تاریخ مختصر علم (قسمت ۲۱ - تکه‌های کوچکی از ماده)

~ ویلیام باینم

اتم در قدیم شهرت خوبی نداشت. مفهوم یونانیان باستان از اتم را، به صورت بخشی از عالم که تصادفی و فاقد هدف است به خاطر دارید؟ پس چگونه شد که امروزه عالم ساخته شده از اتم ها را این قدر طبیعی می‌دانیم؟
اتم جدید زاییدهٔ فکر یک کوییکر بسیار محترم به نام جان دالتون (۱۷۶۶-۱۸۴۴) بود. دالتون پسر یک بافنده بود و در نزدیکی لیک دیستریکت محل تولدش به مدرسه رفت. در ریاضیات و علوم استعداد ویژه ای داشت و ریاضیدان نابینای مشهوری به جاه طلبی‌های علمی او پروبال داد. دالتون به نزدیکی منچستر نقل مکان کرد، جایی که در اوایل انقلاب صنعتی شهری پررونق و به سرعت در حال رشد بود و کارخانه ها بر ساخت همه نوع کالایی مسلط شده بودند. در آنجا به تدریس خصوصی و تدریس در دانشگاه پرداخت. او اولین کسی بود که درباره رنج‌ها و ناراحتی هایش از کوررنگی صحبت کرد. کوررنگی تا سال‌ها «دالتونیسم» نامیده میشد. اگر کسی را میشناسید که گرفتار کوررنگی باشد، احتمالاً پسر است، چون دخترها بسیار به ندرت به آن مبتلا میشوند...

لینک

ذهن فریبکار شما (قسمت ۱ - ضرورت اندیشیدن درباره‌ٔ تفکر)

~ استیون نوولا

در این دوره مفهوم فراشناخت، یا اندیشیدن درباره‌ی خود تفکر را بررسی و سعی می‌کنیم شما را به مهارت های تفکر نقاد مجهز کنیم. کسب مهارت های تفکر نقاد، توانمندکننده، رهایی بخش و سازوکاری دفاعی در مقابل جهانی است که در آن زندگی می‌کنیم. در ابتدای این دوره با مفهوم فراشناخت و لزوم یادگرفتن آن آشنا می شوید. علاوه بر این، با ارائه‌ی مثال هایی از اهمیت تفکر نقاد در زندگی روزمره، هدف این دوره را به طور کلی مرور می کنیم.

منطق و تفکر نقاد
علم و باور در تمام ابعاد زندگی و فرهنگ و تمدن ما حضور دارد. ما هر روز محصولاتی می خریم که شامل مدعاهایی، صریح یا ضمنی، هستند و ما برای خریدی مناسب و درست باید بتوانیم صحت این مدعاها را ارزیابی کنیم.
از تفکر نقاد برای بررسی نحوه‌ی اداره‌ی جامعه هم استفاده می کنیم. جمعیت زمین از مرز هفت میلیارد نفر گذشته و باید بتوانیم به نحوی تعادل منابع و جمعیت را حفظ کنیم. ناچاریم فرآورده های بهداشتی و دارویی را بخریم و تصمیم بگیریم چه غذایی بخوریم و چه تغییراتی در سبک زندگی خود بدهیم تا سالم بمانیم. این ادعاها، مبتنی بر منطق و شواهد هستند. در نتیجه به تفکر نقاد نیاز داریم تا بتوانیم آن‌ها را به درستی ارزیابی کنیم...

لینک

شتاب یک نمونه از پهپادهای FPV

Acceleration of the FPV drone to 200 km/h per second.

@science4lifee

در اینجا هم یک نمونه پهپاد از شرکت «خدایان پهپاد هلند» رو میبینیم که حداکثر سرعتی برابر با ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت دارد. و البته مدل‌های مسابقه ای این پهپادها در حدود ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت هم رکورد زده‌اند.

مرتضی مطهری
اصول فلسفه و روش رئالیسم/ نوشته‌ی محمدحسین طباطبایی/ پاورقی‌ها از مرتضی مطهری/ جلد پنجم/ ص ۸۰/ انتشارات صدرا/ ۱۳۹۴

چند نکته:
۱- بخش اعظم تاریخ حیات - حدوداً سه میلیارد سال نخست - در سیطره‌ی تولید مثل غیر جنسی (asexual reproduction) در پریوکاریوت‌ها، شامل آرکی‌ها و باکتری‌ها، بوده است، و تولید مثل جنسی بسیار دیر وارد عرصه‌ی حیات شد، نه «تقریباً از اوایل پیدایش حیات».

۲- نخستین شواهد فسیلیِ به‌دست‌آمده از تولید مثل جنسی (sexual reproduction) در یوکاریوت‌ها مربوط به دوره‌ی اِستنین (Stenian Period) است، یعنی یک میلیارد تا یک میلیارد و دویست میلیون سال قبل.

۳- اهمیت تولید مثل غیر جنسی در قدرت تکثیر بالای آن است ولی فاقد مزایایی است که تولید مثل جنسی دارد، به‌رغم توان تکثیر پایین‌تر آن.
در تولید مثل جنسی ژن‌ها بسیار بهتر بُر می‌خورند و از این رو، تنوع ژنی بسیار بالایی در زاده‌ها ایجاد می‌شود، جاندار تغییرات تکاملی سریع‌تری از سر می‌گذراند و همین امر موجب می‌شود در مقابل تغییرات محیطی توان سازگاری افزون‌تری پیدا کند. همچنین، میزان انباشت جهش‌های زیان‌رسان را کاهش می‌دهد‌.

۴- با توجه به مزایایی که برای تولید مثل جنسی مختصراً ذکر شد یوکاریوت‌ها، از جمله گیاهان و حیوانات، این شیوه‌ی استمرار و زادآوری را طی تکامل حیات ترجیح دادند و تاکنون حفظ کرده‌اند.
با این همه، محتمل است اگر در مسیر آتی تکامل به شیوه‌ی زادآوریِ پرسودتری دست یافتند، تولید مثل جنسی را کنار بگذارند و روش جدید را بکار گیرند.

۵- تولید مثل غیر جنسی در سیاره‌ی ما بسیار بسیار بسیار بیشتر از تولید مثل جنسی انجام می‌شود. کافی است در نظر بگیریم که جمعیت باکتری‌های زمین پنج میلیون تریلیون تریلیون تخمین زده می‌شود، یعنی یک ۵ با ۳۰ صفر در مقابل آن!

۶- حضور جنس نر و ماده برای ادامه‌ی نسل فقط در یوکاریو‌ت‌هایی که زادآوری جنسی دارند ضرورت دارد، نه همه‌ی گونه‌های حیات (رک. مورد ۵).

۷- مسلماً چنین حیات متنوعی نمی‌تواند به‌یُمنِ «تصادف» پدید آمده باشد.
انتخاب طبیعی بسیار حساب‌شده و سخت‌گیرانه کار می‌کند و در فرآیند گزینش جهش‌های مناسب و سازگار با بقای جاندار، شانس و تصادف (chance) نقشی در آن ایفا نمی‌کند.

~ عبدالرضا شهبازی

ذهن فریبکار شما (قسمت ۲ - عصب‌شناسی باورها)

~ استیون نوولا

در این بخش به این موضوع می پردازیم که چرا آدمی به باورهای خود اعتقاد دارد. انسان موجودی است هیجانی، و این موضوع تأثیر زیادی بر نحوه‌ی استدلال ما دارد. در این بخش با ساختار عصبی مغز و ربط آن با توجیه باورها و همچنین تأثیر پذیری مغز از کشش‌ها و هیجان‌های انسانی آشنا می‌شوید. علاوه بر این، یاد می‌گیرید چه چیزی برانگیزاننده‌ی این کشش انسانی به باور داشتن و چیزهایی است که به آن‌ها اعتقاد دارد. مقصود این است که با درک این انگیزش‌های انسانی، بتوانید بر آن‌ها چیره شوید یا دست کم از تأثیر آن‌ها بکاهید..‌

لینک

چون حوزه بحث ما فلسفه نیست، پس از این موضوعات گذر می‌کنم که تحمل مخالف لزوماً ربطی به اخلاق ندارد (بی‌تفاوت بودن). و همینطور تحمل مزاحم هم لزوما ربطی به منفعل بودن ندارد (جوک: کسانی که سبک زندگی شما را کنترل می‌کنند، شما را متهم به منفعل بودن می‌کنند). [مطالعه بیشتر]
همان‌طور که ژن‌ها از بدن ارگانیسم‌های زنده برای تکثیر خودشان استفاده می‌کنند، مِم‌ها نیز در مغزها و اذهان تکثیر می‌شوند و در این فرایند تکثیر مانند ژن‌ها دچار جهش (تغییر) می‌شوند و این نسخه‌های جهش‌یافته با هم و با سایر مِم‌ها بر سر گسترش حوزه نفوذ رقابت می‌کنند و در روند این رقابت به‌وسیله‌ی فرآیند انتخاب طبیعی غربال می‌شوند. برخی گسترش یافته و دامنه نفوذ و کاربرد وسیع می‌یابند و برخی محدود شده و یا حتا حذف می‌شوند و عرصه را به رقبا واگذار می‌کنند. اما چه معیاری در چهارچوب انتخاب طبیعی تعیین کنندهٔ بنیادین این رقابت بی‌رحمانه برای بقا است؟ پاسخ در یک کلام است: سازگاری!

- توسل به قوانین
- شش استدلال علیه حجاب اجباری
- حجاب و دام گناه: شرطی‌سازی اجتماعی

@science4lifee

حجاب و دام گناه: شرطی‌سازی اجتماعی

Hejab and the Guilt Trip: Social Conditioning

~ محمدرضا سلیمی

دام گناه نوعی مغالطه است که در آن افراد از طریق باورهایشان همدیگر را کنترل یا قضاوت می‌کنند. در این مغالطه، افراد مجبور می‌شوند در برابر عقایدی که دارند یا کاری که کرده‌اند احساس شرم یا گناه کنند. زمانی که احساس گناه یا احساس شرم جای استدلال عقلانی را بگیرد، مغالطه‌ی دام گناه اتفاق می‌افتد. مغالطه‌ی دام گناه خوراک خانواده‌ها و حکومت‌هاست. این مغالطه در آموزش نیز به وفور یافت می‌شود. برای مثال، وقتی معلمی به دانش‌آموزش می‌گوید: «خجالت نمی‌کشی که درس نمی‌خوانی»، یا والدینی که دخترانشان را عرصه‌ی اجتماع محدود می‌کنند، یا افرادی که درباره‌ی قیافه‌ی دیگران قضاوت منفی می‌کنند همه در دام مغالطه‌ی دام گناه افتاده‌اند.

مغالطه‌ی دام گناه با مغالطه‌ی توسل به شرم (appeal to shame) و مغالطه‌ی چراغ‌گاز (gaslight fallacy) ارتباط تنگاتنگی دارد. مغالطه‌ی توسل به شرم (توسل به خجالت) زمانی اتفاق می‌افتد که احساس شرم جای استدلال عقلانی را بگیرد. وقتی به فردی می‌گوییم خجالت بکش یا شرم کن، به‌جای ارائه‌ی دلایل منطقی، در دام مغالطه‌ی توسل به شرم افتاده‌ایم.

مغالطه‌ی چراغ‌گاز ترفندی است که فرد آگاهانه یا ناآگاهانه برای کنترل ذهن مخاطب از آن استفاده می‌کند و باعث می‌شود که مخاطب به توانایی‌اش شک کند. مغالطه‌ی چراغ‌گاز نوعی دستکاری در روح و روان افراد برای تحقیر آنهاست. برای مثال، وقتی به فردی می‌گوییم خیلی چاقی/خیلی لاغری، خیلی تنبلی، موهایت سفید شده، خیالاتی شدی، آلزایمر گرفتی، یا داری پیر میشی مرتکب مغالطه‌ی چراغ‌گاز شده‌ایم.

یکی از محدودیت‌های اجتماعی کنترل پوشش افراد جامعه به خصوص حجاب زنان با استفاده از مغالطه‌ی دام گناه است. در این مغالطه افراد نسبت به پوشش همدیگر حساسیت کاذب نشان می‌دهند. آنها تصور می‌کنند اگر افراد پوشش مناسبی نداشته باشند، گناه می‌کنند و در نتیجه باید از این کار شرمنده باشند. مغالطه‌ی دامن گناه از شرطی‌سازی اجتماعی نشئت می‌گیرد. شرطی‌سازی اجتماعی پدیده‌ای است که در آن افراد وادار می شوند در مواجهه با محرک‌های اجتماعی عکس‌العمل خاصی نشان دهند. برای مثال، در ایران دست دادن مرد با مرد نوعی شرطی‌سازی اجتماعی است، اما دست دادن مرد با زن از این پدیده تبعیت نمی‌کند، در حالی که دست دادن مرد با زن در برخی کشورها مرسوم و نوعی شرطی‌سازی اجتماعی است.

شرطی‌سازی اجتماعی با خطای شناختی عادت (habit bias) مرتبط است. در خطای شناختی عادت فرد فرض مسلم می‌گیرد که باید در موقعیتی خاص کار خاصی را انجام دهد. برای مثال، برخی افراد سیگاری معتقدند که بعد از نوشیدن چای سیگار می‌چسبد. یا وقتی ما برای تماشای فیلم به سینما می‌رویم، خودمان را مکلف می‌کنیم که تنقلات بخریم و در حین تماشای فیلم بخوریم. درواقع، اینطور تصور می‌کنیم که تماشای فیلم بدون تنقلات مزه نمی‌دهد. مسلماً، اینگونه عادت‌های کاذب هزینه‌های هنگفتی به دنبال دارد.

افراد در مواجهه با محرک‌های اجتماعی واکنش‌های گوناگون نشان می‌دهند. برای مثال، ممکن است افراد مذهبی و مقید با شنیدن صدای اذان روانه‌‌ی مسجد بشوند، در حالی که افراد غیرمذهبی به این محرک واکنش نشان نمی‌دهند یا حتی ممکن است صدای اذان را نشنوند. اگر تصور کنیم همه‌ی افراد باید در مواجهه با محرک‌ها و اطلاعات یکسان واکنش یکسان نشان دهند، در دام خطای شناختی واکنش روان‌شناختی (phsychology reactance) افتاده‌ایم‌.

اینکه «مردان» را شرطی‌ کنند که با نگاه کردن به «زنان» الزاماً «گناه» کنند نوعی «شرطی‌سازی اجتماعی» و «ایجاد ذهنیت کاذب» است. رابطه‌ی «گناه» با «نگاه» ذهنی است، نه عینی؛ ممکن است فردی «نگاه» کند اما «گناه» نکند و برعکس، هرچند ارتکاب گناه هم در این موقعیت محل مناقشه است.

زمانی جامعه احساس آرامش و آزادی می‌کند که افراد با باورهایشان، نه از جانب خودشان و نه از جانب حکومت، همدیگر را کنترل و قضاوت نکنند.

@science4lifee

از جمله مشکلات آقاییون وقتی خانم ها قهر می‌کنند:

@science4lifee

منحنی اخلاق
اینو بفرستید برای اون افرادی که نخست مترجم خوبی هستند و دوم اینکه دغدغهٔ ایرانی آزاد و سکولار دارند (دغدغه روشنگری و آگاهی مردم). همهٔ کتاب های مایکل شرمر ارزشمند هستند و بهش کم لطفی شده. این کتاب نشون میده که جهان از نظر اخلاقی در حال پیشرفته و این پیشرفت عمدتاً به دست نیروهای سکولار؛ روشنفکران، مروجان علم و عقلانیت هدایت میشه تا دین...

@science4lifee

ذهن فریبکار شما (قسمت ۳ - خطاهای ادراک)

~ استیون نوولا

برای درک ماهیت باور و تفکر انسان، باید بدانیم مغز ما چگونه اطلاعات را کسب و پردازش می‌کند. در بخش آغازین این گفتار، می خواهیم بفهمیم فعالیت‌های پنهان مغزی ما به چه صورت‌هایی فریبنده و برساخته است؛ و بدین منظور، به بررسی ماهیت ادراک می‌پردازیم و اینکه انسان چگونه بر اثر چیزهایی که به خیال خود درک می‌کند و چیزهایی که بدان توجه نمی کند فریب می خورد. در این بخش همچنین به موضوعاتی همچون کوری توجه، کوری تغییر و توهم بصری می‌پردازیم.

فریب مغز
ما به هیچ وجه نمی توانیم به آنچه می پنداریم، می بینیم یا ادراک می‌کنیم اعتماد کنیم. زیرا خطاهای زیادی در روش‌های برساختن این ادراک‌ها در مغز وجود دارد. 
ادراک‌های ما منفعلانه نیست. ادراک ما شبیه ضبط صوت یا دستگاه فیلم برداری نیست که جزئیات فقط روی آن ثبت شود. در واقع، مغز ما بر اساس بخش بسیار کوچکی از داده های اندام‌های حسی، به صورتی فعالانه، تصویری از آنچه پیرامون ما می گذرد می‌سازد؛ و همین موضوع فرصت‌های زیادی برای بروز تحریف و خطا فراهم می‌کند...

لینک

BEHIND EVERY BEAUTIFUL SMILE IN A WOMEN THERES BATTLES AND STRUGGLES, MENTALLY, SHE’S FIGHTING FOR A TRUE SMILE AND TRUE PEACE AND JOY!! 🥲 ❤️🕊️🕊️

@science4lifee

ذهن فریبکار شما (قسمت ۴ - نقاط ضعف و افسانه‌سازی‌های حافظه)

~ استیون نوولا

حافظه‌ی انسان نقاط ضعف و عیب‌های زیادی دارد. حافظه بیش از آن‌که ثبت منفعلانه‌ی وقایع و رویدادها باشد برساخت‌های ذهنی است که از فیلتر باورهای ما می‌گذرد و به مرور زمان در معرض آلایش¹ و تغییر شکل قرار می‌گیرد. حتی این امکان وجود دارد که خاطره‌ها درهم‌آمیخته یا کاملاً ساختگی باشند. بنابراین اعتماد بی‌چون و چرا به خاطرات ساده‌لوحانه است و باید قبول کنیم که در قبال محدودیت‌ها و نقاط ضعف حافظه، واقع‌بین و فروتن باشیم. بدون تأیید بیرونی و عینی نمی‌توانیم نسبت به دقت جزئیات خاطرات‌مان اطمینان داشته باشیم. تشخیص و اذعان به خطاپذیری حافظه‌ی انسان، گام مهمی در مسیر تفکر نقاد است...

لینک

تردمیل نخستین بار در سال 1818 توسط مهندس بریتانیایی ویلیام کوبیت به عنوان وسیله ای برای تنبیه و اصلاح زندانیان از طریق کار سخت اختراع شد که شامل یک چرخ بزرگ با پله‌های چوبی بود که زندانیان از آن بالا می رفتند و نیرویی تولید می کردند که می توانست برای کارهایی مانند آسیاب ذرت یا پمپ آب استفاده شود.
با این حال، تردمیل به زودی بیشتر به ابزاری برای شکنجه تبدیل شد تا توانبخشی. زندانیان مجبور می‌شدند تا 10 ساعت در روز در شرایط سخت روی تردمیل کار کنند و کار یکنواخت و طاقت‌فرسا باعث آسیب روحی و جسمی شدید می‌شد. حتی بین زندانیان پارتیشن نصب شد تا آن‌ها را از گفت‌وگو باهم بازدارند.

@science4lifee

ذهن فریبکار شما (قسمت ۵ - تشخیص الگو، دیدن چیزی که وجود ندارد)

~ استیون نوولا

ما تمایل زیادی به تشخیص الگو داریم. موضوعی که هم توانایی شناختی و هم نقطه‌ضعف محسوب می‌شود زیرا ممکن است الگوهایی ببینیم که واقعاً وجود ندارند. ما به‌طور مداوم الگوهایی خیالی را می‌بینیم که در «پاریدولیا»، «داده‌کاوی»، «شناسایی بیش‌فعالِ عاملیت»، و تفکر خرافی بروز و ظهور پیدا می‌کنند. علاوه‌بر این، حسی به ما می‌گوید آنچه فکر می‌کنیم واقعی است. مهارت‌های تفکر نقاد، روشی است برای غربال‌کردن همه‌ی چیزهای تصادفی و فراتررفتن از تمایل پیشرفته‌ی ما برای تشخیص مكرر الگوها، تا بتوانیم آنچه را واقعی است از آنچه به نظر می‌رسد واقعی باشد، تفکیک کنیم...

لینک

تاریخ مختصر علم (قسمت ۲۲ - نیروها، میدان‌ها و مغناطیس)

~ ویلیام باینم

اتم دالتون به پیدایش شیمی مدرن کمک کرد، اما راه دیگری نیز برای نگاه به اتم‌ها وجود داشت. اول این که اتم‌ها می‌توانستند کارهایی به مراتب بیش از ترکیب با یکدیگر و ساخت مواد مرکب انجام بدهند. اتم‌ها به سادگی وارد واکنش‌های شیمیایی نمی شوند. هم دیوی و هم برسلیوس به طرزی هوشمندانه از این واقعیت استفاده کردند که اگر از محلولی جریان الکتریکی عبور بدهند اتم ها به سمت قطب‌های مثبت یا منفی جذب می‌شوند: اتم‌ها بخشی از الکتریسیته نیز می‌شوند. در محلول آب دریا، چرا سدیم به سوی قطب منفی و کلر به سمت قطب مثبت حرکت می‌کند؟

لینک

ذهن فریبکار شما (قسمت ۶ - واقعیت برساخته)

~ استیون نوولا

هدف ما در اولین بخش دوره این است که به شما نشان دهیم آنچه ما واقعیت ادراک میکنیم، تا چه حد برساخته و غیرواقعی است. در بخش های قبلی این مسئله را بررسی کردیم که ادراک نه تنها بسیار فیلتر شده، که بر ساخته نیز هست. حافظه هم نه فقط برساخته است، بلکه در هر بار بازیابی تغییر میکند. مغز ما به چیزهایی که ادراک میکنیم، الگو نسبت می دهد و سپس به آن الگوها معنا می بخشد. در این بخش به شما نشان می دهیم که حس ما از خود و همچنین انچه به عنوان واقعیت ادراک میکنیم هم توهمی بر ساخته ی مغز است.

عملکرد مغز
شاید پایدارترین توهم برساخته‌ی مغز، این تصور باشد که ما یک آگاهی منسجم واحد هستیم. در حالی که واقعیت این است که نواحی مختلف مغز با یکدیگر در ارتباط هستند و در حین انجام وظایف خود پیوسته دچار تعارض می‌شوند...

لینک

این کتاب فوق العاده رو که لیست کردم از دست ندید. فقط فهرست رو ببینید! یکی از بهترین کتاب هایی که تو عمرم مطالعه کردم.

چون تو گروه کتابخوانی ارائه شده. مایل بودی، از طریق اونجا به مطالعه این کتاب بپرداز:
https://t.me/joinchat/QrnAMV7mJqOanhEr

تاریخ مختصر علم و عقلانیت رو هم کم کم ارائه میکنم. اوضاع یخورده زیادی پیچیده شده.