استدلال جانب‌دارانه

~ استیون نوولا

... هنری دیوید ثورو در اثر کلاسیک خود «والدن» (۱۸۵۴)، این جملهٔ مشهور را نوشت: «تودهٔ مردمان، عمری را در استیصالی خاموش (quiet desperation) به سر می‌برند». البته هرگز معلوم نشد که یک گوشه‌نشین/منزوی (recluse) در کلبه‌ای کنار برکه، چگونه به این راز پی برده بود! و خودِ تودهٔ مردمان نیز با این نظر مخالف‌اند ...

~ پینکر
–نظری

... امروزه ما شواهد به‌مراتب بیشتری در اختیار داریم که نشان می‌دهد «پارادوکس ایسترلین» وجود خارجی ندارد. نه تنها در داخل هر کشور افراد ثروتمندتر شادترند، که مردمِ کشورهای ثروتمندتر نیز شادترند و با افزایش ثروت کشورها در گذر زمان، مردمشان نیز شادتر می‌شوند ...

~ پینکر
–نظری

Source: Stevenson & Wolfers 2008a, fig. 11, based on data from the Gallup World Poll 2006. Credit: Betsey Stevenson and Justin Wolfers.

استاد پرویز ناتل خانلری:

همین که انقلاب شد پس از خروج از زندان، حقوق بازنشستگی را قطع کردند و حساب‌های بانک را بستند و حق معامله را سلب کردند و از پس انداز بابت حقوق دورهٔ سناتوری مبلغ یک میلیون و سیصدهزار تومان مطالبه کردند.

حاصل اینکه پس از چهل‌وهفت سال تدریس از آموزگاری تا استادی فعلاً از مال دنیا، یک پولْ درآمد ندارم و با فروش کتاب و درآمد مختصری از حق تالیف که کتابفروشان می‌پردازند این صد ساله را با تشویش و سختی معیشت در این گرانی سرسام‌آور به سر برده‌ام تا بعد چه بلایی به سرم بیاید.

وقتی که بعد از انقلاب در زندان بودم، در یکی از روزنامه‌های اسلامی فهرستی از اسامی رجال دورهٔ طاغوت چاپ کرده بودند زیر عنوان «غارتگران اموال ملی» و اسم من هم در آن میان بود. این دو صفحه را نوشتم تا خودم و دیگران بدانیم که من چقدر از اموال را غارت کرده‌ام.

در هر حال سرنوشت من از آغاز، فقر و تنگدستی بود. کودکی و جوانی را با تهیدستی به سر بردم و در این سر پیری هم که دیگر مجالی برای تغییر تقدیر نیست. در همان عُسرت به سر می‌برم. سرنوشتم این است: فقر!

عجیب اینکه از همان آغاز جوانی که دودست لباس بیشتر نداشتم (که یکی از پارچهٔ وطنی کازرونی بود) همه مرا متموّل می‌شمردند و این خود رحمت و تکلیفی برای من در زندگی بود. با یک دست کت‌وشلوار راه می‌رفتم و می‌گفتند چقدر مرتب لباس می‌پوشی و چقدر توجه به سر و وضعت داری!

... چندان شگفت‌آور نیست که همزمان با افزایش خودمختاری زنان در قیاس با مردان، از میزان شادی‌شان کاسته شده باشد. در گذشته، فهرست مسئولیت‌های زنان به‌ندرت از چارچوب خانه فراتر می‌رفت. اما امروزه، زنان جوان بیش از پیش اهدافی چون شغل، خانواده، ازدواج، پول، تفریح، دوستی، کسب تجربه، اصلاح بی‌عدالتی‌های اجتماعی، رهبری در جامعه و خدمت به جامعه را در فهرست اهداف زندگی خود قرار می‌دهند. و این یعنی دغدغه‌های فراوان برای نگرانی و راه‌های بی‌شمار برای ناکامی: زن نقشه می‌چیند و خدا می‌خندد.

~ پینکر
–نظری

پینکر این اصطلاح رو تغییر داده و به جای مرد از کلمه زن استفاده کرده:
Man plans and God laughs.

فکر میکنم منظور ازش این باشه که اهداف و برنامه های شما تو زندگی هر چقدر بزرگ و بلندپروازانه تر باشه. شکست های بسیاری هم خواهید خورد. سر همین هر بار که زمین می‌خورید خدا به ریشتون می‌خنده. 😁

... فقط گزینه‌های حاصل از استقلال فردی نیست که باری بر دوش ذهن مدرن می‌نهد؛ «پرسش‌های بزرگ هستی» نیز چنین می‌کنند. هرچه انسان‌ها تحصیل‌کرده‌تر می‌شوند و به مراجعِ سنتی با دیدهٔ تردید می‌نگرند، چه بسا دیگر به حقایق دینی قانع نشوند و خود را در کیهانی بی‌تفاوت از نظر اخلاقی، سرگشته و بی‌لنگر بیابند. و اینک، نماد مدرنِ اضطراب، وودی آلن، که در فیلم «هانا و خواهرانش» (۱۹۸۶)، «شکاف نسلی» قرن بیستم را در گفتگویی با والدینش چنین به تصویر می‌کشد:

میکی: ببینید، شماها دارید پا به سن می‌گذارید، نه؟ از مرگ نمی‌ترسید؟
پدر: چرا باید بترسم؟
میکی: چون دیگه وجود نخواهید داشت!
پدر: خب که چی بشه؟
میکی: این فکر تنتون رو نمی‌لرزونه؟
پدر: کی به این چرت‌وپرت‌ها فکر می‌کنه؟ الان زنده‌ام. وقتی هم بمیرم، خب مرده‌ام دیگه.
میکی: نمی‌فهمم. نمی‌ترسید؟
پدر: از چی؟ من که بیهوشم.
میکی: آره، می‌دونم. ولی اینکه دیگه هیچ‌وقت نباشی!
پدر: تو از کجا می‌دونی؟
میکی: خب، اوضاع خیلی امیدوارکننده به نظر نمیاد.
پدر: کی می‌دونه چی می‌شه؟ یا بیهوشم یا نیستم. اگه نبودم، همون موقع یه فکری به حالش می‌کنم. نمی‌خوام الان نگرانِ وقتی باشم که بیهوشم.
مادر [از خارج از قاب]: معلومه که خدا وجود داره، احمق! تو خدا رو قبول نداری؟
میکی: ولی اگه خدا هست، پس چ-چرا این همه شرارت تو دنیا هست؟ خیلی ساده‌اش رو می‌گم. چ-چرا اصلاً نازی‌ها وجود داشتن؟
مادر: مکس، جوابشو بده.
پدر: من چه می‌دونم نازی‌ها واسه چی بودن؟ من هنوز نمی‌دونم این در قوطی‌بازکن چه‌جوری کار می‌کنه.

~ پینکر
–نظری

شخصیت میکی (با بازی خود وودی آلن) نماد آدم مدرن، سکولار و روشنفکره. اون با اضطراب اگزیستانسیال کلنجار می‌ره و دنبال جوابای منطقی برای بزرگ‌ترین رازای زندگی، یعنی مرگ و مسئلهٔ شر می‌گرده.

پدر و مادرش، نمایندهٔ نسل قدیمی‌ترن که با این پرسش‌ها یه جور کاملاً متفاوت برخورد می‌کنن. اونا در برابر اضطراب فلسفی پسرشون، یه رویکرد عمل‌گرایانه، ساده و تقریباً بی‌اعتنا دارن.

جوابای پدر، اوجِ این تضاده. اون با گفتنِ «الان من زنده‌ام. وقتی بمیرم، مرده خواهم بود»، مرگ رو نه یه معمای فلسفی، که یه واقعیت ساده و فیزیکی می‌بینه. حاضر نیست وقت زندگیش رو صرف نگرانی برای دوران مرگ کنه.

مادر، یه راه دیگه برای فرار از این اضطراب رو پیشنهاد می‌ده: ایمان دینی ساده و بی‌چون‌وچرا (البته که خدایی هست، احمق!).

جملهٔ آخر پدر، یه شاهکار کمدیه. اون در جواب به یکی از عمیق‌ترین و دردناک‌ترین پرسش‌های فلسفی قرن بیستم (چرا نازی‌ها وجود داشتن؟)، با بی‌اعتنایی کامل، اون رو با یه مشکل پیش‌پاافتاده و روزمره مقایسه می‌کنه: «من نمی‌دونم در قوطی‌بازکن چطور کار می‌کنه». این جمله، نه تنها ناتوانی یا بی‌علاقگی اون رو به تفکر انتزاعی نشون می‌ده، بلکه به صورت کنایه‌آمیز، پوچی تلاش برای پیدا کردن جوابای ساده برای چنین پرسش‌های بزرگی رو هم برجسته می‌کنه.

اینو فرستادم تا نکته ای رو کلا درباره برخوردم با مسائل رو بهتون بگم! من این خانم رو چند باری دیدم! اونم فکر کنم با نام مستعار امپراطور کوزکو فعالیت میکرد! که سر دستگیریش توجهم رو جلب کرد! وگرنه زمانی که ویدیوهای نقد سیاسی می‌ساخت هیچوقت کارش رو دوست نداشتم، نه به اندازه زنده‌یاد علیرضا رضایی (شفاف‌سازی) ولی خب در کل ببینید اگر دیدید ویدیو و مطلبی داره تحریکتون می‌کنه به واکنش نشون دادن! باید بیشتر از قبل خودتون رو نگه دارید تا جواب ندید! چون متمرکز شدن روی مطلب چرت باعث معروف شدن اون مطلب چرت و خود اون آدم چرت میشه. حالا طرف یه چیزی ساخته. منتقد اومده یه چیز چرت دیگه جواب داده! شما الان علاوه بر اولی دومی رو هم دیدی!

اگر دیدید بعد از مدتی که یه پیج و کانال رو فالو کردید، اما هیچوقت پیگیرش نیستید! اون پیج و کانال رو حذف کنید.
میدونید مثل وسایلی میمونه که آدم تو خونه قایم می‌کنه برای روز مبادا، تو روز مبادا هم می‌ره یدونه نو میخره...

یا مثلا من جدیدا یه ترندی رو دیدم، عکس ترامپ، پوتین یا بی‌بی رو گذاشتن و گفتن که تا ده، پانزده سال دیگه! اینا از دنیا میرن و ما میمونیم و هزینه تصمیمات این افراد! تو به عنوان یه ایرانی وقتی اینو میزاری باید عکس رهبر خودت رو هم اون وسط جا بدی! در غیر اینصورت یه ریگی به کفشت هست! 😁

توسل به سنت

~ استیون نوولا

بهتون گفتم که، نباید به محتوای چرت اهمیت داد. آزادی بیان همینه. مشکل اینه که به من اجازه نمیدن همین اندازه که با یه سناریو بد درباره فردوسی صحبت میشه! منم درباره عقاید خودشون صحبت کنم. وگرنه هیچ ایرادی نداره! ولی چون مسئله تبعیض هست تو هم حق نداری، اگر قراره من لباسی که دوست دارم رو نپوشم. تو هم حق نداری لباس قارچخور بپوشی و شبیه قرمساق ها بشی.
وقتی شارلی ابدو کاریکاتور می‌کشه. مخالفان دلشون میخواد سر اون نفر یا گروه رو ببرن.
اینم همینه، کمدین‌ها دخل تک‌تک عقایدتون رو میارن. عقاید شما هر چقدرم باارزش باشه. به اندازه جون آدما ارزشمند نیست.
من خودم به فارسی معیار نوشتن به خط نستعلیق به آثار فرهنگی و ... ارزش خیلی زیادی قائلم. اما خب نهایت برخوردم این بود که طرف داره چرت میگه. الان هر جا رو باز میکنم همه یه طوماری نوشتن! واکنش احساسی و سریع برام نشونه بدی داره!
نظامی که ماشین رو انداخته تو دره رو نمیبینی، سعی کرده عقاید چرت و عقب مونده شو تحمیل کنه. بزور سوار کردن تو ون رو نمیبینی، زمین و زمان رو خشک کردن، تو برنامه برق من قطع شدن رو چک می‌کنی رو نمیبینی! اونوقت یه آدم رندوم یه ویدیو طنز بی‌مزه ساخته، شده برای ما پرچم عثمان.
یه روزی میرسه که همینا هم ارزششون رو از دست میدن. نشر کشور ما فلج شده! حاضر نیستی ماهی ۲۰۰ تومن بدی یدونه کتاب بخری بخونی، ولی نگران شاهنامه‌ای هستی که یه چیزهایی در موردش شنیدی.
من الان کتاب تو دستم دارم برای چاپ، بهم میگن ریسکی هست! مردم اینجور کتاب‌ها رو که در حوزه نقد اندیشه هست رو زیاد دوست ندارند.
سر همین هیچوقت حرکت های گله‌وار برام اهمیتی نداشتند. اگر تو همه چی و بخصوص در موارد اساسی زبون داشتند. اون موقع جای امیدواری هست.
منم یکی مثل شما، صبح تا شب کار، بررسی، تحلیل ووووو ... که اگر بدونید تو چند تا حوزه همزمان مطالعه میکنم ویندوزتون میپره. ولی هستم. و تا موقعی که به اون اهداف بزرگ نرسم دست بردار نیستم. من اون جوونی نیستم که میگه: سال ۷۷ اینجور شد، سال ۸۸ اونجور شد. پس برم دنبال زندگیم.
یا تو منو میکشی، یا من تو رو میکشم. گزینه سومی نیست. وگرنه من زندگی نمیکنم.

– نظری

آثار تاریخی مربوط به دوران سلجوقی، توسط شهرداری اصفهان نابود شدند.

احیاناً وطن‌دوستان دوازده‌روزه اعتراضی ندارند؟

@andiiishe

... پیش از آنکه نیاکانمان افروختن مصنوعی آتش را بیاموزند (و بارها پس از آن)، چه بسیار انسان‌هایی که از سرما جان باختند، در حالی که ابزار نجاتشان در زیر پایشان بود؛ اما راه استفاده‌اش را نمی‌دانستند. در نگاهی محدود، آب‌وهوا قاتلشان بود؛ اما در تبیینی عمیق‌تر، جهل. چه بسیار از صدها میلیون قربانی وبا در تاریخ، که در کنار اجاق‌هایی جان سپردند که می‌توانست با جوشاندن آب، زندگیشان را نجات دهد؛ اما، باز هم، آنان نمی‌دانستند. به طور کلی، تمایز میان فاجعه‌ای طبیعی و فاجعه‌ای برخاسته از جهل، تمایزی است کوته‌بینانه. در پسِ هر فاجعهٔ طبیعی‌ای که گذشتگان آن را حادثه‌ای اتفاقی یا تقدیرِ خدایان می‌پنداشتند، ما امروز گزینه‌هایی بی‌شمار را می‌بینیم که مردمانِ آن عصر از به کار بستنشان –یا بهتر بگوییم از آفریدنشان– عاجز بودند ...

~ پینکر
–نظری