... کانت تصریح کرد که شعار روشنگری این است: «جرات اندیشیدن داشته باش!» و خواستهٔ بنیادین آن آزادی اندیشه و بیان است. «هیچ عصری نمی‌تواند پیمانی ببندد که نسل‌های آینده را از گسترش بینش‌ها و افزایش دانش و تصفیهٔ خطاهایشان باز دارد. این عمل جنایتی است علیه طبیعتِ انسان که سرنوشت راستینش دقیقاً در چنین پیشرفتی نهفته است.»

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
ترجمهٔ دکتر معدنی و نظری

در دست ترجمه.

تمدن خوش‌بین جامعه‌ای است باز که از نوآوری نمی‌ترسد و بر سنت‌های نقد استوار است.

~ پینکر
–معدنی

... اگر بتوان وجه‌اشتراکی میان اندیشمندان روشنگری یافت، آن مورد پافشاری آنان بر این نکته بود که برای فهم جهان باید معیار خرد را با تمام قوا به کار بگیریم و به منابع توهم مانند ایمان، جزم، مکاشفه، قدرت، کاریزما، عرفان، پیشگویی، رویا، احساسات درونی یا خوانش هرمنوتیکی متون مقدس تکیه نکنیم.

~ پینکر
–معدنی

دکتر معدنی رو خودم کشف کردم، شما قلم رو ببین. خود پینکر فارسی بلد بود، نمیتونست با چنین نثر زیبایی بنویسه. 😁

و اونم حاصل این مدل کتاب خریدن هست. می‌ره بیرون میاد پنج تا کتاب چسبیده به دستش.

این خرد بود که اکثر اندیشمندان روشنگری را واداشت تا باور به وجود خدای انسان‌وار را که در امور بشر دخالت می‌کند رد کنند. به‌کارگیری خرد نشان داد که گزارش‌های مربوط به معجزات شک‌برانگیز است، نویسندگان کتب مقدس موجوداتی صرفاً انسانی‌اند، رویدادهای طبیعی بدون توجه به وضع رفاهی بشر به وقوع می‌پیوندد و فرهنگ‌های گوناگون به خدایانی باور دارند که هر یک با دیگری ناسازگارند و احتمالاً همه به یک اندازه زادهٔ تخیل انسان‌اند. (چنان‌که مونتسکیو نوشت: «اگر مثلث‌ها خدا داشتند، خدایشان را سه‌ضلعی می‌ساختند.») با این همه، تمام اندیشمندان روشنگری خداناباور نبودند. برخی از آنان دادارباور بودند (برعکس خداباوران)، یعنی معتقد بودند خداوند جهان را به حرکت درآورده و سپس در کناری ایستاده تا عالم بر اساس قوانین طبیعت به راه خود ادامه بدهد. برخی دیگر همه‌خداباور بودند که «خدا» را مترادف با خودِ قوانین طبیعت می‌دانستند. اما کمتر کسی مجذوب آن خدای قانون‌گذار، معجزه‌آفرین و پدرِ پسرداری می‌شد که در کتب مقدس توصیف شده بود.

~ پینکر
–معدنی

اندیشمندانی مانند کانت، باروخ اسپینوزا، توماس هابز، دیوید هیوم و آدام اسمیت همگی روان‌شناسانی کنجکاو بودند و امیال غیرعقلانی و نقطه‌ضعف‌های ما را به‌خوبی می‌دانستند. آنان تأکید می‌کردند که فقط با شناسایی و برجسته‌کردن سرچشمه‌های رایجِ حماقت می‌توان به غلبه بر آن امیدوار بود.

~ پینکر
–معدنی

هانس در این ویدیو دیدگاه کنستانتین کیسین راجع‌به درگیری اسرائیل و فلسطین رو شرح میده، حتما ببینید:
https://youtu.be/2fcopRk-n6A?si=eI_RQ2pK5pWjZN5u

در این طرز تفکر، دولت نه حکم الهی است برای حکمرانی، نه مترادف «جامعه»، نه تجلی روح ملی یا دینی یا نژادی. دولت از ابداعات بشری است که بر پایهٔ قرارداد اجتماعی نانوشته‌ای شکل گرفته و هدف از طراحی آن ارتقای رفاه شهروندان از طریق رفتارهای هماهنگ‌ و تقبیح اَعمال خودخواهانه‌ای است که شاید برای هر فردی وسوسه‌انگیز باشد، اما همه را در وضع بدتری قرار می‌دهد. چنان‌که در اعلامیهٔ استقلال -مشهورترین محصول روشنگری- آمده است،‌ دولت برای پاسداری از حق حیات و آزادی و جستجوی خوشبختی در بین مردم تأسیس می‌شود و قدرت مشروع خود را از رضایت حکومت‌شوندگان می‌گیرد.

~ پینکر
–معدنی

اینم در پاسخ به انتقادهایی که شده بود. هر دو ویدیو رو بادقت ببینید. 😁
برای دوستانتون هم بفرستید.
https://youtu.be/aI6lnpDA6KI?si=IhQ4m_QPY-OIfP5F

بعد یه مشکل دیگه ای که هست اغلب از من انتظار دارن تا موضع خودم رو دقیق بگم. من یه آدم اکتیو تو زمینهٔ علمم و به مباحث فلسفی هم میپردازم. و از طرفی اسم و هویت واقعی هم دارم. نه پشت نقاب پنهان شدم و نه اونور آبم که ککمم نگزه، اگر فکر میکنید من آدم خشکی هستم! با تفکرات خاص و ... باید بگم که اگر جامعه باز بود و آزادی بیان داشتم، ده برابر از این بدترش رو نشونتون میدادم! این جامعه منو ضعیف و بیمار کرده.

... مردم کالاها و خدمات خود را مبادله می‌کنند و اسمیت توضیح می‌دهد که فعالیت اقتصادی نوعی همکاری دوجانبهٔ سودمند است (که به زبان امروزی به آن بازی با حاصل‌جمع مثبت می‌گویند): هر طرف چیزی به دست می‌آورد که برایش ارزشمندتر از چیزی است که واگذار می‌کند. از طریق مبادلهٔ داوطلبانه، افراد با تأمین منافع خود به دیگران نیز سود می‌رسانند. همان طور ‌که اسمیت نوشت: «ما شاممان را نه از سر خیرخواهی قصاب یا آبجوساز یا نانوا، بلکه به لطف منفعت‌جویی‌ خودِ آنها به دست می‌آوریم. ما با افراد نه از راه انسانیت، بلکه از مسیر حُب ذاتشان وارد گفتگو می‌شویم.» منظور اسمیت این نیست که مردم بی‌رحمانه خودخواه‌اند یا باید چنین باشند؛ او یکی از دقیق‌ترین مفسران تاریخ دربارهٔ همدلی بشر‌ بود. او صرفاً معتقد بود که تمایل طبیعی افراد به مراقبت از خود و خانواده‌شان در بازار به نفع همه تمام می‌شود.

زیرا در یک بازار کارآمد، خریدن کالا ارزان‌تر از دزدیدن آن تمام می‌شود و خَلق هم زنده‌شان برای آدم نفع بیشتری دارد تا مرده‌شان (همان طور که لودویگ فون میزسِ اقتصاددان قرن‌ها بعد گفت: «اگر خیاط به جنگ نانوا برود، از آن به بعد باید نانش را خودش بپزد»). بسیاری از اندیشمندان روشنگری، از جمله مونتسکیو، کانت، ولتر، دیدرو و آبه دو سن پیر از آرمان تجارت ملایم حمایت می‌کردند. بنیان‌گذاران آمریکا -جورج واشنگتن، جیمز مدیسون و به‌ویژه الکساندر همیلتون- نهادهای این ملت جوان را طوری طراحی کردند که این آرمان را پرورش بدهد.
 
~ استیون پینکر
– دکتر معدنی

سریال پنگوئن
ادامهٔ فیلم‌های بتمن، اما دیگه از بتمن خبری نیست. یه مشت گنگستر که همدیگه رو میکشن. پیشنهاد نمیکنم.

قانون آنتروپی چه ربطی به امور بشری دارد؟ زندگی و خوشبختی ما به کسر بی‌نهایت کوچکی از آرایش‌های منظم ماده در دریایی از احتمالات ممکن وابسته است. بدن ما تجمع نامحتملی از مولکول‌هاست و این نظم را به کمک امور نامحتمل دیگری حفظ می‌کند: مواد معدودی که ما را تغذیه می‌کنند و مصالح معدودی که در قالب اشکال انگشت‌شمار برای ما لباس و سرپناه فراهم می‌آورند و اشیا را مطابق میل ما جابجا می‌کنند. اغلبِ آرایش‌های ماده در جهان برای ما هیچ فایدهٔ دنیوی ندارد. به همین دلیل، هنگامی که امور بدون هدایت عامل انسانی تغییر کند، به احتمال زیاد رو به بدترشدن می‌گذارد. قانون آنتروپی در زندگی روزمره هم در قالب ضرب‌المثل‌ بر سر زبان‌ها افتاده است: «بنای سست زود فرو می‌ریزه»، «کار از درون می‌پوسه»، «روزگار بالا و پایین داره»، «از هر چی بترسی سرت میاد» و سخن سم ریبرن، قانون‌گذار تگزاسی: «یه دیوونه یه سنگ می‌اندازه تو چاه، صد تا عاقل نمی‌تونن درش بیارن.»

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

در نگاه اول، به نظر می‌رسد که قانون آنتروپی صرفاً به تاریخی دلسردکننده و آینده‌ای نومید‌کننده منتهی می‌شود. جهان از وضعی با آنتروپی پایین، یعنی مه‌بانگ، با آن غلظت بی‌پایان و چگالِ انرژی آغاز شد. از آن نقطه به بعد، همه چیز رو به افول گذاشت و جهان شروع به انبساط کرد -و کماکان به آن ادامه می‌دهد- و به سوپ‌ رقیقی از ذراتِ پراکنده و یکنواخت در فضا تبدیل شد. البته، در عالم واقع، جهانی که آن را درک‌ می‌کنیم سوپ بی‌شکل نیست بلکه کهکشان‌ها، سیاره‌ها، کوه‌ها، ابرها، برف‌دانه‌‌ها و شکوفایی نباتات و حیوانات -مِن‌جمله خود ما- به آن جان داده‌اند.

یکی از دلایلی که کیهان آکنده از این پدیده‌های جالب است، مجموعه‌ای از فرآیندها با نام فرآیندهای خودسازمان‌دهی است که به مناطق محصور دارای نظم اجازهٔ ظهور می‌دهد. وقتی انرژی به سیستمی تزریق می‌شود و آن سیستم در مسیر حرکت خود به سوی آنتروپی این انرژی را می‌پراکند، شاید در چیدمان‌های منظم و حتی زیبایی مانند کره، مارپیچ، پراکندگی از مرکز به بیرون، گرداب، موج، بلور یا فراکتال به تعادل برسد. این واقعیت مسلم که ما این چیدمان‌ها ‌را زیبا می‌دانیم، ضمناً نشان می‌دهد که زیبایی صرفاً در چشم بیننده نیست. پاسخ زیبایی‌شناختی مغز شاید نوعی استقبال از الگوهای ضدآنتروپی باشد که از طبیعت سر بر آورده‌اند.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

در دست ترجمه

مثال رایجِ طراحی زیستی چشم است، اما من این نکته را با دومین ارگان حسی موردعلاقه‌ام توضیح می‌دهم. گوش انسان دارای پرده‌ای انعطاف‌پذیر است که‌ با کوچک‌ترین جریان هوا به لرزه درمی‌آید، اهرمی استخوانی دارد که نیروی این لرزش را چند برابر می‌کند، پیستونی دارد که این لرزش را به مایعی در تونلی بلند (که به طرز هوشمندانه‌ای در دیوار جمجمه جای گرفته ) منتقل می‌کند، غشای باریکی که در سراسر این تونل امتداد دارد و موج صوت را به مؤلفه‌های هارمونیکش تجزیه می‌کند و ردیفی از سلول‌های مژک‌دار که با لرزش غشا به جلو و عقب خم می‌شوند و رشته‌ای از پیام‌های الکتریکی را به مغز می‌فرستند. باید به این نکته اشاره کرد که این ساختار اجازه می‌دهد مغز اصوات دارای الگو را ثبت کند و الا محال است بتوان توضیح داد چرا این همه غشا و استخوان و مایع و مژک به این شکل ناممکن آرایش یافته‌ است. حتی لالهٔ گوش که از بالا به پایین و از جلو به عقب نامتقارن است و پر از پیچ‌وخم و پستی‌وبلندی است، شکلی دارد که گویا صدای ورودی را می‌تراشد تا مغز را آگاه کند که منبع صدا بالاست یا پایین، جلوست یا عقب.

موجودات زنده سرشار از چیدمان‌های ناممکن متشکل از گوشت‌ و اندام مثل چشم و گوش و قلب و معده هستند که سخت محتاج توضیح‌‌اند. پیش از آنکه چارلز داروین و آلفرد راسل والاس در سال ۱۸۵۹ توضیحی برای این پدیده ارائه بدهند، منطقی بود که این ساختارها را ساختهٔ دست طراح الهی بدانیم -و به گمان من، این یکی از دلایلی است که بسیاری از اندیشمندان روشنگری به جای آنکه خداناباور محض باشند، دادارباور بودند. داروین و والاس وجود طراح را به امری غیرضرور تبدیل کردند. هنگامی که فرآیندهای خودسازمان‌دهِ فیزیک و شیمی به یک‌ نوع پیکربندی‌‌ از ماده دست یافتند که قادر بود از خودش نسخه‌برداری کند، آن وقت این نسخه‌ها نسخه‌های دیگری ساختند و آن نسخه‌ها نیز به نوبهٔ خود تکثیر شدند و این روند به یک انفجار نمایی منتهی شد. این سیستم‌های نسخه‌بردار برای به‌دست‌آوردن مواد اولیه و انرژی لازم برای تکثیر با یکدیگر به رقابت پرداختند. چون هیچ فرآیند نسخه‌برداری بی‌نقص نیست -و قانون آنتروپی خود مراقب این امر است- ناگهان خطاهایی پدیدار می‌شود. اگرچه اغلب این جهش‌ها توان نسخه‌بردار را به تحلیل می‌برد، (باز هم آنتروپی)، اما گاهی بخت کور جهشی را رقم می‌زند که در نسخه‌برداری کارآمدتر است و اولاد حاصل رقبا را قاطعانه شکست می‌دهند. در طول نسل‌ها، خطاهای مفیدی که پایداری و تکثیر را بهبود می‌بخشد انباشته می‌شود و این‌طور به نظر می‌رسد که این سیستم نسخه‌بردار -که آن را «ارگانیسم» می‌نامیم- برای بقا و تولیدمثل در آینده مهندسی شده است، حال آنکه این سیستم فقط آن دسته از خطاهای نسخه‌برداری را که در گذشته به بقا و تولیدمثل منجر شده‌اند حفظ کرده است.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

در دست ترجمه

طبیعتْ جنگ است و بخش بزرگی از آنچه در جهان طبیعت توجه ما را جلب می‌کند، رقابت‌ تسلیحاتی است. حیوانات طعمه با صدف، خار، پنجه، شاخ، زهر، استتار، گریز یا دفاع از خود محافظت می‌کنند. گیاهان هم خار و پوسته و مواد آزاردهنده و سمومی دارند که دربافت‌هایشان انباشته شده است. حیوانات برای درهم شکستن این خطوط دفاعی سلاح‌هایی را تکامل بخشیده‌اند: گوشتخواران سرعت و چنگال‌های نیرومند و دید عقابی دارند و گیاه‌خواران دندان‌های آسیاب و کبدهایی که سموم طبیعی را سم‌زدایی می‌کند.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

اینو فرستادم پشت بندش میخواستم کتاب گلستان سعدی رو بفرستم. گشتم بیست نسخه متفاوت پیدا کردم، اما اونی که مد نظرم بود رو نیافتم. فکر کنم اونی که چند بار خوندمش تصحیح هوشنگ گلشیری بوده باشه. یادم نیست.

اگر دانشْ انرژی را هدایت کند، اکسیری به دست می‌آید که با آن آنتروپی را دفع می‌‌کنیم. پیشرفت جذب انرژی پیشرفت سرنوشت بشر است. اختراع کشاورزی در حدود ده هزار سال پیش دسترسی به کالری از طریق گیاهان زراعی و حیوانات اهلی را چند برابر کرد، بخشی از جمعیت را از تقلا برای شکار و گردآوری رهانید‌ و سرانجام، امر تجملاتی‌ نوشتن و فکرکردن و انباشت تفکرات ‌را به آنان اعطا کرد. حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد، در دوره‌ای که کارل یاسپرس فیلسوف آن را عصر محوری نامید، چندین فرهنگ دورافتاده از نظام‌های مبتنی بر آیین و قربانی -صرفاً برای دفع بلا- به سمت نوعی از نظام‌های باور فلسفی و دینی تغییر مسیر دادند. این نظام‌ها ازخودگذشتگی را ترویج می‌کردند و تعالی روحانی را وعده می‌دادند. تائوئیسم و آیین کنفوسیوس در چین، هندوئیسم و بودیسم و جینیسم در هند، آیین زرتشت در ایران، یهودیت معبد دوم در یهودیه و فلسفه و درام کلاسیک یونان همه با فاصلهٔ چند قرن از هم پدیدار شدند. (کنفوسیوس، بودا، فیثاغورس، آشیل و واپسین پیامبران عبری هم‌عصر بودند.) اخیراً، چند پژوهشگر بینا‌رشته‌ای علت مشترکی را برای این تحول شناسایی کرده‌اند. علتْ هاله‌‌ای روحانی نبود که بر زمین نازل شده باشد، بلکه چیزی خیلی ساده‌تر بود: جذب انرژی. عصر محوری دورانی بود که پیشرفت‌های کشاورزی و اقتصادی باعث جهش عظیمی در انرژی شد: بیش از بیست هزار کالری در روز برای هر نفر در قالب غذا و علوفه و سوخت و مواد خام. این جهش باعث‌ شد آن تمدن‌ها از عهدهٔ ادارهٔ شهرهای بزرگ‌تر برآیند، طبقهٔ دانشمند و روحانی به وجود بیاید و اولویت‌ها از بقای کوتاه‌مدت‌ به هماهنگی بلندمدت تغییر کند. چنان‌که برتولت برشت هزاران سال بعد گفت: اول شکم، بعد اخلاق.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

در دست ترجمه