شناخت (قسمت چهاردهم و پایان - شک‌گرایی: مشکل استقرا)

~ رابرت ام مارتین

عقل‌گرا: اعتراف می‌کنم که بعضی باورها تماماً با ادراک موجه می‌شوند: باورهایی که درباره چیزهای جزئی‌ای‌اند که درست جلویت هستند (یا بوده‌اند) ـ مثلاً شبیه وقتی که یک اردک می‌بینی و می‌شنوی کواک کواک می‌کند، و باور می‌کنی که یک اردک آن‌جاست که در حال کواک کواک کردن است. اما به نظر خیلی از عقل‌گراها این باورها، حتی اگر صادق و موجه باشند، شناخت واقعی محسوب نمی‌شوند. شناخت پیش پا افتاده و جزئی هستند - فقط درباره چیزهای مادی جزئی هستند، که تغییر می‌کنند و می‌آیند و می‌روند. شناخت واقعی باید درباره چیزهای پایدار و کلی باشد. این چیزی است که عقل‌گراها از افلاطون، در قرن چهارم ق.م، تا حالا گفته‌اند. شاید به این علت باشد که دکارت تأکید می‌کند حقایق بسیار انتزاعی و کلی ریاضیات و هندسه شناخت واقعی‌اند، برخلاف واقعیت‌های بسیار جزئی و مادی‌ای که با ادراک برایمان معلوم می‌شوند. حتی علم معاصر (که شکی نیست اساساً متأثر از تجربه‌گرایی است) بر چیزی تمرکز می‌کند که واقعاً ارزش دانستن دارد: نه واقعیت‌های جزئی و پیش پاافتاده اردکی مثل این، بلکه کلیت بخشی‌ها، اینکه یک نوع چیز چطور عمل می‌کند، قوانین طبیعت.

تجربه‌گرا: قبول دارم که برای دانستن چیزهایی مهم‌تر از واقعیت‌های مربوط به یک اردک جزئی وجود دارند. اما این باعث نمی‌شود که باورهای موجه درباره چیزهای جزئی را شناخت واقعی به شمار نیاوریم.

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣   4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣ 9⃣ 🔟 1⃣1⃣ 2⃣1⃣ 3⃣1⃣

شناخت

◉ ۱. تعریف شناخت
◉ ۲. یقین و خطاپذیری
◉ ۳. یقین و احتمال 
◉ ۴. باورهای محتمل و پارادوکس بخت‌آزمایی
◉ ۵. مسائل گتیه‌ای
◉ ۶. تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی تصورات
◉ ۷. غریزی بودن و زبان
◉ ۸. تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی: احکام
◉ ۹. احکام تحلیلی و ترکیبی
◉ ۱۰. احکام پیشینی ترکیبی
◉ ۱۱. شک‌گرایی ادراک
◉ ۱۲. مغز در خمره
◉ ۱۳. شک‌گرایی: فرضیه‌ی پنج دقیقه
◉ ۱۴. شک‌گرایی: مشکل استقرا

ذهن و بدن (قسمت نخست - مادی‌گرایی)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: به نظرم بحث‌هایی که درباره‌ی اخلاق می‌کردیم بی‌معنی است. در واقع اصلاً از اول چیزی به عنوان اخلاق وجود ندارد. اخلاق به آدم می‌گوید چه کاری را باید یا نباید انجام بدهد، اما هیچ‌کس در هیچ چیز، هیچ انتخاب واقعی‌ای ندارد، چون ما در واقع سرتاپا چیزی جز ماشین نیستیم.

دوگانه‌انگار: صبر کن، همین جا نگه دار! در ذات این حرفی که الان گفتی کلی چیز هست که جای بحث دارد و باید برایش کلی تبیین بیاوری. اول از همه این که چرا فکر می‌کنی ما در واقع سرتاپا چیزی جز ماشین نیستیم؟

دیرباور: خب…

قائل به نظریه این‌ همانی: خب این همان جایی است که من می‌توانم به کمکت بیایم. من مادی‌گرا هستم و به نظر ما مادی‌گراها انسان‌ها ماشین هستند، به این معنی که ما سرتاپا چیزهایی مادی هستیم: یعنی موجوداتی زیستی که از موادی شیمیایی تشکیل شده‌ایم، و مثل هر چیز دیگری که در این جهان وجود دارد تابع تمام قوانین فیزیک و شیمی هستیم. بنابراین هر کاری که می‌کنیم علل مادی قاعده‌مند - که فیزیکی و شیمیایی‌اند دارد...

لینک

خروج از آفریقا

~ ویلیام فون هیپل

لوسی سه میلیون سال پس از خارج شدن از جنگل، با قامتی راست راه می‌رفت اما هنوز خیلی بیشتر شبیه به شامپانزه بود تا انسان. اگر او را در باغ وحش می‌دیدید احتمالاً واکنش خاصی نشان نمی‌دادید، چون از ظاهرش آنقدرها معلوم نبود که در حال تبدیل شدن به انسان است. اما لوسی فهمید که سنگ می‌تواند ابزار بسیار مفیدی باشد و شواهدی هست که ظاهراً نشان می‌دهد او لبه سنگ‌ها را تیز می‌کرد تا کاراتر باشند. اگر چنین چیزی حقیقت داشته باشد، گامی بسیار فراتر از حد توانایی شامپانزه است که از سنگ به عنوان ابزار استفاده می‌کند، اما هرگز دیده نشده است که آن را تغییر دهد.
یک میلیون سال بعد، انسان راست قامت قطعاً با استفاده از استخوان و چوب و پوست حیوانات ابزار می‌ساخت، اما این ابزارها مدت‌ها پیش از میان رفته است....

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣ 6⃣

راه رفتن با قامت راست

~ ویلیام فون هیپل

قبلا اشاره‌ی مختصری داشتم به این نکته که بدن جنوبی‌کپی‌آسا طوری تحول یافت که برای پرتاب اجسام مناسب باشد، و این محصول جانبی دوپا بودن، یا راه رفتن با قامت راست بود. اما به این بحث نپرداختم که در ابتدا اصلاً چرا لوسی تصمیم گرفت که راست راه برود. حال که درباره‌ی توانایی‌های شناختی متفاوت جنوبی‌کپی‌آساها و انسان راست قامت بحث کرده‌ایم، می‌توانیم به این پرسش بپردازیم، زیرا یکی از مهم‌ترین رویدادها در تاریخ تکاملی ما است. اگر دوپا نشده بودیم، تقریباً شکی نیست که هرگز یاد نمی‌گرفتیم که اجسام را آنقدر خوب پرتاب کنیم، و در این صورت انقلاب اجتماعی شناختی‌ای که ما را انسان کرد هم شاید رخ نمی‌داد. اما راه رفتن با قامت راست چه دلیلی دارد؟ چه بهره‌ای نصیب اجدادمان شد وقتی که دیگر از سرِ مشت‌هایشان مانند یک جفت پای جلویی استفاده نکردند؟

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣

توضیحی برای همجنس‌گرایی در طبیعت

~ حنان پرویز

محض اطلاع، همجنس‌گرایی در بسیاری از گونه‌های جانوری وجود دارد. وقتی از منظر تکاملی به رفتارهای همجنس‌گرایانه نگاه می‌کنیم، در نگاه نخست معنی‌دار و منطقی به نظر نمی‌رسد. چون تولید مثل در قلب تکامل قرار دارد. پس اگر زوج‌های همجنس‌گرا قادر به تولید مثل نیستند، چگونه ژن‌های همجنس‌گرایی به نسل بعد منتقل می‌شوند؟ این موضوع تعجب‌برانگیز است. به بیان دیگر، همجنس‌گرایی نباید در طبیعت وجود داشته باشد، چون معیار اساسی برای انتقال ژن‌ها (و در نتیجه صفات) به نسل بعد را که تولید مثل است، برآورده نمی‌کند. افراد با گرایش‌های همجنس‌گرایانه باید از جمعیت حذف می‌شدند.

فواید همجنس‌گرایی
به احتمال زیاد همجنس‌گرایی نوعی مزیت داشته است که هزینه‌ی هنگفت آن یعنی عدم تکثیر را جبران می‌کرده است. وقتی به قلمرو گونه‌های دیگر نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که آن‌ها به دلایل مختلفی رفتار همجنس‌گرایی از خود بروز می‌دهند. در اغلب موارد این رفتار مزیتی به فرد می‌دهد که بر هزینه‌های بالقوه‌اش می‌ارزد (ببینید چرا ما کاری را انجام می‌دهیم و کاری را انجام نمی‌دهیم)...

لینک

مدخل همجنس‌گرایی استنفورد

~ ترجمه‌ی وفا مهرآیین

توسل به تمسخر (Appeal to Ridicule)
مغالطه‌ی توسل به تمسخر موقعی پیش می‌آید که استدلال را طوری نشان دهند که مسخره به نظر برسد و با غلط جلوه دادن یا استفاده از بزرگ‌نمایی معنای آن را تحریف کنند.

شخص ۱ ادعا می‌کند X صادق است.
شخص ۲ با تحریف X آن را مسخره جلوه می‌دهد.
بنابراین X کاذب است.

طالبی: نظریه‌ی تکامل یعنی باور به این که انسان‌ها از لجن کف رودخانه به وجود آمده‌اند.

توضیح: تصور این که ما از لجن کف رودخانه به وجود آمده‌ایم مسخره است و حقیقت ندارد. بیان اینکه ما از ستاره‌های منفجر شده به وجود آمده‌ایم دقیق‌تر است، چون هر اتم بدن ما زمانی در ستاره‌ها بوده است.

روانشناسی قتل‌های ناموسی

~ حنان پرویز

این مقاله قتل‌های ناموسی را بررسی می‌کند. قتل‌هایی که در آن یکی از اعضای خانواده به‌خاطر «بی‌حیایی» و «بی‌آبرویی» کشته می‌شود. اغلب این زنان جوان هستند (با میانگین سنی ۲۳ سال در سراسر دنیا)، که قربانی قتل‌های ناموسی می‌شوند، و این عمل گرچه در برخی فرهنگ‌ها در مقایسه با فرهنگ‌های دیگر رایج‌تر است، اما در سراسر دنیا گزارش شده است.

قتل‌های ناموسی یکی از معماهای تکاملی است
چرا خانواده برای پرورش و بزرگ کردن دختر خود سرمایه‌گذاری می‌کند و درنهایت برای مفاهیم انتزاعی چون «غیرت» و «آبرو» به کشتن او متوسل می‌شود؟
خانواده‌ها برای بهبود شانس بقا و تولید مثل اعضا تکامل یافته‌اند، پس کشتن کسی که با شما ژن‌های مشترک دارد، دور از انتظار است. از آنجایی که قتل‌های ناموسی مربوط به یک فرهنگ خاص نیست، ظاهراً موضوع عمیق‌تر است...

لینک 1⃣ 🔘

فاجعه‌ی خاموش (قتل‌های ناموسی)

~ پروین بختیارنژاد

خرافه خطرناک‌ترین بیماری جامعه‌ها است که آثار زیانبار آن، تمامی جهات زندگی انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بعد از دکتر! محمد دریایی؛
https://t.me/science4lifee/3877
می‌رسیم به هفت خط دیگری به نام دکتر! محمد علی طاهری.
یکی دیگر از نمونه‌های خرافات توسل به عوامل پنداری چاره‌گر و شفابخش است.
بسیاری از مردم برخی از وردها، ذکرها و دعاهای مکتوب و غیر مکتوب اشخاص و اماکن را منشأ آثار دانسته و عامل کامیابی و شفا و رسیدن به آرزوهایشان می‌شمارند.

ذهن و بدن (قسمت دوم - استدلال مبتنی بر علم)

~ رابرت ام مارتین

قائل به نظریه این همانی: خب، اول از همه مسیر کلی‌ای را در نظر بگیر که فهم ما از جهان در طول تاریخ طی کرده است. مردم بدوی تصور می‌کردند که جهان تحت حاکمیت ارواح، خدایان، اشباح، و موجودات غیرمادی دیگری است که امیال یا احساسات آن‌ها اتفاق‌ها را پدید می‌آورند. مثلاً آن‌ها تصور می‌کردند که آتشفشان‌ها به این دلیل فوران می‌کنند که خدایان خشمگین‌اند. اما در زمان یونان باستان، طرز تلقی دیگری از جهان پدید آمد که جهان را شامل چیزهای مادی، فشارها و کشش‌ها میدید، چیزهایی که به هم می‌پیوندند یا از هم جدا می‌شوند. در طول انقلاب علمی، که از حدود نیمه دوم قرن شانزدهم شروع شد و با دانشمندهای زیادی از جمله گالیله در اواخر قرن هفدهم و نیوتن در اوایل قرن هجدهم با قدم‌های بزرگی به پیش رفت، این نوع علم مادی بالا گرفت. مسلم است که پیشرفت علم همچنان بیش از پیش ادامه داشته است. پیشرفت علم بر اساس کشف تبیین‌های مادی‌ای بوده که علم برای اوضاع و رویدادها کرده است.

دوگانه‌انگار: یادم می‌آید در یکی از بحث‌های قبلی آتئیست به این روند تاریخی اشاره کرد. به نظر من این روند تاریخی نه درستی آتئیسم را نشان می‌داد و نه صدق مادی‌گرایی را نتیجه می‌دهد. قبول دارم که مادی‌گرایی در تاریخ پیشرفت‌های خیلی زیادی کرده، اما فکر نمی‌کنم این نشان بدهد که ما را به ماهیت حقیقی همه‌ی چیزهایی که در جهان وجود دارند نزدیک‌تر کرده است...

لینک 1⃣

از دستاوردهای برخی مسئولان در وزارت بهداشت، اعطای مجوز به برخی دکان‌ها بود. دکان‌هایی که در قبال اخذ مبلغ هنگفتی، دوره‌های گوناگون آموزشی! برای آموزش حجامت و طبابت، از سوی افرادی چون خیراندیش و روازاده برگزار می‌شد! آن‌ها با جمع کردن زن‌های همسایه و فامیل، دانشکده‌های پزشکی کوچکی را در خانه‌ها و مساجد تاسیس کردند! این ویدیو نمونه‌ای کوچک از درمان فشار خون اورژانسی با سوزن ته‌گرد و پیف‌پاف و ادکلن! با استناد به روایتی جعلی درباره‌ی سیاه دانه! است. وقتی وزارت بهداشت یک کشور جولانگاه سیاست‌مداران می‌شود و افراد سیاسی بر معاونت‌های گوناگون چنبره می‌زنند. نتیجه‌اش می‌شود نمایش‌های مضحکی که دیدید.

ذهن و بدن (قسمت سوم - دوگانه‌انگاری بدیهی است؟)

~ رابرت ام مارتین

دوگانه‌انگار: خب، اول از همه، به نظرم صدق دوگانه‌انگاری کاملاً بدیهی است. این چیزی است که بیشتر فیلسوف‌ها و عموم مردم در تمام طول تاریخ به آن اعتقاد داشته‌اند.

قائل به نظریه این همانی: خیال می‌کنی این یک استدلال به سود آن است؟

دوگانه‌انگار: بله، وقتی چیزی برای همه بدیهی است، واقعاً احتمال قوی‌ای به وجود می‌آورد که صادق باشد، این‌طور نیست؟ دوگانه‌انگاری در واقع موضع درک همگانی است. آدم‌هایی که اصلاً فلسفه نخوانده‌اند و حتی یک کلمه هم درباره این بحث نشنیده‌اند، این موضع به نظرشان درست است. می‌توانی ببینی که مردم از یک طرف درباره ذهن‌شان حرف می‌زنند و از طرف دیگر درباره بدن‌شان. به نظر همه مردم عادی -منظورم غیر فیلسوف‌هاست!- ذهن با بدن فرق دارد و هر کدام‌شان می‌توانند روی آن دیگری تأثیر بگذارند - یعنی هر کدام با آن دیگری رابطه‌ی علی و معلولی دارد...

لینک 1⃣ 2⃣

جیمز رندی شعبده‌باز و بنیان‌گذار موسسه‌ی جیمز رندی که به بررسی ادعاهای شبه‌علمی و ماورایی می‌پرداخت. سال‌ها پیش جایزه‌ای یک میلیون دلاری تعیین کرد برای هر کسی که بتواند هرگونه ادعای فراطبیعی را ثابت کند. خود او درگذشت اما موسسه‌ی او هنوز فعال است.

از انسان راست قامت تا انسان خردمند

~ ویلیام فون هیپل

تقسیم کار عصری طلایی برای اجدادمان آفرید و این امکان را پدید آورد که نتیجه‌ی فعالیت‌های گروهی‌مان بسیار بیش از مجموع کوشش‌های فردی‌مان باشد. با تقسیم کار، گروه‌ها ویژگی‌های نوخاسته‌ای یافتند که آن‌ها را کاراتر و مهلک‌تر از هر گروهی می‌کرد که پیشتر وجود داشت. انسان راست قامت بیش از چهار میلیون سال پس از اینکه اجدادمان جنگل بارانی را ترک کردند، چیزی بسیار مهم‌تر از امنیت درختان به ما داد و این چنین ما را به مسیر صعود به سوی بالاترین مرتبه در زنجیره‌ی غذایی بازگرداند. با تقسیم کار، حیواناتی که زمانی شکارگر ما بودند شکارمان شدند.
اما چنانکه گویی تقسیم کار برای انسان راست قامت کافی نباشد، کار را با مهم‌ترین نوآوری کل تاریخ بشر به نحو احسن تمام کرد: مهار آتش. آتش از انسان در برابر عوامل طبیعی و حیوانات شکارگر محافظت می‌کرد و همچنین مواد مغذی و انرژی‌ای را از غذاها آزاد می‌کرد که در حالت خام به دست آوردنشان دشوار است. بو و مزه‌ی گوشت خام را با استیک پخته یا طعم سیب‌زمینی خام و پخته را با هم مقایسه کنید. در هردو مورد اصلاً قابل مقایسه نیستند. یکی را تقریباً نمی‌شود خورد؛ دیگری خوشمزه است. اجداد ما با مهار آتش زندگی خود را برای همیشه دگرگون کردند: دیگر لازم نبود در پایان روز به غار سرد و نمور بازگردند، دیگر لازم نبود در طول شب نابینا باشند، دیگر لازم نبود هنگام خواب نگران شکارگران شبگرد باشند و دیگر لازم نبود زندگی را با منابع غذایی کم مایه و ناچیز بگذرانند...

لینک 1⃣ 2⃣ 3⃣ 4⃣ 5⃣ 6⃣ 7⃣ 8⃣

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی!
دام تزویر مکن چون دگران قرآن را!

ملاک اینکه نمکی مناسب یا نامناسب است، طبیعی بودن یا نبودنش نیست. ملاک، داشتن یا نداشتن تأییدیه‌ی وزارت بهداشت است. نمک، چه دریایی باشد و چه از معدن، اگر به شکل علمی تصفیه نشده باشد، حاوی ترکیبات مضر است.

چرا تمایلات جنسی زنان سرکوب می‌شود؟

~ حنان پرویز

برای فهمیدن اینکه چرا تمایلات جنسی زنان در بسیاری از فرهنگ‌ها سرکوب می‌شود، نخست نیاز است بدانیم که چه چیزی در تمایلات جنسی زنان (نه تمایلات جنسی مردان) بسیار خاص است، که تقریباً در همه جا سرکوب می‌شود. همه چیز از این حقیقت شروع می‌شود که تکامل؛ تمایلات جنسی زنان را نه تنها در انسان بلکه در بسیاری از گونه‌های دیگر از تمایلات جنسی مردان ارزشمندتر کرده است. دلیل اینکه تمایلات جنسی زنان ارزش بالایی دارد، به‌خاطر این است که زنان بیشتر از مردان روی فرزندان سرمایه‌گذاری می‌کنند. برای مثال بارداری و تربیت فرزندان مستلزم زنانی است که مقدار زیادی تلاش، انرژی، زمان و منابع صرف می‌کنند. در مقابل، مردان برای فرزندآوری سرمایه‌گذاری کمی می‌کنند. فقط چند دقیقه طول می‌کشد تا این کار را انجام دهند. آن‌ها می‌توانند یک زن را صرفا از روی شهوت باردار کنند و نگران عواقب احتمالی این کار نباشند. از این رو، وقتی که یک زن به رابطه‌ی جنسی رضایت می‌دهد، ناخودآگاه رضایت می‌دهد که همه‌ی هزینه‌های احتمالی آمیزش را متحمل شود، حتی اگر در آن شرایط از نظر منفعت لذت زیادی داشته باشد. از این رو، تمایلات جنسی آن‌ها در مقایسه با مردان که هزینه‌های کمی را متحمل می‌شوند یا اصلا هزینه نمی‌دهند، ارزش بیشتری دارد. به همین خاطر است که از مردان انتظار می‌رود تا به زنان ابراز عشق (خواستگاری) کنند و نه برعکس. وقتی مردان با زنان وارد رابطه می‌شوند، قطعا به یک منبع ارزشمند دسترسی پیدا می‌کنند. از نظر اقتصادی منطقی نیست که آن را همین طوری به‌دست آورند...

لینک 1⃣ 🔘 2⃣ 🔘