موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت سوم - تقدیرگرایی)

~ رابرت ام مارتین

تقدیرگرا: خوب است. اینطوری من هم فرصت مناسبی پیدا میکنم تا درباره نظرم با شما حرف بزنم که فکر میکنم به دیدگاه موجب انگار ربط داشته باشد. به نظر من هم همه چیز از جمله همه اعمال و تصمیم‌های انسان از پیش موجب هستند. من معتقدم هر اتفاقی که در آینده می‌افتد - از جمله همه اعمال و تصمیم‌های انسان - حتمی است. مقدر است که این طور اتفاق بیفتد و کاری از دست آدم ساخته نیست. شبیه همان فکری است که سربازها گاهی در جنگ دارند: این که یک گلوله یا بمب هست که اسمت روی آن نوشته شده است که به زبان استعاری، یعنی مقدر است که کشته شوی و هیچ چاره ای نیست. ما ناگریز از چیزی هستیم که مقدر شده در آینده اتفاق بیفتد - درباره اش هیچ کاری نمیتوانیم بکنیم.

موجب‌انگار: خب، فرض کن مقدر باشد که من با بیژن برخورد کنم، آدم مزاحمی که واقعاً نمی‌خواهم امروز وقتی به مغازه میروم او را ببینم. پس یعنی من نمیتوانم از دیدن آن شخص دوری کنم؟ مثلاً فرض کن تمام روز در خانه بمانم.

تقدیرگرا: خب اگر واقعاً مقدر باشد بیژن را ببینی، با وجود این واقعیت که تمام تلاشت را میکنی بیرون از مغازه بمانی، به یک شکلی به هر حال طوری میشود که آنجا بروی و او هم آنجا باشد. یا مثلاً اگر موفق شوی در خانه بمانی او به یک دلیل به خانه تو می‌آید. گریزناپذیر است. کاری از دست تو ساخته نیست.

لینک

توهمات جمعی ( قسمت دوم - موفقیت)

یکی از مهم‌ترین توهمات جمعی به نحوه تعریف زندگی موفق در نظر مردم مربوط است. برای مثال، بسیاری از ما باور داریم که زندگی موفق با داشتن شهرت تعریف می‌شود. نهادهای عمومی ما در واقع حول دیدگاه نادرستی درباره خواسته‌های مردم از زندگی تأسیس شده‌اند، در رسانه‌های ما، در محیط کسب‌وکار ما، افراد دقیقاً دچار همان توهمات هستند. ما تبلیغات، فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی داریم که همگی به ما می‌گویند زندگی موفق یعنی مشهور بودن. در این بخش از مجموعه توهمات جمعی، با توهمی به نام زندگی موفق آشنا می‌شویم.

لینک
@science4lifee

«دشمن» یک فیلم روانشناختی به کارگردانی دنیس ویلنوو است. جیک جیلنهال و ملانی لورن در این فیلم بازی می‌کنند. داستان مردی به نام آدام بل، استاد تاریخ کالج را دنبال می‌کند که متوجه می‌شود مردی وجود دارد که دقیقا شبیه اوست. از آنجایی که آدام در یافتن اطلاعات بیشتر در مورد آنتونی وسواس پیدا می‌کند، ارتباطش را با واقعیت از دست می‌دهد و روابطش با دوست دختر و مادرش آسیب می‌بیند...

#فیلم
https://t.me/science4lifee

در کدام شهرهای آلمان می‌شود با تحویل گواهینامه رانندگی بلیت رایگان حمل و نقل عمومی دریافت کرد؟

تعدادی از شهرهای آلمان در ادامه برنامه خود برای کاهش ترافیک و ترویج حمل و نقل سازگار با محیط زیست، اجرای طرح تازه‌ای را آغاز کرده‌اند که بر مبنای آن به شهروندانی که حاضر به تحویل گواهینامه رانندگی خود به نشانه امتناع از رانندگی باشند، کارت اشتراک نامحدود استفاده از حمل و نقل عمومی اعطا می‌شود...

لینک
https://t.me/science4lifee

صرفا برای خندیدن شما 😁

https://t.me/science4lifee
#طنز

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت چهارم - پیش‌بینی پذیری)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: تمام این بحث‌های درباره تقدیرگرایی جالب اند، اما بیایید به بحث موجب‌انگاری برگردیم. اول از همه اینطور فهمیدم که موجب‌انگارها گاهی موضعشان را به این صورت بیان میکنند که اگر اطلاعات کاملی از واقعیت‌های مربوط فعلی می‌داشتیم پیش‌بینی هر چیزی که قرار بود اتفاق بیفتد امکان داشت!

موجب‌انگار: بله اگر از تمام واقعیت‌های مربوط به چیزی که در یک زمان اتفاق می‌افتند اطلاع داشتی آن وقت میتوانستی هر چیزی را که قرار است در هر زمانی بعد از آن اتفاق بیفتد پیش‌بینی کنی، چون همه چیز موجبیت یافته است. این موضع را فیلسوفی فرانسوی به نام پی‌یر لاپلاس قرن‌ها قبل گفته. به گمانم یک نقل قول از او داشتم، این جاست:
«عقلی که در هر لحظه مفروضی از تمام نیروهایی که طبیعت را به جنبش در می‌آورند خبردار باشد و جایگاه موجودات تشکیل دهنده طبیعت را نسبت به یکدیگر بداند، اگر این عقل برای قبول اطلاعاتش برای تحلیل آن قدر که باید وسیع باشد، میتواند جنبش بزرگترین اجسام جهان و جنبش سبک‌ترین ذرات را در یک فرمول واحد خلاصه کند: برای چنین عقلی ممکن نیست چیزی نامشخص باشد؛ و آینده درست مانند گذشته در برابر چشمانمان حاضر خواهد بود.»

دیرباور: منظور لاپلاس از تمام این حرف‌ها چیست؟

لینک

توهمات جمعی (قسمت سوم - شبکه‌های اجتماعی)

بزرگترین قدرت شبکه‌های اجتماعی تمایل آن به دموکراسی‌‌سازی است. لازم نیست به نخبگان و چند خبرگزاری معدود مراجعه کنیم که به ما درباره خودمان بگویند. ما واقعاً می‌توانیم با یکدیگر ارتباط برقرار کنیم اما هنگامی که چنین کاری را آنلاین انجام می‌دهیم، به این طرز فکر تمایل داریم که با نمونه‌ای معقول از مردم واقعی تعامل می‌کنیم. اما این واقعیت ندارد...

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت پنجم - آیا شواهدی برای موجب‌انگاری وجود دارد؟)

~ رابرت ام مارتین

دیر‌باور: خیلی خوب، بیا مسئله پیش‌بینی پذیری را کنار بگذاریم و به موجب‌انگاری برگردیم. چرا فکر میکنی موجب‌انگاری درست است؟

موجب‌انگار: به نظر من این یک واقعیت مبنایی در درک عمومی ما و در علم است.

ناموجب‌انگار: ببخشید، امیدوارم اشکالی نداشته باشد اینجا حرفت را قطع کنم، به نظر من تو درباره موجب‌انگاری اشتباه میکنی - چیزهایی وجود دارند که علت ندارند - به‌علاوه اشتباه میکنی که این را یک تصور فراگیر در درک عمومی و در علم میدانی.

موجب‌انگار: خب یک داستان هست که در بحث قبلی شنیدم و فکر می‌کنم نشان میدهد که موجب‌انگاری جز درک عمومی است. خیال کن ماشینت غیژغیژ صدا میدهد. بنابراین آن را به یک تعمیرگاه میبری، بعد که برمیگردی تعمیرکار به تو می‌گوید متوجه غیژغیژ می‌شود اما آن را درست نکرده. چون هیچ علتی برای غیژغیژ صدا دادنش وجود نداشته است. تو می‌گویی منظورت این است که علت را پیدا نکرده‌ای؟ تعمیرکار جواب می‌دهد؛ نه منظورم این است که اجزای آن را از هم باز کردم و همه چیز را بررسی کردم، هیچ علتی وجود نداشت. خب سوال من این است؛ حالا وقت چه کاری است؟

ناموجب‌انگار: وقت این است که یک تعمیرکار دیگر پیدا کنی.

لینک

توهمات جمعی (قسمت چهارم - همرنگی با جماعت)

ایده پیروی (تبعیت) صرفاً یک انتخاب نیست، همه ما انسان‌ها ترجیح می‌دهیم که با گروه خودمان باشیم. انسان‌ها، گرگ تنها نیستند. ما از گونه جانداران گروهی هستیم. به طور کلی، عواقب انحراف از گروه برای انسان به معنای تنبیه است. به همین دلیل بسیاری از ما توافقات ضمنی گروهی را به چالش نمی‌کشیم. این تمایل برای پیروی و همرنگی با گروه، گاهی برای مقاصد خیرخواهانه استفاده می‌شود. با تمام این‌ها، هیچ چیز جادویی درباره توافق گروهی نیست که واقعیت یا حقیقتی متعالی یا الوهی را در آن تضمین کند. صرفاً ممکن است توافقی وجود داشته باشد چون هیچ کسی آن را به چالش نکشیده است.

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت ششم - ناموجبیت کوانتوم)

~ رابرت ام مارتین

ناموجب‌انگار: ولی از این گذشته من شنیده ام که دانشمندها می‌گویند در بعضی حوزه ها ثابت شده است که موجب‌انگاری واقعاً کاذب است.

موجب‌انگار: واقعاً؟ بیشتر برایم بگو.

ناموجب‌انگار: در فیزیک کوانتوم، فیزیک ذرات فوق العاده ریز، این طور است. قبلاً هم بحثی در این باره داشتیم.

موجب‌انگار: من آنجا نبودم.

ناموجب‌انگار: یک فیزیکدان در اتاق کناری است؛ بگذار از او خواهش کنم اینجا بیاید و درباره اش برای ما حرف بزند.

فیزیکدان: درست است. در فیزیک کوانتوم پذیرفته شده است که بعضی رویدادها را علتی موجبیت نمی‌دهد. دو نمونه اش را می‌آورم، اول یک عنصر رادیواکتیو را در نظر بگیرید. این که میگوییم رادیواکتیو است. یعنی هر اتم این ماده واپاشیده میشود - یعنی با انتشار موج یا ذره خاصی به چیز خیلی متفاوتی تبدیل می‌شود. مثلاً یک اتم از عنصر رادیواکتیو کربن۱۰ وقتی وا پاشیده میشود یک نوترینو و یک پوزیترون منتشر میکند و به عنصر متفاوت بور۱۰ تبدیل می‌شود. (مهم نیست این چیزها چه هستند برای مقصود شما اهمیتی ندارند.)

لینک

توهمات جمعی (قسمت پنجم - شغل)

چه انتظاراتی درباره شغل ایده‌آل خود داریم؟ از نظر ما دیگران چه مشاغلی را ایده‌آل می‌دانند؟

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت هفتم - اختیار)

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار: دقیقاً منظورت از اختیار چیست؟

ناموجب‌انگار: وقتی میگویم تو اختیار داری، یعنی میگویم اعمال تو بسته به تو هستند. یعنی تو واقعا آزادانه کاری را که انجام میدهی انتخاب میکنی، یعنی در کاری که میکنی مجبور نیستی یا انتخاب میکنی چه کار کنی. وقتی تو کاری را به اختیار خودت انجام میدهی، میتوانسته ای طور دیگری عمل کنی، چون کاری که کرده ای بسته به انتخاب خودت بوده است و میتوانسته ای انتخاب دیگری بکنی.

موجب‌انگار: و تو به اختیار معتقدی؟

ناموجب‌انگار: بله، من فقط ناموجب‌انگار نیستم. بلکه به قول فلاسفه آزادی گرا هم هستم. ناموجب‌انگارها باور دارند بعضی چیزها بی علت اند، آزادی گراها باور دارند انسانها اختیار یا اراده آزاد دارند.

موجب‌انگار: یک دقیقه صبر کن، به یکی از شرکت کننده هایی که در بحث مربوط به فلسفه سیاسی بود، آزادی گرا می‌گفتند، این اسم به معنی داشتن این دیدگاه بود که حکومت باید محدودیت هایش برای مردم را از جنبه‌های مختلف به حداقل برساند...

لینک

توهمات جمعی (قسمت ششم - آرزوها)

بسیاری از مواقع وجود دودستگی صرفاً یک توهم است. از سوی دیگر، ما نباید تفاوت‌های واقعی را لاپوشانی کنیم، در عوض ما فرهنگی را می‌خواهیم که در آن محترمانه با یکدیگر رفتار کنیم تا درباره تفاوت‌ها به شکل کارآمدی قضاوت کنیم. از سوی دیگر، اتحاد برای اتحاد، توافق کاذب است. با وجود این، بزرگ‌ترین تغییرات زمانی رخ می‌دهد که افرادی کنار هم جمع شوند که هرگز فکرش نمی‌کردیم حتی با یکدیگر صحبت کنند و بتوانند بر سر یک هدف مشترک زمینه مشترکی را ایجاد کنند.

لینک
@science4lifee

Everyone you meet is fighting a battle you know nothing about. Be kind. Always.

@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت هشتم - ناسازگاری مسئول بودن و موجبیت)

~ رابرت ام مارتین

ناموجب‌انگار: یکی از دلایل اصلی من برای این که فکر می‌کنم اعمال آدم‌ها موجبیت علی ندارند، این است که اینطور تلقی از آدم‌ها به نظر من غیراخلاقی است. با این تصور شانی را که آدم‌ها سزاوارش هستند به آن‌ها نمی‌دهیم. یعنی توهین آمیز و تحقیر کننده است. این تصور آن‌ها را تا سطح حیوان یا ماشین پایین می آورد.

موجب‌انگار: عجب، به گمانم تصور خیلی فکربرانگیزی است، اما با تو همدلی ندارم. اول از همه قبول ندارم این تصور از آدم‌ها که اعمالشان موجبیت یافته‌اند واقعاً توهین به آن‌ها باشد یا شانشان را از آنها سلب کند اما دوم اینکه به نظر من مسئله واقعی در اینجا این نیست که آیا فلان طرز تلقی از آدم‌ها برازنده است یا نه بلکه مسئله این است که آیا آن طرز تلقی صادق است یا کاذب.

ناموجب‌انگار: ببین استدلال من این نیست که اگر [اعمال] آدم‌ها موجبیت یافته باشند خیلی بد می‌شود. بنابراین آن‌ها موجبیت یافته نیستند. قبول دارم که خیلی بد می‌شود، اما این نتیجه از آن به دست نمی‌آید. استدلال من این است که کل تصوری که ما از آدم‌ها داریم با موجبیت علی ناسازگار است، این تصور به قدری عمیق در کل نگاه ما به آدم‌ها ریشه دوانده است که برای این که آن‌ها را موجبیت یافته بدانیم باید همه طرز تلقی‌مان از آدم‌ها را تغییر بدهیم.

لینک

توهمات جمعی (قسمت هفتم - آموزش)

چه آموزشی برای شما مطلوب است؟ برای چه به دانشگاه می‌روید و دانشگاه ایده‌آل برای شما چه دانشگاهی است؟ آموزش همیشه بهترین تساوی‌بخش بوده است و خواهد بود؛ بهترین وسیله برای قادر کردن مردم تا واقعاً زندگی مطلوبشان را هدایت کنند. زندگی‌ای که شاید برای عده‌ای رفتن به دانشگاه و برای دیگران تجارت باشد. اما ما درباره آموزش دچار چه توهماتی هستیم؟

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت نهم - موجب‌انگاری ملایم [سازگارانگاری])

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار: تا حالا به بحث بین شما دو نفر ناموجب‌انگار و موجب‌نگار شدید گوش میدادم با موجب‌انگار شدید موافقم که هر عمل انسانی به طور کامل با علت‌ها موجبیت پیدا می‌کند. یعنی این همان موضع موجب‌انگاری است و موجب‌انگار شدید و من هر دو موجب‌انگار هستیم. اما از این نتیجه‌گیری از موجب‌انگاری خوشم نمی آید که باید مسئولیت، ستایش و سرزنش و اخلاق همه را کنار بگذاریم. واقعا موجب‌انگاری به معنی تمام این هاست؟

موجب‌انگار ملایم: اینجاست که من ممکن است بتوانم چیزی اضافه کنم. من هم موجب‌انگار هستم. این طوری سه تا می‌شویم. اما من به مسئولیت اخلاقی، ستایش و سرزنش باور دارم. به نظر من، با این که موجب‌انگاری صادق است، غالباً این طور است که آدم‌ها می‌توانسته اند به جای عملی که کرده‌اند عمل دیگری انجام بدهند و بنابراین اخلاق دلیلی دارد: وقتی عملی که آن‌ها کرده‌اند بد بوده است و (غالبا) می توانسته اند طور دیگری عمل کنند. آن وقت آنها باید طور دیگری عمل میکرد‌ه‌اند. یادت هست موجب‌انگار گفت اینکه آیا آدم‌ها همیشه موحببت یافته علی اند و این که آیا آن‌ها می توانسته اند طور دیگری عمل کنند دو مسئله متفاوت است؟ من با او موافقم. به نظر من، آدم‌ها همیشه موجبیت یافته علی اند اما آن‌ها گاهی میتوانسته اند طور دیگری عمل کنند...

لینک

توهمات جمعی (قسمت هشتم و پایان - هنجارهای اجتماعی)

هنجارهای فرهنگی عموماً بازتاب اجماع جمعی نسل گذشته است، نه نسل ما. روی‌هم‌رفته، به این دلیل که ما در میان آن‌ها متولد می‌شویم، صرفاً فرض می‌کنیم که این توافق جمعی بازتاب چیزی راستین و خیر است که مردم واقعاً می‌خواهند. اما این درست نیست. بسیاری از هنجارها کاملاً دلبخواهانه است و ما باید به هنجارها مشکوک باشیم. زیرا هنجارها می‌توانند مدت زیادی وجود داشته باشند، نه به این دلیل که هرگز درست بوده‌اند، بلکه چون مردم به آن‌ها تردید نکرده‌اند...

لینک
@science4lifee

~ Naked (1993)

@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت دهم - کارکرد ستایش و سرزنش)

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار ملایم: به نظر من سرزنش وقتی بجاست که تصمیم‌های شخص در آن کار دخیل باشند، حتی اگر زنجیره رویدادهای قبلی به‌طور کامل موجبیت یافته باشند. دلیلش به چیزی مربوط میشود که به نظر من سرزنش کلا برای آن است. به نظر من سرزنش آدم‌ها - مثلاً اینکه با جدیت به آن‌ها بگویی کاری که کرده‌اند غلط بوده است، راهی است برای اینکه کاری کنی آن‌ها که موقعیتی شبیه آن پیش آمد طور دیگری عمل کنند. بنابراین سرزنش قرار است به هر وضعیت آتی که کمابیش شبیه قبلی است یک عامل علی دیگر اضافه کند. با این امید که این عامل دیگر بتواند موجب شود، شخص تصمیم دیگری بگیرد و این طوری جلوی اعمال بعدی از آن قبیل را در آینده بگیرد. بنابراین مثلاً وقتی رفقای گیاه خوار سالی که برای حقوق حیوانات فعالیت میکنند او را برای سفارش برگر به جای سالاد سرزنش میکنند. کاری که آن‌ها میخواهند انجام بدهند این است که این سرزنش موجب شود سالی دفعه بعد تصمیم بگیرد سالاد سفارش بدهد. بنابراین سرزنش یک نوع کاری است که ما از طریق آن سعی می‌کنیم بر تصمیم ها تأثیر بگذاریم، سرزنش در بعضی شرایط موجب می‌شود شخص تصمیم دیگری بگیرد و بنابراین طور دیگری عمل کند.

دیرباور: و به عکس برای ستایش؟

لینک