Science For ‌Life
3.03K subscribers
2.15K photos
684 videos
233 files
1.46K links
🌍 دنیای اطلاعات علمی
🔭کیهان شناسی
🎆اختر شناسی
💉پزشکی
⚗️شیمی
🔬زیست
🔮فلسفه
فیزیکـــــــ

@Science4Lifee

ارتباط با ادمین
@Falsafevarz
Download Telegram
❈ فرگشت چيست؟ (بخش چهارم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


پیچیدگی و اجزا مرتبط
منتقدین نظریه فرگشت علاقه‌ی زیادی به «پیچیدگی» دارند. مثلاً می‌گویند اندام X پیچیده‌تر از آن است كه بوسیله فرگشت بوجود بیاید. یا اظهار نظر می‌کنند كه اجزای اندامی مانند چشم در ارتباط با هم هستند و وجود هر یک از اجزا برای كاركرد چشم ضروری است: یک چشم نصفه نیمه به هیچ دردی نمی‌خورد. پس اندام‌های پیچیده نمی‌توانند حاصل فرگشت تدریجی باشند. این انتقادها جدای از بهانه گیری، ناشی از عدم درک فرگشت هستند.
پیشرفت اختراع‌های بشر تقریباً شبیه به فرگشت جانداران است. اتومبیل‌های اولیه تنها گاری‌هایی بودند كه موتور داشتند. با گذشت زمان قطعات بیشتری به این وسیله اضافه شد تا به شكل امروزی آن درآمد. قطعه‌ای مانند انژكتور در ماشین اولیه وجود نداشت ولی در اتومبیل امروزی اگر انژكتور از كار افتاد، كل ماشین دیگر قادر به حركت نیست.
فرگشت اندام‌های پیچیده نیز از شكل ساده اولیه شروع شده و در طول زمان اجزا دیگری به اندام اضافه شده است؛ به شكلی كه آن جز، تبدیل به بخشی ضروری در كاركرد اندام شده است. در هر حال، داشتن یک چشم نصف و نیمه هم خیلی بهتر از چشم نداشتن است. چشم در بی مُهرگان اولیه تنها شامل چند سلول برای تشخیص تاریكی از روشنایی بوده است. بعدها سلول‌های تشخیص دهنده رنگ و اجزائی مانند عدسی به این سیستم اضافه شده است.
با پیشرفت زیست شناسی، منتقدان توجه خود را به سیستم‌های پیچیده سلولی مانند سیستم ایمنی و ساختارهای پیچیده مولكولی مانند موتور تاژک باكتری‌ها معطوف كردند. با اینکه شیوه‌ی فرگشت پیچیده‌ترین سیستم‌های زیستی شناخته شده یا در دست تحقیق است، اما بهانه گیران دست بردار نیستند و با هر كشف تازه در زیست شناسی باید منتظر چنین خرده گیری‌هایی باشیم. (برای اطلاع بیشتر به بخش «پرستش شكاف‌ها» از كتاب پندار خدا نوشته ریچارد داوكینز مراجعه كنید)

مفهوم علمی «تصادف»
برخی دینداران منتقد نظریه‌ی فرگشت می‌گویند: امکان ندارد که نظم و پیچیدگی جهان جانداران «تصادفی» به وجود آمده باشد. و ادامه می‌دهند که حتی اگر نظریه‌ی فرگشت نیز درست باشد، حتماً باید خالقی در کار بوده باشد که با طرح و تدبیر خود سیر فرگشتی را هدایت کرده و به اینجا رسانده است. این ایراد می‌تواند نشانگر بدفهمی عمیق نظریه‌ی فرگشت باشد. فرگشت تصادفی نیست. آنچه می‌توان گفت «تصادفی» است، جهش‌های ژنتیکی هستند. و جهش‌های ژنتیکی فقط به این معنا «تصادفی» هستند که وقوع‌شان محصول طرح و تدبیر کسی نیست. جهش ژنتیکی همان قدر «تصادفی» است که باران، آتشفشان، گردش سیارات یا هر پدیده‌ی طبیعی دیگر «تصادفی» است. موتور پیش برنده‌ی فرگشت (که همان گزینش فزاینده از میان جهش‌های ژنتیکی باشد) نیازمند طراحی نیست. و همین نکته است که زیرآب یکی از قدیمی‌ترین و مهم ترین برهان‌های خداباوری، یعنی برهان نظم را می‌زند.
پس در مورد كلمه «تصادف» در علم باید به نكات زیر توجه كرد:
۱. بعید بودن تصادف به معنی غیر ممكن بودن آن نیست. از احتمالات نمی‌توان برای رد رویدادهای پسگشتی (Backward) استفاده كرد. اگر فکر می‌کنید جز این است، این بازی را انجام دهید: تعداد کافی کارت تهیه کنید، آن‌ها را از یک تا یک میلیارد شماره گذاری کنید (در صورتی که مایل باشید بیشتر) و بعد از بین این یک میلیارد کارت یکی را بیرون بکشید. تعجب نکردید؟! عددی بیرون آمد که احتمال بیرون آمدنش یک در میلیارد بود! چطور چنین چیزی ممكن است؟! چطور چنین اتفاق بعیدی رخ داد؟ بازی را تکرار کنید، و هر بار بدون استثنا چنین اتفاق عجیبی می‌افتد!
۲. نباید تنها به عامل تصادفی فرگشت (جهش) توجه كرد و عامل غیر تصادفی یعنی گزینش یا انتخاب طبیعی را از نظر دور داشت. ریاضیدان آماتوری كه به اخبار گوش می‌داد شنید: اجتماع صد نفره زنان بسیجی در تالار وحدت برگزار شد. او با خودش حساب كرد كه احتمال اینكه هر انسانی زن باشد یک دوم است. پس احتمال اینكه همه‌ی آن صد نفر زن باشند ۱/۲ به توان ۱۰۰ است. یعنی ۱ در ۱۲۶۷۶۵۰۶۰۰۲۲۸۲۲۹۴۰۱۴۹۶۷۰۳۲۰۵۳۷۶ است. ثانیاً احتمال بسیجی بودن یا نبودن یک زن یک دوم است، درنتیجه این عدد را باید در خودش ضرب كرد. پس جمع شدن تصادفی صد زن بسیجی در یكجا غیر ممكن است. ریاضیدان ما وجه گذینشی ماجرا یعنی «تنها زنان بسیجی دعوت می‌شوند» را فراموش كرده بود. منتقدان «تصادف»، اغلب «بقای اصلح در اثر انتخاب طبیعی» را فراموش می‌کنند.

@Science4lifee

#فرگشت
❈ فرگشت چيست؟ (بخش پنجم)

نویسنده : فرخ فر پژوه


۳. نباید مفهوم «فزایندگی» را در مورد تصادف از نظر دور داشت. فزایندگی بدین ترتیب است كه پس از یک رویداد تصادفی، تصادف بعدی در میان اعضا انتخاب شده از تصادف اول انجام می‌شود. به عبارت دیگر در هر مرحله، محصولات تصادفی مرحله قبل که از صافی انتخاب طبیعی گذشته‌اند دچار تصادف جدیدی می‌شوند. نظم موجود در سیستم‌های طبیعی ناشی از این نوع تصادف است. اجزاء مختلف بر اثر این «تصادف‌ها» در کنار هم قرار می‌گیرند و حد واسط‌های ناپایدار از میان می روند و تنها اجزائی که به صورت پایداری با دیگر اجزاء در ارتباط هستند باقی می‌مانند. این فرآیند را گزینش فزاینده می‌نامند. بازی شیر یا خط زیر را در نظر بگیرید: چند هزار میلیارد سكه را روی زمین بریزید. آن‌هایی كه شیر آمده‌اند را بردارید و بقیه را كنار بگذارید. سكه‌هایی را كه برداشته‌اید دوباره روی زمین بریزید و فقط شیرها را بردارید. اگر این كار را چند میلیون بار تكرار كنید، سرانجام یک (یا چند تایی) سكه باقی خواهد ماند كه تصادفاً میلیون‌ها بار، پشت سر هم شیر آمده است. حال به جای «سکه‌ها»، جانداران را بگذارید، به جای «شیر آمدن» انطباق بهتر با محیط، و به جای «کنار گذاشتن بقیه»، انتخاب طبیعی را بگذارید. آیا «تصادف» فرگشت هنوز باور نکردنی می‌آید؟

چه شواهدی بر صحت نظریه فرگشت وجود دارد؟
هر نظریه‌ی علمی به وسیله شواهدی پشتیبانی می‌شود. فرگشت نیز بوسیله شواهد تجربی محکم و همبسته‌ای در زیست شناسی و دیگر علوم حمایت می‌شود. هر كدام از این شواهد نه تنها مانند قطعه‌ای از یک پازل بقیه شواهد را تكمیل می‌كند، بلکه نتایج مستقل هر شاهد با نتایج مستقل منبع دیگر یكسان است. مثلاً یک فسیل شناس درختچه فرگشتی انسان را رسم می‌كند و یک متخصص ژنتیک نیز این درختچه را بر اساس ژنتیک رسم می‌كند. مشاهده می‌شود كه درخت رسم شده در هر دو علم مشابه هم است. در اینجا تنها به شواهد معروف فرگشت اشاره‌ی مختصری می‌کنیم و از بحث‌های پیچیده زیستی، شیمیایی و فیزیكی صرف نظر می‌کنیم.
ممكن است در اینجا عده‌ای اعتراض كنند که چرا شواهدی را كه در رد نظریه فرگشت وجود دارد را نمی‌گویید و یک طرفه به قاضی می‌روید؟ در پاسخ باید گفت: حتی یک شاهد علمی خلاف نظریه‌ی فرگشت وجود ندارد. به عبارت دیگر اگر مدركی بر خلاف فرگشت وجود داشت دانشمندان اول از همه این نظریه را کنار می‌گذاشتند، یا تصحیح می‌کردند. البته انتقادها و ایرادهایی به فرگشت می‌گیرند ولی این «انتقادات» بویی از علم نبرده‌اند و همگی از منبر و بازار بر می‌آیند تا از دانشگاه و آزمایشگاه.

زمین شناسی
پژوهش‌های زمین‌شناسی بیانگر عمر طولانی سیاره زمین است. زمین در طول عمر خود دوران‌های متعددی را پشت سر گذاشته است. فرگشت جانداران نیز نیاز به زمان طولانی دارد. در نظریه فرگشت گفته شده كه جانداران با تغییر محیط تغییر می‌كنند. بنابر این با تغییرات زمین باید تغییر در جانداران نیز دیده شود. به بیان دیگر باید تحولات زمین و فسیل‌ها هم زمان، مرتبط و معنی دار باشند. چنین پیوستگی در تمامی فسیل‌ها مشاهده می‌شود. به عنوان مثال فسیل‌های جانوران پشمالو مربوط به دوران‌هایی است كه زمین شناسان آن‌ها را عصر یخبندان می‌نامند. در مورد منشا حیات نیز بیومولكول‌ها و سلول‌ها تنها در شرایط خاص می‌توانند از ماده بیجان بوجود آیند و علم زمین شناسی با تعیین ویژگی‌های زمین اولیه این حقیقت را آشكار می‌كند كه شرایط برای ایجاد مولکول اسیدهای آمینه، (مولکول‌های سنگ بنای حیات) مهیا بوده است. در واقع دانشمندان با شبیه سازی شرایط اولیه‌ی زمین در آزمایشگاه، شاهد ایجاد برخی از این اسیدهای آمینه بوده‌اند.

جغرافیای زیستی
هرگونه از جانداران در ناحیه‌ی جغرافیایی خاصی قرار دارد. جانداران هر منطقه‌ی جغرافیایی شباهت بیشتری با هم خانواده‌های ناحیه‌ی خود دارند، تا با جانداران دور دست. معروف‌ترین این شباهت‌ها را در پستانداران استرالیا می‌توان یافت. بسیاری از پستانداران استرالیا مانند کانگورو و کوآلا كیسه دار و مختص خود استرالیا و جزایر اقیانوسیه هستند. چنین شباهت‌هایی در مورد محل زندگی همه جانداران صادق است به طوری كه گستره‌ی جغرافیایی هر گونه با تاریخچه فرگشتی آن ارتباط دارد. یكی از مواردی كه داروین را به سمت نظریه فرگشت هدایت كرد این بود جانوران جزایر دور افتاده مانند خود آن جزایر از بقیه دنیا دور افتاده‌اند.

@Science4lifee

#فرگشت
❈ فیزیکدان‌ها غیرممکن را ممکن می‌کنند: تبدیل نور به ماده!

حتما با معادله‌ی معروف هم‌ارزی ماده و انرژی انیشتین آشنا هستید. همان E = mc² حال فرض کنید پارامتر m را به یک سمت معادله منتقل کنیم. یعنی m = E/c². تبدیل انرژی (یا در اینجا پرتوهای نور) به ماده، از دیدگاه نظری قابل انجام است. ولی وقتی پای عمل به میان می‌آید، کار پیچیده‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.
...
یکی از پژوهشگران این آزمایش بنام استوارت مانگلز می‌گوید: «گرگوری بریت و جان ویلر از قواعد علم جدیدی بنام الکترودینامیک کوانتومی بهره بردند که چگونگی تعامل بین نور و ماده را شرح می‌داد. در حالی که همه‌ی پیش‌بینی‌های الکترودینامیک کوانتومی تاکنون به شکل تجربی مشاهده شده است، ما هرگز موفق به مشاهده‌ی فرایند برخورد دو فوتون بریت-ویلر نشده‌ایم. اگر ما این‌بار بتوانیم این برخورد را مشاهده کنیم، خواهیم توانست اتفاقات مهمی که در ۱۰۰ ثانیه‌ی ابتدایی تولد کیهان رخ داده را بازسازی کنیم. همچنین این اتفاق در انفجارهای پرتوی گاما نیز مشاهده خواهد شد. این پدیده‌ها، عظیم‌ترین انفجارهای موجود در کیهان و یکی از بزرگترین معماهای حل نشده‌ی فیزیک هستند.»
...
هنوز ممکن است انجام این آزمایش در عمل با موفقیت همراه نباشد. اما یکی از بخش‌های جالب علم همین است. گاهی باید شاهد عدم موفقیت در یک آزمایش بود تا معایب آن را پیدا کنیم و دفعه‌ی بعد آن را به نحو بهتری تکرار کنیم. ما مشتاقانه در انتظار نتایج این آزمایش خواهیم بود. توضیحات دقیق‌تری در مورد این آزمایش در نشریه‌ی «نیچر فوتونیک» منتشر شده است.

خواندن کامل مطلب در مجله ایلیاد:
iliadint.com/mag/p/4696

نوشته : میشل استار / ساینس آلرت
ترجمه : اشکان عارفی


@science4lifee

#ماده #انرژی #فوتون #انیشتین
❈ فرگشت چيست؟ (بخش ششم)

نویسنده : فرخ فرپژوه


فسیل شناسی
در فسیل‌ها می‌توان حوادث چند میلیون ساله فرگشتی را مشاهده كرد. فسیل‌ها در چینه‌های زمین شناسی مانند کلمات در کتاب تاریخ طبیعی هستند. هر گاه فسیلی یافت می‌شود، ابتدا عمر آن بوسیله نیمه عمر عناصر رادیو اكتیو تعیین می‌شود. سپس متخصصان فسیل شناسی اجزاء آن را جزء به جزء بررسی می‌كنند تا ببینند مربوط به چه جانوری است. بسیاری از فسیل‌ها حد واسط فرگشتی میان دو جاندار هستند. برخی فسیل‌ها، شاهدی بر فرگشت بین دو گروه از جانداران مانند دایناسورها و پرندگان هستند. هر چه تعداد فسیل‌های یافت شده میان دو جاندار بیشتر باشد، تصویر روشنتری از تاریخ طبیعی بدست می‌آید.
با توجه به سخت بودن شرایط تشكیل فسیل‌ها، كاملاً طبیعی است كه بین دو فسیل حد واسط شكاف‌هایی یافت شود كه «حلقه‌های مفقوده» نامیده می‌شوند. در زمان داروین تعداد حلقه‌های مفقوده بسیار زیاد بود، اما از آن تاریخ رده كاملی از فسیل‌ها بین دایناسورها و پرندگان، چهارپایان و پستانداران دریایی و میمون‌ها و انسان‌ها وجود دارد. باید توجه داشت كه ممكن است فسیل حلقه‌ای مفقوده در جایی قرار داشته باشد كه هیچگاه آن را پیدا نكنیم و یا حتی هیچ فسیلی از جاندار مورد نظر تشكیل نشده باشد. با این وجود تاریخچه فرگشتی جانداران را می‌توان با استفاده از روش‌های كارامدی چون آناتومی مقایسه‌ای و شواهد مولكولی معین كرد. علاوه بر این، نباید از كارآگاهان جنایی انتظار داشت كه از لحظه به لحظه‌ی وقوع جنایت فیلم برداری كرده باشند. (اگر قاضی چنین مدركی از كاراگاه بخواهد شما در مورد عقل قاضی چه قضاوتی می‌كنید؟)

آناتومی مقایسه‌ای
شباهت و تفاوت‌های اندام‌ها و دستگاه‌های جاندارن كاملاً معنادار و در راستای سیر فرگشتی آن‌ها است. تمام مهره داران چارچوب اسكلتی یكسانی دارند و تفاوت‌ها متناسب با فاصله‌ی فرگشتی دو گونه است. اندام‌های ظاهراً متفاوت مثل بال پرندگان و دست پستانداران اسكلت یكسانی دارند. وجود اندام‌های همساخت تنها با نظریه فرگشت توجیه پذیر است. نكته‌ی دیگر اینكه تفاوت و شباهت همه ساختارهای دو گونه كاملاً همسان است. مثلاً ارتباط فرگشتی دستگاه گوارش انسان و گوزن با ارتباط دستگاه عصبی و همه دستگاه‌ها و اندام‌های این دو گونه یكسان است.
ساختارهای ناقص : از آنجا كه انتخاب طبیعی تنها بر جمعیت‌های موجود اثر می‌كند، مشاهده اینكه ساختاری به درستی با نیازهای جاندار سازگار نباشد، عجیب نیست. تعداد مهره‌های گردن مهره داران زیاد و مثلاً در غازها ۲۵ عدد است، ولی گردن پستانداران تنها ۷ مهره دارد. گردن دراز زرافه نیز تنها ۷ مهره دارد، درنتیجه گردنِ به این درازی هیچگونه انعطاف پذیری ندارد. نمونه دیگری از این طرح‌های ناقص چشم مهره داران مانند انسان است. شبكه عصبی موجود در چشم به گونه‌ای است كه یک نقطه كور در گستره بینایی بوجود می‌آورد (با اینكه ساختار چشم تصویر كاملی را بر روی شبكیه ایجاد می‌كند تنها بخشی از این تصویر به مغز می‌رسد) درحالی كه چشم بی‌مهرگان گستره بینایی كاملی دارد.
ساختارهای باقی‌مانده : اندام‌هایی هستند كه هیچ فایده‌ای برای جاندار ندارند و تنها باقی مانده اندام‌های اجداد آن جاندار هستند. این اندام‌ها كاربردی ندارند، ولی سلول‌های آن‌ها بیهوده انرژی و مواد غذایی مصرف می‌كند. به وزن جاندار می‌افزایند كه سبب نیاز به انرژی حركتی بیشتر می‌شود. این اندام‌ها حجمی را در بدن جاندار اشغال می‌كنند و عملكرد دیگر اندام‌ها را كاهش می‌دهند و در نهایت ممكن است دچار جراحت یا عفونت شوند. چند نمونه : چشم‌های نابینا در ماهی‌های كور غار، باقی‌مانده استخوان پا در نهنگ و مار بوا در حالی كه پا ندارند، ناخن در باله گاو دریایی، انگشت در بال بعضی پرندگان، آپاندیس، مهره‌های دُم و بیش از صد عضو بی فایده دیگر در انسان.

جنین شناسی مقایسه‌ای
شباهت جنین جانداران آنچنان زیاد است كه تشخیص جنین پرنده از پستاندار در نگاه اول میسر نیست. جنین هر گروه از جانداران و مراحل رشد و نمو آن مشابه است. مثلاً شكل و مراحل نمو جنین تمامی پستاندارن مانند هم است و میزان تفاوت‌های جزئی با رابطه فرگشتی مطابقت دارد. مطالعه جنین‌ها از تخم ماهی‌ها تا پستاندارن، بخش مهمی از پژوهش‌های فرگشتی را شامل می‌شود.

زیست شناسی مولكولی
«هدف زیست شناسی نوین، درک و توجیه خصوصیات موجودات زنده بر حسب ساختار مولكول های تشكیل دهنده آن است.» (فرانسوا ژاكوب، ۱۹۷۲) در قرن بیستم علم زیست شناسی وارد دنیای مولكول‌ها شد و علوم مولكولی مانند بیوشیمی و ژنتیک تمام زمینه‌های این علم را تحت تاثیر قرار دادند. فرگشت نه تنها در سطح مولكول‌ها قابل مشاهده است بلكه ویژگی‌های بیومولكول‌ها را تنها با فرگشت می‌توان توجیه كرد.

@Science4lifee

#فرگشت
❈ فرگشت چيست؟ (بخش هفتم)

نویسنده : فرخ فرپژوه


مقایسه مولكول‌ها یكی از بهترین روش‌های مطالعه فرگشت است. با پایان یافتن پروژه ژنوم انسان و مقایسه آن با پروژه ژنوم شامپازه مشاهده شد كه این دو ژنوم تنها ۱.۶٪ اختلاف دارند. با پیشرفت روش‌های استخراج ژن دانشمندان توانستند در یک پروژه حیرت انگیز، ژن‌های یک فسیل ۳۲ هزار ساله انسان نئاندرتال (گونه‌ای منقرض شده از جنس انسان) را استخراج كرده و رابطه مولكولی این فسیل را با انسان‌های ساپینس(گونه خود ما و تنها گونه باقی مانده از جنس انسان) را مشخص نمایند.

در سال‌های پایانی قرن بیستم با همه گیر شدن استفاده از كامپیوتر و اینترنت، امكان تحلیل حجم بالایی از اطلاع مولكولی فراهم شد. امروزه هر دانشجوی زیست شناسی می‌تواند با مراجعه به بانک‌های اطلاعاتی آنلاین به صورت رایگان، مولكول مورد نظرش را با همه مولكول‌هایی كه تاكنون كشف شده مقایسه كند، سپس این اطلاعات را به كمک نرم افزارهای پیشرفته تحلیل كند. به همین دلیل زیست شناسی مولكولی به سریعترین، دقیقترین روش در پژوهش‌های فرگشتی تبدیل شده است.

وارسی مولكولی فرگشت تنها به مقایسه كدهای مولكول‌ها محدود نمی‌شود، بلكه در سطحی بالاتر به ساختار سه بعدی و بخش عمل كننده‌ی مولكول‌ها، خواص بیوفیزیكی آن‌ها و سیستم‌های شبیه سازی فرگشت مولكولی نیز توجه می‌شود. از سوی دیگر، مسائلی كه در بخش آناتومی مقایسه‌ای ذكر شد در بخش مولكولی هم وجود دارد: همسانی، همساختی، همسویی، ساختارهای ناقص و ساختارهای باقیمانده و بی‌فایده.

پیشبینی‌ها
نظریه‌های علمی دارای خصوصیات «توانایی پیشگویی» و «ابطال پذیری» هستند. نظریه‌ی فرگشت این پیشگویی قوی را دارد که حتی اگر یک فسیل در چینه‌ی زمین شناختی نادرست یافت شود، کل نظریه بر باد فنا می‌رود. به رغم افسانه‌های کذب از آب درآمده‌ی آفرینش‌گرایان، که مثلاً گفته‌اند جمجمه‌ی انسان در غار مِژر، یا رد پای انسان در میان فسیل‌های دایناسورها کشف شده، تاکنون حقیقتاً هیچ فسیل نابهنگام این چنینی یافت نشده است.

ویژگی‌های جد مشترک دو گونه‌ی خویشاوند را می‌توان بدون وجود هر گونه شاهد فسیلی، تعیین كرد. تا پیش از دهه ۹۰ جانورشناسان می‌دانستند كه گرگ‌سانان و سگ‌سانان پسر عموهای فرگشتی هم هستند و خصوصیات جد مشترک آن‌ها را ذكر كرده بودند، ولی فسیلی در این مورد یافت نشده بود. تا اینكه در سال ۱۹۹۶ فسیلی كه ویژگی‌های آن قبلاً ثبت شده بود در آلمان یافت شد. صدها مورد از این دست در ژورنال‌های تخصصی بیولوژی به ثبت رسیده است. امروزه با مشخص بودن تاریخچه فرگشتی جانداران، بیشتر فسیل‌هایی كه یافت می‌شوند گمشده‌های آشنا هستند تا غریبه‌های نا آشنا.

فرگشت در پیش رو
مكانیسم فرگشت را باید در طبیعت یا آزمایشگاه مطالعه كرد. اما سرعت تولیدمثل جاندارانی مثل انسان آنقدر كند است كه برای مشاهده فرگشت آن باید چند صد هزار یا حتی میلیون‌ها سال صبر كرد. اما بسیاری از جانداران دارای تولیدمثل سریع هستند به طوری كه در عرض چند سال می‌توان چند صد نسل از آن‌ها را مشاهده كرد. مگس میوه یكی از بهترین نمونه‌های آزمایشگاهی برای مطالعه فرگشت است زیرا هر روز تولید مثل می‌كند، و در هر سال می‌توان ۳۶۵ نسل از آن را بررسی كرد. سرعت تكثیر باكتری‌ها از این هم بیشتر است به طوری كه می‌توان در هر شبانه روز تا ۴۰ نسل از آن‌ها را مطالعه كرد.

یک نمونه كلاسیک از مشاهده فرگشت در طبیعت، تغییر رنگ صنعتی در پروانه‌های منچستر است. تا قرن نوزدهم، شب پره‌های منچستر عموماً سفید رنگ بودند و بر سطح درخت‌های سفید رنگ به خوبی استتار می‌شدند. در اثر انقلاب صنعتی، و ایجاد کارخانه‌های دودزای فراوان در آن منطقه، سطح درخت‌های منچستر دود زده و سیاه رنگ شد. در سطح درختان تیره و تار، پرندگان به راحتی می‌توانستند بال‌های سفید شب پره‌ها را تشخیص دهند و آن‌ها را شکار کنند. در چنین شرایطی یک شب پره‌ی سیاه شانس بیشتری داشت تا از چشم شکارچیان گرسنه مخفی بماند و بتواند تولید مثل کند. در عمل همین امر رخ داد. در اثر جهش تصادفی ژنتیکی، شب پره‌های سیاه رنگی ایجاد شدند . این شب پره‌ها به خاطر مزیت استتار بیشتر توانستند، بهتر از اقوام سفید رنگ شان از دید پرندگان شکارچی مخفی بمانند و تولیدمثل کنند. در نتیجه، ظرف چند سال شب پره‌های سیاه در منچستر فراوان تر از شب پره‌های سفید شدند. اما در قرن بیستم، با پیشرفت فناوری و کاهش آلودگی هوا، وضعیت هوای منچستر هم بهتر شد. چون هوا دیگر مانند قبل تیره و تار نبود، درخت‌ها هم كم كم رنگ طبیعی خود را بازیافتند و مزیت استتار شب پره‌های سیاه هم از بین رفت. و باز شب پره‌های سفید در جمعیت غلبه یافتند.

@Science4lifee

#فرگشت
❈ فرگشت چيست؟ (بخش هشتم و پایانی)

نویسنده : فرخ فرپژوه


دانشمندان صدها مورد از فرگشت جاندارن را در طبیعت مشاهده كرده‌اند و هر روزه این فرآیندها در آزمایشگاه مورد پژوهش قرار می‌گیرد.

نگاهی به آینده
هدف مطالعه نظریه فرگشت، اثبات آن به دینداران نیست، بلكه همانطور كه شیمیدان باید اتم را بشناسد تا مواد شیمیایی را در راه رفاه انسان (و متاسفانه گاهی بر علیه انسان‌ها) به كار گیرد، زیست‌شناس نیز باید فرگشت را درک كند و بكار بندد. نظریه فرگشت، تاریخ زیست شناسی را به دوران پیشرفت و زایندگی رساند. در قرن بیستم، كشف سازوكار پدیده‌های زیستی باعث شكوفایی پزشكی، كشاورزی، دامداری و صنعت شده است. شناخت پیشینه‌ی طبیعی انسان نگرش علوم انسانی همچون فلسفه، جامعه شناسی و روانشناسی را تحت تاثیر قرار داده است تا با آگاهی از نیازها، امكانات و محدودیت‌های حقیقی بشر دیدگاه و راهكارهای خود را اصلاح كنند.

اولین سال‌های قرن بیست و یكم شاهد بزرگترین پژوهش‌های فرگشتی بوده است. با پایان پروژه ژنوم ماهی بادكندكی (در سال ۲۰۰۲) و نوعی موش (در سال ۲۰۰۲)، و مقایسه تطبیقی آن با ژنوم انسان (سال ۲۰۰۱) شاهراه فراخی برای شناخت و درمان بیماری‌های ژنتیكی انسان فراهم شده است. پروژه ژنوم شامپانزه (در حال انجام) و بررسی رابطه فرگشتی آن با ژنوم انسان راه را برای درک هر چه بیشتر سازوكارهای عصبی و ذهنی انسان هموار كرده است. با تكمیل این پژوهش‌ها خودمان را بهتر خواهیم شناخت. هم اكنون پروژه‌های فرگشتی گسترده‌ای در سرتاسر جهان در حال انجام هستند كه با ادامه این روند پزشكی، كشاورزی و دامداری و صنعت به ابزارهای فوق العاده كارآمدی مجهز خواهند شد. به همین سبب است كه قرن بیست و یكم را عصر بیوتكنولوژی یا فناوری زیستی نامیده‌اند.

مبلغان دینی به كلمه‌ی نمی‌دانیم علاقه خاصی دارند. آموزه‌ای در كلام آن‌هاست كه فضیلتی برای جهل قائل می‌شود. هر جا جهلی است، پایگاهی برای خود می‌یابند و هر گاه نوری بر جهلی تابید، تلاش می‌کنند دانش را به جهل مبدل كنند. «هنوز هیچ دانشمندی علتش را توضیح نداده، پس حق با ما است». یا «علتش آن نیست كه علم می‌گوید، پس حق با ماست.» به قول ریچار داوكینز: «دین پیشگان می‌گویند اگر نمی‌دانید که چیزی چگونه کار می‌کند، نگران نباشید: رهایش کنید و بگویید کار خداست. نمی‌دانید ضربان عصبی چگونه کار می‌کند؟ بسیار خوب! نمی‌دانید چگونه خاطرات در مغز ثبت می‌شوند؟ چه عالی! آیا پیچیدگی فرآیند فتوسنتز سرگیجه آور است؟ مرحبا! لطفاً دنبال حل این مسائل نروید. اصلاً ولشان کنید، و به درگاه خدا متوسل شوید. دانشمند عزیز، روی رازهایت کار نکن. رازهایت را برای ما بیاور، چون به دردمان می‌خورند. جهل ذی قیمت را با تحقیق خود هدر نده.»

اما این شوق دانستن است كه دانشمندان و خردمندان را پیش می‌برد تا حقیقت را بشناسند و دانش بشری را هرچه پربارتر سازند. جای تاسف است كه در این میان عده‌ای گوهر حقیقت را فرو می‌نهند و خیره سرانه زیر پوستین ژنده‌ی موهومات باستانی می‌خزند.

@Science4lifee

#فرگشت
❈ علت خنده و شوخ‌طبعی از نگاه علمی چیست؟

دانشمندان علوم اعصاب و فیلسوفان در تلاش برای درک شوخ‌طبعی هستند؛ اما اینکه کدام جنبه از شوخ‌طبعی یا یک موقعیت، آن را خنده‌دار می‌کند، هنور شناخته‌شده نیست.

تئوری‌های متعددی در زمینه‌ی خنده و شوخ‌طبعی ارائه شده است که در آن‌ها عنوان می‌شود افراد از بداقبالی دیگران، هنگام بیان عواطف ممنوعه، با کنار هم قرار دادن مفاهیم ناسازگار و طی برآورده نشدن انتظارات خود می‌خندند. در یک طرح نیز چندین فرضیه به هم بافته می‌شود: شوخ‌طبعی زمانی حاصل می‌شود که فرد درمی‌یابد هنجاری نقض شده و این نقض ملایم است. خنده ممکن است به‌عنوان راهی برای تقویت همبستگی در جوامع تکامل پیدا کرده باشد.

خواندن کامل مطلب در زومیت:
https://www.zoomit.ir/2019/6/30/337518/science-of-why-we-laugh/

@Science4lifee
❈ دستگاه واقعیت مجازی برای آزمایش‌های علوم اعصاب ساخته شد

محققان آزمایشگاه فناوری‌های مغز دانشگاه تهران موفق شدند با حمایت ستاد توسعه علوم شناختی، دستگاه واقعیت مجازی را جهت بهبود و توسعه آزمایش‌های علوم اعصاب شناختی طراحی و مورد آزمایش قرار دهند.

دکتر محمدرضا ابوالقاسمی دهاقانی عضو هیات علمی دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران و مجری این طرح پژوهشی اعلام کرد: این دستگاه علاوه بر امکان افزودن روش‌های ثبت سلولی، پژوهشگر را در ثبت و کنترل بسیار دقیق شرایط و اتفاقات آزمایش‌های مربوط به علوم اعصاب شناختی یاری خواهد کرد، بطوری که پاسخ‌های رفتاری با دقت بسیار بالاتری می‌توانند ثبت و کنترل شوند.

...

منبع: شیعه پرس

@Science4lifee
❈ مقاله جری کوین، اکولوژیست و نویسنده کتاب «چرا فرگشت صحت دارد؟»

اگر امروز کسی بگوید که تئوری میکروب‌ها واقعیت ندارد و بیماری‌ها نه از طریق موجودات میکروسکوپی، بلکه در نتیجه خشم خدایان بوجود می‌آیند، واکنش همگانی ترکیبی از ناباوری و تحقیر است. ما کوهی از شواهد داریم که نشان می‌دهد تئوری میکروب‌ها، مستند است. بنابراین لفظ تئوری، نبایستی ما را به اشتباه بیاندازد. اما چرا وقتی کسی در فضای عمومی با تئوری دیگری مخالفت می‌کند مورد تمسخر قرار دادنش نادرست انگاشته می‌شود؟ بله از تئوری فرگشت حرف می‌زنیم. بر خلاف ادعای مخالفین، تئوری فرگشت، به اندازه تئوری میکروب‌ها دارای سند و شواهد است.
چرا تئوری اولی مخالف ندارد ولی دومی دارد؟ به این دلیل که تئوری دوم، به قلب باورهای خودبینانه انسان می‌زند. انسان دارای پدری آسمانی نبوده که او را به همین شکل بر روی زمین آورده باشد و مابقی کائنات را برای او خلق کرده باشد. بلکه محصول یک فرآیند غیرهوشمند و تصادفی بود به مانند میلیون‌ها گونه دیگر بر روی زمین.

کتاب «چرا داروین اشتباه کرده بود» با اینکه فرگشت را می‌پذیرد، ولی می‌گوید که داروین در فهم موضوع اشتباه کرده بود. اما تئوری فرگشت از طریق انتخاب طبیعی چه می‌گوید:
زندگی بر روی زمین، به آرامی شکل گرفت، از یک موجود ابتدایی شروع شد و با شاخه شاخه شدن به موجودات پیچیده‌تر و جدید ظاهر شدند که توهم طراحی (نظم) را در ساختار بدن ایشان ایجاد می‌کند.

داوکینز در کتاب «بزرگترین نمایش روی زمین» به خوبی نشان می‌دهد که فرگشت، تئوری لرزان و در معرض سقوط نیست. بلکه بخش بزرگی از دانش امروز، وابسته به این تئوری‌ست. اغلب مردم تصور می‌کنند که برای اثبات فرگشت نیاز به فسیل‌ها هست. در واقع، داروین تنها فسیل‌های کم شماری در اختیار داشت و تئوری‌اش بسیار کم از این فسیل‌ها تاثیر گرفت. اما داوکینز می‌گوید حتی اگر یک دانه فسیل هم بر روی زمین نبود، هیچ خللی به تئوری فرگشت وارد نمی‌شد.

@Science4lifee

#فرگشت
نام کتاب : انسان خردمند

نویسنده : یووال نوح هراری


@Science4lifee

#کتاب
₂
❈ زنان همجنسگرا هم "در معرض سرطان دهانه رحم هستند"

نظام بهداشتی بریتانیا، ان اچ اس، می‌گوید این “توهم خطرناک” که زنان همجنسگرا و دوجنسگرا به سرطان دهانه رحم مبتلا نمی‌شوند باعث می‌شود هزاران نفر از دادن تست سرطان پرهیز کنند.

هرگونه فعالیت جنسی می‌تواند باعث انتقال ویروس “اچ پی وی” (ویروس پاپیلوم انسانی) شود که عامل اکثریت بزرگ سرطان‌های دهانه رحم است.

اما یک مطالعه در انگلستان حاکیست که ۲۰ درصد از زنان همجنسگرا و دوجنسگرا هرگز برای تست شدن به مراکز درمانی مراجعه نکرده‌اند.
کارشناسان بهداشتی توصیه می‌کنند که زنان ۲۵ تا ۶۴ ساله باید به طور منظم زیر نظر باشند.
...
دکتر مایکل بریدی مشاور بهداشتی جامعه “ال جی بی تی” در شاخه انگلیسی نظام بهداشتی بریتانیا گفت: “نباید ابهامی وجود داشته باشد: سرطان تبعیض قائل نمی‌شود.”
...
پروفسور ان مکی، مدیر بخش آزمایش‌های تشخیص در “بهداشت عمومی انگلستان” گفت که زنانی که با سایر زنان آمیزش دارند همچنان می‌توانند به “اچ پی وی” آلوده شوند.

خواندن کامل مطلب از بی بی سی :
http://www.bbc.com/persian/science-48821369

@Science4lifee

#سرطان #همجنسگرا
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هنوز کسانی هستند که میگویند فرگشت تنها یک نظریه است و چون نمیتوان آن را مشاهده کرد، پس نمیتوان آن را به عنوان یک حقیقت پذیرفت.
ریچارد داوکینز توضیح میدهد که چرا فرگشت همانند چرخش زمین به دور خورشید یک نظریه کاملا پذیرفته شده و یک حقیقت علمی ست.

@explorermindset 🌐 ذهن کاوشگر