عقلانیت (قسمت ۲.۱ - یک مسئله‌ی ساده‌ی منطق)

~ استیون پینکر

اگر قرار باشد چیزی در مرکز و هسته عقلانیت باشد، مطمئناً آن چیز باید منطق باشد. نمونه اولیه یک استنتاج عقلی، قیاس است. «اگر الف سپس ب. الف، آنگاه ب». یک مثال ساده را در نظر بگیرید.
فرض کنید در یک طرف سکه‌ای که در کشوری ضرب شده، تصویر یکی از حاکمان برجسته قرار دارد و در طرف دیگر، نمونه ای از گونه های جانوری باشکوه آن کشور نقش بسته است. حال یک قانون سادۀ اگر... آنگاه... را در نظر بگیرید: «اگر در یک روی سکه ای تصویر پادشاه باشد، آنگاه در طرف دیگر یک پرنده قرار دارد». در اینجا چهار سکه وجود دارند که یک پادشاه، یک ملکه، یک گوزن و یک اردک را نشان میدهند. کدام یک از سکه ها را باید بچرخانیم تا مشخص شود که این قانون نقض شده است یا نه؟

لینک

~ رضا یعقوبی

@science4lifee

یه زمان تو بازی‌ GTA از این هواپیماهای شخصی استفاده می‌کردیم. مدل‌های خاصی تولید شده که در حدود ۲۰۰ کیلو وزن دارند (نگران نباشید پایه دارند)، در حدود ۱۰۰۰ متر بالا میرن و سرعتی در حدود ۷۵ کیلومتر بر ساعت و میتونید بین ۳۰ تا ۴۵ دقیقه باهاشون پرواز کنید. البته من همین موارد یادمه و شاید الان بهتر هم شده باشند.

Personal ultralight aircraft Martin Jetpack from the New Zealand company Martin Aircraft with a maximum speed of 74 km / h.

@science4lifee

تاریخ مختصر علم (قسمت هجدهم - عالم ساعت‌وار)

~ ویلیام باینم

انقلاب آمریکا (که جنگ استقلال آمریکا نیز نامیده می‌شود) در سال ۱۷۷۶، انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ و انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ هر یک سریعاً شکل جدیدی از حکومت و نظم اجتماعی تازه ای پدید آوردند. انقلاب نیوتنی نیز چنین کاری کرد. معدود کسانی هستند که درباره انقلاب نیوتنی شنیده باشند، ولی این انقلاب به اندازه همه آن انقلاب‌ها مهم است و با این که نه سال‌ها بلکه دهه‌ها طول کشید تا اثرش پدیدار شود، پیامدهایش بسیار عمیق بودند. انقلاب نیوتنی دنیایی را توصیف می‌کند که در آن زندگی می‌کنیم.
سر آیزاک پس از مرگش در سال ۱۷۲۷ کماکان بر فراز قله علم قرن هجدهم ماند. افراد میخواستند در هر حوزه ای از پژوهش و تحقیق مانند «نیوتن» باشند. آدام اسمیت میخواست نیوتن اقتصاد باشد؛ بعضی ویلیام کالن را نیوتن پزشکی مینامیدند؛ جرمی بنتام کوشید تا نیوتن اصطلاحات سیاسی و اجتماعی شود. همه آنها در جست وجوی یک قانون یا اصل عمومی بودند که رشته‌شان را یکپارچه کند، درست همان طور که گرانش نیوتن عالم را در پیشروی منظم و باشکوهش در گذر فصل‌ها و سال‌ها یکپارچه نگاه می‌داشت. آن چنان که الکساندر پوپ شاعر به شوخی گفت: «طبیعت و قوانین طبیعت، در تاریکی شب نهفته بودند. خداوند گفت نیوتن بیاید! و همه چیز روشن شد.»

لینک

یکی از معروف‌ترین نمایش‌هایی که در اوج شکوفایی ژانر بازی از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ از تلویزیون پخش شد «بیا معامله کنیم» بود. مجری این برنامه یعنی مونتی هال، چنان شهرتی یافت که معمایی در حیطهٔ نظریهٔ احتمالات را که تا حدودی براساس محتوای این برنامه شکل گرفته بود به نام او نام گذاری کردند. در این برنامه، یک شرکت کننده با سه در روبه رو می‌شود. پشت یکی از درها، یک ماشین نو و شیک قرار دارد. پشت دو در دیگر دو بز قرار دارند. شرکت کننده دری را انتخاب می کند، مثلاً در شماره ۱، سپس برای ایجاد تعلیق، مونتی یکی از دو در دیگر، مثلاً در شمارهٔ ۳ را باز می‌کند و یک بز را نشان می‌دهد. بازهم برای تعلیق بیشتر، او به شرکت کننده این فرصت را می‌دهد که یا به انتخاب اصلی خود پایبند بماند یا به در باز نشده تغییر مسیر دهد. فرض کنید شما شرکت کننده مسابقه هستید. چه کاری باید انجام دهید؟

(کسانی که از قبل با موضوع آشنا هستند، لطفا پا برهنه وسط نپرند.)

@science4lifee

عقلانیت (قسمت ۳.۱ - یک مسئلهٔ سادهٔ احتمال)

~ استیون پینکر

یکی از معروف‌ترین نمایش‌هایی که در اوج شکوفایی ژانر بازی از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ از تلویزیون پخش شد «بیا معامله کنیم» بود. مجری این برنامه یعنی مونتی هال، چنان شهرتی یافت که معمایی در حیطهٔ نظریهٔ احتمالات را که تا حدودی براساس محتوای این برنامه شکل گرفته بود به نام او نام گذاری کردند. در این برنامه، یک شرکت کننده با سه در روبه رو می‌شود. پشت یکی از درها، یک ماشین نو و شیک قرار دارد. پشت دو در دیگر دو بز قرار دارند. شرکت کننده دری را انتخاب می کند، مثلاً در شماره ۱، سپس برای ایجاد تعلیق، مونتی یکی از دو در دیگر، مثلاً در شمارهٔ ۳ را باز می‌کند و یک بز را نشان می‌دهد. بازهم برای تعلیق بیشتر، او به شرکت کننده این فرصت را می‌دهد که یا به انتخاب اصلی خود پایبند بماند یا به در باز نشده تغییر مسیر دهد. فرض کنید شما شرکت کننده مسابقه هستید. چه کاری باید انجام دهید؟
تقریباً همه مکث می‌کنند. آن‌ها تصور می‌کنند که از آنجایی که خودرو به طور تصادفی در پشت یکی از این سه در قرار گرفته و در شمارهٔ ۳ حذف شده، اکنون شانس پنجاه پنجاه وجود دارد که ماشین پشت در ۱ یا ۲ باشد. اگرچه عوض کردن نظر هیچ ضرری ندارد، اما شرکت کنندگان بر این باورند که هیچ فایده ای هم ندارد. بنابراین آنها به دلیل محافظه کاری، غرور یا پیش بینی اینکه پشیمانی ناشی از تغییر اشتباه، گزنده تر از خوشحالی حاصل از انتخاب درست است، همچنان به اولین انتخاب خود پایبند می‌مانند...

لینک

عقلانیت

۱. حیوان چقدر عاقل است؟
◉ ۱.۱ سه مسئله‌ی ساده‌ی ریاضی ◉ ۲.۱ یک مسئله‌ی ساده‌ی منطق ◉ ۳.۱ یک مسئله‌ی ساده‌ی احتمال ◉

از نظر بودریار مهم‌ترین و سرنوشت­ سازترین دگرگونی که در دوره­ٔ اخیر [دوران پست مدرن] رخ داده و جامعه و فرهنگ و همه چیز را دگرگون ساخته است، پیدایش «هایپررئالیتی» یا فراواقعیت است. در هایپر رئالیتی، بخش‌هایی از واقعیت در راستای منافع خاصی، بیش از حد بزرگ و بخش‌هایی از آن، بیش از حد کوچک می‌شود و بنابراین، یک فهم دستکاری شده در راستای منافع خاص عرضه می‌گردد.
ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مهم‌ترین کالا در آن اطلاعات است و ما دائما در حال خرید و مصرف اطلاعات از منابع و مجاری متکثر هستیم. این در حالی‌ست که ما به خود واقعیت و آن رویدادی که در رسانه‌ها گزارش می‌شود دسترسی نداریم، بلکه به اطلاعاتی که آن‌ها در اختیار ما می‌گذارند دسترسی داریم؛ که اغلب توسط آن‌ها مصادره به مطلوب و به شکلی خاص نمایش داده می‌شود. بر این اساس، در این دوران تصاویری شبیه سازی شده از واقعیت خلق می‌شود که واقعیت را همچون سیاهچاله­ٔ عظیمی به سوی خود می­‌کشد و نابود می‌سازد.
این شبیه‌سازی‌ها انقدر زیاد شده‌اند که به تعبیر بودریار «امر واقع به قتل رسیده است» و واقعیت چنان کم‌اهمیت شده که انگار وجود ندارد.

@science4lifee

شیرجه زدن در خاک

اینا تو جزیره‌ی پنتیکاست زندگی می‌کنند، و بانجی جامپینک واقعی هم انجام میدن که حدود سی متر ارتفاع داره، بعدها با تقلید ازشون ما هم یه نمونه پرش ایمن از ارتفاع رو درست کردیم. همزمان با برداشت سیب‌زمینی این نمایش رو اجرا می‌کنند تا کیفیت محصولات رو تضمین کنند و همینطور شجاعت و مردانگی خودشون رو اثبات کنند. زن ها حق این کار رو ندارند و صرفا میرقصن.
به پاهاشون شاخه انگور میبندن و دستاشون رو میزارن روی سینه و با کله زمین رو لمس می‌کنند.

لینک
@science4lifee

در ژاپن اعداد خجالت نمی‌کشند! مقایسه ایران و ژاپن

~ مجتبی لشکربلوکی

در ژاپن هر کسی دیپلم داره، مفاهیم اولیه آمار رو به صورت کامل بلده و می‌تونه با نرم‌افزارهای تحلیل آماری کار کنه و نمودار و تحلیل براش کار ساده‌ایه. از سوم ابتدایی تا دیپلم، از دانشکده‌های فنی تا دانشکده‌های علوم سیاسی، حقوق و روانشناسی، حداقل نصف وقت افراد صرف آمار، تحلیل و مدل‌سازی ریاضی پدیده‌ها و رویدادها می‌شه. حتی یک میوه‌فروشی کوچیک محلی هم برید، طرف از کشو چندتا برگه پر از جدول و نمودار درمیاره و می‌گه مثلا فروش گوجه گیلاسی بعد از کرونا، سی درصد کمتر شده، یا نسبت به قبل، مردم بیشتر اول صبح خرید می‌کنن! و بعدش طبق چیزی که به دست آورده برنامه‌ریزی کاری آینده رو انجام می‌ده.
در ژاپن ریزترین مسائل هم به صورت آماری بررسی می‌شن. مثلا مدرسه‌ای که من درس می‌دم، هر ماه یه نمودار بهمون می‌دن که چند درصد از کسانی که کلاس آزمایشی میان، واقعا برای ثبت‌نام برمی‌گردن و هر معلم چند درصد در جذب شاگردان آزمایشی موفق بوده...

لینک

مشکل انجمن اطلاعات بی‌فایده رو حل کنید.

@science4lifee

تاریخ مختصر علم (قسمت نوزدهم - نظم بخشیدن به دنیا)

~ ویلیام باینم

سیارهٔ ما خانهٔ تنوع اعجاب انگیزی از گیاهان و حیوانات است. هنوز دقیقاً نمی‌دانیم که چند گونه حشره یا جانور دریایی وجود دارد. البته به حق نگران هستیم که نژاد بشر از شمار آن‌ها بکاهد. تقریباً مرتب در اخبار حرف «گونه‌های در معرض خطر»، مانند پانداهای بزرگ و ببرهای هندی به میان می‌آید، قسمت مهم در این عبارت برای ما، مردمانی که نگران این موضوع هستیم، «در معرض خطر» است، اما برای دانشمندان قسمت «گونه» هم به همان اندازه اهمیت دارد. از کجا می‌دانیم پاندا همان خرس قهوه‌ای نیست یا گربهٔ وحشی با گربه خانگی ای که ناز و نوازشش می‌کنیم چه فرقی دارد؟
در سفر پیدایش در تورات آمده که بر عهده حضرت آدم گذاشته شد که در باغ عدن بر تمامی گیاهان و حیوانات نام بگذارد. همه گروه‌های بشری شیوه ای برای سازمان دهی به دنیای زنده اطرافشان داشته اند. در تمام زبان‌ها نام‌هایی برای گیاهان و حیواناتی که مردم استفاده می‌کنند وجود دارد، حال چه کشت شوند، چه گردآوری شوند، چه برای حمل و نقل یا استفاده از گوشت یا شیرشان پرورش داده شوند...

لینک

از نشانه های زوال عقل بحث با استاد معارفه.

_κοsαr_

اگر شما در چنین موقعیتی بودید، برای رسیدن به کم‌ترین مجازات چه پاسخی می‌دادید؟ با در نظر گرفتن همهٔ حالات...

(اگر از قبل با موضوع آشنا هستید لطفاً پاسخ ندهید.)

@science4lifee

رقص یک فعالیت بدنی مناسب برای همه‌ی سنین است. محدودیت چندانی هم از نظر مکانی ندارد، می‌توانید در همه جا تمرین و اجرا کنید. رقص استرس را کاهش می‌دهد، روابط را توسعه می‌دهد، مردم را به هم پیوند می‌زند و احساس شادی و با هم بودن را افزایش می‌دهد. می‌توانید به تنهایی در جلوی آینه یا با دوستان برقصید...

موقع رقص مراقب دور و اطراف هم باشید، در ایران دیده شده گروهی از افراد دچار آتاویسم شده اند و دارای خصوصیات متوحشی هستند.

لینک ¹ ² ³ آتاویسم

@science4lifee

درباره نوازش کردن و بغل کردن همدیگه هم نگم براتون. توافقی باشه‌: ایرادی ندارد.
New study highlights the benefit of touch on mental and physical health

Through a large-scale analysis, researchers have uncovered the ways in which consensual touch can benefit a person's physical and mental wellbeing.

لینک
@science4lifee

عقلانیت (قسمت ۴.۱ - یک مسئلهٔ سادهٔ پیش‌بینی)

~ استیون پینکر

زمانی که به نسبت دادن اعداد به رویدادهای ناشناخته عادت کردیم می‌توانیم شهود خود را در مورد آینده اندازه‌گیری کنیم و به صورت کمّی درآوریم. پیش‌بینی رویدادها تجارتی بزرگ است و باعث آگاهی بخشی دربارۀ سیاست، سرمایه‌گذاری، مدیریت ریسک و کنجکاوی‌های معمولی درباره آنچه قرار است در جهان اتفاق بیفتد می‌شود. هر یک از رویدادهای زیر را در نظر بگیرید و برآورد خود از احتمال وقوع آن را طی دهه آینده بنویسید. بسیاری از این رویدادها بسیار بعید به نظر می‌رسند، بنابراین بیایید تمایزهای دقیق‌تری را در انتهای پایینی مقیاس ایجاد کنیم و یکی از احتمالات زیر را به هر یک اختصاص دهیم: کمتر از ۰٫۰۱ درصد، ۰٫۱ درصد، ۰٫۵ درصد، ۱ درصد، ۲ درصد، ۵ درصد، ۱۰ درصد، ۲۵ درصد و ۵۰ درصد یا بیشتر.
۱- عربستان سعودی در حال ساخت سلاح هسته‌ای است.
۲- نیکلاس مادورو از ریاست جمهوری ونزوئلا استعفا می‌دهد.
۳- روسیه رئیس جمهور زن دارد.
۴- جهان به یک بیماری همه‌گیر جدید و حتی کشنده‌تر از کووید-۱۹ دچار می‌شود.
۵- ولادیمیر پوتین طبق قانون اساسی از نامزدی دوباره به عنوان رئیس جمهور روسیه منع شده و همسرش جای او را در صندوق رای می‌گیرد و این امکان را به پوتین می‌دهد که کشور را از پشت پرده اداره کند.
۶- اعتصاب‌ها و شورش‌های گسترده، نیکلاس مادورو را مجبور به استعفا از ریاست جمهوری ونزوئلا می‌کند.
۷- یک ویروس تنفسی در چین از خفاش به انسان جهش پیدا می‌کند و بیماری همه‌گیر جدید و حتی کشنده‌تری از کووید-۱۹ شیوع پیدا می‌کند.
۸- پس از اینکه ایران، سلاح هسته‌ای تولید و آن را در یک انفجار زیرزمینی آزمایش می‌کند، عربستان سعودی در واکنش به آن، برنامهٔ سلاح هسته‌ای خود را توسعه می‌دهد...

لینک

شکستن طلسم
دین به عنوان پدیده‌ای طبیعی

~ دنیل دنت
@science4lifee