نیت‌های متفاوت. در حوزهٔ مسائل فراطبیعی، شک‌گرایان معمولاً بر این تمرکز می‌کنند که آیا ادعای مطرح‌شده حقیقت دارد یا خیر (مانند قانون جاذبه)؛ بنابراین برای آن‌ها درستی عینی ادعا همه‌چیز است. اما باورمندان، بیشتر بر این تمرکز دارند که آیا آن ادعا به نوعی معنادار یا مفید است یا خیر (مانند باور به بابانوئل)؛ از این رو، حقیقت عینی ممکن است برایشان اهمیت چندانی نداشته باشد. نسبت به این تفاوت‌رویکرد هوشیار باشید.

خودفریبی نوشتهٔ جفری دین، ایوان دبلیو کلی و آرتور ماتر

استدلال‌های مغالطه‌آمیز. ده‌ها نوع استدلال نادرست و فریبنده وجود دارد که برخی از آن‌ها حتی با نام‌های دهن‌پرکن لاتین هم شناخته می‌شوند، اما همهٔ آن‌ها را می‌توان اساساً به دو دسته تقسیم کرد که برای هر کدام نیز یک راه‌حل وجود دارد.
دستهٔ اول، بیان یک نکتهٔ نامربوط است. راه‌حل: پرسیدن این سوال که «خب که چی؟».
دستهٔ دوم، نادیده گرفتن یک نکتهٔ مرتبط و مهم است. راه‌حل: درخواست برای «مشخص کردن و توضیح دادن».
استفاده از این دو راه‌حل، اولین و بهترین خط دفاعی شما در برابر استدلال‌های مغالطه‌آمیز و نظرات یک‌طرفه است. به عنوان مثال: اگر می‌گویند «تنها X شما را نجات می‌دهد»، بگویید «مشخص کنید چگونه». اگر می‌گویند «X محبوب همه است»، بگویید «مشخص کنید چرا». و اگر می‌گویند «دربارهٔ X در تلویزیون هم صحبت شده»، بگویید «خب که چی؟».

خودفریبی نوشتهٔ جفری دین، ایوان دبلیو کلی و آرتور ماتر

و اما خبر بد
بدیهی به نظر می‌رسد که خواندن کتاب‌ و مقاله‌ دربارهٔ پرهیز از خودفریبی لابد قدرت قضاوت ما را افزایش می‌دهد، اما پژوهش‌های موجود نشان می‌دهد که این بهبود چندان چشمگیر نیست. علت آن نیز روشن است: قضاوت انسانی موضوع چنان گسترده‌ای است که آموخته‌های ما در مورد مصداقی مشخص ــ مثلاً فلان شبه‌علم ــ ممکن است به کار نیاید. حتی در صورت انطباق، باز هم ممکن است در استفاده از آن دچار مشکل شویم. کنار گذاشتن آن میراث فرگشتی که به ما می‌آموزد «هرچه خوشایند است، باور کن» کار آسانی نیست. برای مثال، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اکثر مردم حتی در استدلال‌های ابتدایی نیز مشکل دارند؛ از جمله در ارائهٔ شواهد موجه برای عقایدی که به‌سادگی پذیرفته‌اند. ازاین‌رو، با وجود همهٔ نیت‌های خوبمان، صرف خواندن نکته‌هایی از این دست ممکن است تفاوت چندانی در وضعمان ایجاد نکند. خوشبختانه ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود؛ زیرا آنچه اهمیت دارد نه خود توصیه بلکه تمرین، انگیزه، بازخورد و احتیاط است.

خودفریبی نوشتهٔ جفری دین، ایوان دبلیو کلی و آرتور ماتر