در تفسیر رفتار دیگران باید محتاط بود. آنچه شاید تنبلی، بی‌صداقتی یا حماقت جلوه کند، چه بسا تبیین بهتری در «عوامل محیطی» (situational factors) داشته باشد که ما از آن‌ها بی‌خبریم.

~ رابرت تاد کرول

روشنفکران با خواندن دفاعیه‌های سرمایه‌داری، معمولاً واکنش‌های تندی نشان می‌دهند، اما مزایای اقتصادی سرمایه‌داری آن‌ قدر آشکار است که نیازی به اثبات با اعداد و ارقام ندارد. این مزایا را -به معنای واقعی کلمه- از فضا هم می‌توان دید. عکس‌های ماهواره‌ای کره نشان می‌دهد که کرهٔ جنوبی سرمایه‌داری غرق نور است، حال آنکه کرهٔ شمالی کمونیستی به سیاهچاله‌ای تاریک می‌ماند. این تصویر، به‌وضوح، توانایی متفاوت دو نظام اقتصادی را در تولید ثروت نشان می‌دهد، آن هم در حالی که جغرافیا و تاریخ و فرهنگ در هر دو کشور یکسان است. سایر جفت‌های همسان‌ با یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل هم به همین نتیجه ‌رسیدند: آلمان غربی و شرقی در زمان دیوار آهنین، بوتسوانا در برابر زیمباوه تحت حکومت رابرت موگابه، شیلی در برابر ونزوئلا تحت حکومت هوگو چاوز و نیکلاس مادورو؛ کشوری که روزگاری ثروتمند و نفت‌خیز بود، اما اکنون با گرسنگی گسترده و کمبود بحرانی خدمات درمانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. نکتهٔ مهم این است که اقتصادهای بازاری که در بخش‌های خوش‌اقبال‌ترِ جهان درحال‌توسعه شکوفا شدند، آن آنارشی‌های لسه‌فر [توضیح مترجم: در اقتصاد، یعنی عدم دخالت دولت در بازار. ترجمهٔ تحت‌اللفظی از زبان فرانسوی: رها کنید، بگذارید بشود] نبود که در خیال‌پردازی‌های راست‌گرایان و کابوس‌های چپ‌گرایان جا خوش کرده بود. دولت‌های آن‌ ممالک به درجات مختلف در آموزش، بهداشت عمومی، زیرساخت‌ها و آموزش‌های کشاورزی و شغلی، به علاوهٔ بیمهٔ اجتماعی و برنامه‌های کاهش فقر سرمایه‌گذاری کردند.

برای ما که در آسایش نشسته‌ایم، خیلی راحت است که فکر کنیم استانداردهای مادی زندگی چندان هم مهم نیست. خیلی هم خوب است که کسی با انتخاب شخصی صنعتی‌شدن را رد کند. اگر مایل‌اید، برای خودتان یک والدن مدرن بسازید [توضیح مترجم: اشاره به کتاب معروف والدن نوشتهٔ هنری دیوید تورو که در قرن ۱۹، برای دو سال به جنگل رفت و در کنار دریاچه‌ای به‌نام والدن زندگی ساده در پیش گرفت تا از زندگی صنعتی و شهری فاصله بگیرد]، به غذای اندک قناعت کنید، مرگ بیشتر فرزندانتان را در شیرخوارگی به چشم ببینید، آسایشِ سواد را حقیر بشمارید و بیست سال از عمرتان را نادیده بگیرید، من برای قدرتِ انزجار زیبایی‌شناختی‌تان به شما احترام می‌گذارم. اما اگر حتی به شکل منفعلانه‌ای بکوشید این انتخاب را به دیگرانی که آزادی انتخاب ندارند تحمیل کنید، ذره‌ای احترام برایتان قائل نخواهم بود. در واقع، ما می‌دانیم که انتخاب آنان چیست. زیرا در توافقی کم‌نظیر، فقرا- در هر کشوری که فرصتش را پیدا کرده‌اند- از زمین‌‌هایشان به سمت کارخانه‌ها به راه افتاده‌اند؛ آن قدر سریع که کارخانه‌ها جذبشان کرده‌اند.

لطفا شما کشورهای مرفه و مدرن که اینترنت پرسرعت ماهواره‌ای دارین
بنز اس‌پونصد سوار میشین
آیفون ۱۷ پرومکس تو جیبتونه
برای چهارتا کشور بدبختی که دارن از این فلاکت خودشون رو بیرون می‌کشن نسخه نپیچین
خیلی مایلین اینا رو بذارین کنار (یا بدین ما)
بعد برین برای خودتون یک والدن مدرن بسازین

ویلی برانت، صدراعظم آلمان غربی، با تأسف می‌گفت: «اروپای غربی تنها بیست یا سی سال دیگر دموکراسی پیش رو دارد؛ پس از آن، بی‌موتور و بی‌سکان، در دریای دیکتاتوری پیرامونش غرق خواهد شد». دنیل پتریک موینیهان، سناتور و دانشمند علوم اجتماعی آمریکایی، نیز با او هم‌عقیده بود و نوشت: «لیبرال‌دموکراسی به سبک آمریکایی، بیش از پیش به سرنوشت سلطنت در قرن نوزدهم دچار می‌شود: شکلی از حکومت که دیگر از دور خارج شده و تنها در چند نقطهٔ دورافتاده و عجیب به حیات خود ادامه می‌دهد و شاید برای شرایطی خاص کارایی داشته باشد، اما هیچ ربطی به آینده ندارد. این گذشتهٔ جهان است، نه آیندهٔ آن».

هنوز جوهر این مرثیه‌سرایی‌ها خشک نشده بود که موج سوم دموکراتیزه‌شدن –که بیشتر به یک سونامی می‌مانست– جهان را درنوردید. حکومت‌های نظامی و فاشیستی در اروپای جنوبی (یونان در ۱۹۷۴، اسپانیا در ۱۹۷۵، پرتغال در ۱۹۷۶)، آمریکای لاتین (از جمله آرژانتین در ۱۹۸۳، برزیل در ۱۹۸۵ و شیلی در ۱۹۹۰) و آسیا (از جمله تایوان و فیلیپین در حدود ۱۹۸۶، کرهٔ جنوبی در حدود ۱۹۸۷ و اندونزی در ۱۹۹۸) یکی پس از دیگری سقوط کردند. دیوار برلین در ۱۹۸۹ فروریخت و راه را برای ملت‌های اروپای شرقی جهت برقراری حکومت‌های دموکراتیک هموار ساخت؛ کمونیسم نیز در ۱۹۹۱ در اتحاد جماهیر شوروی از درون فروپاشید و فضا را برای گذار روسیه و اغلب جمهوری‌های دیگر به دموکراسی مهیا کرد. شماری از کشورهای آفریقایی، حاکمان مستبد خود را به زیر کشیدند و آخرین مستعمرات اروپایی، عمدتاً در حوزهٔ کارائیب و اقیانوسیه، پس از کسب استقلال، دموکراسی را به عنوان نخستین شکل حکومت خود برگزیدند. در سال ۱۹۸۹، فرانسیس فوکویاما، دانشمند علوم سیاسی، در مقاله‌ای مشهور این نظریه را مطرح کرد که لیبرال‌دموکراسی، «پایان تاریخ» را رقم زده است؛ نه بدان معنا که دیگر رویدادی در جهان رخ نخواهد داد، بلکه بدان معنا که دنیا بر سر بهترین شکل ممکنِ حکومت برای بشر به یک اجماع دست یافته و دیگر نیازی به جنگیدن بر سر آن ندارد.

~ پینکر

نظری: موج سوم دموکراتیزه‌شدن هنوز تمام نشده است.

یکی از آن نوآوری‌ها، توسعهٔ نهادهایی بود که مبادلهٔ کالا و خدمات و اندیشه‌ها را روان‌تر می‌کردند؛ همان سازوکار پویایی ‌که آدام اسمیت آن را مُولد ثروت معرفی کرده است. اقتصاددانانی مانند داگلاس نورث و جان والیس و بری وینگست استدلال می‌کنند که طبیعی‌ترین شیوهٔ کارکرد دولت‌ها، چه در تاریخ و چه در بسیاری نقاط جهان امروز، آن است که نخبگان توافق کنند یکدیگر را غارت نکنند و نکُشند و در عوض، به آنان تیول، حق امتیاز، منشور، انحصار، قلمرو نفوذ یا شبکهٔ حمایتی اعطا شود تا بخشی از اقتصاد را در دست بگیرند و از رانت آن امرار معاش کنند (رانت به معنای اقتصادی‌ آن: درآمد حاصل از دسترسی انحصاری به یک منبع). در انگلستانِ قرن هجدهم، این خویشاوندسالاری جای خود را به اقتصادهای باز داد؛ اقتصادهایی که در آن هر کسی می‌توانست هر چیزی را به هر کسی بفروشد، و دادوستدهایشان تحت حمایت حاکمیت قانون، حقوق مالکیت، قراردادهای لازم‌الاجرا و نهادهایی مانند بانک‌ها و شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی قرار داشت که بر مبنای وظایف امانت‌دارانه اداره می‌شدند، نه بر اساس روابط شخصی.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

... ناپلئون، آن منادی شکوه رزم، با پوزخند انگلستان را «ملت دکان‌دارها» می‌خواند، اما در همان زمان، درآمد بریتانیایی‌ها ۸۳ درصد بیشتر از فرانسوی‌ها بود و یک‌سوم کالری بیشتری مصرف می‌کردند و همه می‌دانیم که در نبرد واترلو چه پیش آمد.

~ پینکر
–معدنی

ناپلئون ایران به پایان سلام کن. 😁

چالش های بمب هسته ای برای ج.ا

ردلِت می‌نویسد: «در سال ۱۹۷۶، مائو با یک اقدام ساده، به‌تنهایی مسیر فقر جهانی را به طرز چشمگیری تغییر داد: مُرد». بدیهی است که صعود چین تنها عامل همگرایی بزرگ نیست، اما وسعت این کشور باعث می‌‌شود اعدادِ کلی جابه‌جا شود. با این حال، دلایلی که باعث پیشرفت چین شده در کشورهای دیگر هم صادق است. مرگ مائو زدونگ نمودی از سه علت اصلی همگرایی بزرگ است...

... اولین علت آن افول کمونیسم (همراه با سوسیالیسم مداخله‌گر) است. همان طور که دیدیم، اقتصادهای بازار می‌توانند به شکل شگفت‌آوری ثروت تولید کنند، در حالی که اقتصادهای تمامیت‌خواه و برنامه‌ریزی‌شده موجب کمیابی و رکود و اغلب، قحطی می‌شوند. اقتصادهای بازار علاوه بر بهره‌مندی از مزایای تخصص‌گرایی و ایجاد انگیزه برای تولید کالاهای موردنیاز دیگران، مسئلهٔ هماهنگی تلاش‌های صدها میلیون انسان را هم حل می‌کنند...

دومین توضیح رَدِلت برای همگرایی بزرگْ رهبری است. مائو چیزی فراتر از کمونیسم را بر چین تحمیل کرد. او یک خودبزرگ‌بین دمدمی‌مزاج بود که طرح‌های ابلهانه‌ای مانند جهش بزرگ به پیش (با کمون‌های عظیم‌ و کوره‌های عبث حیاط پشتی و شیوه‌های زرع احمقانه‌اش) و انقلاب فرهنگی (که نسل جوان را به دسته‌های اوباش تبدیل کرد تا معلمان و مدیران و فرزندان «دهقانان ثروتمند» را به وحشت بیندازند‌) را بر کشور تحمیل کرد. در طول دهه‌های رکود از دههٔ ۷۰ تا اوایل دههٔ ۹۰ میلادی، بسیاری از کشورهای در‌حال‌توسعه تحت فرمان دیکتاتورهای روان‌پریشی بودند که بیشتر برنامه‌های ایدئولوژیک، مذهبی، قبیله‌ای، بدبینانه یا خودبزرگ‌بینانه در سر می‌پروراندند تا آنکه مأمور بهبود رفاه شهروندانشان باشند ...

سومین علتِ هم‌گرایی بزرگ پایان جنگ سرد بود. این رویداد نه تنها زیر پای چند دیکتاتور دست‌نشانده را خالی کرد، بلکه به بسیاری از جنگ‌های داخلی هم پایان داد؛ جنگ‌هایی که کشورهای در‌حال‌توسعه را از زمان رسیدن به استقلال در دههٔ ۶۰ میلادی به ستوه آورده بود. جنگ داخلی هم یک فاجعهٔ انسانی و هم یک فاجعهٔ اقتصادی است؛ زیرا تأسیسات ‌نابود می‌شود، منابع به بیراهه می‌رود، کودکان از مدرسه محروم می‌شوند‌ و مدیران و کارگران از کار باز می‌مانند یا کشته می‌شوند...

چهارمین علت ِهم‌گرایی بزرگ جهانی‌شدن است، به‌ویژه انفجار تجارت که با کشتی‌های کانتینری و هواپیماهای جت و نیز آزادسازی تعرفه‌ها و سایر موانع سرمایه‌گذاری و تجارت ممکن شد. اقتصاد کلاسیک و عقل سلیم هر دو تأیید می‌کنند که شبکهٔ تجاری بزرگ‌تر به طور متوسط وضع همه را بهتر می‌کند. وقتی کشورها در تولید کالاها و خدمات متفاوت تخصص پیدا می‌کنند، می‌توانند آنها را کارآمدتر تولید کنند...

~ استیون پینکر
– دکتر معدنی

در دست ترجمه

... کاویتا رامداس، رئیس صندوق جهانی زنان، در سال ۲۰۰۱ گفت که در یک روستای هندی «تمام زندگی زن در این خلاصه می‌شود که از شوهر و بستگانش اطاعت کند و ارزن بکوبد و آواز بخواند. اما اگر به شهر برود، می‌تواند شغلی پیدا کند و کسب‌وکاری راه بیندازد و فرزندانش را به مدرسه بفرستد.» تحقیقی در بنگلادش تأیید کرد زنانی که در صنعت پوشاک کار می‌کردند (مانند پدربزرگ و مادربزرگ من در دههٔ ۱۹۳۰ در کانادا) از افزایش دستمزد، ازدواج در سنین بالاتر و فرزندان کمتر و تحصیل‌کرده‌تر برخوردار شدند. در طول یک نسل، محله‌های فقیرنشین و زاغه‌ها و آلونک‌ها می‌توانند به حومه‌ بدل شوند و طبقهٔ کارگر می‌تواند به طبقهٔ متوسط تبدیل شود.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

آدم به ۴ ساعت قطع شدن برق هم عادت می‌کنه. ولی یادتون باشه اگر کسی جونش رو فدا نکنه، همه زیر استبداد می‌میرند.

یکی از پایه‌های اصلی مبارزهٔ ما با خرافات اینه که زنان مجهز بشن. شما حتی شده باید فعلا از حق‌ت چشم‌پوشی کنی تا همگی پیروز بشیم، فردا روز نوبت به پاسداری از خودت هم میرسه. دو گروه تو این جریان خیلی پرت هستند. یکیش زنانی که کلا سعی میکنند همهٔ مردها رو بکوبند، و دیگری مردهایی که تازه یادشون افتاده تا دنبال حقوق خودشون باشند و یا موضعی میگیرند که خلاف نفع همگانی هست. مثلا اونجا که باید همگی یکدست بگن سربازی امر احمقانه ای هست، میگن نه اونا هم باید بیان. یا مثلا میرن با چهار تا زن مصاحبه می‌کنند و اونا هم میگن سربازی پسرا رو مرد می‌کنه!

سر همین تلاش کنید تا هم دخترهاتون رو تحصیل کرده بار بیارید و هم اینکه دستشون تو جیب خودشون باشه.

~ نظری

باید زنان رو هٌل بدید تا نصف بازار کار رو بگیرند.
ممکنه هزار تا درخواست دوستی بگیرید، مزاحمتون بشن وو ... ولی این بخشی از مبارزه ست.
همین که دستت تو جیب خودت باشه، نصف راه رو رفتیم.
دیگه مهریه میشه یه چیز چرت. روابط و موضع افراد تغییر می‌کنه. و کلی دگرگونی‌های دیگه.

مبدأ درک نابرابری در چهارچوب پیشرفت انسان آن است که بدانیم نابرابری درآمد از مؤلفه‌های بنیادین رفاه نیست. نابرابری شبیه سلامت، رفاه، دانش، امنیت، صلح و سایر عرصه‌های پیشرفت -که در فصول آتی بررسی می‌کنیم- نیست. دلیل این تفاوت را می‌توان در لطیفه‌ای قدیمی از دوران اتحاد جماهیر شوروی دید. ایگور و بوریس دو دهقان شدیداً تنگدست بودند که از زمین‌های کوچکشان ‌به‌زحمت قدری محصول به دست می‌آوردند تا شکم خانواده‌شان را سیر کنند. تنها تفاوتشان این بود که بوریس بز لاغر و نحیفی داشت. روزی فرشته‌‌ای بر ایگور ظاهر شد و از او خواست آرزویی بکند. ایگور گفت: «آرزو می‌کنم بز بوریس بمیرد».

نابرابری اقتصادی از دیرباز یکی از مسائل اصلی چپ‌ها بود و پس از شروع رکود بزرگ در سال ۲۰۰۷، اهمیت بیشتری پیدا کرد. این امر جنبش اشغال وال استریت در سال ۲۰۱۱ و نامزدی ریاست جمهوری برنی سندرز -که خود راسوسیالیست می‌خواند- در سال ۲۰۱۶ را کلید زد. سندرز اعلام کرد: «هیچ ملتی از نظر اخلاقی یا اقتصادی پابرجا نمی‌ماند، در حالی که عده‌ای کم‌شمار این همه دارند و بسیاری دیگر این همه کم». اما در همان سال، انقلاب فرزندان خود را خورد و به پیشرفت نامزدی دونالد ترامپ کمک کرد. ترامپ مدعی بود‌ ایالات متحده به «یک کشور جهان سومی» تبدیل شده است و مقصر افول طبقهٔ کارگر را نه وال استریت و آن یک درصد، بلکه مهاجرت و تجارت خارجی می‌دانست. دو سر چپ و راست طیف سیاسی که هر یک بنا به دلایل خودشان از نابرابری اقتصادی خشمگین بودند، به هم رسیدند و بدبینی مشترکشان به اقتصاد مدرن، به انتخاب تندرو‌ترین رئیس‌جمهور آمریکا در دوران اخیر کمک کرد.

استیون پینکر

وقتی یک کارآگاه پلیس به نام دانیل رورک متوجه می‌شود که ممکن است راز ناپدید شدن دخترش و مجموعه‌ای از سرقت‌های بانکی مشهور، به هم مرتبط باشند، برای یافتن دخترش و همچنین متوقف کردن آژانس مخفی دولتی در پشت این حوادث مرموز، راهی سفری هیجان‌انگیز می‌شود و…

توصیه نمیکنم، چرت محض

هر دو فیلم ۲۰۲۱ و ۲۳ رو دیدم. داستانی نداشت. فقط از این جهت خوبه که بدونید اگر آدم هایی بودن که توانایی های خارق عادتی داشتن، دیگه سنگی روی سنگ بند نمیشد تو دنیا. ولی خب خرافه باعث میشه شما به خر پرنده هم معتقد باشی. و این باوره تاثیرش رو روی زندگی ما هم میذاره 🤷‍♂

مبارزه مسالمت‌آمیز (قسمت نخست - بینش فردا)

اگر جنبشی برای رهایی از دیکتاتوری و رسیدن به یک دموکراسی آزاد را آغاز می‌کنید، باید به طور واضح و شفاف بدانید که چه آینده‌ای برای جامعه متصور هستید. مردم چه می‌خواهند و در چه صورت به شما خواهند پیوست.

@science4lifee

مبارزه مسالمت‌آمیز (قسمت دوم - اتحاد)

یک ضرب‌المثل قدیمی می‌گوید: تفرقه بینداز و حکومت کن. برای یک دیکتاتور ساده‌تر این است که مخالفان آزادیخواهش را به گروه‌های کوچک‌تر تقسیم کند و تک تک حسابشان را برسد. اتحاد مخالفان، کابوس دیکتاتور است.

@science4lifee

مبارزه مسالمت‌آمیز (قسمت سوم - قدرت و ستون‌های حامی)

اگر می‌خواهید با قدرت سیاسی حاکم مقابله کنید، نیاز دارید تا قدرت را بشناسید. هیچ حاکمی بدون تکیه بر تعداد زیادی از افراد دیگر نمی‌تواند حکم براند. برای سرنگون ساختن یک دیکتاتور باید بتوانید این ستون‌های قدرت را بشناسید و کنترل دیکتاتور بر آن‌ها را تضعیف کنید. این ستون‌های قدرت چه هستند؟

@science4lifee