موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت پنجم - آیا شواهدی برای موجب‌انگاری وجود دارد؟)

~ رابرت ام مارتین

دیر‌باور: خیلی خوب، بیا مسئله پیش‌بینی پذیری را کنار بگذاریم و به موجب‌انگاری برگردیم. چرا فکر میکنی موجب‌انگاری درست است؟

موجب‌انگار: به نظر من این یک واقعیت مبنایی در درک عمومی ما و در علم است.

ناموجب‌انگار: ببخشید، امیدوارم اشکالی نداشته باشد اینجا حرفت را قطع کنم، به نظر من تو درباره موجب‌انگاری اشتباه میکنی - چیزهایی وجود دارند که علت ندارند - به‌علاوه اشتباه میکنی که این را یک تصور فراگیر در درک عمومی و در علم میدانی.

موجب‌انگار: خب یک داستان هست که در بحث قبلی شنیدم و فکر می‌کنم نشان میدهد که موجب‌انگاری جز درک عمومی است. خیال کن ماشینت غیژغیژ صدا میدهد. بنابراین آن را به یک تعمیرگاه میبری، بعد که برمیگردی تعمیرکار به تو می‌گوید متوجه غیژغیژ می‌شود اما آن را درست نکرده. چون هیچ علتی برای غیژغیژ صدا دادنش وجود نداشته است. تو می‌گویی منظورت این است که علت را پیدا نکرده‌ای؟ تعمیرکار جواب می‌دهد؛ نه منظورم این است که اجزای آن را از هم باز کردم و همه چیز را بررسی کردم، هیچ علتی وجود نداشت. خب سوال من این است؛ حالا وقت چه کاری است؟

ناموجب‌انگار: وقت این است که یک تعمیرکار دیگر پیدا کنی.

لینک

توهمات جمعی (قسمت چهارم - همرنگی با جماعت)

ایده پیروی (تبعیت) صرفاً یک انتخاب نیست، همه ما انسان‌ها ترجیح می‌دهیم که با گروه خودمان باشیم. انسان‌ها، گرگ تنها نیستند. ما از گونه جانداران گروهی هستیم. به طور کلی، عواقب انحراف از گروه برای انسان به معنای تنبیه است. به همین دلیل بسیاری از ما توافقات ضمنی گروهی را به چالش نمی‌کشیم. این تمایل برای پیروی و همرنگی با گروه، گاهی برای مقاصد خیرخواهانه استفاده می‌شود. با تمام این‌ها، هیچ چیز جادویی درباره توافق گروهی نیست که واقعیت یا حقیقتی متعالی یا الوهی را در آن تضمین کند. صرفاً ممکن است توافقی وجود داشته باشد چون هیچ کسی آن را به چالش نکشیده است.

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت ششم - ناموجبیت کوانتوم)

~ رابرت ام مارتین

ناموجب‌انگار: ولی از این گذشته من شنیده ام که دانشمندها می‌گویند در بعضی حوزه ها ثابت شده است که موجب‌انگاری واقعاً کاذب است.

موجب‌انگار: واقعاً؟ بیشتر برایم بگو.

ناموجب‌انگار: در فیزیک کوانتوم، فیزیک ذرات فوق العاده ریز، این طور است. قبلاً هم بحثی در این باره داشتیم.

موجب‌انگار: من آنجا نبودم.

ناموجب‌انگار: یک فیزیکدان در اتاق کناری است؛ بگذار از او خواهش کنم اینجا بیاید و درباره اش برای ما حرف بزند.

فیزیکدان: درست است. در فیزیک کوانتوم پذیرفته شده است که بعضی رویدادها را علتی موجبیت نمی‌دهد. دو نمونه اش را می‌آورم، اول یک عنصر رادیواکتیو را در نظر بگیرید. این که میگوییم رادیواکتیو است. یعنی هر اتم این ماده واپاشیده میشود - یعنی با انتشار موج یا ذره خاصی به چیز خیلی متفاوتی تبدیل می‌شود. مثلاً یک اتم از عنصر رادیواکتیو کربن۱۰ وقتی وا پاشیده میشود یک نوترینو و یک پوزیترون منتشر میکند و به عنصر متفاوت بور۱۰ تبدیل می‌شود. (مهم نیست این چیزها چه هستند برای مقصود شما اهمیتی ندارند.)

لینک

توهمات جمعی (قسمت پنجم - شغل)

چه انتظاراتی درباره شغل ایده‌آل خود داریم؟ از نظر ما دیگران چه مشاغلی را ایده‌آل می‌دانند؟

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت هفتم - اختیار)

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار: دقیقاً منظورت از اختیار چیست؟

ناموجب‌انگار: وقتی میگویم تو اختیار داری، یعنی میگویم اعمال تو بسته به تو هستند. یعنی تو واقعا آزادانه کاری را که انجام میدهی انتخاب میکنی، یعنی در کاری که میکنی مجبور نیستی یا انتخاب میکنی چه کار کنی. وقتی تو کاری را به اختیار خودت انجام میدهی، میتوانسته ای طور دیگری عمل کنی، چون کاری که کرده ای بسته به انتخاب خودت بوده است و میتوانسته ای انتخاب دیگری بکنی.

موجب‌انگار: و تو به اختیار معتقدی؟

ناموجب‌انگار: بله، من فقط ناموجب‌انگار نیستم. بلکه به قول فلاسفه آزادی گرا هم هستم. ناموجب‌انگارها باور دارند بعضی چیزها بی علت اند، آزادی گراها باور دارند انسانها اختیار یا اراده آزاد دارند.

موجب‌انگار: یک دقیقه صبر کن، به یکی از شرکت کننده هایی که در بحث مربوط به فلسفه سیاسی بود، آزادی گرا می‌گفتند، این اسم به معنی داشتن این دیدگاه بود که حکومت باید محدودیت هایش برای مردم را از جنبه‌های مختلف به حداقل برساند...

لینک

توهمات جمعی (قسمت ششم - آرزوها)

بسیاری از مواقع وجود دودستگی صرفاً یک توهم است. از سوی دیگر، ما نباید تفاوت‌های واقعی را لاپوشانی کنیم، در عوض ما فرهنگی را می‌خواهیم که در آن محترمانه با یکدیگر رفتار کنیم تا درباره تفاوت‌ها به شکل کارآمدی قضاوت کنیم. از سوی دیگر، اتحاد برای اتحاد، توافق کاذب است. با وجود این، بزرگ‌ترین تغییرات زمانی رخ می‌دهد که افرادی کنار هم جمع شوند که هرگز فکرش نمی‌کردیم حتی با یکدیگر صحبت کنند و بتوانند بر سر یک هدف مشترک زمینه مشترکی را ایجاد کنند.

لینک
@science4lifee

Everyone you meet is fighting a battle you know nothing about. Be kind. Always.

@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت هشتم - ناسازگاری مسئول بودن و موجبیت)

~ رابرت ام مارتین

ناموجب‌انگار: یکی از دلایل اصلی من برای این که فکر می‌کنم اعمال آدم‌ها موجبیت علی ندارند، این است که اینطور تلقی از آدم‌ها به نظر من غیراخلاقی است. با این تصور شانی را که آدم‌ها سزاوارش هستند به آن‌ها نمی‌دهیم. یعنی توهین آمیز و تحقیر کننده است. این تصور آن‌ها را تا سطح حیوان یا ماشین پایین می آورد.

موجب‌انگار: عجب، به گمانم تصور خیلی فکربرانگیزی است، اما با تو همدلی ندارم. اول از همه قبول ندارم این تصور از آدم‌ها که اعمالشان موجبیت یافته‌اند واقعاً توهین به آن‌ها باشد یا شانشان را از آنها سلب کند اما دوم اینکه به نظر من مسئله واقعی در اینجا این نیست که آیا فلان طرز تلقی از آدم‌ها برازنده است یا نه بلکه مسئله این است که آیا آن طرز تلقی صادق است یا کاذب.

ناموجب‌انگار: ببین استدلال من این نیست که اگر [اعمال] آدم‌ها موجبیت یافته باشند خیلی بد می‌شود. بنابراین آن‌ها موجبیت یافته نیستند. قبول دارم که خیلی بد می‌شود، اما این نتیجه از آن به دست نمی‌آید. استدلال من این است که کل تصوری که ما از آدم‌ها داریم با موجبیت علی ناسازگار است، این تصور به قدری عمیق در کل نگاه ما به آدم‌ها ریشه دوانده است که برای این که آن‌ها را موجبیت یافته بدانیم باید همه طرز تلقی‌مان از آدم‌ها را تغییر بدهیم.

لینک

توهمات جمعی (قسمت هفتم - آموزش)

چه آموزشی برای شما مطلوب است؟ برای چه به دانشگاه می‌روید و دانشگاه ایده‌آل برای شما چه دانشگاهی است؟ آموزش همیشه بهترین تساوی‌بخش بوده است و خواهد بود؛ بهترین وسیله برای قادر کردن مردم تا واقعاً زندگی مطلوبشان را هدایت کنند. زندگی‌ای که شاید برای عده‌ای رفتن به دانشگاه و برای دیگران تجارت باشد. اما ما درباره آموزش دچار چه توهماتی هستیم؟

لینک
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت نهم - موجب‌انگاری ملایم [سازگارانگاری])

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار: تا حالا به بحث بین شما دو نفر ناموجب‌انگار و موجب‌نگار شدید گوش میدادم با موجب‌انگار شدید موافقم که هر عمل انسانی به طور کامل با علت‌ها موجبیت پیدا می‌کند. یعنی این همان موضع موجب‌انگاری است و موجب‌انگار شدید و من هر دو موجب‌انگار هستیم. اما از این نتیجه‌گیری از موجب‌انگاری خوشم نمی آید که باید مسئولیت، ستایش و سرزنش و اخلاق همه را کنار بگذاریم. واقعا موجب‌انگاری به معنی تمام این هاست؟

موجب‌انگار ملایم: اینجاست که من ممکن است بتوانم چیزی اضافه کنم. من هم موجب‌انگار هستم. این طوری سه تا می‌شویم. اما من به مسئولیت اخلاقی، ستایش و سرزنش باور دارم. به نظر من، با این که موجب‌انگاری صادق است، غالباً این طور است که آدم‌ها می‌توانسته اند به جای عملی که کرده‌اند عمل دیگری انجام بدهند و بنابراین اخلاق دلیلی دارد: وقتی عملی که آن‌ها کرده‌اند بد بوده است و (غالبا) می توانسته اند طور دیگری عمل کنند. آن وقت آنها باید طور دیگری عمل میکرد‌ه‌اند. یادت هست موجب‌انگار گفت اینکه آیا آدم‌ها همیشه موحببت یافته علی اند و این که آیا آن‌ها می توانسته اند طور دیگری عمل کنند دو مسئله متفاوت است؟ من با او موافقم. به نظر من، آدم‌ها همیشه موجبیت یافته علی اند اما آن‌ها گاهی میتوانسته اند طور دیگری عمل کنند...

لینک

توهمات جمعی (قسمت هشتم و پایان - هنجارهای اجتماعی)

هنجارهای فرهنگی عموماً بازتاب اجماع جمعی نسل گذشته است، نه نسل ما. روی‌هم‌رفته، به این دلیل که ما در میان آن‌ها متولد می‌شویم، صرفاً فرض می‌کنیم که این توافق جمعی بازتاب چیزی راستین و خیر است که مردم واقعاً می‌خواهند. اما این درست نیست. بسیاری از هنجارها کاملاً دلبخواهانه است و ما باید به هنجارها مشکوک باشیم. زیرا هنجارها می‌توانند مدت زیادی وجود داشته باشند، نه به این دلیل که هرگز درست بوده‌اند، بلکه چون مردم به آن‌ها تردید نکرده‌اند...

لینک
@science4lifee

~ Naked (1993)

@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت دهم - کارکرد ستایش و سرزنش)

~ رابرت ام مارتین

موجب‌انگار ملایم: به نظر من سرزنش وقتی بجاست که تصمیم‌های شخص در آن کار دخیل باشند، حتی اگر زنجیره رویدادهای قبلی به‌طور کامل موجبیت یافته باشند. دلیلش به چیزی مربوط میشود که به نظر من سرزنش کلا برای آن است. به نظر من سرزنش آدم‌ها - مثلاً اینکه با جدیت به آن‌ها بگویی کاری که کرده‌اند غلط بوده است، راهی است برای اینکه کاری کنی آن‌ها که موقعیتی شبیه آن پیش آمد طور دیگری عمل کنند. بنابراین سرزنش قرار است به هر وضعیت آتی که کمابیش شبیه قبلی است یک عامل علی دیگر اضافه کند. با این امید که این عامل دیگر بتواند موجب شود، شخص تصمیم دیگری بگیرد و این طوری جلوی اعمال بعدی از آن قبیل را در آینده بگیرد. بنابراین مثلاً وقتی رفقای گیاه خوار سالی که برای حقوق حیوانات فعالیت میکنند او را برای سفارش برگر به جای سالاد سرزنش میکنند. کاری که آن‌ها میخواهند انجام بدهند این است که این سرزنش موجب شود سالی دفعه بعد تصمیم بگیرد سالاد سفارش بدهد. بنابراین سرزنش یک نوع کاری است که ما از طریق آن سعی می‌کنیم بر تصمیم ها تأثیر بگذاریم، سرزنش در بعضی شرایط موجب می‌شود شخص تصمیم دیگری بگیرد و بنابراین طور دیگری عمل کند.

دیرباور: و به عکس برای ستایش؟

لینک

بینش جدید در مورد منشاء زبان های هند و اروپایی

لینک
@science4lifee

ژن همانندسازی
@science4lifee

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت یازدهم - تصادفی بودن و اختیار)

~ رابرت ام مارتین

ناموجب‌انگار: صبر کن، اول میخواهم ببینم میتوانم توضیح بدهم اشکال واقعی‌ام به موضع تو چیست. به گمانم این باشد؛ تو مدعی بودی که مسئولیت فقط وقتی وجود دارد که عمل شامل تصمیمی از طرف شخص انجام دهنده آن کار باشد و به نظر من این درست است، میتوانم مثال‌های دیگری را در نظرم مجسم کنم که با این حرف همخوانی دارند. به فرض دکتر با یک چکش کوچک که سر آن لاستیکی است و برای آزمایش واکنش‌ها به کار میرود روی زانوی آلیس ضربه میزند و پای آلیس بالا می‌رود و به چانه دکتر میخورد. اگر او با قصد به دکتر لگد میزد. کار خیلی بدی می‌بود. اما او این کار را با قصد نکرده است و مسئول آن نیست و به همین ترتیب اگر بتی به یک ظرف بلوری قیمتی بخورد که صاحبخانه سر راه او گذاشته جایی که او نتوانسته ببیند و آن را بشکند، نباید او را سرزنش کرد، چون او این کار را با قصد نکرده است. یعنی او تصمیم نداشته این کار را بکند.

موجب‌انگار‌ ملایم: خب در این که ستایش و سرزنش در جایی بجا هستند که تصمیمی وجود دارد با هم موافقیم. با کجای حرفی که زدم مخالفی؟

لینک

توهمات جمعی

◉ مقدمه ◉ ۱. اعتماد ◉ ۲. موفقیت ◉ ۳. شبکه‌های اجتماعی ◉ ۴. همرنگی با جماعت ◉ ۵. شغل ۶. آرزوها ۷. آموزش ◉ ۸. هنجارهای اجتماعی ✔️

موجب‌انگاری، اختیار و مجازات (قسمت دوازدهم - توجیه‌های فایده‌گرایانه برای مجازات)

~ رابرت ام مارتین

دیرباور: دوست دارم الان برگردیم به حرفی که کمی قبل تر زدیم. حرفی که برای من غافلگیرکننده و نامعقول بود، این نظر که مجازات و پاداش راه‌هایی برای تاثیرگذاری بر تصمیم های آینده هستند.

فایده‌گرا: وقتی شنیدم میخواهید درباره نظریه‌های مجازات حرف بزنید از دوستم کیفرگرا، که او هم به این مسائل می‌پردازد خواستم تا با من به اینجا بیاید و تا حالا به حرف‌های شما گوش می‌کردیم. دیدگاه‌های موجب‌انگار ملایم درباره ستایش و سرزنش و به طور کلی پاداش و مجازات دقیقاً همان چیزی است که یک فایده گرا درباره این موضوع می‌گوید.

دیرباور: خب چرا به نظر تو ستایش و سرزنش پاداش و مجازات تماماً با تأثیرگذاری بر آینده سر و کار دارند؟

لینک

On Time

زندگی، چیزی جز همین زمان حال و اکنون نیست...

@science4lifee

فراماسونری

@science4lifee