شناخت (قسمت چهارم - باورهای محتمل و پارادوکس بخت‌آزمایی)

~ رابرت ام مارتین

خطاپذیرانگار: من با دکارت موافقم که آن باورهای روزانه فقط محتمل‌اند، نه یقیناً صادق. اما فکر می‌کنم داستان بقیه باورهایمان هم همین است.

دیرباور: می‌گویی یک باور باید چقدر محتمل باشد تا پذیرفتنی شود؟

خطاپذیرانگار: گفتنش سخت است. به گمانم بستگی دارد به این که میخواهم آن باور را برای چه به کار ببرم.

دیرباور: اما می‌توانی بگویی باوری که ۹۹ درصد محتمل باشد در هر زمینه‌ای کاملاً پذیرفتنی است، درست است؟

خطاپذیرانگار: مطمئناً...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣

شناخت (قسمت پنجم - مسائل گتیه‌ای)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: از این که بگذریم یک مشکل دیگر هست که میخواهم درباره تعریفی از شناخت مطرح کنم که تعریف کننده قبلاً برایمان گفت. این مشکل از این تصور ناشی می‌شود که اگر «باور صادق موجه» باشد، آن وقت شناخت است. یک مثال دارم که به نظرم در آن یک «باور صادق موجه» است، اما شناخت نیست.

تعریف‌کننده: خوب می‌شنویم.

دیرباور: خوب، مثالم این است، فرض کن رضا می‌خواهد بداند ساعت چند است، و می‌داند که بیرون یک ساعت الکتریکی در سالن هست که خیلی خوب با زمان جلو می‌رود و از زمانی که آنجا بوده سال‌های سال است که عالی کار می‌کند، بنابراین رضا به سالن می‌رود و می‌بیند ساعت ۱۲:۱۵ را نشان می‌دهد و در نتیجه این باور را پیدا می‌کند که ساعت همین است به علاوه فرض کن باور او صادق باشد: واقعاً ساعت ۱۲:۱۵ باشد و در این مورد واضح است که باور فرد موجه است. ساعت واقعاً فوق‌العاده قابل اطمینان است. بنابراین رضا می‌داند که ساعت ۱۲:۱۵ است، درست است؟

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣

درباره‌‌ی رابطه‌ی جنسی

~ ملکوک

- رضایت
- هایمن/پرده بکارت
- خودارضایی
- پورنوگرافی

شناخت (قسمت ششم - تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی تصورات)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: الان دوست دارم بشنوم درباره این چه دارید بگویید، که واقعاً چه چیزی باور را موجه می‌کند.

تجربه‌گرا: من یک جواب برای این سوالت دارم. تنها منبع شناخت حقیقی ادراک حسی است.

دیرباور: «تجربه‌گرا» یعنی چه؟

تجربه‌گرا: تجربه‌گرایی یک موضع فلسفی است که تجربه‌ی حسی را مبنای شناخت قرار می‌دهد. واژه «empirical»[=تجربی] یعنی مبتنی بر تجربه‌ی حسی.

دیرباور: خوب لطفاً موضع‌ت را توضیح بده.

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣

استانداردهای دوگانه در قضاوت‌های ما

~ دکتر سرگلزایی

شناخت (قسمت هفتم - غریزی بودن و زبان)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: قبل از ادامه بحث می‌خواهم یک چیزی از تو بپرسم. خیلی جلوتر، در گفتگو درباره‌ی دین، شرکت کننده‌ای بود که به آن هم عقل‌گرا می‌گفتند. آن شخص هم موضعش مثل تو است؟

عقل‌گرا: خوب عقل‌گرایی نام انواع مختلفی از موضع‌های فلسفی است که اشتراک‌شان در این تصور کلی است که عقل به یک لحاظی اهمیت دارد اما غیر از این ممکن است کاملاً متفاوت باشند. به نظر یک عقل‌گرای دینی حقایق دینی منطقاً قابل ارزیابی و شاید قابل اثبات باشند. در نظریه شناخت موضع عقل‌گرایانه در تقابل با تجربه‌گرایی است. تجربه‌گراها بر حواس تأکید می‌کنند؛ عقل‌گراها در عوض تأکیدشان بر استدلال است.

تعریف کننده: گفتی استدلال‌های دیگری به سود تصورات غریزی وجود دارند، می‌شنویم.

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣

شناخت (قسمت هشتم - تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی: احکام)

~ رابرت ام مارتین

تعریف کننده: خوب بیایید موضوع را عوض کنیم. تجربه‌گرا تو یک کم جلوتر از دو جنبه‌ی تجربه‌گرایی حرف زدی. از یک طرف این عقیده که همه‌ی تصورات محتوای تجربی دارند و هیچ کدام‌شان غریزی نیستند، و از طرف دیگر این عقیده که همه احکام از تجربه می‌آیند. الان درباره‌ی جنبه اول حرف زدیم؛ می‌شود حالا درباره‌ی جنبه دوم توضیح بدهی؟

تجربه‌گرا: بله. مثلاً سگ و قهوه‌ای تصورند اما به هم وصل کردن آن‌ها چیزی می‌سازد که یا صادق است یا کاذب، مثلاً بعضی سگ‌ها قهوه‌ای هستند، تصور کمابیش برابر با یک واژه یا عبارت است، اما حکم برابر با یک جمله‌ی کامل است. برای داشتن باور باید تصور داشته باشی، اما هر تعداد تصور هم که داشته باشی به این معنی نیست که باور داری. در باور حتماً حکم وجود دارد. بنابراین مثلاً ممکن است تو تصورهای سگ و قهوه‌ای را داشته باشی، اما این معادل این باور نیست که «بعضی سگ‌ها قهوه‌ای‌اند» به نظر تجربه‌گراها تنها منبع پذیرفتنی برای احکام ما تجربه‌ی حسی است - که تجربه‌ای است غیر از آن که برای داشتن تصورات سازنده حکم نیاز داریم. مثلاً تجربه‌هایی که به ما تصور سگ را داده‌اند. ممکن است شامل دیدن تعدادی سگ سیاه، تعدادی سگ سفید، تعدادی گربه و پرنده و امثال آن باشند که به ما یاد داده‌اند سگ را از غیرسگ تشخیص بدهیم و تجربه‌هایی که به ما تصور قهوه‌ای را داده‌اند ممکن است شامل دیدن تعدادی گاو قهوه‌ای و تعدادی برگ قهوه‌ای، همین‌طور چیزهای زیاد دیگر با رنگ‌های دیگر باشند؛ اما تمام این‌ها معادل هیچ حکمی درباره این نیستند که بعضی سگ‌ها قهوه‌ای‌اند یا نه. علاوه بر این ما به تجربه‌ی حسی نیاز داریم تا حکم «بعضی سگ‌ها قهوه‌ای هستند» را موجه کند که مسلم است که این تجربه دیدن تعدادی سگ قهوه‌ای است...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣

ما نمایندگان کیهان هستیم
شما در کتاب خود با نام ارتباط کیهانی شعری از تی.اس.الیوت آورده‌اید «نباید دست از اکتشافات برداریم/ و در پایان کاوش‌های خود به همان جا خواهیم رسید که آغاز کرده‌ایم/ و آنگاه این مکان را از نو می‌شناسیم.» می‌خواهم روی واژه‌ی «شناختن» تاکید کنم و از شما درباره‌ی دوباره شناختن همه چیز بپرسم. به نظر می‌رسد نکته‌ی اصلی کار شما نیز همین باشد.

کارل سیگن:
ما میلیون‌ها سال پیش جامعه‌ی کوچکی را روی زمینی پوشیده از علف آغاز کردیم؛ به شکار حیوانات پرداختیم، بچه‌دار شدیم و زندگی پیشرفته‌ای را در جنبه‌های اجتماعی، جنسی و زندگی هوشمند به وجود آوردیم، اما مطلقا چیزی در مورد محیط اطراف‌مان نمی‌دانستیم. با این حال تشنه‌ی دانستن بودیم، به همین منظور افسانه‌ها را به وجود آوردیم تا توضیح دهند که جهان چگونه ساخته شده است و مسلما این افسانه‌ها برمبنای دانشی است که از خود و از سایر موجودات داشته‌ایم. بنابراین شروع کردیم به سرهم کردن داستان‌هایی در این باره که جهان چگونه از یک تخم کیهانی بیرون آمده، یا پس از جفت‌گیری خدایان کیهانی یا با حکم یک موجود قدرتمند به وجود آمده است. اما چندان با این داستان‌ها راضی نشده‌ایم، به همین دلیل افق افسانه‌های خود را گسترش دادیم و سپس کشف کردیم که راهی بسیار متفاوت وجود دارد که جهان از طریق آن ساخته شده و همه چیز در آن به‌وجود آمده است.
امروزه ما هنوز بار این افسانه‌های قدیمی را به دوش می‌کشیم و تا حدی از آن‌ها خجالت زده‌ایم، ولی به آن‌ها به عنوان بخشی از محرک اصلی که به گونه‌ی مدرن و علمی این افسانه‌ها منجر شده است، احترام می‌گذاریم. امروزه اما این امکان را داریم که برای اولین بار روندی را که جهان واقعا طی آن به وجود آمده است کشف کنیم؛ روندی که در تقابل با روشی است که از شکل‌گیری جهان انتظار داشتیم. این لحظه‌ی حساسی در تاریخ جهان است.

شناخت (قسمت نهم - احکام تحلیلی و ترکیبی)

~ رابرت ام مارتین

عقل‌گرا: موافقم که بعضی از واقعیت‌های درباره جهان واقعی را فقط از راه حواس می‌شود فهمید. مثلاً دانستن این که گرازها پرواز نمی‌کنند چیزی است که آدم فقط از راه مشاهده گرازها می‌تواند بفهمد. واضح است که این حکم را فقط به صورت پسینی می‌شود دانست. اما به نظر من بعضی باورها درباره جهان هستند که پیشینی‌اند یعنی بدون کمک حواس کشف و توجیه می‌شوند.

تجربه‌گرا: مثل چه؟ 

عقل‌گرا: خوب، یک نمونه ساده واقعی‌اش این است، اینکه خواهر هر کسی مونث است. همه می‌دانند که این حرف صادق است و لازم نیست هیچ‌کس مشاهده‌ای انجام بدهد تا صدق این حرف را بفهمد. مثلاً مجسم کن چند تا جامعه‌شناس برای یک طرح پژوهشی تجربی راه بیفتند تا تعیین کنند که آیا این حرف صدق می‌کند یا نه. آن‌ها در یک مرکز خرید با یک تخته شاسی در دست، به طرف تو می‌آیند و می‌پرسند: آیا شما خواهر دارید و اگر دارید جنسیت آن چیست. این کار نه تنها خیلی احمقانه و غیر‌ضروری است بلکه نتیجه‌ای هم نمی‌دهد که آن قدرها قوی باشد. حتی اگر آن‌ها مصاحبه‌های خیلی زیادی انجام بدهند و همه‌ی کسانی که با آن‌ها مصاحبه می‌کنند و خواهر دارند گزارش بدهند که خواهرشان مونث است، باز هم این چیزی را که ما از پیش می‌دانیم موجه نمی‌کند. اینکه خواهر هر کسی در هر جامعه‌ای در گذشته حال یا آینده مونث است. این حکم پیشینی است...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣

حجاب و دام گناه: شرطی‌سازی اجتماعی

Hejab and the Guilt Trip: Social Conditioning

🖌 محمدرضا سلیمی

دام گناه نوعی مغالطه است که در آن افراد از طریق باورهایشان همدیگر را کنترل یا قضاوت می‌کنند. در این مغالطه، افراد مجبور می‌شوند در برابر عقایدی که دارند یا کاری که کرده‌اند احساس شرم یا گناه کنند. زمانی که احساس گناه یا احساس شرم جای استدلال عقلانی را بگیرد، مغالطه‌ی دام گناه اتفاق می‌افتد. مغالطه‌ی دام گناه خوراک خانواده‌ها و حکومت‌هاست. این مغالطه در آموزش نیز به وفور یافت می‌شود. برای مثال، وقتی معلمی به دانش‌آموزش می‌گوید: «خجالت نمی‌کشی که درس نمی‌خوانی»، یا والدینی که دخترانشان را عرصه‌ی اجتماع محدود می‌کنند، یا افرادی که درباره‌ی قیافه‌ی دیگران قضاوت منفی می‌کنند همه در دام مغالطه‌ی دام گناه افتاده‌اند.

مغالطه‌ی دام گناه با مغالطه‌ی توسل به شرم (appeal to shame) و مغالطه‌ی چراغ‌گاز (gaslight fallacy) ارتباط تنگاتنگی دارد. مغالطه‌ی توسل به شرم (توسل به خجالت) زمانی اتفاق می‌افتد که احساس شرم جای استدلال عقلانی را بگیرد. وقتی به افراد می‌گوییم خجالت بکش یا شرم کن، به‌جای ارائه‌ی دلایل منطقی، در دام مغالطه‌ی توسل به شرم افتاده‌ایم.

مغالطه‌ی چراغ‌گاز ترفندی است که فرد آگاهانه یا ناآگاهانه برای کنترل ذهن مخاطب از آن استفاده می‌کند و باعث می‌شود که مخاطب به توانایی‌اش شک کند. مغالطه‌ی چراغ‌گاز نوعی دستکاری در روح و روان افراد برای تحقیر آنهاست. برای مثال، وقتی به فردی می‌گوییم خیلی چاقی/خیلی لاغری، خیلی تنبلی، موهایت سفید شده، خیالاتی شدی، آلزایمر گرفتی، یا داری پیر میشی مرتکب مغالطه‌ی چراغ‌گاز شده‌ایم.

یکی از محدودیت‌های اجتماعی کنترل پوشش افراد جامعه به خصوص حجاب زنان با استفاده از مغالطه‌ی دام گناه است. در این مغالطه افراد نسبت به پوشش همدیگر حساسیت کاذب نشان می‌دهند. آنها تصور می‌کنند اگر افراد پوشش مناسبی نداشته باشند، گناه می‌کنند و در نتیجه باید از این کار شرمنده باشند. مغالطه‌ی دامن گناه از شرطی‌سازی اجتماعی نشئت می‌گیرد. شرطی‌سازی اجتماعی پدیده‌ای است که در آن افراد وادار می شوند در مواجهه با محرک‌های اجتماعی عکس‌العمل خاصی نشان دهند. برای مثال، در ایران دست دادن مرد با مرد نوعی شرطی‌سازی اجتماعی است، اما دست دادن مرد با زن از این پدیده تبعیت نمی‌کند، در حالی که دست دادن مرد با زن در برخی کشورها مرسوم و نوعی شرطی‌سازی اجتماعی است.

شرطی‌سازی اجتماعی با خطای شناختی عادت (habit bias) مرتبط است. در خطای شناختی عادت فرد فرض مسلم می‌گیرد که باید در موقعیتی خاص کار خاصی را انجام دهد. برای مثال، برخی افراد سیگاری معتقدند که بعد از نوشیدن چای سیگار می‌چسبد. یا وقتی ما برای تماشای فیلم به سینما می‌رویم، خودمان را مکلف می‌کنیم که تنقلات بخریم و در حین تماشای فیلم بخوریم. درواقع، اینطور تصور می‌کنیم که تماشای فیلم بدون تنقلات مزه نمی‌دهد. مسلماً، اینگونه عادت‌های کاذب هزینه‌های هنگفتی به دنبال دارد.

افراد در مواجهه با محرک‌های اجتماعی واکنش‌های گوناگون نشان می‌دهند. برای مثال، ممکن است افراد مذهبی و مقید با شنیدن صدای اذان روانه‌‌ی مسجد بشوند، در حالی که افراد غیرمذهبی به این محرک واکنش نشان نمی‌دهند یا حتی ممکن است صدای اذان را نشنوند. اگر تصور کنیم همه‌ی افراد باید در مواجهه با محرک‌ها و اطلاعات یکسان واکنش یکسان نشان دهند، در دام خطای شناختی واکنش روان‌شناختی (phsychology reactance) افتاده‌ایم‌.

اینکه «مردان» را شرطی‌ کنند که با نگاه کردن به «زنان» الزاماً «گناه» کنند نوعی «شرطی‌سازی اجتماعی» و «ایجاد ذهنیت کاذب» است. رابطه‌ی «گناه» با «نگاه» ذهنی است، نه عینی. ممکن است فردی «نگاه» کند اما «گناه» نکند و برعکس، هرچند ارتکاب گناه هم در این موقعیت محل مناقشه است.

زمانی جامعه احساس آرامش و آزادی می‌کند که افراد با باورهایشان، نه از جانب خودشان و نه از جانب حکومت، همدیگر را کنترل و قضاوت نکنند.

بخشی از کتاب تکامل و رفتار انسان از جان کارترایت ص ۳۳۳

- ستیزهای جنسی انسان

شناخت (قسمت دهم - احکام پیشینی ترکیبی)

~ رابرت ام مارتین

تجربه‌گرا: حالا رسیدیم به اختلاف مهمی که بین ما هست. بیا چند تا نمونه از چیزهایی را بگو که به نظر تو حقایق پیشینی‌ترکیبی هستند.

عقل‌گرا: یکی‌اش این است هر رویدادی علتی دارد.

تجربه‌گرا: اووم به گمانم من هم قبول دارم که ترکیبی است. اول فکر می‌کردم داری می‌گویی «هر معلولی علتی دارد» و مسلماً یک حقیقت صدق تحلیلی بی‌اهمیت است. خوب، پس مسئله واقعی این است که آیا این یکی پیشینی است یا نه.

عقل‌گرا: یادت هست یک کم جلوتر وقتی درباره موجب‌انگاری بحث می‌شد، در این باره بحث کردند؟ موجب‌انگار آنجا این نکته را گفت که این گزاره چیزی است که ما همه آن را باور داریم. اما این باور مبتنی بر تجربه نیست.

تجربه‌گرا: خوب یک کم جلوتر ادعا میکردی که ما این را که چیزی علت است، مشاهده نمی‌کنیم. یعنی تصور علت محتوای تجربی ندارد. طبیعی است که تصور کنی احکامی که دارای تصورهای غیرتجربی‌اند پیشینی‌اند؛ ولی ما تجربه‌گراها باور نداریم که تصورهایی از این قبیل وجود داشته باشند. ما معتقدیم که تصور علت یا تجربی است یا بی‌معنی است...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣

فصل سوم کتاب علم چیست؟ اثر محمدرضا توکلی صابری

- آیا دانش‌ورزی اسلامی، مسیحی یا سوسیالیستی وجود دارد؟

رانده از بهشت

~ ویلیام فون هیپل

من و شما فرزندان موجوداتی شامپانزه‌مانند هستیم. که شش یا هفت میلیون سال پیش جنگل‌های بارانی را ترک کردند و روانه‌ی علفزارها شدند. در نگاه نخست این تصمیم اجدامان عجیب به‌نظر می‌آید، چون وقتی در سایه سار امن جنگل به سر می‌بردند، تقریباً هیچ حیوان شکارگری نبود که بتواند شکارشان کند. حتی حیوانات بسیار ماهر در بالا رفتن از درخت مانند پلنگ نیز به شامپانزه‌ها روی درختان حمله نمی‌کنند. به این دلیل ساده که شامپانزه‌ها در خانه‌ی خود بسیار سریع و خطرناک‌اند اما شامپانزه روی زمین شکاری حاضر و آماده است. وقتی روی دو پا راه می‌رود چندان چالاک نیست و روی چهار دست و پا هم نسبتاً کند حرکت می‌کند و با جثه‌ی کوچک‌ش خوراک راحتی می‌شود برای گربه‌سانان بزرگی مانند شیر و پلنگ و ببر دندان خنجری که روزگاری در شرق آفریقا فراوان بود...

لینک

استراتژی دیک‌دیک/بابون

~ ویلیام فون هیپل

اجداد شامپانزه‌وار ما تنها موجودات درخت‌نشینی نبودند که زندگی روی زمین را آزموده‌اند. از همین رو دانشمندان اغلب رفتار گونه‌های دیگر را نیز مطالعه می‌کنند تا دریابند شامپانزه‌ها احتمالاً چگونه با زندگی در علفزار تطابق یافته‌اند. یک مورد مشابه را می‌توان در بابون‌ها یافت با اینکه بابون از میمون‌های دم‌دار است نه از کپی‌ها و بنابراین به انداز‌ی شامپانزه باهوش نیست. اما از بسیاری جهات به شامپانزه شباهت دارد و چندین گونه از بابون در علفزارهای آفریقا زندگی می‌کنند. بابون‌های علفزار در گروه‌های بزرگ زندگی می‌کنند و به این ترتیب از این مزیت برخوردار می‌شوند که با چندین جفت چشم مراقب شکارگرها باشند و با دندان‌های متعدد از خودشان دفاع کنند. راه‌حل بابون برای زندگی در علفزار راه‌حل خیلی بدی نیست و شاهدش هم این واقعیت است که هنوز شمار فراوانی بابون وجود دارد. اما راه‌حلی پرتنش و بسیار پرخطر است. سرنوشت بابون‌ها غالباً مرگی ناگهانی در کام شیر یا پلنگی گرسنه است...

لینک 2⃣

شناخت (قسمت یازدهم - شک‌گرایی ادراک)

~ رابرت ام مارتین

تعریف‌کننده: پس تجربه‌گرا، تو در مجموع فکر می‌کنی که ادراک حسی، شالوده شناخت ما را می‌سازد ــ یعنی اطلاعاتی که ما باورهایمان را بر اساس آن قرار می‌دهیم (دست‌کم باورهایی که اساسی دارند، یعنی باورهای ترکیبی) و آن‌ها را موجه می‌کند.

تجربه‌گرا: بله.

تعریف‌کننده: پس آن‌ها در دیدگاه تو همان نقشی را دارند که حقایق پیشینی «روشن و دقیق» در دیدگاه‌های عقل‌گرایانه دکارت‌گرا؟

تجربه‌گرا: بله، به این معنی که تمام شناخت ما بر اساس باورهایی است که مستقیماً از ادراک حسی به دست می‌آیند، پس از این لحاظ می‌شود آن‌ها را «شالوده‌ای» شمرد. اما فکر نمی‌کنم هیچ کدام از باورهای مبتنی بر ادراک حسی خطاناپذیر باشند. احتمال این که یک ادراک حسی اشتباه باشد غالباً به قدری کم است که آدم‌های معقول کاملاً نادیده‌اش می‌گیرند؛ اما همیشه تا حدی احتمالش وجود دارد. انواع و اقسام مواردی را داریم که در آن‌ها حواس اطلاعات اشتباهی به آدم می‌دهند، حتی وقتی تصور میکنی داری به وضوح چیزها را می‌بینی یا به هر حال درست ادراک می‌کنی...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣ 🔟

آموزگاران الهام‌بخش

~ کارل سیگن

ای کاش می‌توانستم از آموزگاران الهام‌بخشم در دوران دبستان و بالاتر برایتان بگویم. اما وقتی به آن روزها فکر می‌کنم، می‌توانم بگویم چنین کسی وجود نداشت. تنها چیزی که بود حفظ کردن طوطی‌وار جدول تناوبی عناصر، اهرم و سطح شیب‌دار، فتوسنتز گیاهان و تفاوت میان زغال سنگ آنتراسیت و بتیومینس بود. هیچ خبری از آن شوق پرواز نبود. نه اثری از دیدگاه فرگشتی بود و نه چیزی در مورد پندارهای نادرستی می‌شنیدیم که روزگاری همه به آن‌ها باور داشتند. در درس‌های آزمایشگاهی دبیرستان، پاسخ‌هایی از قبل وجود داشت که باید به آن می‌رسیدیم و اگر به پاسخ دیگری می‌رسیدیم نمره‌ای نمی‌گرفتیم. برای دنبال کردن علایق، گمانه‌زنی‌ها و یا خطاهای شناختی خود تشویق نمی‌شدیم. پشت جلد کتاب‌های درسی می‌توانستید مطالب جالب توجهی بیابید؛ اما همیشه پیش از آنکه به آن‌ها برسیم، سال تحصیلی به پایان می‌رسید. در جایی مثل کتابخانه می‌توانستید کتاب‌های جالبی پیدا کنید که در کلاس درس، اثری از آن‌ها نبود. تقسیم طولانی مانند دستور پخت کتاب‌های آشپزی به صورت بخش به بخش آموزش داده می‌شد، بی‌آنکه توضیح داده شود چگونه این مجموعه‌ی پشت هم از ضرب و تقسیم‌های کوتاه و جمع و تفریق‌ها شما را به پاسخ درست می‌رساند. در دوره‌ی دبیرستان روند محاسبه جذر اعداد در کتاب‌های درسی آورده شده بود، گویی که این روش از آسمان نازل شده است...

لینک

سنگ انداختن به شیرها

~ ویلیام فون هیپل

چه می‌کردید اگر حیوانی به شما حمله می‌کرد که قوی‌تر و درنده‌تر و سریع‌تر از آن بود که بتوانید از چنگ‌ش بگریزید یا با دست خالی با او مبارزه کنید؟ برای من پاسخ به این پرسش آنقدرها به قوه تخیل نیاز ندارد، من در محل‌هایی بزرگ شدم که مردم به قوانین استفاده از قلاده برای سگ‌ها توجه چندانی نداشتند و اغلب یک ژرمن شپرد و دوبرمن نگهبان که در خیابان‌مان زندگی می‌کردند، دنبال من و دوستانم می‌افتادند. با اینکه بچه‌ای لاغر مردنی بودم و این سگ‌ها حتی امروز هم به وحشتم می‌اندازند. اما در هفت یا هشت سالگی در دفاع از خودم با پرتاب سنگ کاملاً مهارت یافته بودم، به خصوص اگر برادرها یا دوستانم همراهم بودند. تنها کاری که لازم بود بکنیم این بود که برای سنگ جمع کردن خم شویم و بعد سگ‌هایی که به سوی‌مان می‌دویدند. بلافاصله عقب‌گرد می‌کردند. وقتی که تنها بودم به سمت نزدیک‌ترین حصار یا درخت می‌دویدم چون نمی‌توانستم با سرعت کافی سنگ پرتاب کنم، اما همراهی حتی یک نفر دیگر به معنای آن بود که می‌توانستیم سر جایمان بایستیم و از خود دفاع کنیم...

لینک 1⃣ 2⃣

سوال:
یه فکت روانشناسی میگه به هنگام مرگ طبیعی ماده‌ای در مغز به نام DMT از غده‌ی صنوبری ترشح می‌شود که قوی‌ترین روان‌گردان شناخته شده توسط بشر است و باعث می‌شود فرد کل زندگی خود را به صورت فیلم‌وار در چند دقیقه ببیند. گمان می‌کنم اگر دکتر راجع به این فکت توضیحی ارائه بدهند برای عموم جالب خواهد بود.

پاسخ دکتر تقی کیمیایی اسدی:
رفرانس را بنویسند که در کدام مرکز علم اعصاب چنین تحقیق مسخره‌ای شده است. چه کسی لحظه‌ی مرگ چنین چیزی را از این غده بیرون کشیده و با چه وسیله‌ای پی برده‌اند که در ذهن کسی که در حال مرگ است فیلمی در جریان است. دی‌ام‌تی ماده‌ی توهم‌زایی بنظر در متابولیسم سروتونین است. اما غده‌ی صنوبری نمی‌تواند چنین کاری بکند و فیلمی هم در مغز نیست که بازسازی شود. ضمنا دست از این موضوعات بی‌فایده و دور از ذهن و تخیلی و‌ مخصوصا غده‌ی صنوبری بردارید. این مشغله‌ی ذهنی با این غده به حد مضحکی رسیده است.

شناخت (قسمت دوازدهم - مغز در خمره)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: خوب، دکارت برای طرح این مسئله که آیا حواس ما دید درستی از واقعیت به ما می‌دهند یا نه از دیو شرور استفاده کرد. یک روایت امروزی از آن را بشنوید. در واقع همان استدلال است، اما در قالب داستان‌های علمی تخیلی امروزی‌تر گفته شده است. خیال کن تو در واقع فقط یک مغز در خمره هستی - یعنی تنها چیزی که در مورد تو وجود دارد یک مغز فعال است، که در یک خمره حاوی مایع مغذی شناور است، و سیم‌هایی ورودی و خروجی از آن به یک رایانه وصل‌اند. رایانه به داخل بخشی از مغز تو که ورودی دیداری را دریافت می‌کند سیگنال‌‌هایی می‌فرستد، و به نظر تو می‌رسد که داری چیزی را می‌بینی - در حالی که در واقع نمی‌بینی. رایانه، از کیفیت‌های حسی دیگری که داری، ورودی‌های حسی دیگری هم که ظاهری‌اند ایجاد می‌کند، توهم بوها، صداها و امثال آن را به وجود می‌آورد. وقتی دلت می‌خواهد چیزی بخوری، مغز تو سیگنال‌هایی به پاهایت می‌فرستد تا حرکت کنند و تو را تا جلوی یخچال ببرند، اما مسلم است که تو واقعاً چنین کاری نمی‌کنی - تو پایی نداری. رایانه این خروجی را تفسیر می‌کند و ورودی دیداری تو را طوری تغییر می‌دهد که به نظرت برسد داری به سمت یخچال می‌روی، و کمی بعد، به نظرت بیاید که یک کم از یک پیتزای مانده را می‌خوری، و بعد به نظرت برسد که رودل کرده‌ای و امثال آن. کل زندگی تو این طور بوده است - تو از موقع تولد چیزی جز یک مغز در خمره نبوده‌ای. تمام دنیای تو وهم و خیالات است...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣ 🔟 1⃣1⃣