زمانه عجیبیه واقعا
باید هزاران بار تقلا کنی و‌ بجنگی و جون بکنی
نه برای اینکه پیشرفت کنی و آینده‌ت رو بسازی
فقط برای اینکه به فنا نری، نابود نشی
و متاسفم برای خودمون که با کسانی هم‌زیست هستیم که در روزگاری به این حد تباهی با این انحطاط محرز و آشکار باز هم خاک بر خورشید حقیقت می‌پاشند و آدرس اشتباهی به اذهان میدن

با داشتن قوانین درست، افکار عقلانی حتی در جامعه‌ای متشکل از افراد نه چندان منطقی هم پرورش می‌یابد.

–دکتر معدنی

سه اصل راهنما برای اندیشیدن دربارهٔ ظلم و نقد و اعتراض به آن

~ حسین بیات

در ابتدای راه همهٔ ما کودکانی هستیم که تقریباً هر چیزی را که به ما گفته می‌شود باور می‌کنیم.
این جملهٔ آغازین، یک واقعیت روان‌شناختی اساسی را بیان می‌کند: کودکان، به دلیل فقدان دانش و تجربهٔ کافی، عمدتاً متکی بر آنچه از بزرگسالان (والدین، معلمان، مراجع دینی و اجتماعی) می‌شنوند هستند. این یک مکانیزم بقا و یادگیری ضروری است؛ کودک برای کسب اطلاعات اولیه و درک جهان اطرافش، چاره‌ای جز پذیرش گفته‌های مراجع ندارد.

شکاف و اختلاف دانش و تجربه بین بزرگسالان و کودکان خردسال به قدری زیاد است که در نظر یک کودک، هر بزرگسالی به عنوان مرجع نهایی در هر موضوعی تلقی می‌شود.
این شکاف شناختی، باعث می‌شود کودک، بدون قابلیت سنجش یا پرسشگری عمیق، بزرگسالان را منبع بی‌چون‌وچرای حقیقت بداند.

به مرور که بالغ‌تر می‌شویم در می‌یابیم که همه‌ی بزرگسالان با یکدیگر موافق و همفکر نیستند، بنابراین قطعاً برخی از آن‌ها در اشتباهند.
این جمله نقطهٔ عطف و آغاز بلوغ فکری است. فرد با گذر از دوران کودکی، با واقعیت تلخ (و البته ضروری) تنوع و تضاد آرا مواجه می‌شود. اینجاست که فهمیده می‌شود:
- حقیقت یکپارچه و مطلق نیست (یا دست‌کم، به راحتی قابل دسترس نیست).
- مراجع، انسان‌هایی جایزالخطا هستند.
- باورهای پیشین ممکن است نیازمند بازبینی باشند.
این مرحله، اساس تفکر انتقادی را پی‌ریزی می‌کند. وقتی فرد می‌بیند که حتی بزرگسالان (که قبلاً مراجع بی‌چون‌وچرا بودند) با هم اختلاف نظر دارند، ناچار می‌شود که خودش وارد میدان شود و دست به ارزیابی بزند.

ما در انتخاب شخصیت‌های معتبر و مرجع خود هوشمندتر می‌شویم، اما همچنان تمایل داریم برای اینکه چه چیز را باید در ذهن داشته باشیم، به دیگران تکیه کنیم؛ به متخصصان، رهبران، شخصیت‌های مذهبی، سلبریتی‌ها، گویندگان تلویزیون یا صرفاً «دانش عمومی».
این به معنای آن است که فرد بالغ‌تر، به دنبال مراجع متخصص‌تر، باتجربه‌تر و احتمالا دارای شهرت علمی یا اخلاقی خاص است. او دیگر هر بزرگسالی را مرجع نمی‌داند. با این حال حتی در بزرگسالی نیز تمایل ذاتی به تکیه بر دیگران باقی می‌ماند. این تمایل به دلیل پیچیدگی جهان، حجم عظیم اطلاعات و محدودیت‌های شناختی فردی است. انسان نمی‌تواند در همهٔ زمینه‌ها متخصص شود، بنابراین نیازمند رجوع به منابعی است که دانش و تخصص را در زمینه‌های خاص ارائه می‌دهند. متخصصان (علمی، دانشگاهی)، رهبران (سیاسی، اجتماعی)، شخصیت‌های مذهبی، سلبریتی‌ها (افراد مشهور که اغلب در زمینه‌های غیرتخصصی نیز تأثیرگذارند)، گویندگان تلویزیون (رسانه‌ها) و «صرفاً دانش عمومی». این فهرست نشان‌دهندهٔ گستردگی و گاهی نامتوازن بودن منابعی است که افراد در زندگی روزمره برای شکل‌دهی به باورهای خود به آن‌ها رجوع می‌کنند. دانش عمومی می‌تواند مجموعه‌ای از باورهای رایج و بدون سندیت علمی باشد که به دلیل تکرار در جامعه، پذیرفته شده‌اند و می‌توانند حاوی سوگیری‌ها یا اطلاعات غلط باشند.

~ استیون نوولا
–نظری

علم هم مرجعی دیگر است. زمانی که جوان‌تر بودم، شیفتگی بی حد و حصری به همه موضوعات علمی دیگر داشتم. اساساً دانشمندان بهترین داستان‌ها را برای ارائه داشتند.
نوولا در کودکی یا نوجوانی، جذب شگفتی‌ها و داستان‌های جذابی می‌شود که علم ارائه می‌دهد. این شیفتگی طبیعی است. علم به پرسش‌های بزرگ و بنیادین دربارهٔ جهان پاسخ می‌دهد و این پاسخ‌ها می‌توانند به اندازهٔ هر اسطوره یا افسانه‌ای جذاب و شگفت‌انگیز باشند.

چگونه دایناسورهای عظیم‌الجثه میلیون‌ها سال پیش روی زمین پرسه می‌زدند؟

چگونه اجداد ابتدایی ما ابزارهایی را از سنگ می‌ساختند؟

چگونه خورشید، زمین و ماه میلیاردها سال پیش شکل گرفتند؟

چگونه یک تک سلول به انسان تبدیل می‌شود؟

اینکه چگونه حیات از موجودات ساده به تمام آنچه امروزه می‌بینیم فرگشت یافت.

این پرسش‌ها نمونه‌هایی از شگفتی‌های جهان هستند که علم تلاش می‌کند به آن‌ها پاسخ منطقی و مبتنی بر شواهد بدهد.

~ استیون نوولا
–نظری

ما همه کودک هستیم و هیچ فردی بالغ نیست. هیچ فردی نمی‌تواند یک شخصیت مرجع فصل‌الخطاب باشد؛ هیچ کسی پی به آن راز هستی نبرده است؛ هیچ آگاهی برای ما از غیب فاش نشده و در هیچ جایی جواب قطعی سؤالات ما وجود ندارد (حتی گوگل!).

~ استیون نوولا

میگن «خواب» نسخه‌ای شبیه به مرگه. حالا فکر کنید اگر واقعا خواب برابر با مرگ باشه چی میشه؟ تو این فیلم دلهره‌آور و مهیج، اگر افراد بخوابند، دیگه بیدار نمیشن و می‌میرن!

قضیه از اونجا شروع میشه که یه شرکت داروسازی، داروی جدیدی می‌سازه و برای اولین آزمایشات انسانی، چند داوطلب رو با وعده پول بسیار جذب می‌کنه تا دارو رو روی اون‌ها آزمایش کنه. اما اوضاع از کنترل خارج میشه و عوارض وحشتناک دارو خودش رو نشون میده!

پیشنهاد نمیدم.

چند روزه دارم به این موضوع فکر میکنم که درباره عطر زدن چه مطلبی میتونم تهیه کنم. حس میکنم از بچگی هیچوقت این موضوع رو بهم یاد ندادن و فرهنگی در این مورد نداریم.

۱. مسواک زدن
۲. نخ‌دندان
۳. کوتاه کردن ناخن

... مدافعان ایمان اصرار دارند که دین امتیاز انحصاری پاسخ به پرسش‌های مهم را در اختیار دارد و مدعی‌اند حتی اگر ما فرهیختگان برای بااخلاق‌بودن به دین نیاز نداشته باشیم، توده‌های مردم قطعاً نیاز دارند. آنان بر این باورند که حتی اگر وضع همهٔ مردم بدون ایمان دینی بهتر شود باز هم سخن گفتن از جایگاه دین در جهان بی‌فایده است، چون دین جزئی از طبیعت بشر است و به همین دلیل -بر خلاف امیدهای عصر روشنگری- از هر زمان دیگری سرسخت‌تر و ماندگارتر شده است ...

~ پینکر
–معدنی

... ایدئولوژی قدرت قضاوت انسان را مغشوش می‌کند، ذهنیت قبیله‌ایِ بدوی را در او شعله‌ور می‌سازد و او را از درک درست چگونگی بهبود جهان منحرف می‌کند ...

~ پینکر
–معدنی

نوع دیگری از افول‌گرایی از مشکلی متضاد مشکل قبلی ناله سر می‌دهد. این نگاه معتقد نیست که مدرنیته زندگی را بسیار خشن و خطرناک کرده، بلکه باور دارد زندگی خیلی راحت و ایمن شده است. از نگاه این منتقدان، سلامت و صلح و رفاه سرگرمی‌هایی بورژوایی است که انسان را از امور مهم زندگی منحرف می‌کند. سرمایه‌داری فن‌آورانه با ارائهٔ این لذت‌های سطحی انسان‌ها را به برهوتی از فردگرایی، هم‌رنگی با جماعت، مصرف‌گرایی، مادی‌گرایی، عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی، بی‌ریشگی، روزمرگی و بی‌روحی محکوم کرده است. در این هستیِ پوچ، انسان از بیگانگی، دلهره، بی‌هنجاری، بی‌تفاوتی، خودفریبی، ملال، ناخوشی و اضطراب پوچی رنج می‌برد. آنان «انسان‌هایی پوچ‌اند که در برهوت، ناهار عریانشان را می‌خورند و در انتظار گودو ‌هستند.»

[توضیح مترجم: این جمله با ارجاع به آثاری از الیوت، ویلیام باروز و ساموئل بکت، به طور نمادین می‌گوید که انسان مدرن پوچ و بی‌هویت شده و در جهانی ویران و عاری از معنا، حقیقت عریان را مصرف می‌کند و هم‌زمان در انتظار معنایی است که هرگز نمی‌آید].

در لحظات غروب این تمدن منحط و روبه‌نابودی، رهایی راستین نه در عقلانیت بی‌ثمر یا انسان‌گرایی فرتوت، بلکه در وجودی ناب، اصیل، قهرمانانه، کل‌نگر، اندام‌وار، مقدس، سرزنده و در ارادهٔ معطوف به قدرت یافت می‌شود. اگر‌ بپرسید این قهرمان‌ مقدس شامل چیست، فریدریش نیچه که اصطلاح ارادهٔ معطوف به قدرت ‌را ابداع کرده است، خشونت اشراف‌منشانهٔ درندگان توتنیِ بور، سامورایی‌ها، وایکینگ‌ها و قهرمانان هومری را تجویز می‌کند: «سخت، سرد، هولناک، بی‌احساس و بی‌وجدان، کوبنده و خون‌آلای همه‌چیز».

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
– ترجمهٔ دکتر معدنی

... مسئله فقط این نیست که علم «در ژرفای فکری و پیچیدگی و ساختارمندی‌اش زیباترین و شگفت‌انگیزترین اثر جمعی ذهن بشر» است. اسنو مدعی بود آگاهی از علم الزام اخلاقی است، چون علم با درمان بیماری‌ها، سیرکردن گرسنگان، نجات جان نوزادان و مادران و فراهم‌کردن امکان کنترل باروری در زنان رنج را در مقیاس جهانی تسکین می‌دهد.

~ استیون پینکر
–معدنی

اگر قرار بود لحظه‌ای از تاریخ را برای زاده‌شدن انتخاب کنید و از پیش نمی‌دانستید چه کسی خواهید بود -اگر نمی‌دانستید بناست در خانواده‌ای ثروتمند به دنیا بیایید یا خانواده‌ای فقیر، نمی‌دانستید بناست در کدام کشور زاده شوید و مرد باشید یا زن — اگر مجبور بودید کورکورانه انتخاب کنید که در چه لحظه‌ای به دنیا بیایید، اکنون را برمی‌گزیدید. (باراک اوباما، ۲۰۱۶)

~ استیون پینکر
–معدنی

سحر و جادو

~ جولیانا یائو

دانشنامهٔ شک‌گرایان

۱. طالع‌بینی
۲. مثلث برمودا
۳. ذهن‌خوانی فی‌البداهه
۴. تجربیات نزدیک به مرگ
۱-۴ تجربیات نزدیک به مرگ
۵. تجربیات خروج از بدن
۶. سفرهای سریع‌تر از نور
۷. هیپنوتیزم
۸. دعا و شفا
۹. تناسخ
۱۰. احضار روح
۱۱. سحر و جادو
۱۲. هم‌رخدادی

همین دیروز بود، مادرم اومد بالا سرم مشتش رو دور سرم چرخوند، منم با تعجب نگاه میکردم 😳. گفتم چی شده؟ اولین بار بود روند رو برعکس میدیدم، اغلب با اسپندی که دود می‌کنه سمتم میومد، این بار اول خود اسپند رو آورده بود. بعد ببره آتیش بزنه. گفتم سر چیه حالا؟ گفت: همسایه‌ها میگن پسر خیلی آرومی داری، با هیچکسی کاری نداره. 😂😂

خوبه تو زندگیم نه برای خانواده و نه برای جامعه و نه برای خودم کوچکترین فایده‌ای ندارم. وگرنه اوضاع بد بهم می‌ریخت. 😁

کاری به ذهنیتش ندارم. فقط این که کلمهٔ «معادل» جاش اونجا نیست.

هم‌رخدادی

~ کریستوفر باندز

حقیقت شاید پیچیده باشد. شاید درکش نیازمند تلاش باشد.
حقیقت اغلب ساده و آشکار نیست. رسیدن به آن مستلزم صرف انرژی ذهنی، تحقیق، تحلیل و بازبینی مداوم است. این با تمایل طبیعی انسان به راه‌حل‌های ساده و سریع در تضاد است.

ممکن است بر خلاف انتظار ما باشد. شاید با تعصبات عمیق ما منافات داشته باشد و همچنین با آن چیزی که ما عاجزانه تمایل داریم واقعیت داشته باشد، همخوانی نداشته باشد.
ما اغلب انتظارات خاصی از جهان داریم که بر اساس باورها، تجربیات یا آرزوهای شخصی ما شکل گرفته‌اند. حقیقت ممکن است این انتظارات را برآورده نکند و حتی آن‌ها را به چالش بکشد.
تعصبات عمیق به پیش‌فرض‌ها، پیش‌داوری‌ها و باورهای ریشه‌داری اشاره دارد که بدون بررسی کافی در ذهن ما جای گرفته‌اند. این تعصبات می‌توانند شناختی، فرهنگی، اجتماعی یا شخصی باشند. حقیقت اغلب با این تعصبات در تضاد قرار می‌گیرد و به چالش کشیدن آن‌ها می‌تواند دردناک باشد.

با آن چیزی که ما عاجزانه تمایل داریم واقعیت داشته باشد، همخوانی نداشته باشد
انسان‌ها به طور طبیعی تمایل دارند باورهایی را بپذیرند که با آرزوها، امیدها یا جهان‌بینی آن‌ها مطابقت دارد، حتی اگر شواهد کافی برای آن‌ها وجود نداشته باشد. این همان جایی است که تمایل به باور کردن «داستان‌های خوب» می‌تواند ما را به سمت شبه‌علم یا اطلاعات غلط سوق دهد. حقیقت ممکن است نادیدنی، ترسناک یا حتی ناامیدکننده باشد، و این با آرزوهای ما در تضاد قرار گیرد.

ولی تمایلات ما تعیین نمی‌کند حقیقت چیست
حقیقت یک واقعیت عینی و مستقل از باورها، خواسته‌ها، آرزوها یا تعصبات ماست. اینکه ما دوست داشته باشیم چیزی درست باشد، آن را درست نمی‌کند. اینکه ما از چیزی متنفر باشیم، آن را غلط نمی‌کند.
برای یافتن حقیقت، باید از خواسته‌های درونی خود فاصله بگیریم و اجازه دهیم شواهد و منطق راهنما باشند.

~ کارل سیگن