن انسان‌ها و انحصار قدرت و سود به وجود آمده‌اند. قصد ندارم کسانی را که باورهای متفاوتی دارند محکوم کنم؛ آن‌ها همان حقی را دارند که من برای باورهایم دارم. اما برای شادمانی انسان ضروری است که از نظر ذهنی به خودش وفادار باشد. بی‌ایمانی (infidelity) در باور داشتن یا نداشتن نیست؛ بی‌ایمانی در این است که کسی ادعای باور به چیزی کند که به آن اعتقاد ندارد.

نمی‌توان زیان اخلاقی‌ای را که دروغ ذهنی در جامعه به بار آورده است، محاسبه کرد. وقتی انسانی چنان عفت ذهن خود را فاسد کرده که باور حرفه‌ای خود را به چیزهایی که به آن‌ها اعتقاد ندارد ابراز کند، خود را برای ارتکاب هر جرم دیگری آماده کرده است. او حرفه‌ی کشیشی را برای کسب سود انتخاب می‌کند و برای واجد شرایط شدن در این حرفه، با دروغ‌گویی آغاز می‌کند. آیا می‌توان چیزی ویرانگرتر از این برای اخلاق تصور کرد؟

قدرتمندترین سلاح علیه خطاهای هر نوع، عقل (reason) است. من هرگز سلاحی جز این به کار نبرده‌ام و امیدوارم هرگز به کار نبرم. عقل، راهنمای انسان در جست‌وجوی حقیقت است و به او اجازه می‌دهد از قید اقتدار نهادهای دینی رها شود و به باورهایی خالص و مبتنی بر صداقت فکری دست یابد.


📘 عصر عقل
✍🏻 تامس پین
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

نقد وحی و متون مقدس

لازم است معنای درستی به واژه‌ها نسبت دهیم. درباره‌ی واژه‌ی «وحی» (revelation) چند نکته عرض می‌کنم. وحی در زمینه‌ی دین به چیزی گفته می‌شود که مستقیماً از سوی خدا به انسان منتقل شده باشد. هیچ‌کس نمی‌تواند قدرت خدای متعال را برای انجام چنین ارتباطی، اگر بخواهد، انکار کند. اما حتی اگر فرض کنیم که چیزی به شخصی خاص وحی شده و به دیگری وحی نشده باشد، این وحی فقط برای همان شخص است. وقتی او آن را به نفر دوم می‌گوید، نفر دوم به نفر سوم، نفر سوم به نفر چهارم و همین‌طور ادامه می‌یابد، این دیگر برای آن افراد وحی نیست. این وحی فقط برای نفر اول است و برای دیگران فقط شنیده‌ای (hearsay) است و در نتیجه، آن‌ها ملزم به باور آن نیستند.

نامتناقض است که چیزی را که به صورت دست‌دوم، چه به صورت شفاهی و چه کتبی، به ما می‌رسد، وحی بنامیم. وحی به طور ضروری به اولین ارتباط محدود است. پس از آن، فقط گزارشی است از چیزی که آن شخص می‌گوید به او وحی شده است. اگرچه او ممکن است خود را ملزم به باور آن بداند، من ملزم به باور آن به همان شیوه نیستم، زیرا این وحی به من نشده و من فقط حرف او را دارم که چنین وحی‌ای به او شده است.

وقتی موسی به بنی‌اسرائیل گفت که دو لوح فرمان را از دستان خدا دریافت کرده است، آن‌ها ملزم به باور او نبودند، زیرا جز گفته‌های خودش هیچ مدرک دیگری نداشتند. من هم جز گفته‌های برخی تاریخ‌نویسان مدرک دیگری ندارم. فرمان‌ها هیچ نشانه‌ی درونی از الوهیت ندارند؛ آن‌ها شامل برخی اصول اخلاقی خوب هستند که هر قانون‌گذار یا مقنن شایسته‌ای می‌توانست بدون توسل به مداخله‌ی ماوراءالطبیعه آن‌ها را ایجاد کند.

وقتی به من گفته می‌شود که قرآن در بهشت نوشته شده و توسط فرشته‌ای به محمد آورده شده است، این گزارش به همان نوع شواهد شنیده‌ای و دست‌دوم نزدیک است. من خودم فرشته را ندیده‌ام و بنابراین، حق دارم آن را باور نکنم.

وقتی به من گفته می‌شود که زنی به نام مریم باکره گفته یا ادعا کرده که بدون همبستری با مردی باردار شده و نامزدش، یوسف، گفته که فرشته‌ای به او چنین گفته است، من حق دارم آن‌ها را باور کنم یا نکنم؛ چنین موضوعی نیاز به شواهد بسیار قوی‌تری از گفته‌ی محض آن‌ها دارد. اما حتی این هم در دست نیست، زیرا نه یوسف و نه مریم خودشان چیزی در این باره ننوشته‌اند؛ فقط دیگران گزارش داده‌اند که آن‌ها چنین گفته‌اند. این شنیده‌ای بر شنیده‌ای است و من ترجیح می‌دهم باورم را بر چنین شواهدی استوار نکنم.

کتاب‌هایی که به نام عهد عتیق و عهد جدید شناخته می‌شوند، هیچ شواهد خارجی برای اثبات اینکه کلام خدا هستند، ندارند. این کتاب‌ها توسط افرادی جمع‌آوری شده‌اند که ما چیزی از آن‌ها نمی‌دانیم، جز اینکه خود را کلیسا نامیده‌اند. آن‌ها با رأی‌گیری تصمیم گرفتند که کدام کتاب‌ها کلام خدا باشند و کدام نباشند. اگر رأی‌گیری به گونه‌ی دیگری انجام می‌شد، باورهای مسیحیان نیز متفاوت می‌بود. این نشان می‌دهد که ادعای الوهیت این متون، بیشتر ساخته‌ی دست بشر است تا منشأ الهی.


📘 عصر عقل
✍🏻 تامس پین
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

جدایی کلیسا از دولت و اخلاق انسانی

پس از انتشار جزوه‌ی «عقل سلیم» (Common Sense) در آمریکا، احتمال قوی را دیدم که انقلابی در نظام حکومتی به انقلابی در نظام دینی منجر خواهد شد. ارتباط زناکارانه‌ی کلیسا و دولت (adulterous connection of church and state)، در هر کجا که رخ داده بود، چه یهودی، چه مسیحی و چه ترکی، با مجازات‌ها و محدودیت‌ها، هرگونه بحث درباره‌ی اصول اعتقادی پذیرفته‌شده و اصول اولیه‌ی دین را ممنوع کرده بود. تا زمانی که نظام حکومتی تغییر نکند، این موضوعات نمی‌توانند به طور منصفانه و آشکار در برابر جهان مطرح شوند؛ اما هرگاه این تغییر رخ دهد، انقلابی در نظام دینی نیز به دنبال خواهد آمد. اختراعات انسانی و حیله‌های کشیشی افشا خواهند شد و انسان به باور خالص، ناب و بی‌آلایش به یک خدا و نه بیشتر بازخواهد گشت.

هر کلیسا یا دین ملی با ادعای مأموریتی ویژه از سوی خدا که به افراد خاصی منتقل شده، خود را تثبیت کرده است. یهودیان موسی را دارند، مسیحیان عیسی مسیح، حواریون و قدیسان را دارند و ترک‌ها محمد را، گویی راه به سوی خدا برای همه‌ی انسان‌ها به یکسان باز نیست.

من به یک خدا و نه بیشتر باور دارم و این باور را از طریق مشاهده‌ی آفرینش (creation) و عقل به دست آورده‌ام. دئیسم (Deism) به ما می‌آموزد که بدون امکان فریب‌خوردن، همه‌ی آنچه لازم و مناسب است بدانیم، در آفرینش نهفته است. آفرینش، کتاب مقدس دئیست است. او در آن‌جا دست‌خط خالق را می‌خواند، از وجود او مطمئن می‌شود و قدرت تغییرناپذیرش را درک می‌کند. همه‌ی کتاب‌های مقدس دیگر به نظر او جعلی هستند.

اگر ما به طور کامل و قوی تحت تأثیر باور به یک خدا قرار گیریم، زندگی اخلاقی ما با نیروی آن باور تنظیم خواهد شد. انسان در برابر خدا و خودش احساس احترام خواهد کرد و کاری را که نمی‌توان از خدا یا خودش پنهان کرد، انجام نخواهد داد. دئیسم، خالص‌ترین شکل دین است که بدون دخالت اختراعات انسانی، انسان را به خدا و اخلاق متصل می‌کند.

از سوی دیگر، نظام‌های دینی که به نام وحی (revelation) شکل گرفته‌اند، منشأ شرارت‌های بزرگی بوده‌اند. زشت‌ترین پلیدی‌ها، وحشتناک‌ترین ظلم‌ها و بزرگ‌ترین مصیبت‌هایی که نژاد بشر را گرفتار کرده‌اند، از چیزی به نام دین وحیانی (revealed religion) سرچشمه گرفته است. این باور که خدا با انسان سخن گفته، به قتل‌عام‌های وحشتناک، آزار و اذیت‌های خونین و جنگ‌های دینی منجر شده که اروپا را در خون و خاکستر فرو برده است.

مسیحیان ادعا می‌کنند که مسیحیت با شمشیر برقرار نشده است، اما این ادعا نادرست است. به محض اینکه پیروان مسیحیت قدرت کافی برای استفاده از شمشیر را یافتند، از آن استفاده کردند. تنها فرقه‌ای که آزار و اذیت نکرده، کواکرها هستند، و دلیل آن این است که آن‌ها بیشتر دئیست هستند تا مسیحی. آن‌ها به عیسی مسیح چندان باور ندارند و کتاب‌های مقدس را نامه‌ای مرده می‌نامند.

اخلاق، نیازی به دین وحیانی ندارد. دانش اخلاق در وجدان هر انسان وجود دارد. آفرینش به ما وجود یک قدرت متعال را نشان می‌دهد که جهان را اداره می‌کند. ما نیازی به کتابی نداریم که هر کس می‌تواند آن را ساخته باشد و کلام خدا بنامد. باور به خدا باید از هر چیز دیگری جدا باشد و نباید با داستان‌های عجیب و غریب کتاب مقدس یا عهد جدید مخلوط شود. این داستان‌ها ذهن انسان را در مه گمراهی فرو می‌برند و او را از حقیقت دور می‌کنند.

‎پایان

📘 عصر عقل
✍🏻 تامس پین
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

انقلاب روسو در تربیت نوزادان – طبیعت و درستکاری بشر

هر چه که از دست آفریدگار خارج می‌شود خوب است هر چیز که به دست آدمی می‌رسد منحط می‌گردد. بشر زمینی را مجبور می‌سازد محصول زمین دیگری را بیار آورد، درختی را وادار می‌کند میوه‌ی درخت دیگری را به عمل آورد، اقالیم، عناصر و فصول را به هم می‌زند و در هم می‌آمیزد. سگ، اسب و غلامش را ناقص می‌کند، همه چیز را دگرگون می‌سازد، همه چیز را از قیافه می‌اندازد. زشتی و هیولاها را دوست دارد، خواستار هیچ چیز به صورت طبیعی نیست و حتی از انسان طبیعی خوشش نمی‌آید. برای او باید انسان را مانند یک اسب سیرک تربیت (Training) و رام کرد و او را مانند یکی از درختان باغش به دلخواهش پرورش داد.

بدون این‌ها وضع از این هم بدتر می‌شد، نوع بشر نمی‌خواهد به طور نیمه‌کاره شکل بگیرد. در وضع کنونی اگر انسانی را از بدو تولد در میان دیگران به حال خود رها کنند، از همه بدشکل‌تر جلوه می‌کند. خرافات، قدرت‌ها، الزامات، نمونه‌ها و کلیه‌ی سازمان‌های اجتماعی که در آن‌ها غرق شده‌ایم طبیعت (Nature) را در وجود او خفه خواهد کرد و چیزی به جای آن نخواهد گذاشت. او به نهالی می‌ماند که حوادث زمان در میان معبری رویانده و به زودی عابرین با تنه زدن به آن از همه سمت و خم کردن آن در تمام جهات آن را نابود می‌کنند.

ای مادر مهربان و دوراندیش که توانسته‌ای از جاده‌ی بزرگ دوری گزینی و این نهال نورسته را از تصادم عقاید بشری حفظ نمایی، خطاب من به تو است. این گیاه جوان را قبل از اینکه نابود شود پرورش ده و آبیاری کن، روزی میوه‌های آن تو را شادکام خواهد کرد. خیلی زود حفاظی در اطراف روح فرزندت تشکیل ده، دیگری ممکن است مدار آن را تعیین نماید ولی این تو هستی که باید نرده‌های حفاظ را نصب کنی. گیاهان را با اصول کشاورزی و انسان‌ها را با اصول آموزش (Education) تربیت می‌کنند. اگر انسان بزرگ و قوی تولد می‌یافت، قد و قامت و نیروی او تا وقتی که استفاده از آن‌ها را فرا نگرفت بی‌فایده بود. حتی برای او زیان‌آور بود چون مانع آن می‌شد که دیگران به فکر کمک به وی بیافتند و وقتی به حال خود رها می‌شد قبل از آنکه به احتیاجات خود پی ببرد، از فلاکت تلف می‌گردید.

ما ضعیف به دنیا می‌آییم و احتیاج به نیرو داریم، ما فاقد همه چیز به دنیا می‌آییم و احتیاج به کمک داریم، ما احمق به دنیا می‌آییم و احتیاج به نیروی تفکر داریم. هر چه را که در موقع تولد فاقد آن هستیم و وقتی بزرگ شدیم به آن نیازمند می‌گردیم، از راه آموزش (Education) به دست می‌آوریم. این آموزش و پرورش از طرف طبیعت (Nature) یا انسان‌ها و یا اشیاء به ما داده می‌شود. رشد داخلی حس‌ها و اعضایمان آموزش و پرورش طبیعت است. آموزش چگونگی استفاده از این رشد آموزش و پرورش انسان‌ها است و دانشی که به وسیله‌ی تجربه‌های شخصی‌مان در مورد اشیائی که بر ما اثر می‌گذارند به دست می‌آوریم آموزش و پرورش اشیاء است. پس هر یک از ما به وسیله‌ی سه نوع استاد تربیت می‌شویم. شاگردی که در وجود او درس‌های مختلف این استادان با هم مغایرت پیدا می‌کنند بدتربیت می‌شود و هرگز به خود اعتماد نخواهد داشت. شاگردی که در وجودش این درس‌ها هماهنگی پیدا می‌کنند و به سوی هدف‌های یکسانی متمایل می‌شوند، خود به خود به طرف هدف پیش می‌رود و به خاطر آن زندگی می‌کند. فقط چنین فردی خوب تربیت شده است.

تا زمانی که آموزش و پرورش به صورت یک هنر در آید، تقریباً ممکن نیست به موفقیت برسد زیرا شرایط لازم برای موفقیتش در اختیار کسی نمی‌باشد. تنها کاری که می‌توان با کمک مراقبت‌های زیاد انجام داد این است که کم و بیش به هدف نزدیک شد ولی برای نیل به آن طالع و اقبال لازم است. چون همکاری سه آموزش و پرورش برای کمال آن‌ها لازم است، باید دو آموزش و پرورش را طبق آن آموزش و پرورشی که به هیچ‌وجه در اختیار ما قرار ندارد، هدایت نماییم. طبیعت فقط عادت است. تا زمانی که انسان در یک حالت باقی بماند، می‌تواند تمایلات ناشی از عادت را که از کلیه‌ی تمایلات دیگر کمتر طبیعی است، حفظ نماید، ولی به محض اینکه موقعیت تغییر یابد، عادت از بین می‌رود و طبیعت باز می‌گردد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

انقلاب روسو در تربیت نوزادان – نقش مادر و خطرات قنداق کردن

دایه‌ی واقعی مادر است. زنی که به جای بچه‌ی خود، بچه‌ی شخص دیگری را شیر می‌دهد، مادر خوبی نیست: چطور می‌تواند دایه‌ی خوبی باشد؟ چنین زنی ممکن است دایه‌ی خوبی شود، ولی وقت زیادی لازم دارد. باید عادت، طبیعت را تغییر دهد. ولی در این فاصله، قبل از آنکه دایه یک محبت مادرانه نسبت به طفل پیدا کند، کودک با احتمال زیاد تلف خواهد شد. از این امتیاز عیبی ناشی می‌شود که به تنهایی کافی است که مانع آن شود هر زن حساسی قبول کند فرزندانش را زن دیگری شیر دهد و آن تقسیم حق مادری و بهتر بگویم انتقال این حق به شخص دیگر است. دیدن این است که فرزندانش زن دیگری را به اندازه و حتی بیشتر از او دوست دارد، احساس آن است که محبت فرزندانش نسبت به او سطحی است و نسبت به دایه‌اش عمیق و توأم با قدرشناسی است زیرا پیوند و علاقه‌ی فرزندی فقط موقعی ایجاد می‌شود که مراقبت‌های مادری در کار باشد.

روش‌هایی که برای برطرف کردن این عیب مورد استفاده قرار داده‌اند، این است که با بد رفتاری با دایه مانند یک خدمتکار واقعی، او را در نظر کودک تحقیر کرده‌اند. وقتی کار دایه به پایان رسید، بچه را از او می‌گیرند و یا او را اخراج می‌کنند. به قدری با دایه بد رفتاری می‌کنند که دیگر مایل نیست به دیدن طفلی که شیر داده بیاید. مادر که فکر می‌کند جای دایه را گرفته و بی‌توجهی او را به وسیله‌ی شدت عمل خود جبران کرده، در اشتباه است. بجای اینکه فرزند خود را به صورت کودک مهربان یک دایه‌ی غیرطبیعی درآورد، او را تشویق به قدرنشناسی می‌نماید. بدون مادر خوب، فرزند خوب وجود ندارد. وظایف بین مادر و فرزند متقابل است. اگر یک طرف به خوبی به وظایف خود عمل نکند، طرف دیگر نیز وظایف خود را نادیده می‌گیرد.

عدم تحرک و فشاری که به بدن کودک وارد می‌آید بر گردش خون و دستگاه تنفسی او اثر گذاشته و مانع آن می‌گردد که کودک نیرو بگیرد و رشد یابد. در محله‌هایی که این اقدامات احتیاطی عجیب و غریب به عمل نمی‌آید، مردم همگی بلندقد، قوی و متناسب می‌باشند. کشورهایی که در آن کودکان را قنداق می‌کنند مملو از قوزی، چلاق، افلیج و انواع افراد ناقص‌العضو هستند. از ترس اینکه بدن بر اثر حرکات آزاد بدشکل شود، به سرعت آن را با تحت فشار قرار دادن بدشکل می‌کنند. بچه را عمداً زمین‌گیر و عاجز می‌کنند تا مبادا لطمه‌ای به اعضای بدن خود وارد آورد. آیا ممکن است چنین قیدوبند بیرحمانه‌ای بر روحیه و خلق کودک اثر نگذارد؟ اولین احساس کودک، یک احساس درد و رنج است. کودک در برابر کلیه‌ی حرکاتی که به آن نیاز دارد، موانعی می‌یابد. کودک که بدبخت‌تر از یک جنایتکار به زنجیر کشیده است، کوشش‌های بی‌نتیجه‌ای به عمل می‌آورد و عصبانی می‌شود، فریاد می‌کشد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

زبان و ارتباطات اولیه – حساسیت و یادگیری اولیه

ما حساس به دنیا می‌آییم و از بدو تولد به شیوه‌های مختلف تحت تأثیر اشیائی که ما را احاطه کرده قرار می‌گیریم. به محض آنکه به احساسات خود آگاه می‌گردیم، تمایل می‌یابیم به استقبال اشیائی که مولد آن‌ها هستند برویم یا از آن‌ها بگریزیم. ابتدا با توجه به اینکه این احساسات برایمان دلپذیر یا ناگوار هستند، سپس با توجه به هماهنگی یا غیرهماهنگی که در میان خودمان و این اشیاء می‌یابیم و بالاخره با توجه به عقیده‌ای که درباره‌ی سعادت (Happiness) داریم و با تصویری که عقلمان از کمال عرضه می‌دارد. هر چه حساس‌تر و روشن‌بین‌تر می‌گردیم، این تمایلات وسیع‌تر و محکم‌تر می‌شود. ولی چون تحت انقیاد عادات ما قرار دارد، به وسیله‌ی عقایدمان کم و بیش فاسد می‌شود. این تمایلات در وجودمان قبل از تباهی همان چیزی است که آن را طبیعت (Nature) می‌نامیم.

انسان قبل از زبان باز کردن و فهمیدن، چیز می‌آموزد. قبل از درس گرفتن، تجربه به دست می‌آورد و پیش از آشنایی با دایه‌اش خیلی چیزها فرا می‌گیرد. اگر به ترقیاتی که برای مبتذل‌ترین فرد، از بدو تولد تا سن بلوغ، حاصل شده پی می‌بردید، از مقدار اطلاعاتی که به دست آورده متعجب می‌شدید. اگر تمام علوم بشری را دو قسمت می‌کردند که قسمت اول متعلق به افراد عادی و بخش دوم متعلق به دانشمندان باشد، قسمت دوم نسبت به قسمت اول بسیار ناچیز بود. ما بندرت متوجه اطلاعات عمومی که انسان فرا می‌گیرد، می‌شویم. زیرا این عمل بدون اینکه ملتفت شویم و غالباً قبل از سن عقل صورت می‌گیرد.

اولین احساسات کودکان مطلقاً جنبه‌ی عاطفی دارد. آن‌ها فقط لذت و درد را احساس می‌کنند. چون قادر به راه رفتن و درک کردن نیستند، به دقت زیادی احتیاج دارند تا حس‌های خود را با اشیاء خارجی آشنا سازند. ولی در این مدت، احساسات عاطفی کم‌کم آن‌ها را مطیع عادت می‌سازد. چشمان آن‌ها لا‌ینقطع به طرف روشنایی می‌گردد و اگر نور از کنار بتابد، چشمانشان نیز جهت آن را دنبال می‌کند. بدین ترتیب، باید آن‌ها را همیشه در برابر نور قرار داد تا چشمانشان چپ نشود. بعلاوه، آن‌ها باید خیلی زود به تاریکی نیز عادت کنند و گرنه به محض قرار گرفتن در تاریکی گریه می‌کنند و فریاد می‌کشند.

تنها عادتی که باید بگذارند کودک پیدا کند این است که به هیچ چیز عادت نکند. نباید او را عادت داد که یک دست را بیشتر از دست دیگر جلو بیاورد و مورد استفاده قرار دهد. نباید او را عادت داد که در ساعات معینی بخورد، بخوابد و کار کند و نتواند چه روز و چه شب تنها بماند. از دور وسایل آزاد بودن و به کار انداختن نیرو را برایش فراهم آورید. برای این کار بگذارید بدن او به عادت طبیعی (Natural Habit) خود بماند. او را طوری بار بیاورید که همیشه مسلط بر نفس خویش باشد و به محض اینکه صاحب اراده گردید، همه چیز را به دلخواه خود انجام دهد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

زبان و ارتباطات اولیه – زبان طبیعی و پرورش کلام

بچه‌هایی که در خانه‌های تمیز که در آن عنکبوت وجود ندارد پرورش می‌یابند، از دیدن این حشره می‌ترسند و اغلب در بزرگی هم این ترس در وجود آن‌ها باقی می‌ماند. ولی هرگز دیده نشده که یک مرد، یک زن و یا یک بچه‌ی دهاتی از عنکبوت بترسد. حال که فقط نوع اشیائی که به کودک نشان می‌دهند در بزدلی یا شجاعت او تأثیر دارد، پس چرا نباید پرورش طفل را قبل از اینکه زبان باز کند و چیز بفهمد شروع نماییم؟ من می‌خواهم که کودک را کم‌کم و از دور به دیدن اشیاء جدید، حیوانات زشت، نفرت‌آور و عجیب عادت دهند تا آنکه به آن‌ها کاملاً خو بگیرد. اگر بچه بدون احساس وحشت، وزغ، مار و خرچنگ ببیند، در بزرگی از هیچ حیوانی نخواهد ترسید.

تمام زبان‌های ما شاهکارهایی محسوب می‌شود که به دست انسان ساخته شده است. بدون شک چنین زبانی وجود دارد و این همان زبانی است که کودکان قبل از زبان باز کردن به آن سخن می‌گویند. این زبان چندان محکم نیست ولی صدادار و قابل فهم است. ما که از زبان‌های دیگر استفاده می‌کنیم، به این زبان به حدی بی‌توجهی کرده‌ایم که آن را به کلی فراموش کرده‌ایم. کودکان را مورد مطالعه قرار دهیم و در کنار آن‌ها آن را به زودی دوباره فرا خواهیم گرفت. دایه‌ها در این زبان استاد هستند. آن‌ها آنچه را که نوزادان شیرخوار می‌گویند می‌فهمند، به اطفال جواب می‌دهند و با آن‌ها مکالمات پیگیری دارند. کلماتی که دایه‌ها به زبان می‌آورند کاملاً بی‌فایده است. اطفال معنای آن را نمی‌فهمند و فقط از لهجه و آهنگ کلمات پی به مقصود می‌برند.

می‌خواهم اولین کلماتی را که به گوش او می‌رسانند، کوتاه، آسان و مشخص باشد و زیاد تکرار شود. بعلاوه، این کلمات باید نام اشیاء محسوسی باشد که بتوان ابتدا آن را به بچه نشان داد. بدبختی ما در شنیدن کلماتی که از آن سر در نمی‌آوریم، قبل از آنچه فکر می‌کنیم آغاز می‌شود. دانش‌آموز در کلاس درس کلمات نامفهوم معلم را می‌شنود، همان‌طور که در قنداق کلمات نامفهوم دایه را می‌شنید. بنظر من مفیدترین کار این است که او را طوری پرورش دهیم که از این حرف‌ها هیچ چیز نفهمد.

کودکانی که در به حرف آوردنشان زیاد عجله می‌شود، نه وقت دارند بیاموزند خوب تلفظ کنند و نه فرصت دارند به آنچه که به زبان می‌آورند فکر کنند. در صورتی که وقتی آن‌ها را آزاد می‌گذارند، ابتدا تمرین می‌کنند آسان‌ترین هجاها را تلفظ کنند، و چون عجله در به کار بردن کلمات ندارند، نخست به مفهومی که شما به آن می‌دهید دقت می‌کنند و وقتی از معنای آن اطمینان یافتند، آن را می‌پذیرند. بدترین عیب اینکه بچه‌ها را قبل از موقع به حرف می‌آورند این نیست که اولین کلماتی را که به زبان می‌آورند برای خودشان هیچ مفهومی ندارد، بلکه این است که ممکن است مفهومی غیر از آنچه ما فکر می‌کنیم داشته باشد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

تربیت منفی؛ کلید آزادی کودک

وسواس تعلیماتی و فضل‌فروشی ما این است که همیشه به کودکان چیزی را می‌آموزیم که خودشان می‌توانند خیلی بهتر فراگیرند. و آنچه را که فقط ما می‌توانیم به آن‌ها یاد بدهیم، فراموش می‌کنیم. آیا چیزی احمقانه‌تر از زحمتی که برای راه بردن آن‌ها می‌کشیم وجود دارد؟ آیا تاکنون کودکی را دیده‌اید که بزرگ شود و به علت بی‌توجهی دایه‌اش راه رفتن را یاد نگرفته باشد؟ ولی بسیارند اشخاصی که یک عمر بد راه می‌روند چون راه رفتن را به آن‌ها یاد داده‌اند! امیل برای راه رفتن احتیاج به روروک و تسمه یا وسایل دیگر نخواهد داشت. همین که یاد گرفت قدم بردارد، فقط روی سنگفرش دست او را می‌گیرند و با عجله از آنجا می‌گذرند.

بجای اینکه بیکار در اتاقی نگاهش داریم، بهتر است او را هر روز در میان سبزه و چمن گردش دهیم و بگذاریم بدود، دست‌وپا بزند و روزی صدبار به زمین بخورد: زودتر بلند شدن را یاد خواهد گرفت. لذت آزادی (Freedom) بسیاری از زخم‌ها را بازخرید می‌کند. دست‌وپای شاگرد من غالباً ضرب خواهد دید، ولی در عوض همیشه شاد خواهد بود. ممکن است شاگردهای شما کمتر آسیب بدنی ببینند، ولی چون همیشه خلاف میل آن‌ها رفتار می‌شود و دائماً در زنجیر هستند، همواره محزون می‌باشند. و شک دارم که این امر به نفع آن‌ها باشد.

ای مردم، انسان باشید، این اولین وظیفه‌ی شماست. به تمام افراد، از هر طبقه و سنی که هستند، انسانیت (Humanity) نمائید. برای شما چه حکمتی به جز انسانیت وجود دارد؟ دوران کودکی را دوست بدارید و بازی‌ها، سرگرمی‌ها و غریزه‌ی دلپذیر آن را تشویق نمائید. آیا در میان شما کسی هست که گاه‌گاهی بر دوره‌ی کودکی که همیشه تبسم بر لب‌هاست و روح آرام می‌باشد، افسوس نخورد؟ برای چه می‌خواهید این کودکان بی‌گناه را از استفاده از این زمان کوتاه که به سرعت از چنگشان می‌گریزد، محروم سازید؟ چرا می‌خواهید اولین سال‌های زندگی را که به سرعت سپری می‌شود، آمیخته با درد و رنج نمائید؟ مگر نمی‌دانید که این روزهای خوش، همان‌طور که برای شما بازنمی‌گردد، برای آن‌ها نیز باز نخواهد گشت.

ای پدران، آیا می‌دانید مرگ در چه لحظه‌ای به سراغ فرزندانتان می‌آید؟ بکوشید لحظات خوشی را که طبیعت (Nature) برای آن‌ها فراهم کرده از آن‌ها نگیرید تا خود را دچار ندامت و تأسف نسازید. به محضی که توانستند لذایذ زندگی را احساس نمایند، کوشش کنید از آن بهره‌مند گردند، کاری کنید پیش از آنکه از زندگی استفاده نمایند، نمیرند. اشخاص زیادی به من اعتراض خواهند کرد، همهمه‌ی اعتراض‌آمیز این عاقلان تصنعی را از دور می‌شنوم. این‌ها ما را دائماً به فکر آینده می‌اندازند و زمان حال را نادیده می‌گیرند. دائماً در جستجوی آینده‌ای هستند که هر چه به آن نزدیک‌تر می‌شوند، دورتر می‌رود.

برخی از استدلال‌کنندگان عامی، آزادی را از خودسری تمیز ندهند و بین طفلی که خوشبخت می‌سازند و کودکی که لوس بار می‌آورند، تفاوت نگذارند. باید به آن‌ها آموخت که این دو موضوع را از هم تشخیص دهند. برای اینکه دنبال موهومات و خیالبافی نرویم، باید همیشه وضع جسمی و روحی بشر را به یاد داشته باشیم. آدمی در سلسله‌ی موجودات، مقام معینی را حائز است و دوره‌ی کودکی در مراحل زندگی بشری جای بخصوصی دارد. با بزرگ باید مثل بزرگ رفتار کرد و با بچه مثل بچه. تنها کاری که می‌توانیم برای سعادت آدمیان بکنیم این است که هر کس را به جای خود بنشانیم و تمایلات انسانی را طبق وضع جسمی و روحی او تنظیم نمائیم و غیر از این کاری از ما ساخته نیست.

طبیعت که همه چیز را به نحو احسن انجام می‌دهد، ابتدا انسان را در همین وضع قرار می‌دهد. در بدو امر، فقط هوس‌های لازم برای بقاء و نیروی کافی برای ارضاء آن را به بشر ارزانی می‌دارد. تمام هوس‌های دیگر را در قعر روحش به حالت ذخیره باقی می‌گذارد تا در صورت لزوم توسعه یابد. فقط در این حالت اولیه است که تعادل میان نیرو و هوس وجود دارد و انسان بدبخت نیست. بمحضی که نیروهای مجازی انسان وارد عمل می‌شود، تخیل (Imagination) که از همه آن‌ها فعال‌تر است، بیدار می‌شود و بر نیروهای واقعی پیشی می‌گیرد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

مالکیت و ضرورت کار

اگر امیل احتیاج به کمکی داشته باشد، از اولین کسی که با او برخورد کند، تقاضای مساعدت خواهد نمود. برای او تفاوت نمی‌کند که آن کس پادشاه باشد یا پیشخدمت. در نظر او همه‌ی مردم هنوز برابر هستند. توجه نمائید! او طوری درخواست می‌کند که معلوم است می‌داند از کسی طلبکار نیست. می‌داند که از دیگران تقاضای لطف و مرحمت دارد و برای این، آنچه را که می‌خواهد، به او می‌دهند که مهربان و نیکوکار هستند. جملاتی که به زبان می‌آورد ساده و مختصر است و نشان می‌دهد که گوینده هم به پذیرفته شدن درخواست‌های خود عادت دارد و هم به برآورده شدن آن. نه مانند غلامان خود را پست می‌کند و نه مثل اربابان، لحن آمرانه به خود می‌گیرد. او به هم‌نوعان خویش اعتماد دارد. او موجودی است مهربان و آزاد ولی حساس و ضعیف که از یک موجود آزاد ولی قوی و نیکوکار کمک می‌خواهد.

اگر آنچه را که می‌خواهد به او بدهید، از شما تشکر نخواهد نمود، لیکن خواهد فهمید که به شما مدیون است. اگر به او جواب رد بدهید، گله نخواهد کرد و اصرار نخواهد ورزید. زیرا می‌داند که نتیجه‌ای ندارد. او به خود نخواهد گفت که آن‌ها این چیز را ندادند، بلکه به خویشتن خواهد گفت که آن‌ها نتوانستند این چیز را بدهند. زیرا در برابر کاری که چاره ندارد، سماجت نمی‌ورزد. او را تنها و آزاد بگذارید، حرکاتش را تحت نظر داشته باشید اما چیزی نگویید. مراقب باشید چه می‌کند و چگونه انجام می‌دهد. چون همیشه آزاد بوده است، از آزادی خویش سوءاستفاده نمی‌نماید، شیطنت نمی‌کند و نمی‌خواهد قدرت خود را نشان دهد، زیرا می‌داند همیشه مختار است هر چه می‌خواهد بکند.

او زرنگ، چابک و سرحال است. حرکاتش به مقتضای سنش سریع است، اما یک قدم بدون مقصد معین برنمی‌دارد. هیچ‌وقت دست به کاری نخواهد زد که بیش از توانایی‌اش باشد، زیرا قوای خود را بارها آزموده است. حرکاتش همواره متناسب با منظوری است که دارد و کمتر اتفاق می‌افتد که پیش از اطمینان از موفقیت، دست به کاری بزند. نگاهش دقیق است و خوب تشخیص می‌دهد. آنچه را که خودش می‌تواند ببیند و بفهمد، مانند ابلهان از دیگران نمی‌پرسد. آنچه را که می‌خواهد بشناسد، با دقت نگاه می‌کند، در کشف آن می‌کوشد و اگر موفق نگردید، سؤال می‌نماید.

اگر غفلتاً دچار مخمصه‌ای بشود، کمتر از دیگران مضطرب خواهد شد و اگر خطری روی بدهد، کمتر از دیگران خواهد ترسید. چون قوه‌ی تخیل (Imagination) خود را هنوز به کار نیانداخته است، فقط آنچه را که دست می‌بیند. بدین ترتیب، خطر را از آن حدی که وجود دارد، بزرگ‌تر نمی‌شمارد و هرگز خونسردی خود را از دست نمی‌دهد. چون بار سنگین مشکلات و ناملایمات زندگی مکرر بر او فشار آورده است، هیچ‌وقت علیه آن طغیان نمی‌کند: این بار را از کودکی حمل کرده، به آن عادت نموده و بنابراین همیشه برای تحمل زحمات آماده است.

اگر با او از آزادی (Freedom)، مالکیت (Property) و مقررات صحبت کنید، فقط می‌داند برای چه آنچه مال او است، متعلق به او می‌باشد و آنچه مال او نیست، متعلق به او نمی‌باشد. از این که بگذرید، هیچ چیز دیگر نمی‌داند. اگر با او درباره‌ی وظیفه یا اطاعت سخن گویید، چیزی نخواهد فهمید. اگر به او فرمانی بدهید، گوش نخواهد داد. ولی هرگاه به او بگویید «اگر فلان خدمت را به من کردی، به موقع تلافی خواهم نمود»، فوراً مطابق میل شما رفتار خواهد کرد. زیرا از خدا می‌خواهد قلمرو نفوذ خود را توسعه دهد و بر شما حقی پیدا کند که می‌داند مراعات خواهید نمود.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اهمیت بازی و فعالیت‌های بدنی

وقتی کودکان شروع به حرف زدن می‌کنند، کمتر گریه می‌نمایند. این تحول طبیعی است: زبانی جایگزین زبان دیگر شده است. به محض آنکه کودکان بتوانند ناراحتی خود را با کلمات بیان نمایند، دلیلی ندارد که آن را با فریاد اظهار دارند. مگر در صورتی که درد با نداره‌ای شدید باشد که زبان از بیان آن عاجز بماند. اگر کودک نازک و نارنجی و حساس باشد و بدون هیچ دلیلی فریاد بزند، کاری خواهم کرد که فریادهایش بی‌نتیجه بماند و به زودی موقوف گردد. تا وقتی گریه می‌کند، با او نزدیک نمی‌شوم و به محضی که ساکت می‌شود، به طرف او می‌شتابم. به زودی، دیگر برای احضار من ساکت خواهد ماند یا لااقل بیش از یک فریاد نخواهد کشید.

بچه‌ها فقط از اثر محسوس اشارات، به مفهوم آن پی می‌برند. برای آن‌ها قرار داد دیگری وجود ندارد: یک کودک هر اندازه هم به خود صدمه بزند، اگر تنها باشد، بندرت اتفاق می‌افتد گریه نماید، مگر آنکه امید داشته باشد که صدای گریه‌اش به گوش کسی برسد. اگر کودک به زمین بخورد، سرش ورم کند، از بینی‌اش خون بیاید یا انگشتش را ببرد، به جای اینکه با عجله و وحشت‌زدگی خود را به او برسانم، لااقل برای مدت کوتاهی آرام خواهم ماند. کودک صدمه دیده و باید درد را تحمل نماید. اگر وحشت‌زده به سوی او بشتابم، بیشتر خواهد ترسید و حساسیتش زیادتر خواهد شد. وقتی انسان مجروح می‌شود، از ترس بیشتر ناراحت می‌شود تا از درد. سعی خواهم کرد لااقل وحشت نکند، زیرا به طور قطع، عقیده‌ی او راجع به دردش، همان است که حالت من نشان می‌دهد.

نه تنها مانع زخمی شدن امیل نمی‌شوم، بلکه اگر هیچ مجروح نگردد و بدون آشنایی با درد بزرگ شود، خیلی دلتنگ می‌گردم. درد کشیدن اولین چیزی است که باید بیاموزد، زیرا بیش از هر چیز محتاج به دانستن آن است. به نظر می‌رسد که اطفال فقط برای این کوچک و ضعیف به دنیا می‌آیند که این درس‌های مهم را بی‌خطر فراگیرند. اگر کودک از یک بلندی که به ارتفاع قد خودش است، به زمین بخورد، پایش نخواهد شکست و اگر خود را با چوب بزند، بازویش نخواهد شکست. اگر آهن برنده‌ای را به دست بگیرد، چون نمی‌تواند آن را زیاد فشار دهد، به سختی زخمی نخواهد شد.

چقدر اشتباه می‌کنند کسانی که آلات و ادوات زیادی را برای حفاظت از طفل دور او جمع می‌نمایند تا کودک را از سر تا پا در برابر هر خطر احتمالی مسلح کنند. چنین کودکی وقتی بزرگ گردید، در برابر سختی‌ها و دردها عاجز خواهد ماند، زیرا نه شجاعت خواهد داشت و نه تجربه. با اولین سوزنی که به دستش فرو رود، خود را مرده خواهد پنداشت و اولین قطره خونی را که ببیند، از هوش خواهد رفت.
خیلی خوب است که کودکان به وسیله‌ی بازی (Play)، در عین حال نیرو و مهارت و چابکی خود را تقویت نمایند. برای این منظور، بازی‌های بزرگسالان بر بازی‌های اطفال ترجیح دارد. امیل بازی‌های بزرگسالان را یاد خواهد گرفت، مانند چوگان، بیلیارد، تیراندازی، توپ‌بازی و غیره. تنها شرط این است که بزرگی و سنگینی وسایل ورزشی متناسب با سن او باشد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

امیل و سن عقل

با آنکه تا سن بلوغ، تمام زندگی در یک دوره‌ی ضعف می‌گذرد، معهذا در این سن اولیه لحظه‌ای فرا می‌رسد که نیروها بر احتیاجات پیشی می‌گیرد و موجود در حال رشد که هنوز مطلقاً ضعیف است، به طور نسبی قوی می‌گردد. چون احتیاجاتش هنوز توسعه نیافته، نیروهای فعلی‌اش بیشتر از حدی است که برای رفع احتیاجات موجود، لازم است. در این سن جوان به عنوان یک مرد بسیار ضعیف است ولی به عنوان یک بچه بسیار قوی می‌باشد. ضعف انسان از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ از عدم برابری که میان نیرو و تمایلاتش به وجود می‌آید.

امیال و هوس‌هایمان ما را ضعیف می‌کند، زیرا برای تحقق بخشیدن به آن‌ها به نیروی بیشتری از آنچه طبیعت (Nature) به ما ارزانی داشته، نیازمندیم. اگر هوس‌ها و امیال خود را کم کنید، مثل این است که نیروهایتان را افزایش داده‌اید: کسی که نیروهایش بیشتر از هوس‌هایش است، قطعاً موجودی بسیار قوی می‌باشد. در دوازده یا سیزده سالگی نیروهای کودک به مراتب سریع‌تر از احتیاجاتش توسعه می‌یابد. طفل که ناملایمات هوا و فصول را خیلی کم احساس می‌کند، بدون زحمت با آن مقابله می‌نماید.

یک نوع غریزه است که حس‌های گوناگون بشر را به کار می‌اندازد. بدنبال فعالیت بدن که می‌خواهد رشد کند، فعالیت فکر (Mind) صورت می‌پذیرد که می‌خواهد پرورش یابد. کودکان ابتدا فقط پرحرکت هستند و سپس کنجکاو می‌گردند. همین کنجکاوی (Curiosity) است که اگر خوب هدایت شود، محرک این سن به شمار می‌آید. همیشه باید تمایلات طبیعی را از تمایلاتی که از افکار عمومی سرچشمه می‌گیرد، تمیز داد. برخی‌ها فقط به این دلیل دنبال دانش می‌روند که می‌خواهند وقتی دانشمند شدند، از احترام دیگران لذت ببرند. برخی دیگر با پیروی از کنجکاوی طبیعی بشر در شناختن آنچه که برایش جالب است، کسب دانش می‌نمایند.

کودکی که طبق دستورات ما تربیت شده است، عادت دارد حل تمام مسائل را از خودش بخواهد. او فقط وقتی به دیگران مراجعه می‌نماید که متوجه نقص خودش شده باشد. هر چیز تازه‌ای که ببیند، بدون سخن گفتن مدت‌ها آن را تماشا می‌کند. بیشتر در تفکر است و کمتر سؤال می‌نماید. بنا بر این کافی است که شما اشیاء را در موقع مناسب به او نشان بدهید. هنگامی که می‌بینید حس کنجکاوی‌اش خوب به کار افتاده است، چند سؤال کوتاه از او بنمایید تا راه حل مسئله را به دست بیاورد.

مثلاً، بعد از آنکه با او طلوع آفتاب را خوب تماشا کردید و کوه‌ها و سایر اشیاء مجاور را به او نشان دادید و گذاشتید هر قدر که دلش می‌خواهد در این باره صحبت کند، چند لحظه به فکر فرو بروید و سپس به او بگویید: خیال می‌کنم که آفتاب دیشب در آن نقطه غروب کرده و امروز صبح از این نقطه طلوع نموده است. علت آن چیست؟ دیگر چیزی نگویید و اگر سؤالی کرد، جوابش را ندهید. موضوع صحبت را تغییر دهید، او را به حال خودش رها نمایید و مطمئن باشید در این موضوع فکر خواهد کرد. برای اینکه کودک عادت به دقت نماید و حقایق در او تأثیر کند، باید قبل از کشف یک حقیقت چند روزی را ناراحت باشد.

نباید علوم را بیاموزد، بلکه باید شخصاً آن را کشف نماید. اگر در دماغ او نفوذ کلام را جایگزین عقل (Reason) سازید، دیگر تعقل نخواهد کرد و بعدها هر روز تابع عقیده‌ی تازه‌ای خواهد شد. کودکی که می‌خواند، فکر نمی‌کند، فقط می‌خواند! او چیزی فرا نمی‌گیرد و فقط لغاتی می‌آموزد. کاری کنید که شاگردتان در اعمال طبیعت دقت نماید، تا به زودی کنجکاو شود، اما برای تحریک حس کنجکاوی‌اش، هرگز در ارضاء آن عجله نکنید. مسائل را در دسترس کودک قرار دهید، ولی بگذارید خودش آن را حل نماید. نباید چیزی را به گفته‌ی شما قبول کند، بلکه باید خودش آن را دریابد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

ارزش کار دستی و حرفه‌آموزی

امیل بسیار زحمت‌کش، باحوصله، با اراده و پرجرات می‌باشد. قوه‌ی تخیلش (Imagination) که ابداً تحریک نشده است، هرگز مخاطرات را بزرگ‌تر از آنچه هست، در نظر او جلوه نمی‌دهد. آلام و دردها، درهایی که او را رنج می‌دهد، زیاد نیست و می‌تواند آن را با حوصله تحمل کند. زیرا به او یاد نداده‌ام بر علیه آنچه حتماً انجام خواهد گرفت، مبارزه کند. او هنوز درست نمی‌داند مرگ چیست، ولی چون عادت کرده است که بدون مقاومت به قوانین اجتناب‌ناپذیر طبیعت (Nature) تن در دهد، روزی که باید بمیرد، بدون آه و ناله و بدون مجادله خواهد مرد.

در این سن، کودک باید نیروی زیادی خود را برای آینده‌اش ذخیره نماید. یعنی باید کار کند، تعلیم بگیرد و تحصیل نماید. توجه داشته باشید که این خواسته‌ی شخص من نیست، بلکه اراده‌ی طبیعت می‌باشد. امیل یک نفر وحشی نیست که باید در بیابان‌ها به سر ببرد، بلکه یک نفر وحشی است که برای زندگی کردن در شهر آماده شده است. بایستی بتواند آنچه را احتیاج دارد، در آنجا پیدا کند، یعنی از مردم شهری استفاده نماید و اگر نمی‌خواهد مثل آن‌ها زندگی کند، لااقل با آن‌ها به سر ببرد.

بعد از اینکه مدت‌ها آنچه را به وسیله‌ی یک حس درک کرده‌ایم، به وسیله‌ی یک حس دیگر تحقیق نمودیم، باید یاد بگیریم آنچه را به وسیله‌ی یک حس درک نموده‌ایم، به وسیله‌ی همان حس تحقیق کنیم. یعنی محتاج به توسل به حس دیگر نباشیم. آن وقت هر احساسی برای ما یک مفهوم خواهد داشت و این مفهوم همواره مطابق با حقیقت خواهد بود. این است آن معلوماتی که سعی کرده‌ام در این مرحله‌ی سوم زندگی بشری به شاگردم بیاموزم.

این طرز عمل، احتیاج به احتیاط و حوصله‌ای دارد که از عهده‌ی کمتر آموزگاری ساخته است. بدون آن، هیچ‌گاه شاگرد قضاوت کردن را فرا نخواهد گرفت. مثلاً وقتی شاگرد فریب ظاهر را خورده و چوب را شکسته می‌بیند، و شما برای اینکه خطایش را به او نشان بدهید، فوراً چوب را از آب بیرون می‌کشید، شاید رفع اشتباه او را می‌کنید. ولی به او چه داده‌اید؟ غیر از آنچه خودش به زودی می‌فهمید، هیچ چیز به او عرضه نداشته‌اید. نه، چنین کاری را نکنید. در اینجا فقط منظور این نیست که برای او حقیقتی را کشف نماییم، بلکه بیشتر مقصود این است که به او نشان بدهیم چه باید بکند تا بتواند همیشه حقیقت را کشف نماید.

امیل، چون لازم نمی‌داند که عالم باشد یا تظاهر به علم نماید، هیچ‌گاه در قضاوت شتاب نمی‌کند. فقط موقعی حکم می‌کند که برای او یقین حاصل شده باشد. زیرا می‌داند اغلب قضاوتی را که از روی ظواهر امر می‌نماییم، با اشتباه همراه است. حتی در مناظر و مرایا نیز خطای قضاوت دیده می‌شود. بعلاوه، چون بارها آزمایش کرده است که ساده‌ترین و سطحی‌ترین پرسش‌های من، همواره موضوعی در بر دارد، برعکس، قبل از پاسخ دادن دقت می‌نماید و با نهایت احتیاط در آن تعمق می‌کند.

بالاخره من و او هیچ‌کدام اصرار نداریم حتماً حقایق امور را بشناسیم، بلکه فقط مایلیم دچار اشتباه نشویم. ما از اقامه‌ی دلیلی که صحیح نباشد، بیشتر شرمسار می‌شویم تا اینکه ابداً دلیل پیدا نکنیم. کلمه‌ی «نمی‌دانم» به اندازه‌ای مناسب حال ما است و آن‌قدر آن را تکرار می‌نماییم که گفتن آن دیگر برای هیچ‌یک از ما دو نفر اشکال ندارد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

یک کتاب کافی است: رابینسون کروزو!

هوش بشری حدودی دارد. یک انسان نه تنها نمی‌تواند همه چیز را بداند، بلکه قادر نیست تمام چیزهای کمی را که افراد دیگر می‌دانند، نیز فرا گیرد. چون نقطه‌ی مقابل هر چیز غلط، یک حقیقت است، پس تعداد اشتباهات بی‌حد و حساب است. باید چیزهایی را که می‌خواهیم به کودک فرادهیم، انتخاب نماییم و برای هر یک زمانی در نظر بگیریم. بیشتر دانستنی‌هایی که در دسترسمان است، یا غلط است، یا بی‌فایده و یا فقط خودخواهی انسان را ارضاء می‌کند. یک شخص عاقل باید دانستنی‌های معدودی را جستجو نماید که به درد انسان‌های واقعی می‌خورد و چون می‌خواهیم کودک یک انسان واقعی بار بیاید، باید فقط این قبیل دانش‌ها را در دسترسش قرار داد.

کودک باید فقط چیزهای مفید را بیاموزد. البته برخی از این حقایق از قدرت فهم کودک خارج است. بدین ترتیب، حقایقی که باید در اختیار کودک قرار داد، بسیار کم است و باید به دقت انتخاب شود. فرض کنیم فیلسوفی با ابزار و کتاب‌هایش به جزیره‌ی متروکی رانده شده و اطمینان دارد که باقی روزهای عمرش را تنها در این جزیره خواهد گذراند. چنین شخصی دیگر وقت خود را صرف مطالعه‌ی سیستم دنیا، قوانین جاذبه و حساب دیفرانسیل نخواهد کرد: شاید دیگر حتی یک کتاب برای مطالعه باز نکند، ولی به طور قطع از تمام نقاط جزیره‌اش، هر چه هم بزرگ باشد، بازدید به عمل خواهد آورد. بنابراین دانش‌هایی که فراگیری آن با ذوق طبیعی بشر مغایرت دارد، برای او مفید نیست و فقط دانش‌هایی که غریزه‌ی آدمی او را به کسب آن تشویق می‌کند، مناسب انسان می‌باشد.

جزیره‌ی نوع بشر، زمین است و چیزی که بیش از همه توجه او را جلب می‌کند، خورشید می‌باشد. به محض اینکه از خودمان دور می‌شویم، اولین ملاحظاتمان باید متوجه زمین و خورشید گردد. نباید غیر از دنیای کتانی، و غیر از حوادث، معلمی داشته باشیم. شما می‌خواهید به این کودک جغرافی (Geography) یاد بدهید. برایش کره و نقشه می‌آورید. این ابزار زیادی به چه درد او می‌خورد؟ این‌همه مقدمات برای چیست؟ چرا از همان ابتدا موضوع درس را به او نشان نمی‌دهید، تا لااقل بفهمد از چه چیز می‌خواهید با او صحبت نمایید.

روزی که هوا صاف است، نزدیک عصر برای گردش به محل مناسبی می‌رویم که افق آن کاملاً باز است و آفتاب را که در شرف غروب کردن است، خوب نشان می‌دهد. آن‌گاه اشیایی را که به وسیله‌ی آن می‌توان محل غروب کردن آفتاب را شناخت، نشان می‌کنیم. فردا صبح، قبل از طلوع آفتاب برای هواخوری به همان محل می‌رویم. قرص خورشید به وسیله‌ی پیکان‌های آتشینی که به جلوی خود پرتاب می‌کند، از دور ظهورش را خبر می‌دهد. حریق تندتر می‌شود، تمام خاور مشتعل به نظر می‌رسد. بر اثر این روشنایی، خیلی قبل از پدیدار شدن آفتاب، در انتظار آن هستیم.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

کشف دیگران و تولد وجدان

ما به اصطلاح، دوبار متولد می‌شویم: یک‌بار برای وجود داشتن و یک‌بار برای زیستن. یک‌بار برای نوعیت و یک‌مرتبه برای جنسیت. تا سن بلوغ، دختران و پسران از لحاظ ظاهری هیچ تفاوتی با هم ندارند: چهره، قیافه، رنگ و رو و صدای آن‌ها یکسان است و باید نام مشابهی را بر آن‌ها نهاد. ولی به طور کلی، انسان برای این درست نشده که همیشه در مرحله‌ی کودکی باقی بماند. آدمی باید در زمانی که طبیعت (Nature) تعیین کرده، از دوره‌ی کودکی خارج گردد.

این لحظه با وجودی که نسبتاً کوتاه است، اثرات زیادی بر انسان به جای می‌گذارد. همان‌طور که غرش دریا از قبل وقوع طوفان را اطلاع می‌دهد، این دگرگونی بحرانی نیز قبلاً به وسیله‌ی زمزمه‌ی هیجانات نورس آگهی می‌گردد. یک تغییر و تبدیل بی‌صدا، نزدیکی خطر را اعلام می‌دارد. دگرگونی خلق، عصبانیت‌های مکرر و پریشانی دائمی فکر کودک موجب می‌شود که طفل تقریباً از هرگونه نظم و انضباطی سرپیچی نماید. گویی صدایی را که قبلاً او را رام می‌نمود، دیگر نمی‌شنود. شبیه یک شیر تب‌آلود می‌شود و دیگر رام‌کننده‌اش را نمی‌شناسد و مایل نیست از او فرمان ببرد.

اولین احساس کودک این است که خویشتن را دوست بدارد. و دومین احساسی که از آن ناشی می‌شود، این است که اطرافیانش را دوست بدارد. زیرا چون در حالت ضعف به سر می‌برد، فقط از روی کمک‌ها و مراقبت‌هایی که دریافت می‌دارد، اشخاص را می‌شناسد. ابتدا فقط از روی عادت به دایه و سرپرست خود علاقمند می‌شود، زیرا به آن‌ها احتیاج دارد و از دیدن آن‌ها خوشش می‌آید. پس از مدت زیادی، کودک پی می‌برد که آن‌ها فقط برایش مفید نیستند، بلکه می‌خواهند مفید باشند. در این موقع است که کم‌کم دوستی آن‌ها را به دل خواهد گرفت. بنابراین، کودک طبیعتاً به نیکی (Goodness) تمایل دارد، زیرا می‌بیند تمام اطرافیانش به او کمک می‌کنند.

بدین ترتیب، ابتدا به هم‌نوعان خود خوش‌بین می‌شود. ولی به نسبت آنکه روابط، احتیاجات و وابستگی‌های مستقیم و غیرمستقیمش گسترش می‌یابد، حس روابطش با دیگران بیدار می‌گردد و احساس وظایف و ترجیحات را به وجود می‌آورد. آن‌گاه کودک آمر، حسود، اغفال‌گر و کینه‌توز می‌شود. اگر از او بخواهند از چیزی اطاعت کند، به تصور آنکه می‌خواهند آزارش دهند و ناراحتش کنند، سرپیچی می‌نماید. اگر دیگران از او اطاعت نمایند، به محض اینکه چیزی در برابرش مقاومت کند، تصور خواهد کرد که عمداً چنین وضعی را برایش پیش آورده‌اند. چنین کودکی حتی میز و صندلی را کتک می‌زند، چون آن‌ها مطیع دستوراتش نیستند.

خودخواهی (Self-love) که فقط مربوط به خودمان است، وقتی احتیاجات واقعی‌مان رفع می‌شود، راضی می‌گردد. ولی خودپسندی که خود را با دیگران مقایسه می‌کند، هرگز ارضاء نمی‌گردد، زیرا این احساس که ما را بر آن می‌دارد خود را به دیگران ترجیح دهیم، مستلزم آن است که دیگران نیز خودشان را به ما ترجیح دهند. نیکی انسان اساساً در این است که احتیاجات کمی داشته باشد و خیلی کم خود را با دیگران مقایسه نماید. بدی آدمی اساساً در این است که احتیاجات زیادی داشته باشد و به عقاید عمومی زیاد توجه نماید. اگر این اصل را در نظر بگیریم، به آسانی می‌بینیم چطور می‌توانیم تمام احساسات کودکان و مردان را به نیکی یا بدی متمایل سازیم.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

مذهب طبیعی: اعتراف کشیش ساوویارد

احساساتمان وسایل اساسی بقای ما هستند، پس اگر بخواهیم آن‌ها را از بین ببریم، کار بیهوده و مسخره‌ای انجام داده‌ایم، یعنی خواسته‌ایم طبیعت (Nature) را کنترل کنیم و کار خداوند را اصلاح نماییم. اگر خداوند به بشر می‌گفت احساساتی را که خودش به او ارزانی داشته، از بین ببرد، کار ضد و نقیضی انجام می‌داد. پروردگار هرگز چنین فرمان جنون‌آمیزی صادر نکرده و چنین چیزی هرگز در قلب آدمی نوشته نشده است. بنظر من، آن کسی که می‌خواهد مانع بیداری احساسات شود، به اندازه‌ی شخصی که می‌خواهد این احساسات را نابود کند، دیوانه است.

احساسات طبیعی ما بسیار محدود است. احساسات طبیعی، وسایل آزادی (Freedom)مان می‌باشند و تمایل به بقای ما دارند. تمام احساساتی که ما را به اطاعت و فرمانبرداری وامی‌دارد و وجودمان را نابود می‌سازد، از جای دیگری سرچشمه می‌گیرد. طبیعت چنین احساساتی را به ما عرضه نمی‌دارد، بلکه خودمان هستیم که آن‌ها را بر خلاف طبیعت به خود راه داده‌ایم. تنها احساسی که از بدو تولد آدمی پیدا می‌شود و هرگز او را ترک نمی‌کند، خودخواهی (Self-love) است: این احساس اولیه و ذاتی قبل از تمام احساسات دیگر پدید می‌آید و به عبارت دیگر، همه‌ی احساسات دیگر چیزی به جز تغییرات آن نیستند.

ولی باید توجه داشته باشیم که اغلب این تغییرات دارای علل خارجی می‌باشند که بدون آن، هرگز پدید نمی‌آیند. بعلاوه، این تغییرات نه تنها به نفع ما نیست، بلکه کاملاً به ضررمان می‌باشد. آن‌ها اولین هدف را دگرگون می‌سازند و به مقابله با اصل آن برمی‌آیند: در اینجاست که انسان از طبیعت خارج می‌گردد و با وجود خودش تناقض پیدا می‌کند. خودخواهی همیشه خوب است و همیشه طبق نظام طبیعی می‌باشد. چون هر کس وظیفه‌ی خاص دارد که به فکر بقای خودش باشد، اولین و مهم‌ترین کارش این است و باید این باشد که دائماً مراقب بقای خویش باشد.

اگر متوجه نشود که بزرگ‌ترین منافعش در همین امر است، چگونه می‌تواند از عهده‌ی چنین مراقبت دائمی برآید؟ پس برای اینکه بقای خود را تأمین نماییم، باید خودمان را بیشتر از هر چیز دیگر دوست داشته باشیم. در نتیجه، لازم است تمام وسایل بقایمان را نیز دوست داشته باشیم. تمام بچه‌ها به دایه‌ی خود علاقمند می‌شوند: حتی رومولوس (Romulus) به ماده‌گرگی که او را شیر داده بود، علاقه داشت. این پیوند و علاقه ابتدا جنبه‌ی کاملاً غریزی دارد که عقل (Reason) در آن دخالت ندارد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

جستجوی نیمه‌ی گمشده: سوفی

زندگی زمینی ما چه زودگذر است! اولین ربع زندگی، قبل از آنکه روش استفاده از آن را بدانیم، می‌گذرد و در ربع آخر نیز توانایی آن را نداریم که از زندگی لذت ببریم. ابتدا روش زندگی را نمی‌دانیم و به زودی قدرت زندگی کردن را از دست می‌دهیم. در فاصله‌ی زمانی که بین این دو حد بیهوده قرار دارد، سه‌چهارم وقتی که برایمان باقی می‌ماند، به وسیله‌ی کار، درد، قید و همه نوع رنج تلف می‌شود. زندگی کوتاه است، نه تنها به این دلیل که طول آن کم است، بلکه بیشتر به این جهت که از این مدت کوتاه، زمان کمی را هم صرف لذت بردن از زندگی نمی‌کنیم.

در این دوره که آموزش و پرورش‌های عادی پایان می‌یابد، آموزش و پرورش ما واقعاً شروع می‌شود. تغییرات محسوس در قیافه نیز به این علائم اخلاقی دگرگونی درونی، اضافه می‌گردد. چهره‌ی کودک بزرگ می‌شود و خطوط آن باز می‌گردد. گونه‌های گل‌انداخته‌اش تیره می‌شود و شکل جدیدی به خود می‌گیرد. صدایش تغییر می‌کند و به صورت عجیبی درمی‌آید. او نه کودک است و نه مرد، و لحن هیچ‌کدام از این دو را ندارد. چشمان و اعضای روحی او که تاکنون هیچ حالت مشخصی نداشت، حالت خاصی پیدا می‌کند، آتش تازه‌ای به آن‌ها جان می‌بخشد، نگاه‌های آن‌ها که حالت زنده‌تری دارد، هنوز کاملاً بی‌گناه است، ولی دیگر آن حماقت اولیه را در بر ندارد.

طفل از هم اکنون آگاه شده که می‌تواند با نگاه‌های خود مطالب زیادی را بیان دارد. او کم‌کم یاد می‌گیرد چشمانش را پایین بیندازد و سرخ شود. قبل از آنکه بداند چه چیز را حس می‌کند، احساساتی می‌شود. بدون علت مضطرب می‌گردد. اگر کودک ناگهان تغییر رویه دهد، اگر لحظه به لحظه خلقش دگرگون شود، اگر بدون علت اشک بریزد، اگر با لمس کردن دست یک زن به هیجان و التهاب بیفتد، باید بدانید که بادهای تند شروع به وزیدن کرده و لازم است حتی یک لحظه هم او را از نظر دور نداشت، وگرنه تمام زحمت‌هایتان به هدر خواهد رفت. این همان دومین تولد انسان است که در آن، آدمی با زندگی واقعی آشنا می‌شود و دیگر هیچ چیز انسانی برایش بیگانه نیست.

در حینی که وقت خود را بدین طریق می‌گذرانیم، دنبال سوفی (Sophie) می‌گردیم، ولی او را نمی‌یابیم. لازم بود که آن دختر خیلی زود پیدا نشود. باید او را جدا جستجو نماییم، وگرنه بیم آن می‌رود که امیل دختر دیگری را به جای او بگیرد و وقتی به اشتباه خود پی ببرد که خیلی دیر شده باشد. خدا حافظ ای پاریس، ای شهر معروف، ای شهر پر سر و صدا و مملو از دود و لجن، ای شهری که زن‌هایت دیگر به شرافت عقیده ندارند و مردانت به فضیلت پشت پا زده‌اند. چون ما به جستجوی عشق (Love) و سعادت و عصمت می‌رویم، هر اندازه از تو دورتر باشیم، بهتر است.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

تربیت زن ایده‌آل؛ سوفی

خوب نیست مرد تنها بماند. امیل مرد است، ما به او همسری وعده داده‌ایم و حالا باید به وعده‌ی خود عمل نماییم. این همسر «سوفی» (Sophie) نام دارد. همان‌طور که امیل یک مرد واقعی بود، سوفی باید یک زن واقعی باشد، یعنی باید تمام خصوصیات خوب جسمی و روحی جنس خود را داشته باشد. بجز در مورد امور جنسی، زن و مرد کاملاً یکسانند. هر دو اعضاء، احتیاجات و احساسات مشابهی دارند. هر دو ماشین به یک نحو ساخته شده‌اند، قطعات آن‌ها یکی است، هر دو یک‌جور کار می‌کنند و ظاهر یکسانی دارند.

در مورد امور جنسی، زن و مرد در همه‌جا روابط و تفاوت‌هایی دارند. مقایسه‌ی آن‌ها به این جهت مشکل است که به زحمت می‌توان تشخیص داد چه چیز آن‌ها مربوط به جنس است و چه چیز مربوط به جنس نمی‌باشد. تنها چیزی را که با قاطعیت می‌دانیم این است که تشابهات زن و مرد مربوط به نوع و تمام اختلافات آن‌ها مربوط به جنس می‌باشد. این روابط و این اختلافات باید بر روح و اخلاق (Morality) نیز اثر بگذارد. این نتیجه محسوس است، به وسیله‌ی تجربه تأیید می‌شود و به خوبی نشان می‌دهد که بحث‌هایی که درباره‌ی برتری یا تساوی جنس‌ها انجام می‌گیرد، چقدر بیهوده است: زن و مرد در مورد چیزهای مشابهی که دارند، با هم برابرند و در زمینه‌ی چیزهای دیگر با هم قابل مقایسه نیستند.

یک زن کامل و یک مرد کامل نباید از لحاظ قیافه و شکل شبیه به هم باشند. در پیوند جنس‌ها، هریک باید به هدف مشترک کمک نماید، ولی هریک از طرفین باید به شیوه‌ی خاص خود عمل کند. اولین اختلاف میان روابط اخلاقی دو جنس از اینجا ناشی می‌شود: یکی باید فعال و قوی باشد و دیگری منفعل و ضعیف. لازم است یکی بخواهد و عمل کند و دیگری کافی است که زیاد مقاومت ننماید. از این اصل نتیجه می‌شود که زن اساساً برای خوش‌آیند مرد ساخته شده است.

شایستگی مرد در نیرومندی او است و فقط به این دلیل که قوی است، خوش‌آیند زن واقع می‌گردد. حال که زن برای خوش‌آیند مرد درست شده است، باید به جای تحریک او، توجهش را جلب نماید. نیروی زن در جاذبه‌اش نهفته شده و فقط با استفاده از آن است که می‌تواند خودی نشان دهد و ضعف خویش را جبران نماید. وظایف زن و مرد یکی نیست. زن بیش از مرد موظف است نجیب باشد و عفیف شمرده شود. آن‌هایی که از مساوات و برابری زن و مرد طرفداری می‌نمایند، کاملاً در اشتباه هستند.

از اینکه زن و مرد از حیث اخلاق و خصوصیات روحی مثل هم ساخته نشده‌اند و نباید هم ساخته شده باشند، چنین نتیجه می‌گیریم که تربیت آن‌ها نیز نباید مانند هم باشد. طبق دستور طبیعت (Nature)، زن و مرد باید به کمک و یاری هم کار بکنند و فعالیت نمایند، لیکن هر دوی آن‌ها نباید یک نوع کار انجام دهند. اگر می‌خواهید همیشه در راه راست پیش بروید، همواره از دستورات و اوامر طبیعت پیروی نمایید. آنچه را که مشخص‌کننده‌ی زن و مرد است، باید محترم شمارید، زیرا ساخته و پرداخته‌ی طبیعت می‌باشد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

امیل و سیاست؛ تبدیل انسان طبیعی به شهروند

هم‌وطنان تو هنگامی که بچه بودی، از تو حمایت نموده‌اند، اکنون که مرد شده‌ای، باید به نوبه‌ی خود آن‌ها را دوست بداری. تو باید در میان آن‌ها زندگی کنی، یا اگر برایت میسر نیست، در جایی اقامت نمایی که حتی‌الامکان بتوانی خدمت بیشتری به آن‌ها بکنی. و هر وقت به تو محتاج باشند، بتوانند تو را احضار نمایند. مواردی هست که انسان می‌تواند در خارج از میهن خدماتی نسبت به هم‌وطنان خود انجام دهد که در داخل میهن برایش مقدور نیست. آن‌وقت باید فقط به غیرت وطن‌پرستی (Patriotism) خود گوش دهد و بدون شکایت، دوری از مرز و بوم را تحمل نماید، زیرا تحمل آن یکی از وظایف او است.

ای امیل مهربان، که ابداً مجبور به این فداکاری دردناک نیستی، تو که حرفه‌ی ناهنجار گفتن حقایق را به آدمیان پیش نگرفته‌ای، برو در میان هم‌وطنان خود زندگی کن، با معاشرت و مجالست لذت‌بخش آدمیان، دوستی آن‌ها را جلب نما و گسترش بده و برای آن‌ها سرمشق نیکوکاری (Benevolence) باش. رفتار و کردار تو بیش از تمام کتاب‌های ما سرمشق آن‌ها خواهد شد و کارهای نیکی که از تو سر خواهد زد، بیشتر از تمام مواعظ بی‌فایده‌ی ما در آن‌ها تأثیر خواهد داشت.

فکر نکن تو را تحریک می‌نمایم که در شهرهای بزرگ اقامت نمایی. برعکس، یکی از بهترین کارهای نیکان که باید سرمشق دیگران قرار بگیرد، این است که دنبال زندگی روستایی بروند. زیرا این زندگی که اولین شکل تمدن (Civilization) بشری است، آرام‌ترین، طبیعی‌ترین و شیرین‌ترین نوع زندگی محسوب می‌شود، ولی برای کسی که قلب او فاسد نشده باشد. خوشا به حال کشوری که مردم آن ناچار نباشند برای به دست آوردن آسایش و آرامش به بیابان پناه ببرند.

یک آدم خیر و نیکوکار نمی‌تواند میل خود را به انجام خیرات و مبرات در شهرها ارضاء نماید، زیرا در آنجا مجبور است به دسیسه‌گرها و حقه‌بازها کمک کند. پذیرایی خوبی که شهرها از ماجراجویان تنبل که دنبال جمع‌آوری مال آمده‌اند، به عمل می‌آورد، فقط سبب فساد و تقلیل جمعیت دهات می‌شود. در صورتی که برعکس، می‌بایست دهات را به طفیل شهرها آباد نمود. تمام کسانی که از اجتماعات پر سر و صدا و شلوغ کناره‌گیری می‌کنند، به همان دلیل که کناره‌گیری کرده‌اند، مفید هستند. در حقیقت، فساد این اجتماعات به واسطه‌ی کثرت جمعیت آن است.

این اشخاص گوشه‌گیر به دلیل دیگری نیز مفید هستند، زیرا چون به نقاط دوردست و بایر پناه می‌برند، آنجا را آباد می‌نمایند و عشق به کشت و زرع را که اولین علاقه‌ی آن‌ها بوده است، زنده می‌کنند. هر وقت فکر می‌کنم که امیل و سوفی در این منزوی‌گاه خود چقدر می‌توانند کار خوب انجام دهند و چگونه می‌توانند شوق و ذوق روستاییان بدبخت را که خاموش شده است، تحریک نمایند، وقت به من دست می‌دهد.


📘 امیل: یا آموزش و پرورش
✍🏻 ژان-ژاک روسو
↔️ منوچهر کیا
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader