نقد "زندگی پس از زندگی" (قسمت سوم)

~ حسین بیات

او کیست؟
او دکتر «اِبِن الکساندر» جراح مغز و اعصاب از دانشگاه هاروارد است. الکساندر در ۲۰۰۸ در اثر مننژیت به کما می‌رود، اما خوشبختانه به هوش می‌آید و بعد تجربه خود از کما را در مجله «نیوزویک» اینگونه می‌نویسد:
"به عنوان یک جراح مغز هرگز به تجربه‌های جهان پس از مرگ و چنین مقولاتی باور نداشتم. پدرم نیز مانند من جراح مغز و اعصاب بود و من نیز به تبعیت از او راه خود را در دنیای علم پی گرفتم و در دانشگاه های زیادی از جمله «دانشگاه هاروارد» به تدریس پرداختم. بنابراین، ‌کاملاً می دانم در مغز آدم‌هایی که ادعا می کنند آن جهان را تجربه کرده‌اند چه می‌گذرد."
او در شرح تجربه‌اش در کما می‌نویسد: " ... در غیبت یک نئوکورتکس فعال، چیزی را تجربه کردم که موجب شد باور کنم که برای وجود هوشیاری پس از مرگ هم دلیل علمی وجود دارد. همینجا بگویم چون می‌دانم شکاکان چه نظری راجع به چنین حرف‌هایی دارند. داستانم را با منطق و زبان علمی «یک دانشمند» بازگو خواهم کرد."
الکساندر سپس تعریف می‌کند: "اوایل صبح خیلی زود، حدود چهار سال پیش با یک سردرد شدید از خواب بیدار شدم. ..."
او در این مقاله و بعد در کتابش شرح مفصلی از تجربیاتش را بیان می‌کند: وجود میلیون ها پروانه، و دیدن خواهر متوفایش در لباس دهقانی و گفتگو با او... . او ادعا می‌کند که در این مدت از نظر پزشکی مرده بود اما به طور معجزه آسایی با خاطره ای از بهشت زنده شده است.
الکساندر در آثارش تاکید می‌کند: "من سال‌های سال به عنوان جراح مغز و اعصاب در معتبرترین مؤسسات جهانی خدمت کرده‌ام. می‌دانم که بسیاری از همکارانم بر این باور پافشاری می‌کنند که مغز، و به ويژه کورتکس، سر منشأ هوشیاری خاص نوع آدمی است. خود من هم همین طور فکر می‌کردم. اما این باور امروز در برابر من رنگ باخته و ... من می‌خواهم به جهانیان نشان دهم که ما پدیده‌هایی بسیار فراتر از مغزهای فیزیکی خود هستیم."
سخنان الکساندر مثل بمب منفجر می‌شود و او را در کانون توجه رسانه‌هایی مثل فاکس نیوز قرار می‌دهد. معروف‌ترین کتاب او نام زیبایی داشت: "اثبات بهشت: سفر یک جراح مغز و اعصاب به زندگی پس از مرگ" که در ۲۰۱۲ منتشر شد. زیبا بود چون وجود خدا و بهشت را نه یک کشیش یا الهیدان بلکه یک مرد علم آن هم جراح مغز اثبات می‌کرد. کتابش گل کرد و بیش از دو میلیون نسخه فروخت و در ۲۰۱۳ به مدت ۳۵ هفته در لیست پرفروشترین‌ها قرار گرفت.

اما...

فکر می‌کنید بعد چه اتفاق می‌افتد؟
و این ماجرا چه ارتباطی با "زندگی پس از زندگی" عباس موزون دارد؟

و چرا مهم است؟

نقد "زندگی پس از زندگی" (قسمت چهارم)

~ حسین بیات

اما بلافاصله پس از انتشار کتابش، تحقیقات درباره گذشته او آغاز شد. ابتدا لوک دیتریچ (Luke Dittrich) خبرنگار تحقیقی و علمی نیویورک تایمز در مقاله‌ای (۲۰۱۳) با عنوان «پیامبر» منتشر کرد و نشان داد که بخشهای بسیار مهمی از داستانهای الکساندر حاوی تناقض‌های آشکار و مدعیات غیر واقعی است! (اسلاید اول)
بعد از این گزارش چند نویسنده علمی و دانشمندان دیگر به بررسی و ارزیابی مدعای دیتریچ پرداختند و هر بار ابعاد بیشتری از تناقض‌ها و ابهامات داستان الکساندر آشکار شد. در میان این محققان می‌توان به نوروساینتیست مشهور آمریکایی سم هریس، و زیست‌شناس آمریکایی، جری کوین Jerry Coyne و نیز دونالد پروترو (Donald Prothero) اشاره کرد. (اسلاید های ۲ و ۳ و ۴)

دیتریچ مقاله خود را اینگونه آغاز می‌کند:
"قبل از اینکه کتاب اثبات بهشت، نویسنده‌اش دکتر اِبِن الکساندر را به عنوان یک "مرد علم" که زندگی پس از مرگ را تجربه کرده بود، ثروتمند و مشهور کند، او شخص دیگری بود: یک جراح مغز و اعصاب با سابقه ای پر دردسر و مردی که نیاز به شروعی جدید داشت. هنگامی که الکساندر در اواخر سال ۲۰۰۸ بیمار شد، یک سال بود که عمل جراحی انجام نداده بود و با یک دعوی حقوقی برای قصور در پزشکی مواجه بود. او اکنون یک کتاب پرفروش و یک قرارداد سینمایی دارد."

محققان متوجه می‌شوند که سابقه جعل‌های او به پیش از بیمار و پیامبر شدنش برمی‌گردد. آنها در می‌یابند که الکساندر در سال ۲۰۰۳ پس از شکایت های مکرر، به طور موقت یا دائم امتیازات جراحی خود را در دو بیمارستان مختلف از دست داده است. به عنوان مثال، "در آگوست ۲۰۰۳، مرکز پزشکی UMass Memorial امتیازات جراحی الکساندر را "به دلیل سوء سابقه و انجام نادرست عمل جراحی" به حالت تعلیق درآورد.
الکساندر بارها به جعل مدارک پزشکی مربوط به جراحی هایش متهم شده است. (به شرح دیتریچ، "تاریخ مستند دادگاه از بازبینی حقایق")

اما الکساندر قصه ما همچنان در برنامه‌ها و شوهای تلوزیونی در سراسر دنیا شرکت می‌کند و پول‌های کلانی به جیب می‌زند. یکی از این شوها همان "زندگی پس از رندگی" است. (صفحه آخر همین پست الکساندر در حال بیان حقایق ناب معنوی است!)

من البته از قرارداد ایشان هیچ اطلاعی ندارم اما آنچه مسلم است از کسی با این سوابق به عنوان تجربه‌گر مرگ و کارشناس و متخصص مغز و اعصاب از دانشگاه هاروارد استفاده شده است.

اما چرا این ماجرا مهم است؟ و چه نتایجی باید بگیریم؟

مصاحبه عباس موزون با ایبن الکساندر. فیلم مربوط به قسمت چهارم نقد

نقد "زندگی پس از زندگی" (قسمت پنجم)

۲. نقد محتوایی "زندگی پس از زندگی"

یک‌بار در اتوبوس‌ شهری متوجه رفتارهای عجیب مسافری شدم که روبروی من نشسته بود. او گاهی دست راستش را می‌برد تا پنجره را باز کند، اما بلافاصله با دست‌چپش مچ دست چپش را می‌گرفت و آن را می‌گذاشت بین دو پایش! نگاه بقیه هم مثل من شگفت‌زده بود و این او را مضطرب و خجالت‌زده می‌کرد و سرش را پایین می‌انداخت و زیر لب چیزهایی می‌گفت.

اما چرا؟ چرا او چنین می‌کرد؟

فرضیه اول: نمایش هدفمند
طبق این فرضیه، او به دلیلی تظاهر می‌کند که با خودش درگیر است. مثلا در حال دست انداختن مردم است یا پژوهشگری است که میخواهد روی واکنش مردم پژوهش کند.

فرضیه دوم: او جن زده است.
یک جن در او حلول کرده و کنترل دست راستش را به دست گرفته است.

فرض کنید من با همین دو فرضیه مدتی ایشان را مخفیانه زیر نظر بگیرم و شواهد کافی بیابم که فرضیه اول درست نیست. منطقا به فرضیه دوم گرایش پیدا خواهم کرد. بخصوص اگر زمینه‌های عقیدتی هم داشته باشم. اما این نتیجه‌گیری من معلول چندین مغالطه و خطای شناختی است، از جمله مغالطه دوراهی کاذب و خطای دسترسی.

فرضیه سوم: سندروم دست بیگانه
بخشی از مغز ما، با نام "ماژول مالکیت" (Ownership module) مسئول ایجاد حس مالکیت و کنترل اعضای بدن است. عملکرد این بخش وقتی در اثر عارضه‌ای مختل می‌شود، ممکن است ما حرکتی را انجام دهیم (باز کردن پنجره) اما احساس نکنیم که آن حرکت با خواست ما انجام شده است و بنابراین واکنش نشان دهیم (با دست چپ مانع شدن).
***
به همین ترتیب، درباره NDE، و بخصوص پدیده‌ی "احساس خروج از بدن و دیدن اطراف، بدون فعالیت مغز، و گزارش مطابق با واقعیت از آنچه دیده شده"، هم این سه نوع فرضیه قابل تصور است:

فرضیه‌های نوع اول: نمایش هدفمند
یعنی مثلا این افراد دروغ می‌گویند.

فرضیه‌های نوع دوم: وجود روح مجرد یا آگاهی مستقل از مغز و اعصاب
طبق این فرضیه، روح یا آگاهی ما می‌تواند بعد از مرگ مستقل از مغز تداوم یابد.

فرضیه‌های نوع سوم: نوعی اختلال عملکرد مغز

اعضای انجمن مطالعات NDE بخصوص بروس گریسون از فرضیه دوم دفاع می‌کنند اما جریان اصلی عصب‌شناسی از فرضیه سوم. من اینجا یک دلیل برای رد فرضیه دوم ارائه می‌دهم و بعد با اسلایدها نشان می‌دهم فرضیه‌ نوع سوم به خوبی این پدیده را تبیین می‌کند و نیازی به فرض روح مجرد نیست.
دلیل ردی: در چندین آزمایش نشانه‌های توجه‌برانگیزی مثل عروسک در زوایایی از اتاق عمل یا بستری تعبیه شده که تنها در صورت شناور شدن واقعی در فضا قابل روئیت است. تاکنون حتی یک نفر از تجربه‌گران آنها را ندیده‌اند.