هانس روسلینگ در یک نظرسنجی متوجه میشه که در سوئد کمتر از یک‌چهارم مردم فکر میکردند که میانگین جهانی امید به زندگی الان اینقدر بالاست! روسلینگ اسم این مجموعه تحقیقات رو گذاشته بود «پروژه جهل». لوگوی پروژه هم عکس یک شامپانزه ست. چون به قول روسلینگ: «اگر گزینه‌ ها رو روی موز می‌نوشتم و به شامپانزه‌ های باغ‌وحش میدادم تا جواب درست رو انتخاب کنند، حتماً از آدم‌ها بهتر عمل میکردند.»

این چیپ های تو واکسن کوید که قرار بود زندگیمونو از دور‌ کنترل کنه رو کی روشنش میکنن؟
من خسته شدم از تصمیم گرفتن و‌ فکر‌ کردن

_Random guy_

تا اواخر قرن نوزدهم خیلی از کودکان قبل از رسیدن به پنج سالگی فوت میکردند. و این موضوع در گذشته وحشتناک تر هم بوده. وضعیتی که حتی ثروتمندان هم از اون در امان نبودند. چارلز داروین دو کودکش را در نوزادی و دختر نازنینش آنی را هم در ده‌ سالگی از دست داد.

Sources: Our World in Data, Roser 2016a, based on data from the UN Child Mortality estimates, http://www.childmortality.org/, and the Human Mortality Database, http://www.mortality.org/.

دیتون در سال ۲۰۱۳ می‌گوید: «امروزه حتی یک کشور در دنیا نیست که آمار مرگ‌ومیر نوزادان یا کودکانش نسبت به سال ۱۹۵۰ پایین‌تر نیامده باشد. (یعنی وحشتناک کاهش پیدا کرده)

As Deaton observed in 2013, “There is not a single country in the world where infant or child mortality today is not lower than it was in 1950.”

تا همین چند وقت پیش از هر صد مادر یکی موقع زایمان فوت میکرد. صد سال قبل تو آمریکا زایمان کردن اندازه سرطان پستان خطرناک بوده.

Source: Our World in Data, Roser 2016p, based partly on data from Claudia Hanson of Gapminder, https://www.gapminder.org/data/documentation/gd010.

به گفته‌ٔ پیتر هافمن فیزیک‌دان: «زندگی نبرد مرگبار زیست‌شناسی علیه فیزیک است.»
(سیستم‌های زنده مدام در حال مبارزه با فرسودگی فیزیکی هستند.)

As the physicist Peter Hoffman points out, “Life pits biology against physics in mortal combat.”

پینکر یه جا شرح میده که انسان خردمند (Homo sapiens) که همیشه خلاق (ever-creative) توصیف شده، برای مدت‌های طولانی با استفاده از روش‌های بی‌اثر و شارلاتان‌بازی و درمان‌های تقلبی (quackery) با بیماری‌ها مبارزه می‌کرد. مثل: دعا، قربانی، رگ‌زنی/فصد (bloodletting)، حجامت/بادکش (cupping)، خوراندن فلزات سمی (toxic metals)، هومیوپاتی و حتی روش‌های خرافی مثل فشار دادن یک مرغ زنده روی زخم عفونی تا وقتی که بمیرد.

اما نقطه عطف در این مبارزه از اواخر قرن ۱۸ با اختراع واکسیناسیون و سپس شتاب گرفتن در قرن ۱۹ با پذیرش نظریه میکروبی بیماری‌ها (germ theory of disease) بود. از این زمان به بعد ورق به نفع انسان برگشت.

اقدامات کلیدی در بهداشت عمومی که جان میلیاردها نفر را نجات دادند عبارت بودند از: شستن دست‌ها، روش بهتر مامایی (midwifery)، کنترل پشه‌ها، و به‌ویژه حفاظت از آب آشامیدنی از طریق ایجاد سیستم فاضلاب عمومی (public sewerage) و کلرزنی آب لوله‌کشی.

پیش از قرن ۲۰ شهرها مملو از کثافات و مدفوع، رودخانه‌ها آلوده و مثل لجن غلیظ بود (viscous with waste) و مردم مجبور به استفاده از آب گندیده و قهوه‌ای بودند. علت بیماری‌های همه‌گیر را میازما (miasmas) یا هوای بدبو و آلوده می‌دانستند.

تا اینکه جان اسنو (John Snow) اولین همه‌گیرشناس (epidemiologist) کشف کرد که وبا در لندن از طریق آب آلوده منتقل می‌شود. پزشکان خودشان یک خطر جدی برای سلامت بودند، چون بهداشت را رعایت نمی‌کردند. روپوش‌های آلوده به خون و چرک، دست‌های نشسته، نخ بخیه غیر استریل. بعدش ایگناز زملوایس (Ignaz Semmelweis) و جوزف لیستر (Joseph Lister) پیشگامان وادار کردن پزشکان به استریل کردن دست‌ها و تجهیزات بودند.

روش‌های ضدعفونی، بیهوشی، انتقال خون که جراحی را از شکنجه و قطع عضو به درمان تبدیل کردند. همچنین آنتی‌بیوتیک‌ها، پادزهرها و بیشمار پیشرفت پزشکی دیگر که به عقب راندن هجوم بیماری‌های مرگبار و همه‌گیر کمک کردند.

در گمنامی و بی سروصدا زحمت میکشند و تا امروز جون بیش از ۵ میلیارد انسان رو نجات دادن. فرقی نمیکنه خود این دانشمندان فراموش بشن یا دستاوردهایی که داشتند. همین که این اکتشافات رو نادیده می‌گیریم نشون میده ما چقدر نسبت به پیشرفت های زندگی امروز قدرنشناسیم.

بخشی از کتاب چگونه درباره چیزهای عجیب بیندیشیم؟

تجربیات نزدیک به مرگ

~ تئودور شیک و لوئیس ون

‍ 🔷به هوش مصنوعی نگویید ممنونم!

اگر فکر می‌کردید ارسال یک «ممنونم» بی‌هزینه است، بد نیست بدانید پشت هر جمله، هزاران سرور و پردازش پرمصرف فعالیت می‌کنند. این سرورها برای هر بار درخواست، حتی اگر فقط یک جملهٔ مؤدبانه باشد، برق زیادی مصرف می‌کنند.

بسیاری از ما هنگام تعامل با چت‌جی‌پی‌تی، به صورت طبیعی و مؤدبانه عمل می‌کنیم. می‌نویسیم «لطفاً بگو» یا «خیلی ممنونم». اما جالب است بدانید همین ادب ساده، هزینه‌ای بزرگ در مقیاس جهانی دارد.

«سم آلتمن» (Sam Altman)، مدیرعامل OpenAI، می‌گوید این ادب‌های کوتاه، سالانه ده‌ها میلیون دلار خرج روی دست شرکت می‌گذارند! موضوعی که شاید ابتدا شوخی به نظر برسد، اما پشتش واقعیتی پرهزینه نهفته است.

وقتی ادب با الکتریسیته محاسبه می‌شود
 یک توییت ساده از کاربری به نام tomiinlove کافی بود تا جرقه بحثی جنجالی را بزند: «چه‌قدر OpenAI برای تشکر و خواهش‌های کاربران برق مصرف کرده؟» پاسخ مدیرعامل OpenAI صریح و تأمل‌برانگیز بود: «ده‌ها میلیون دلار؛ اما ارزشش را دارد.»
اگر فکر می‌کردید ارسال یک «ممنونم» بی‌هزینه است، بد نیست بدانید پشت هر جمله، هزاران سرور و پردازش پرمصرف فعالیت می‌کنند. این سرورها برای هر بار درخواست، حتی اگر فقط یک جملهٔ مؤدبانه باشد، برق زیادی مصرف می‌کنند.

ادب، ابزار کنترل یا عامل مصرف؟
در یک پژوهش تازه از شرکت Future، از هزار نفر دربارهٔ رفتارشان با هوش مصنوعی سؤال شد. حدود ۷۰٪ از پاسخ‌دهندگان گفتند همیشه مؤدبانه با AI صحبت می‌کنند. حتی ۱۲٪ اعتراف کردند ادب را برای جلوگیری از شورش ربات‌ها رعایت می‌کنند! طنز ماجرا اینجاست که همین احترام‌گذاشتن شاید خودش به نوعی اتلاف انرژی و منابع باشد.

آیا ادب واقعاً تأثیر دارد؟
نویسنده‌ای به نام «بکا کدی» (Becca Caddy) در تحقیقی جذاب نتیجه گرفت که لحن مؤدبانه می‌تواند پاسخ‌های دقیق‌تر، بی‌طرفانه‌تر و ساختاریافته‌تری از هوش مصنوعی دریافت کند. این یعنی اگر درخواست خود را با جمله‌ای مثل «لطفاً یک مقالهٔ دقیق بنویس» شروع کنید، احتمال زیادی وجود دارد که خروجی بهتر و حرفه‌ای‌تری تحویل بگیرید.

با پیشرفت هوش مصنوعی، این پرسش جدی‌تر می‌شود که آیا رفتار ما با ربات‌ها، تعیین‌کننده پاسخ آن‌ها خواهد بود؟ آیا مدل‌های آینده، کاربران مؤدب را ترجیح می‌دهند؟ آیا ممکن است هوش مصنوعی به‌مرور ادب را به عنوان معیاری برای تعیین اولویت پاسخ‌دهی در نظر بگیرد؟ این‌ها سؤالاتی‌اند که پژوهش‌های آینده باید به آن‌ها پاسخ دهند.

ادب یا آسیب به سیاره؟ یک دوراهی اخلاقی نوین
اگرچه ادب در برابر هوش مصنوعی مزایای آشکاری دارد، اما باید به هزینه‌های پنهان آن هم فکر کرد. هر «ممنونم» معادل مصرف انرژی در سرورهایی عظیم است. آیا می‌توانیم تعادل بین ادب انسانی و مسئولیت زیست‌محیطی را پیدا کنیم؟ شاید وقت آن رسیده باشد که به جای گفتن «ممنون»، فقط لبخند بزنیم… البته در دلمان!

https://www.techradar.com/computing/artificial-intelligence/chatgpt-spends-tens-of-millions-of-dollars-on-people-playing-please-and-thank-you-but-sam-altman-says-its-worth-it

➡️ Science Persian