برای مثال در دیدگاه مقید به‌جای صحبت مستقیم از «رفاه»، از فرآیندهایی مانند «حقوق مالکیت» و «کسب‌وکار آزاد» صحبت می‌شود که معتقد است به رفاه منجر می‌شوند. به‌جای صحبت از «عدالت»، از «تفسیر مضیق قانون اساسی» سخن می‌گوید. کانون توجه این دیدگاه، فرآیندها است، نه نتایج.

در مقابل دیدگاه نامقید «مستقیماً از نتایج مطلوب سخن می‌گوید». زبان آن، زبان اهداف و آرمان‌هاست (مانند «عدالت اجتماعی»، «برابری»). کانون توجه این دیدگاه، نتایج است، نه فرآیندها.

~ نظری

تبارشناسی فکری

دیدگاه نامقید:

شرارت‌های جهان، محصول انتخاب‌های ابلهانه یا غیراخلاقی است. این یعنی مشکلات اجتماعی (مانند فقر و جنگ) نتیجهٔ محدودیت‌های ذاتی طبیعت بشر نیستند، بلکه نتیجهٔ تصمیمات و نهادهای نادرست هستند. در نتیجه، راه‌حل آن‌ها نیز طراحی سیاست‌های اجتماعی خردمندانه‌تر است.

قرن هجدهم (پایه‌گذاران): گادوین به‌عنوان کسی که ایده‌های متفکرانی چون روسو، ولتر و کندورسه را نظام‌مند کرد، معرفی می‌شود.
قرن نوزدهم (سوسیالیست‌ها): این دیدگاه توسط سوسیالیست‌های آرمان‌شهری مانند سن سیمون و رابرت اوون و همچنین سوسیالیست‌های فابیان (Fabians) مانند جرج برنارد شاو ادامه پیدا می‌کند.
قرن بیستم (لیبرال‌های مدرن):
نظریهٔ سیاسی: هارولد لسکی (از چهره‌های برجستهٔ سوسیالیسم دموکراتیک بریتانیا).
اقتصاد: وبلن و گالبرایت (از منتقدان برجستهٔ نظام سرمایه‌داری آزاد).
حقوق: مکتب کنش‌گری قضایی. این مکتب معتقد است که قضات باید به‌جای تفسیر مضیق قانون، برای تحقق عدالت اجتماعی و اصلاح جامعه فعالانه عمل کنند. سول از رونالد دورکین به‌عنوان نظریه‌پرداز و ارل وارن به‌عنوان مجری برجستهٔ این دیدگاه نام می‌برد.

دیدگاه مقید:

شرارت‌های جهان نه محصول انتخاب‌های بد، بلکه محصول انتخاب‌های محدود و ناخوشایندی است که محدودیت‌های ذاتی بشر پیش روی او قرار می‌دهد. یعنی مشکل، خودِ گزینه‌های موجود است که به دلیل طبیعت ناقص ما محدود هستند. راه‌حل از نظر این دیدگاه، نه تلاش برای تغییر نیت انسان‌ها، بلکه تکیه بر ویژگی‌های نظام‌مند فرآیندهای اجتماعی است. این فرآیندها –مانند سنت‌های اخلاقی، بازار و خانواده– ابزارهایی برای بهبود وضع بشر هستند.

قرن هفدهم: توماس هابز.
قرن هجدهم: ادموند برک و نویسندگان مقالات فدرالیست.
قرن بیستم: الیور وندل هولمز (حقوق‌دان)، میلتون فریدمن (اقتصاددان)، و فریدریش هایک (فیلسوف و اقتصاددان).

~ نظری

همهٔ متفکران اجتماعی در این دوگانهٔ طرح‌واره‌ای [مدل ساده‌شده برای فهم بهتر واقعیت، نه بازنمایی کامل آن] نمی‌گنجند. برای نمونه، جان استوارت میل و کارل مارکس، هر یک به دلایلی کاملاً متفاوت، در این چارچوب جای نمی‌گیرند ... بعدا به تحلیل دیدگاه‌های آن‌ها هم خواهیم پرداخت.

تقریباً هیچ‌کس به‌طور مطلق در یکی از این دو قطب قرار نمی‌گیرد. با این حال، این مدل تمایز مهمی را آشکار می‌سازد. معیار اصلی برای قرار دادن یک متفکر در یکی از این دو گروه، صرفاً این نیست که او چند بار از «محدودیت» یا «ظرفیت بالقوه» صحبت می‌کند. معیار واقعی و عمیق‌تر این است: آیا محدودیت‌ها در خودِ ساختار و سازوکار نظریه تعبیه شده‌اند یا نه؟
دیدگاه مقید؛ نظریه‌هایی هستند که محدودیت‌های ذاتی بشر را به‌عنوان یک ویژگی محوری در تحلیل خود می‌گنجانند. این محدودیت‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از منطق درونی نظریه هستند.
دیدگاه نامقید؛ نظریه‌هایی هستند که این محدودیت‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر یا محوری از تحلیل خود قرار نمی‌دهند. آن‌ها ممکن است به محدودیت‌ها اذعان کنند، اما این محدودیت‌ها، شالودهٔ اصلی نظریه‌شان را تشکیل نمی‌دهد.

هر دیدگاهی بنا به تعریف چیزی را از قلم می‌اندازد.

... همان‌طور ‌که یوهان نوربرگ مورخ اقتصادی اشاره می‌کند، ما فکر می‌کنیم «با هر سال عمر، یک سال به مرگ نزدیک می‌شویم، اما در قرن بیستم، یک فرد معمولی به ازای هرسال عمر، تنها هفت ماه به مرگ نزدیک‌تر می‌شد.» هیجان‌انگیزتر آنکه، موهبت عمر دراز در حال گسترش به سراسر بشریت، از جمله فقیرترین کشورهای جهان است، آن هم با سرعتی به‌مراتب بیشتر از آنچه در کشورهای ثروتمند رخ داد ...

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

... تا اواخر قرن نوزدهم، در سوئد -یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان- بین یک‌چهارم تا یک‌سوم کل کودکان قبل از جشن تولد پنج‌سالگی‌شان می‌مردند و در برخی سال‌ها، آمار مرگ نزدیک به نصف بود. به نظر می‌رسد این وضعیت در تاریخ بشر امری مرسوم بوده است: یک‌پنجم کودکانِ شکارچی-گردآورنده در سال نخست زندگی و نزدیک به نیمی از آنان قبل از رسیدن به بزرگسالی می‌مردند. نوسانات شدید در نمودار پیش از قرن بیستم فقط نشان‌دهندهٔ خطا یا پراکندگی داده‌ها نیست، بلکه بازتابی از شکنندگی و ناایمن‌بودن زندگی در آن دوران است. همه‌گیری یا جنگ یا قحطی می‌توانست هر آنْ مرگ را به خانهٔ فرد بیاورد. حتی ثروتمندان هم از این تراژدی در امان نبودند. چارلز داروین دو فرزندش را در دوران شیرخوارگی و دختر محبوبش، آنی را در ده‌سالگی از دست داد.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

مهم‌ نیست چندسالتان باشد. هر سنی که داشته باشید در مقایسه با هم‌سن‌وسالانتان در دهه‌ها و سده‌های گذشته، سال‌های بیشتری در پیش رو دارید.

~ پینکر

تعدادی از آینده‌نگران درهٔ سیلیکون در تلاش‌اند تا آن جهان را به واقعیت نزدیک‌تر کنند. آن‌ها مؤسسات پژوهشی‌ای را بنیان نهاده‌اند که هدفشان مبارزهٔ گام‌به‌گام با بیماری‌ها نیست، بلکه مهندسی معکوسِ خود فرآیند پیری است و ارتقای سخت‌افزار سلولی ما به نسخه‌ای که این اِشکال را نداشته باشد. آنان امیدوارند که حاصل این تلاش افزایش طول عمر بشر به میزان پنجاه سال یا صد سال یا حتی هزار سال باشد. رِی کِرزْوایل، مخترع سرشناس، در کتاب پرفروشش با عنوان «تکینگی نزدیک است» (۲۰۰۶)، پیش‌بینی می‌کند آن دسته از ما که تا سال ۲۰۴۵ زنده بمانند، به لطف پیشرفت ژنتیک و فن‌آوری نانو‌ (مانند نانوبات‌هایی که در رگ‌هایمان به گردش در می‌آیند و بدنمان را از درون ترمیم می‌کنند) و هوش مصنوعی حیات جاودان خواهند یافت. همان هوش مصنوعی‌ که نه تنها یاد خواهد گرفت چگونه همهٔ این کارها را انجام‌ دهد بلکه به‌طور بازگشتی هوش خودش را هم بدون هیچ محدودیتی بهبود خواهد داد.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

در دست ترجمه

تجربیات روان‌شناختی نامتعارف

~ کریس دووا

دیدن روح و جن در شب می‌تواند توجیه علمی داشته باشد

- فلج خواب یا بختک
- سندرم انفجار سر
- توهم دیدن روح

... به باور جان استوارت میل، اگر «انسان‌های آزاده/والا (superior spirits) با یکدیگر هم‌پیمان شوند» و اگر دانشگاه‌ها «سلسله‌ای از اندیشمندان را به جامعه عرضه کنند که نه آفریدهٔ زمانهٔ خویش، که توانای اصلاح و احیای آن باشند»، می‌توان به دستاوردهای بزرگی رسید ...

با این همه، در دیدگاه مقید، سپردن نقشی ویژه به روشنفکران در ادارهٔ جامعه، همواره خطری سهمگین به شمار آمده است. به گفتهٔ برک:
خوشا به حال آن روزی که «فضل»، آلوده به سودای قدرت نشده، به جایگاه «آموزگاری» خود قناعت می‌کرد و در پیِ «اربابی» نبود!

~ توماس سول
–رضا شعبانی

در دست ترجمه

... در میان همهٔ سوداگران عرصهٔ سیاست، شهریارانِ حاکم، بسی خطرناک‌تر از دیگران‌اند.

... در نظر پیروان دیدگاه نامقید، جوانان سخنور و آرمان‌گرا و متبحر در تازه‌ترین و پیشرفته‌ترین علوم –آن‌‌طور که دانش در دیدگاه نامقید درک می‌شود– امید بزرگ آینده‌اند. روشنفکران هم همین‌طور. اما در دیدگاه مقید، به هیچ‌ کدام از آنان چنین نگریسته نمی‌شود. در این دیدگاه که دانش در آن معنای بسیط‌تر و بالتبع توزیع وسیع‌تری دارد، روشنفکران هیچ برتری قاطعی بر عموم مر‌دم ندارند. به قول هایک:
در مقایسه با انبوه دانشی که در تکامل یک تمدن پویا مدام از آن استفاده می‌شود، تفاوت در دانش‌هایی که خردمندترین افراد و نادان‌ترین آنان آگاهانه از آن استفاده می‌کنند نسبتاً ناچیز است.

~ تعارض دیدگاه‌ها اثر توماس سول
–رضا شعبانی

در دست ترجمه

پاریدولیا

~ استیون نوولا

دانشنامهٔ شک‌گرایان

۱. طالع‌بینی
۲. مثلث برمودا
۳. ذهن‌خوانی فی‌البداهه
۴. تجربیات نزدیک به مرگ
۱-۴ تجربیات نزدیک به مرگ
۲-۴ نقد برنامهٔ تلوزیونی زندگی پس از زندگی
۵. تجربیات خروج از بدن
۶. سفرهای سریع‌تر از نور
۷. هیپنوتیزم
۸. دعا و شفا
۹. تناسخ
۱۰. احضار روح
۱۱. سحر و جادو
۱۲. هم‌رخدادی
۱۳. تجربیات روان‌شناختی نامتعارف
۱۴. پاریدولیا

... من با آن حکایت تلمودی از خاخام هیلل در قرن نخست میلادی بزرگ شدم که در جوانی، برای آنکه از نورگیر بام مدرسه‌ای که شهریه‌اش را نداشت به درس‌ها گوش سپارد، تا پای مرگ از سرما یخ زد.
مدارس در اعصار مختلف، وظیفهٔ القای خرد عملی، دینی یا میهن‌پرستانه را بر عهده داشته‌اند، اما عصر روشنگری، با آن ستایش بی‌بدیلش از دانش، مأموریت آن‌ها را وسعت بخشید. به تعبیر جرج کاونتس، نظریه‌پرداز آموزش: «با فرا رسیدن عصر مدرن، آموزش رسمی چنان اهمیتی یافت که در تاریخ جهان بی‌سابقه بود ...
... امروزه، آموزش در اغلب کشورها اجباری است و در «میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» که در سال ۱۹۶۶ به امضای ۱۷۰ کشور عضو سازمان ملل رسید، به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر به رسمیت شناخته شده است.

~ استیون پینکر
–نظری

... پژوهش‌هایی که آموزش را در «زمان ۱» و ثروت را در «زمان ۲» می‌سنجند (و سایر عوامل را ثابت نگه می‌دارند)، نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در آموزش، واقعاً به ثروتمندتر شدن کشورها می‌انجامد؛ البته به شرطی که آن آموزش، سکولار و عقل‌گرایانه باشد. تا قرن بیستم، اسپانیا، علی‌رغم سطح بالای تحصیلات مردمش، یک کشور واماندهٔ اقتصادی در میان ملت‌های غربی بود؛ چرا که آموزش در آن کشور تحت سیطرهٔ کلیسای کاتولیک قرار داشت و «فرزندان توده‌ها صرفاً به آموزش شفاهی اصول و تعالیم دینی و چند مهارت دستی ساده بسنده می‌کردند ... علم، ریاضیات، اقتصاد سیاسی و تاریخ سکولار، موضوعاتی چنان بحث‌برانگیز تلقی می‌شد که پرداختن به آن تنها در صلاحیت متخصصان الهیات بود». دخالت روحانیون به همین ترتیب، عامل عقب‌ماندگی اقتصادی امروزِ بخش‌هایی از جهان عرب نیز دانسته شده است.

~ پینکر
–نظری