شناخت (قسمت سیزدهم - شک‌گرایی: فرضیه‌ی پنج دقیقه)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: به نظر همه بدیهی می‌رسد که ادراک حسی مبنای باورهایی باشد غیر از صرفاً آن باورهایی که درباره جهانی‌اند که درست جلویت است. جهانی که درست در همین لحظه آن را حس می‌کنی.

تعریف‌کننده: درست است. به فرض یادت می‌آید که برای جشن تولد ده سالگی‌ات با دوست‌هایت به سینما رفته‌ای. این چیزی است که تو، مسلماً، به نحو پسینی می‌دانی، چون تجربه‌های حسی مربوط به آن را در آن زمان داشته‌ای، اما در تجربه‌ی حسی الآنت چیزی نیست که این باور الآنت را موجه کند که آن کار را کرده‌ای، هیچ چیز جز یک اثر حافظه‌ای که الآن داری.

دیرباور: بله و این چیزی است که یک مسئله شک‌گرایانه دیگر را پیش می‌کشد که با این مرتبط است. آیا آثار حافظه اعتمادپذیرند. باز هم، شک‌گراها اشاره می‌کنند که گاهی (برای بعضی‌ها، شاید حتی خیلی مواقع) آن‌ها چیزهای غلطی به آدم می‌گویند، و البته اطلاعات خیلی زیادی درباره چیزهایی که در گذشته حس کرده‌ای وجود دارند که به تو نمی‌گویند. باز هم می‌توانی درستی آن‌ها را به شکل‌های مختلف بررسی کنی، اما آن راه‌های دیگر هم در معرض همین تردید شک‌گرایانه هستند...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣ 🔟 1⃣1⃣ 2⃣1⃣

در مسیر همایش

~ کارل سیگن

برای یک مسیری طولانی در خودرو نشستیم و در حالی که صدای قرچ قرچ برف پاک‌کن‌ها روی شیشه تکرار می‌شد، او گفت خوشحال است که من «همان دانشمند» هستم و در مورد علم پرسش‌های بسیاری دارد.
- مزاحمتان نمی‌شوم؟
- نه خواهش می‌کنم.
و خلاصه سرگرم گفت‌وگو شدیم، اما نه در مورد علم آنطور که بعدا مشخص شد. او می‌خواست در مورد فرازمینی‌های یخ زده و رنجور در یک پایگاه نیروی هوایی حوالی سان‌آنتونیو، احضار روح (راهی برای شنیدن آنچه در ذهن مردگان است - اما چنان‌که معلوم است چیز زیادی برای شنیدن نیست). کریستال‌ها، پیشگویی‌های نوستراداموس، طالع‌بینی و کفن تورین سخن بگوید. حرف‌های بی‌سر و ته را با اشتیاق فراوان پیش می‌کشید و من هر بار ناچار بودم با گفتن این جمله که «شواهد سست است، توجیه بسیار ساده‌تری وجود دارد» او را ناامید کنم...

لینک 1⃣
✍مترجم: رضا شعبانی

علم، شوق و بلندپروازی انسان را بر می‌انگیزد، اما شبه‌علم هم همین کار را می‌کند. از ترویج ضعیف علم در جامعه رخنه‌هایی بر جای می‌ماند که شبه‌علم آن‌ها را به بهترین شکل ممکن پر می‌کند. اگر بر همگان آشکار شود که هر ادعای علمی پیش از پذیرفته شدن نیاز به شواهد کافی دارد، جایی برای جولان شبه‌علم باقی نمی‌ماند. اما همانند قانون گرشام Gresham's law که به خوبی در فرهنگ همگانی جا افتاده است و بیانگر آن است که پول بد پول خوب را بی‌برکت می‌کند علم بد نیز علم خوب را ویران می‌کند.

~ کارل سیگن

چگونگی رخ دادن اغلب تجربیات فراطبیعی و سوپرنچرال بشر 😂😂

جهش اجتماعی‌ای که ما را انسان کرد

~ ویلیام فون هیپل

وقتی که اجداد ما برای حل چالش‌های زندگی در علف‌زار از قضا راه‌حلی اجتماعی یافتند، رشته‌ای از رویدادها را به جریان انداختند که سرانجام به خاستگاه‌های بشری‌مان رسید و به همین دلیل است که من حرکت از جنگل‌های بارانی به سوی علف‌زار را «جهش اجتماعی» می‌خوانم. جهش از درختان به سوی علف‌زار آشکارا تعبیری استعاری است (و در حقیقت بیشتر رانده شدن بوده است تا جهش)، اما جهش‌مان به سوی راه‌حلی اجتماعی به ما امکان داد که از زیر سایه‌ی شکارگران بزرگ بیرون بیاییم و صحنه را برای راهبردهای اجتماعی پیچیده‌تر آماده کنیم. اگر دست بر قضا راه‌حل دیگری برای زندگی در علف‌زار یافته بودیم (مثلاً شکل کاراتری از نقب‌زنی و پنهان شدن یا دویدن)، آن گاه من این داستان را نمی‌نوشتم و شما در حال خواندنش نبودید. انتخابی که اجدادمان کردند تا اندازه‌ای تصادفی بود اما فرصت‌هایی که در اختیار داشتند آن را به شدت محدود می‌کرد...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣

ادموند وی تیل در کتاب «گردش فصل‌ها» (۱۹۵۰) بیان می‌کند: «اینکه چیزی را که احساس خوبی به ما می‌دهد، بدون توجه به حقیقت داشتن یا نداشتن‌اش بپذیریم، به همان اندازه از لحاظ اخلاقی ناپسند است که تنها برایمان به دست آوردن پول مهم باشد، نه روش به‌دست آوردن آن».

~ کارل سیگن

فردریش نیچه در کتاب «تبارشناسی اخلاق» مانند بسیاری از افراد دیگر می‌گوید: «روند پایان‌ناپذیر فروتنی انسان» با انقلاب‌های علمی به پیش می‌رود. نیچه برای از بین رفتن «باور به برتری انسان، یگانگی و بی‌مانندی او در طرح آفرینش» به سوگ می‌نشیند. از نظر من بسیار بهتر است که دنیا را همان‌گونه که هست درک کنیم تا اینکه بر توهم‌های خود پافشاری کنیم، هر چند خشنود کننده و مایه‌ی آرامش دل باشند. کدام خلق و خو با بقای گونه‌ی ما سازگارتر است؟ کدام یک در آینده توان بیشتری به ما می‌دهد؟ و اگر خودباوری دروغین ما در این روند اندکی آسیب ببیند، آیا در کل زیانی به ما می‌رسد؟ آیا دلیلی وجود دارد تا آن را با آغوش باز نپذیریم و آن را مکمل و رشد دهنده‌ی شخصیت به شمار نیاوریم؟
کشف این موضوع که عمر هستی نزدیک به هشت تا پانزده میلیارد سال است و نَه شش تا دوازده هزار سال، دیدگاه ما را در مورد شکوه و بزرگی آن قوت می‌بخشد. پذیرفتن این دیدگاه که ما آرایش پیچیده‌ای از اتم‌ها هستیم و نه یک روح دمیده شده از آسمان، دست‌کم اهمیت اتم‌ها را نزد ما بیشتر می‌‌کند؛ دریافت این موضوع که سیاره‌ی ما یکی از میلیاردها سیاره در کهکشان راه شیری و کهکشان ما نیز یکی از میلیاردها کهکشان موجود است، دامنه‌ی چیزهای ممکن را گسترده‌تر می‌کند. فهمیدن اینکه نیاکان ما با میمون‌ها یکسان بوده‌اند، ما را به موجودات زنده‌ی دیگر پیوند می‌زند و تاثیر به‌سزایی در سرشت انسان -مگر در پاره‌ای موارد اندوهناک باشد- دارد.

~ کارل سیگن

✍مترجم : رضا شعبانی

دوغ‌شناسی
داشتم فکر می‌کردم که اسناد و مدارک این همه فواید کجاست؟ که یهو ایشان (با مراجعه به رفرنس) «مقاله» را از جیب خود خارج کرد. 😁😁

شناخت (قسمت چهاردهم و پایان - شک‌گرایی: مشکل استقرا)

~ رابرت ام مارتین

عقل‌گرا: اعتراف می‌کنم که بعضی باورها تماماً با ادراک موجه می‌شوند: باورهایی که درباره چیزهای جزئی‌ای‌اند که درست جلویت هستند (یا بوده‌اند) ـ مثلاً شبیه وقتی که یک اردک می‌بینی و می‌شنوی کواک کواک می‌کند، و باور می‌کنی که یک اردک آن‌جاست که در حال کواک کواک کردن است. اما به نظر خیلی از عقل‌گراها این باورها، حتی اگر صادق و موجه باشند، شناخت واقعی محسوب نمی‌شوند. شناخت پیش پا افتاده و جزئی هستند - فقط درباره چیزهای مادی جزئی هستند، که تغییر می‌کنند و می‌آیند و می‌روند. شناخت واقعی باید درباره چیزهای پایدار و کلی باشد. این چیزی است که عقل‌گراها از افلاطون، در قرن چهارم ق.م، تا حالا گفته‌اند. شاید به این علت باشد که دکارت تأکید می‌کند حقایق بسیار انتزاعی و کلی ریاضیات و هندسه شناخت واقعی‌اند، برخلاف واقعیت‌های بسیار جزئی و مادی‌ای که با ادراک برایمان معلوم می‌شوند. حتی علم معاصر (که شکی نیست اساساً متأثر از تجربه‌گرایی است) بر چیزی تمرکز می‌کند که واقعاً ارزش دانستن دارد: نه واقعیت‌های جزئی و پیش پاافتاده اردکی مثل این، بلکه کلیت بخشی‌ها، اینکه یک نوع چیز چطور عمل می‌کند، قوانین طبیعت.

تجربه‌گرا: قبول دارم که برای دانستن چیزهایی مهم‌تر از واقعیت‌های مربوط به یک اردک جزئی وجود دارند. اما این باعث نمی‌شود که باورهای موجه درباره چیزهای جزئی را شناخت واقعی به شمار نیاوریم.

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣ 🔟 1⃣1⃣ 2⃣1⃣ 3⃣1⃣

شناخت

◉ ۱. تعریف شناخت
◉ ۲. یقین و خطاپذیری
◉ ۳. یقین و احتمال 
◉ ۴. باورهای محتمل و پارادوکس بخت‌آزمایی
◉ ۵. مسائل گتیه‌ای
◉ ۶. تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی تصورات
◉ ۷. غریزی بودن و زبان
◉ ۸. تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی: احکام
◉ ۹. احکام تحلیلی و ترکیبی
◉ ۱۰. احکام پیشینی ترکیبی
◉ ۱۱. شک‌گرایی ادراک
◉ ۱۲. مغز در خمره
◉ ۱۳. شک‌گرایی: فرضیه‌ی پنج دقیقه
◉ ۱۴. شک‌گرایی: مشکل استقرا

ذهن و بدن (قسمت نخست - مادی‌گرایی)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: به نظرم بحث‌هایی که درباره‌ی اخلاق می‌کردیم بی‌معنی است. در واقع اصلاً از اول چیزی به عنوان اخلاق وجود ندارد. اخلاق به آدم می‌گوید چه کاری را باید یا نباید انجام بدهد، اما هیچ‌کس در هیچ چیز، هیچ انتخاب واقعی‌ای ندارد، چون ما در واقع سرتاپا چیزی جز ماشین نیستیم.

دوگانه‌انگار: صبر کن، همین جا نگه دار! در ذات این حرفی که الان گفتی کلی چیز هست که جای بحث دارد و باید برایش کلی تبیین بیاوری. اول از همه این که چرا فکر می‌کنی ما در واقع سرتاپا چیزی جز ماشین نیستیم؟

دیرباور: خب…

قائل به نظریه این‌ همانی: خب این همان جایی است که من می‌توانم به کمکت بیایم. من مادی‌گرا هستم و به نظر ما مادی‌گراها انسان‌ها ماشین هستند، به این معنی که ما سرتاپا چیزهایی مادی هستیم: یعنی موجوداتی زیستی که از موادی شیمیایی تشکیل شده‌ایم، و مثل هر چیز دیگری که در این جهان وجود دارد تابع تمام قوانین فیزیک و شیمی هستیم. بنابراین هر کاری که می‌کنیم علل مادی قاعده‌مند - که فیزیکی و شیمیایی‌اند دارد...

لینک

خروج از آفریقا

~ ویلیام فون هیپل

لوسی سه میلیون سال پس از خارج شدن از جنگل، با قامتی راست راه می‌رفت اما هنوز خیلی بیشتر شبیه به شامپانزه بود تا انسان. اگر او را در باغ وحش می‌دیدید احتمالاً واکنش خاصی نشان نمی‌دادید، چون از ظاهرش آنقدرها معلوم نبود که در حال تبدیل شدن به انسان است. اما لوسی فهمید که سنگ می‌تواند ابزار بسیار مفیدی باشد و شواهدی هست که ظاهراً نشان می‌دهد او لبه سنگ‌ها را تیز می‌کرد تا کاراتر باشند. اگر چنین چیزی حقیقت داشته باشد، گامی بسیار فراتر از حد توانایی شامپانزه است که از سنگ به عنوان ابزار استفاده می‌کند، اما هرگز دیده نشده است که آن را تغییر دهد.
یک میلیون سال بعد، انسان راست قامت قطعاً با استفاده از استخوان و چوب و پوست حیوانات ابزار می‌ساخت، اما این ابزارها مدت‌ها پیش از میان رفته است....

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣ 6⃣

راه رفتن با قامت راست

~ ویلیام فون هیپل

قبلا اشاره‌ی مختصری داشتم به این نکته که بدن جنوبی‌کپی‌آسا طوری تحول یافت که برای پرتاب اجسام مناسب باشد، و این محصول جانبی دوپا بودن، یا راه رفتن با قامت راست بود. اما به این بحث نپرداختم که در ابتدا اصلاً چرا لوسی تصمیم گرفت که راست راه برود. حال که درباره‌ی توانایی‌های شناختی متفاوت جنوبی‌کپی‌آساها و انسان راست قامت بحث کرده‌ایم، می‌توانیم به این پرسش بپردازیم، زیرا یکی از مهم‌ترین رویدادها در تاریخ تکاملی ما است. اگر دوپا نشده بودیم، تقریباً شکی نیست که هرگز یاد نمی‌گرفتیم که اجسام را آنقدر خوب پرتاب کنیم، و در این صورت انقلاب اجتماعی شناختی‌ای که ما را انسان کرد هم شاید رخ نمی‌داد. اما راه رفتن با قامت راست چه دلیلی دارد؟ چه بهره‌ای نصیب اجدادمان شد وقتی که دیگر از سرِ مشت‌هایشان مانند یک جفت پای جلویی استفاده نکردند؟

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣

توضیحی برای همجنس‌گرایی در طبیعت

~ حنان پرویز

محض اطلاع، همجنس‌گرایی در بسیاری از گونه‌های جانوری وجود دارد. وقتی از منظر تکاملی به رفتارهای همجنس‌گرایانه نگاه می‌کنیم، در نگاه نخست معنی‌دار و منطقی به نظر نمی‌رسد. چون تولید مثل در قلب تکامل قرار دارد. پس اگر زوج‌های همجنس‌گرا قادر به تولید مثل نیستند، چگونه ژن‌های همجنس‌گرایی به نسل بعد منتقل می‌شوند؟ این موضوع تعجب‌برانگیز است. به بیان دیگر، همجنس‌گرایی نباید در طبیعت وجود داشته باشد، چون معیار اساسی برای انتقال ژن‌ها (و در نتیجه صفات) به نسل بعد را که تولید مثل است، برآورده نمی‌کند. افراد با گرایش‌های همجنس‌گرایانه باید از جمعیت حذف می‌شدند.

فواید همجنس‌گرایی
به احتمال زیاد همجنس‌گرایی نوعی مزیت داشته است که هزینه‌ی هنگفت آن یعنی عدم تکثیر را جبران می‌کرده است. وقتی به قلمرو گونه‌های دیگر نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که آن‌ها به دلایل مختلفی رفتار همجنس‌گرایی از خود بروز می‌دهند. در اغلب موارد این رفتار مزیتی به فرد می‌دهد که بر هزینه‌های بالقوه‌اش می‌ارزد (ببینید چرا ما کاری را انجام می‌دهیم و کاری را انجام نمی‌دهیم)...

لینک

مدخل همجنس‌گرایی استنفورد

~ ترجمه‌ی وفا مهرآیین

توسل به تمسخر (Appeal to Ridicule)
مغالطه‌ی توسل به تمسخر موقعی پیش می‌آید که استدلال را طوری نشان دهند که مسخره به نظر برسد و با غلط جلوه دادن یا استفاده از بزرگ‌نمایی معنای آن را تحریف کنند.

شخص ۱ ادعا می‌کند X صادق است.
شخص ۲ با تحریف X آن را مسخره جلوه می‌دهد.
بنابراین X کاذب است.

طالبی: نظریه‌ی تکامل یعنی باور به این که انسان‌ها از لجن کف رودخانه به وجود آمده‌اند.

توضیح: تصور این که ما از لجن کف رودخانه به وجود آمده‌ایم مسخره است و حقیقت ندارد. بیان اینکه ما از ستاره‌های منفجر شده به وجود آمده‌ایم دقیق‌تر است، چون هر اتم بدن ما زمانی در ستاره‌ها بوده است.

روانشناسی قتل‌های ناموسی

~ حنان پرویز

این مقاله قتل‌های ناموسی را بررسی می‌کند. قتل‌هایی که در آن یکی از اعضای خانواده به‌خاطر «بی‌حیایی» و «بی‌آبرویی» کشته می‌شود. اغلب این زنان جوان هستند (با میانگین سنی ۲۳ سال در سراسر دنیا)، که قربانی قتل‌های ناموسی می‌شوند، و این عمل گرچه در برخی فرهنگ‌ها در مقایسه با فرهنگ‌های دیگر رایج‌تر است، اما در سراسر دنیا گزارش شده است.

قتل‌های ناموسی یکی از معماهای تکاملی است
چرا خانواده برای پرورش و بزرگ کردن دختر خود سرمایه‌گذاری می‌کند و درنهایت برای مفاهیم انتزاعی چون «غیرت» و «آبرو» به کشتن او متوسل می‌شود؟
خانواده‌ها برای بهبود شانس بقا و تولید مثل اعضا تکامل یافته‌اند، پس کشتن کسی که با شما ژن‌های مشترک دارد، دور از انتظار است. از آنجایی که قتل‌های ناموسی مربوط به یک فرهنگ خاص نیست، ظاهراً موضوع عمیق‌تر است...

لینک 1⃣ 🔘

فاجعه‌ی خاموش (قتل‌های ناموسی)

~ پروین بختیارنژاد

خرافه خطرناک‌ترین بیماری جامعه‌ها است که آثار زیانبار آن، تمامی جهات زندگی انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.