تاریخ مختصر علم (قسمت بیستم - هواها و گازها)

~ ویلیام باینم

هوا واژه ای است بسیار قدیمی. کلمه «گاز» جدیدتر است و فقط چند صد سال عمر دارد. رسیدن از هوا به گاز خیلی مهم بود. هوا از نظر یونانیان باستان یکی از چهار عنصر، فقط یک «چیز» بود. اما آزمایش‌های رابرت بویل در قرن هفدهم این دیدگاه را به چالش کشید و دانشمندان به این نتیجه رسیدند که هوای اطراف ما، همان هوایی که تنفس می‌کنیم، از بیشتر از یک ماده ساخته شده است. از آن پس بود که درک و فهم اتفاقاتی که در بسیاری از آزمایش‌های شیمیایی روی میداد آسان‌تر شد. در بسیاری از آزمایش‌ها چیزی تولید میشد که حباب می‌کرد یا به صورت پف خارج و سپس در هوا ناپدید میشد. گاهی اوقات به نظر می‌رسید که آزمایش هوا را تغییر داده است. شیمیدان‌ها خیلی وقت‌ها آمونیاک تولید می‌کردند که باعث میشد از چشمشان اشک بیاید یا به سولفید هیدروژن می‌رسیدند که بوی تخم مرغ گندیده می‌داد. اما تا وقتی نمی‌توانستند گازها را به طریقی جمع کنند، سخت میشد بفهمند چه اتفاقی افتاده است. آیزاک نیوتن نشان داده بود که اندازه گیری مهم است اما اندازه گیری گازی که در جو پخش و پلا می‌شود کار سختی بود...

لینک

An efficient way to push your car if something breaks down!

@science4lifee

تا ده سال پیش شاید کمتر کسی از مخاطره محیط زیستی «فرونشست» آگاه بود. هنوز هم شاید کمتر کسی با گوشت و پوست خود این مخاطره را لمس کرده باشد. اما اهالی روستای «معین آباد» در 60 کیلومتری تهران با فرونشست زندگی کردند.
روایت‌ها درباره این مخاطره متعدد است، کشاورزها از نابودی زمین‌هایشان می‌گویند، از اینکه مجبور شدند شغلشان را رها کنند، برخی از آن‌ها شاهد مهاجرت دور و نزدیک‌هایشان بودند. خانه‌ها ترک خوردند و قیمتشان راکد است.
علی بیت الهی، مدیر بخش مرکز زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی این مخاطره را به یک بیماری تشبیه می‌کند که رفته رفته در بدن انسان وسیع می‌شود. بیماری‌ای که اگر علاج پیدا نکند، سرانجامی جز مرگ ندارد.
«اکوایران» به روستای معین آباد رفته و مستندی کوتاه از وضعیت اهالی تهیه کرده است، در بخش‌های دیگری از این مستند آخرین وضعیت فرونشست در ایران هم روایت شده است.

@ecoiran_webtv
@science4lifee

یکی از عمده دلایل رخداد شکاف زمین یا فرونشست، مصرف آب‌های زیرزمینی و خالی شدن خلل و فرج زمین از آب و نمناکی است. البته برداشت و استخراج مواد معدنی، ریزش سازه‌های زیرزمینی مانند تونل‌ها، ایجاد حفره در اثر انحلال، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، نفت و گاز هم می‌تواند از عوامل موثر در ایجاد فرونشست زمین باشد.
مناطقی که بیشترین میزان فرونشست در ایران را تجربه کرده‌اند به ترتیب شامل استان‌های اصفهان، تهران، کرمان، خراسان رضوی، البرز، فارس، یزد، همدان، مرکزی، چهارمحال‌و‌بختیاری، آذربایجان شرقی، زنجان، قم، اردبیل، کردستان، آذربایجان غربی، خراسان شمالی و کرمانشاه است.
درحال حاضر ۳۰۰ دشت ایران دچار این بحران هستند؛ در برخی از دشت‌های ایران شرایط از فرونشست عبور کرده و زمین وارد مرحله بحرانی ایجاد فروچاله‌ها شده ‌است؛ از مناطق با شرایط بحرانی می‌توان به دشت کبودرآهنگ همدان، دشت ورامین، دشت نظرآباد، دشت تهران، دشت مشهد و نیشابور، دشت‌های استان کرمان، اصفهان و قزوین اشاره کرد.
بر اساس آخرین مطالعات، حدود ۴۰ میلیون نفر معادل ۴۹ درصد از جمعیت کشور در پهنه‌بندی فرونشست زمین، زندگی می‌کنند. در ایران، میزان فرونشست بیش از پنج برابر متوسط جهانی است. شدت فرونشست در برخی دشت‌های ایران از جمله تهران دست‌کم ۹۰ برابر بیشتر از بحرانی‌ترین شرایط در کشورهای توسعه‌یافته جهان است.

~ جواد حیدریان
@science4lifee

عقلانیت (قسمت ۵.۱ - تشخیص و تمایز توهمات شناختی)

~ استیون پینکر

ما چگونه می‌توانیم عقلانیتی را که به نوع بشر اجازه می‌دهد که با عقل خود در محیط‌های باستانی و مدرن زندگی کند، با اشتباهات احمقانه و لغزش‌هایی که این معماهای فکری از آن‌ها پرده برمی‌دارند (سوگیری تأیید، اعتماد به نفس کاذب، سردرگمی بر اثر توجه به جزئیات عینی و عادات گفتگو آشتی دهیم؟) خطاهای رایج استدلال اغلب «توهمات شناختی» نامیده می‌شوند و مشابهت آن‌ها با برخی توهمات بصری آشنا آموزنده است. آن‌ها نسبت به واقعیت آشکاری که می‌تواند چشم و ذهن ما را فریب دهد، در سطح عمیق‌تری عمل می‌کنند. آن‌ها توضیح می‌دهند که چگونه نوع بشر می‌تواند بسیار باهوش باشد و در عین حال، به راحتی فریب بخورد...

لینک

🔻 عقلانیت

۱. حیوان چقدر عاقل است؟
◉ ۱.۱ سه مسئله‌ی ساده‌ی ریاضی ◉ ۲.۱ یک مسئله‌ی ساده‌ی منطق ◉ ۳.۱ یک مسئله‌ی ساده‌ی احتمال ◉ ۴.۱ یک مسئلهٔ سادهٔ پیش‌بینی ◉ ۵.۱ تشخیص و تمایز توهمات شناختی

۲.

- توهمات شناختی به ما نشان می‌دهند که ذهن ما گاهی اوقات به شکل غیرمنتظره‌ای عمل می‌کند. این امر به ما یادآوری می‌کند که نباید خود را کامل و بی‌نقص بدانیم و باید با تواضع و فروتنی به مسائل نگاه کنیم.
- توهمات شناختی به ما نشان می‌دهند که ادراک ما از واقعیت ممکن است محدود و ناقص باشد. این امر به ما یادآوری می‌کند که باید همیشه آماده باشیم تا نگرش و باورهای خود را تغییر دهیم و از تجربیات جدید بیاموزیم.
- توهمات شناختی به ما نشان می‌دهند که نباید همیشه به آنچه که در وهله‌ی نخست به نظر می‌رسد اعتماد کنیم. این امر به ما یادآوری می‌کند که باید با دقت و بررسی بیشتری به مسائل نگاه کنیم و از شتاب‌زدگی و قضاوت‌های سطحی پرهیز کنیم.
در مجموع، اینکه باید با تواضع، باز بودن ذهن به تغییر (open mind) و با دقت بیشتر به مسائل نگاه کنیم تا بتوانیم به درک بهتری از واقعیت دست یابیم.

@science4lifee

دنیای ۲۰۳۰ (قسمت دوم - عملیات بازگشت گونه‌های منقرض شده به زمین)

انقراض، تراژدی تاریخ بشر: طی قرن‌ها، انسان‌ها با دخالت، گونه‌های بی‌شماری را به ورطهٔ نابودی کشانده‌اند. اما با ظهور مهندسی ژنتیک، امیدی برای بازگشت برخی از این گونه‌ها به زندگی پدیدار شده است. دانشمندان با استفاده از نمونه‌های دی‌ان‌ای موجود در موزه‌ها یا بقایای حفظ‌شده، می‌توانند به طور بالقوه حیوانات و گیاهان گمشده را بازآفرینی کنند.

دنیای ۲۰۳۰

◉ ۱. با ذهن خود اشیا را کنترل کنید ◉ ۲. عملیات بازگشت گونه‌های منقرض شده به زمین ◉ ۳.

◉ عقلانیت (در دست تعمیر)
◉ جهش اجتماعی ✔️
◉ Evolution
◉ تاریخ مختصر علم (در دست تعمیر)
◉ ذهن فریبکار شما
◉ توهمات جمعی ✔️
◉ تغذیه (در دست تعمیر)
◉ دنیای ۲۰۳۰ (در دست تعمیر)

◉ اقتصاد

◉ فلسفه

◉ طبیعت‌گرایی

لینک گروه:
https://t.me/scienceforlife1
لینک گروه کتابخوانی:
https://t.me/joinchat/QrnAMV7mJqOanhEr
لینک همین کانال:
https://t.me/science4lifee

اگر لینکی براتون باز نمیشه، به این معناست که عضو گروه کتابخوانی نیستید. 🌷

🔺دستگاه EMF سنج

خرافات و شبه علم در قالب طنز

موقع برداشتن وسایل سعی کنید وزنشون رو بندازید روی پاها و باسن مبارک تا کمرتون آسیب نبینه. اونایی که بدنسازی رفتن این چیزارو خوب بلدن. 😄
When lifting a weight off the ground, you should put the load on your legs, not your waist. Otherwise, you may injure your back.

@science4lifee

تاریخ مختصر علم (قسمت ۲۱ - تکه‌های کوچکی از ماده)

~ ویلیام باینم

اتم در قدیم شهرت خوبی نداشت. مفهوم یونانیان باستان از اتم را، به صورت بخشی از عالم که تصادفی و فاقد هدف است به خاطر دارید؟ پس چگونه شد که امروزه عالم ساخته شده از اتم ها را این قدر طبیعی می‌دانیم؟
اتم جدید زاییدهٔ فکر یک کوییکر بسیار محترم به نام جان دالتون (۱۷۶۶-۱۸۴۴) بود. دالتون پسر یک بافنده بود و در نزدیکی لیک دیستریکت محل تولدش به مدرسه رفت. در ریاضیات و علوم استعداد ویژه ای داشت و ریاضیدان نابینای مشهوری به جاه طلبی‌های علمی او پروبال داد. دالتون به نزدیکی منچستر نقل مکان کرد، جایی که در اوایل انقلاب صنعتی شهری پررونق و به سرعت در حال رشد بود و کارخانه ها بر ساخت همه نوع کالایی مسلط شده بودند. در آنجا به تدریس خصوصی و تدریس در دانشگاه پرداخت. او اولین کسی بود که درباره رنج‌ها و ناراحتی هایش از کوررنگی صحبت کرد. کوررنگی تا سال‌ها «دالتونیسم» نامیده میشد. اگر کسی را میشناسید که گرفتار کوررنگی باشد، احتمالاً پسر است، چون دخترها بسیار به ندرت به آن مبتلا میشوند...

لینک

ذهن فریبکار شما (قسمت ۱ - ضرورت اندیشیدن درباره‌ٔ تفکر)

~ استیون نوولا

در این دوره مفهوم فراشناخت، یا اندیشیدن درباره‌ی خود تفکر را بررسی و سعی می‌کنیم شما را به مهارت های تفکر نقاد مجهز کنیم. کسب مهارت های تفکر نقاد، توانمندکننده، رهایی بخش و سازوکاری دفاعی در مقابل جهانی است که در آن زندگی می‌کنیم. در ابتدای این دوره با مفهوم فراشناخت و لزوم یادگرفتن آن آشنا می شوید. علاوه بر این، با ارائه‌ی مثال هایی از اهمیت تفکر نقاد در زندگی روزمره، هدف این دوره را به طور کلی مرور می کنیم.

منطق و تفکر نقاد
علم و باور در تمام ابعاد زندگی و فرهنگ و تمدن ما حضور دارد. ما هر روز محصولاتی می خریم که شامل مدعاهایی، صریح یا ضمنی، هستند و ما برای خریدی مناسب و درست باید بتوانیم صحت این مدعاها را ارزیابی کنیم.
از تفکر نقاد برای بررسی نحوه‌ی اداره‌ی جامعه هم استفاده می کنیم. جمعیت زمین از مرز هفت میلیارد نفر گذشته و باید بتوانیم به نحوی تعادل منابع و جمعیت را حفظ کنیم. ناچاریم فرآورده های بهداشتی و دارویی را بخریم و تصمیم بگیریم چه غذایی بخوریم و چه تغییراتی در سبک زندگی خود بدهیم تا سالم بمانیم. این ادعاها، مبتنی بر منطق و شواهد هستند. در نتیجه به تفکر نقاد نیاز داریم تا بتوانیم آن‌ها را به درستی ارزیابی کنیم...

لینک

شتاب یک نمونه از پهپادهای FPV

Acceleration of the FPV drone to 200 km/h per second.

@science4lifee

در اینجا هم یک نمونه پهپاد از شرکت «خدایان پهپاد هلند» رو میبینیم که حداکثر سرعتی برابر با ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت دارد. و البته مدل‌های مسابقه ای این پهپادها در حدود ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت هم رکورد زده‌اند.

مرتضی مطهری
اصول فلسفه و روش رئالیسم/ نوشته‌ی محمدحسین طباطبایی/ پاورقی‌ها از مرتضی مطهری/ جلد پنجم/ ص ۸۰/ انتشارات صدرا/ ۱۳۹۴

چند نکته:
۱- بخش اعظم تاریخ حیات - حدوداً سه میلیارد سال نخست - در سیطره‌ی تولید مثل غیر جنسی (asexual reproduction) در پریوکاریوت‌ها، شامل آرکی‌ها و باکتری‌ها، بوده است، و تولید مثل جنسی بسیار دیر وارد عرصه‌ی حیات شد، نه «تقریباً از اوایل پیدایش حیات».

۲- نخستین شواهد فسیلیِ به‌دست‌آمده از تولید مثل جنسی (sexual reproduction) در یوکاریوت‌ها مربوط به دوره‌ی اِستنین (Stenian Period) است، یعنی یک میلیارد تا یک میلیارد و دویست میلیون سال قبل.

۳- اهمیت تولید مثل غیر جنسی در قدرت تکثیر بالای آن است ولی فاقد مزایایی است که تولید مثل جنسی دارد، به‌رغم توان تکثیر پایین‌تر آن.
در تولید مثل جنسی ژن‌ها بسیار بهتر بُر می‌خورند و از این رو، تنوع ژنی بسیار بالایی در زاده‌ها ایجاد می‌شود، جاندار تغییرات تکاملی سریع‌تری از سر می‌گذراند و همین امر موجب می‌شود در مقابل تغییرات محیطی توان سازگاری افزون‌تری پیدا کند. همچنین، میزان انباشت جهش‌های زیان‌رسان را کاهش می‌دهد‌.

۴- با توجه به مزایایی که برای تولید مثل جنسی مختصراً ذکر شد یوکاریوت‌ها، از جمله گیاهان و حیوانات، این شیوه‌ی استمرار و زادآوری را طی تکامل حیات ترجیح دادند و تاکنون حفظ کرده‌اند.
با این همه، محتمل است اگر در مسیر آتی تکامل به شیوه‌ی زادآوریِ پرسودتری دست یافتند، تولید مثل جنسی را کنار بگذارند و روش جدید را بکار گیرند.

۵- تولید مثل غیر جنسی در سیاره‌ی ما بسیار بسیار بسیار بیشتر از تولید مثل جنسی انجام می‌شود. کافی است در نظر بگیریم که جمعیت باکتری‌های زمین پنج میلیون تریلیون تریلیون تخمین زده می‌شود، یعنی یک ۵ با ۳۰ صفر در مقابل آن!

۶- حضور جنس نر و ماده برای ادامه‌ی نسل فقط در یوکاریو‌ت‌هایی که زادآوری جنسی دارند ضرورت دارد، نه همه‌ی گونه‌های حیات (رک. مورد ۵).

۷- مسلماً چنین حیات متنوعی نمی‌تواند به‌یُمنِ «تصادف» پدید آمده باشد.
انتخاب طبیعی بسیار حساب‌شده و سخت‌گیرانه کار می‌کند و در فرآیند گزینش جهش‌های مناسب و سازگار با بقای جاندار، شانس و تصادف (chance) نقشی در آن ایفا نمی‌کند.

~ عبدالرضا شهبازی