طبیعتْ جنگ است و بخش بزرگی از آنچه در جهان طبیعت توجه ما را جلب می‌کند، رقابت‌ تسلیحاتی است. حیوانات طعمه با صدف، خار، پنجه، شاخ، زهر، استتار، گریز یا دفاع از خود محافظت می‌کنند. گیاهان هم خار و پوسته و مواد آزاردهنده و سمومی دارند که دربافت‌هایشان انباشته شده است. حیوانات برای درهم شکستن این خطوط دفاعی سلاح‌هایی را تکامل بخشیده‌اند: گوشتخواران سرعت و چنگال‌های نیرومند و دید عقابی دارند و گیاه‌خواران دندان‌های آسیاب و کبدهایی که سموم طبیعی را سم‌زدایی می‌کند.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

اینو فرستادم پشت بندش میخواستم کتاب گلستان سعدی رو بفرستم. گشتم بیست نسخه متفاوت پیدا کردم، اما اونی که مد نظرم بود رو نیافتم. فکر کنم اونی که چند بار خوندمش تصحیح هوشنگ گلشیری بوده باشه. یادم نیست.

اگر دانشْ انرژی را هدایت کند، اکسیری به دست می‌آید که با آن آنتروپی را دفع می‌‌کنیم. پیشرفت جذب انرژی پیشرفت سرنوشت بشر است. اختراع کشاورزی در حدود ده هزار سال پیش دسترسی به کالری از طریق گیاهان زراعی و حیوانات اهلی را چند برابر کرد، بخشی از جمعیت را از تقلا برای شکار و گردآوری رهانید‌ و سرانجام، امر تجملاتی‌ نوشتن و فکرکردن و انباشت تفکرات ‌را به آنان اعطا کرد. حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد، در دوره‌ای که کارل یاسپرس فیلسوف آن را عصر محوری نامید، چندین فرهنگ دورافتاده از نظام‌های مبتنی بر آیین و قربانی -صرفاً برای دفع بلا- به سمت نوعی از نظام‌های باور فلسفی و دینی تغییر مسیر دادند. این نظام‌ها ازخودگذشتگی را ترویج می‌کردند و تعالی روحانی را وعده می‌دادند. تائوئیسم و آیین کنفوسیوس در چین، هندوئیسم و بودیسم و جینیسم در هند، آیین زرتشت در ایران، یهودیت معبد دوم در یهودیه و فلسفه و درام کلاسیک یونان همه با فاصلهٔ چند قرن از هم پدیدار شدند. (کنفوسیوس، بودا، فیثاغورس، آشیل و واپسین پیامبران عبری هم‌عصر بودند.) اخیراً، چند پژوهشگر بینا‌رشته‌ای علت مشترکی را برای این تحول شناسایی کرده‌اند. علتْ هاله‌‌ای روحانی نبود که بر زمین نازل شده باشد، بلکه چیزی خیلی ساده‌تر بود: جذب انرژی. عصر محوری دورانی بود که پیشرفت‌های کشاورزی و اقتصادی باعث جهش عظیمی در انرژی شد: بیش از بیست هزار کالری در روز برای هر نفر در قالب غذا و علوفه و سوخت و مواد خام. این جهش باعث‌ شد آن تمدن‌ها از عهدهٔ ادارهٔ شهرهای بزرگ‌تر برآیند، طبقهٔ دانشمند و روحانی به وجود بیاید و اولویت‌ها از بقای کوتاه‌مدت‌ به هماهنگی بلندمدت تغییر کند. چنان‌که برتولت برشت هزاران سال بعد گفت: اول شکم، بعد اخلاق.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

در دست ترجمه

گالیله و نیوتن و لاپلاس این نمایش اخلاقی کیهان را با کیهان ساعت‌وار جایگزین کردند، جهانی که در آن رویدادها معلول شرایط حال‌اند، نه معلول اهداف آتی. البته که انسان‌ها هدف دارند، اما فرافکنی این اهداف بر نحوهٔ عملکرد طبیعت توهم است. رویدادها رخ می‌دهند، بی آنکه تأثیرشان را بر سعادت بشر در نظر گرفته باشیم.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

... خانه‌ها در آتش می‌سوزند، کشتی‌ها غرق می‌شوند و نبردها به خاطر میخی در نعل اسب مغلوبه می‌شوند.

–دکتر معدنی

با درک فرگشت، آگاهی از بی‌اعتنایی جهان باز هم عمیق‌تر شد. شکارچیان و انگل‌ها و عوامل بیماری‌زا مدام در تلاش‌اند تا ما را بخورند و آفات و میکروارگانیسم‌های فاسدکننده هم تلاش می‌کنند تا اندوخته‌های ما را بخورند. این وضعیت شاید ما را به ستوه بیاورد، اما این مشکل آن‌ها نیست.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

... در جهانی که آنتروپی و فرگشت بر آن حکم می‌راند‌، فقر حالت پیش‌فرض بشر است ...

–دکتر معدنی

موجودات زندهٔ فعلی زادگان آنهایی‌اند که در رقابت بر سر جفت و غذا و سلطه، رقبای خود را از میدان به در کرده‌اند.

–دکتر معدنی

... سنگی بر سر، دستی بر گردن، یا تیری زهرآگین و دقیق رقابت را بی‌اثر می‌کند. برای موجوداتی که از زبان استفاده می‌کنند، گزینهٔ وسوسه‌کننده‌تر این است که از تهدید به‌ اِعمال خشونت استفاده کنند تا رقیب را به اطاعت وادارند و این امر دری می‌گشاید بر ستم و بهره‌کشی.

~ پینکر
–دکتر معدنی

مردم ذاتاً بی‌سواد و ریاضی‌نابلد هستند و جهان را با منطقِ «یک، دو، بسیار» و حدس‌های تخمینی می‌سنجند. آنان معتقدند پدیده‌های فیزیکی ذات‌ پنهانی دارد که از قوانین جادوی همدلانه یا وودو پیروی می‌کند، نه از قوانین فیزیک و زیست‌شناسی. این یعنی اشیا از طریق زمان و مکان بر چیزهایی اثر می‌گذارند که شبیهشان هستند یا در گذشته با آن‌ها در تماس بوده‌اند (باورهای رایج پیش از انقلاب علمی را به یاد بیاورید). آنان گمان می‌کنند که کلمات و افکار در قالب دعا و نفرین می‌توانند بر جهان فیزیکی اثر بگذارند. آنان شیوع تصادف را دست‌کم می‌گیرند، نمونه‌های ناچیز -یعنی تجربهٔ شخصی‌شان- را تعمیم می‌دهند، بر مبنای کلیشه‌ها استدلال می‌کنند و ویژگی‌های مرسوم یک گروه را به هر یک از اعضای آن نسبت می‌دهند. آنان از هم‌بستگی، علیت را استنتاج می‌کنند، کل‌نگرانه و سیاه‌وسفید و به شیوهٔ مادی می‌اندیشند و شبکه‌های انتزاعی را هم‌چون اشیای ملموس در نظر می‌گیرند. آن‌ها دانشمند شهودی به آن معنا نیستند، بلکه وکیل و سیاستمدار شهودی‌اند. شواهد مؤید باورهایشان را بسیج می‌کنند و در همان حال‌، شواهد متناقض را نادیده می‌گیرند. آنان دانش، فهم و درستکاری، شایستگی و بخت‌و‌اقبال خود را دست بالا می‌گیرند.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

در سراسر جهان و در طول تاریخ، انسان‌ها بیشتر در راه اجرای عدالت کشته شده‌اند تا برای ارضای حرص و طمع.

–دکتر معدنی

این ضرب‌المثل ها معادل فارسی براشون گذاشته شده. چند روز پیش یه نفر گفت از هوش مصنوعی پرسیدم ، این آخری رو سم ریبرن نگفته. خب مشخصه یه تگزاسی این ضرب‌المثل رو نداره: یه دیوونه یه سنگ میندازه تو چاه، صد تا عاقل نمی‌تونن درش بیارن.

یه نمونه دیگه:
In Roma do what Roman’s do
در رم کاری را بکن که رومی‌ها می‌کنند

معادل دقیقش تو فارسی میشه این:
خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو.

این روزا رو اصلا فراموش نمیکنم. هیچوقت.

با آی‌پی ثابت هم گیرمون میندازن، چه جهنمیه اینجا.

اینارو نمی‌گم چون مثل شما بلد نیستم فیلترینگ رو دور بزنم. وقتی منو درک میکنید که اکانت پرو و پریمیوم سایت های مختلفتون بپره. مثلا تو دو هفته گذشته هزار دلار پرپر شده. سر چی؟ چون جای اشتباهی بدنیا اومدیم.

زمانه عجیبیه واقعا
باید هزاران بار تقلا کنی و‌ بجنگی و جون بکنی
نه برای اینکه پیشرفت کنی و آینده‌ت رو بسازی
فقط برای اینکه به فنا نری، نابود نشی
و متاسفم برای خودمون که با کسانی هم‌زیست هستیم که در روزگاری به این حد تباهی با این انحطاط محرز و آشکار باز هم خاک بر خورشید حقیقت می‌پاشند و آدرس اشتباهی به اذهان میدن

با داشتن قوانین درست، افکار عقلانی حتی در جامعه‌ای متشکل از افراد نه چندان منطقی هم پرورش می‌یابد.

–دکتر معدنی

سه اصل راهنما برای اندیشیدن دربارهٔ ظلم و نقد و اعتراض به آن

~ حسین بیات

در ابتدای راه همهٔ ما کودکانی هستیم که تقریباً هر چیزی را که به ما گفته می‌شود باور می‌کنیم.
این جملهٔ آغازین، یک واقعیت روان‌شناختی اساسی را بیان می‌کند: کودکان، به دلیل فقدان دانش و تجربهٔ کافی، عمدتاً متکی بر آنچه از بزرگسالان (والدین، معلمان، مراجع دینی و اجتماعی) می‌شنوند هستند. این یک مکانیزم بقا و یادگیری ضروری است؛ کودک برای کسب اطلاعات اولیه و درک جهان اطرافش، چاره‌ای جز پذیرش گفته‌های مراجع ندارد.

شکاف و اختلاف دانش و تجربه بین بزرگسالان و کودکان خردسال به قدری زیاد است که در نظر یک کودک، هر بزرگسالی به عنوان مرجع نهایی در هر موضوعی تلقی می‌شود.
این شکاف شناختی، باعث می‌شود کودک، بدون قابلیت سنجش یا پرسشگری عمیق، بزرگسالان را منبع بی‌چون‌وچرای حقیقت بداند.

به مرور که بالغ‌تر می‌شویم در می‌یابیم که همه‌ی بزرگسالان با یکدیگر موافق و همفکر نیستند، بنابراین قطعاً برخی از آن‌ها در اشتباهند.
این جمله نقطهٔ عطف و آغاز بلوغ فکری است. فرد با گذر از دوران کودکی، با واقعیت تلخ (و البته ضروری) تنوع و تضاد آرا مواجه می‌شود. اینجاست که فهمیده می‌شود:
- حقیقت یکپارچه و مطلق نیست (یا دست‌کم، به راحتی قابل دسترس نیست).
- مراجع، انسان‌هایی جایزالخطا هستند.
- باورهای پیشین ممکن است نیازمند بازبینی باشند.
این مرحله، اساس تفکر انتقادی را پی‌ریزی می‌کند. وقتی فرد می‌بیند که حتی بزرگسالان (که قبلاً مراجع بی‌چون‌وچرا بودند) با هم اختلاف نظر دارند، ناچار می‌شود که خودش وارد میدان شود و دست به ارزیابی بزند.

ما در انتخاب شخصیت‌های معتبر و مرجع خود هوشمندتر می‌شویم، اما همچنان تمایل داریم برای اینکه چه چیز را باید در ذهن داشته باشیم، به دیگران تکیه کنیم؛ به متخصصان، رهبران، شخصیت‌های مذهبی، سلبریتی‌ها، گویندگان تلویزیون یا صرفاً «دانش عمومی».
این به معنای آن است که فرد بالغ‌تر، به دنبال مراجع متخصص‌تر، باتجربه‌تر و احتمالا دارای شهرت علمی یا اخلاقی خاص است. او دیگر هر بزرگسالی را مرجع نمی‌داند. با این حال حتی در بزرگسالی نیز تمایل ذاتی به تکیه بر دیگران باقی می‌ماند. این تمایل به دلیل پیچیدگی جهان، حجم عظیم اطلاعات و محدودیت‌های شناختی فردی است. انسان نمی‌تواند در همهٔ زمینه‌ها متخصص شود، بنابراین نیازمند رجوع به منابعی است که دانش و تخصص را در زمینه‌های خاص ارائه می‌دهند. متخصصان (علمی، دانشگاهی)، رهبران (سیاسی، اجتماعی)، شخصیت‌های مذهبی، سلبریتی‌ها (افراد مشهور که اغلب در زمینه‌های غیرتخصصی نیز تأثیرگذارند)، گویندگان تلویزیون (رسانه‌ها) و «صرفاً دانش عمومی». این فهرست نشان‌دهندهٔ گستردگی و گاهی نامتوازن بودن منابعی است که افراد در زندگی روزمره برای شکل‌دهی به باورهای خود به آن‌ها رجوع می‌کنند. دانش عمومی می‌تواند مجموعه‌ای از باورهای رایج و بدون سندیت علمی باشد که به دلیل تکرار در جامعه، پذیرفته شده‌اند و می‌توانند حاوی سوگیری‌ها یا اطلاعات غلط باشند.

~ استیون نوولا
–نظری

علم هم مرجعی دیگر است. زمانی که جوان‌تر بودم، شیفتگی بی حد و حصری به همه موضوعات علمی دیگر داشتم. اساساً دانشمندان بهترین داستان‌ها را برای ارائه داشتند.
نوولا در کودکی یا نوجوانی، جذب شگفتی‌ها و داستان‌های جذابی می‌شود که علم ارائه می‌دهد. این شیفتگی طبیعی است. علم به پرسش‌های بزرگ و بنیادین دربارهٔ جهان پاسخ می‌دهد و این پاسخ‌ها می‌توانند به اندازهٔ هر اسطوره یا افسانه‌ای جذاب و شگفت‌انگیز باشند.

چگونه دایناسورهای عظیم‌الجثه میلیون‌ها سال پیش روی زمین پرسه می‌زدند؟

چگونه اجداد ابتدایی ما ابزارهایی را از سنگ می‌ساختند؟

چگونه خورشید، زمین و ماه میلیاردها سال پیش شکل گرفتند؟

چگونه یک تک سلول به انسان تبدیل می‌شود؟

اینکه چگونه حیات از موجودات ساده به تمام آنچه امروزه می‌بینیم فرگشت یافت.

این پرسش‌ها نمونه‌هایی از شگفتی‌های جهان هستند که علم تلاش می‌کند به آن‌ها پاسخ منطقی و مبتنی بر شواهد بدهد.

~ استیون نوولا
–نظری