I am convinced that the act of thinking logically cannot possibly be natural to the human mind. If it were, then mathematics would be everybody’s easiest course at school and our species would not have taken several millennia to figure out the scientific method.

—Neil deGrasse Tyson

ترجمه اعضای کانال:
من دریافته‌ام که عمل منطقی فکر کردن، هرگز نمی‌تواند بخشی از عملکرد طبیعی ذهن ما باشد. اگر چنین بود، ریاضیات آسان‌ترین درس مدرسه بود، و گونهٔ ما، هزاران سال طول نمی‌داد تا روشمندی علمی را ابداع کند.

~ نیل دگراسه تایسون

احساس تنهایی
احساس تنهایی برای همه هر از گاهی پیش میاد. ولی فقط عده کمی از ما میدونیم که این احساس چقدر برای اجداد ما اهمیت داشته - و اینکه دنیای مدرن ما میتونه تبدیل به چیزی بشه که واقعا عذابمون بده. چرا احساس تنهایی می کنیم و چه کاری در موردش میشه کرد؟

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

افراط در بازشناختن عاملیت وقایع

~ استیون نوولا

یک چیز، چیست؟
در بنیادی ترین حالت تفکر، چیزها چیستند؟ چرا چیزها وجود دارند؟ و چرا چیزها اینطور رفتار میکنند؟

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

چطور پیری رو درمان کنیم؟
چی میشد اگه میتونستیم جلوی پیر شدن رو برای همیشه بگیریم؟

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

سوگیری‌های شناختی و قواعد اکتشافی
استیون نوولا

پرفسور نوولا با این حقیقت موضوع رو شروع میکنه که ما انسان‌ها شبیه به وولکان‌ها (شخصیت‌های سریال پیشتازان فضا که کاملاً منطقی بودن) نیستیم. تفکر ما مثل آب خوردن تحت تاثیر عوامل سطحی، احساسی و دلایل غیرمنطقی قرار میگیره. و میگه کل صنعت بازاریابی بر همین اساس بنا شده.

ذهن ما برای صرفه‌جویی در انرژی و زمان از میان‌برهای ذهنی استفاده میکنه. این میان‌برها همون قواعد اکتشافی هستند. یعنی قواعد سرانگشتی و ساده‌ای که به ما اجازه میدن به سرعت یه موقعیت رو قضاوت و به یه پاسخ احتمالی برسیم. در اغلب مواقع مفیدن و ما رو به نتیجه درست میرسونند. مثلا می‌بینید آسمون ابری و تاریکه و احتمال میدید که قراره بارون بیاد پس چتر بردارم. ولی خب همانطور که جناب نوولا توضیح میده این قواعد موقعیت‌ها رو ساده‌سازی میکنن و همیشه درست از آب درنمیان.

حالا اگر استفاده از میان‌برهای ذهنی منجر به خطای سیستماتیک بشه و ما از واقعیت منحرف بشیم، اینجا دیگه با یه سوگیری شناختی طرفیم. سوگیری شناختی یه نقص در پردازش اطلاعاته. تمایل ناخودآگاه برای اینکه به شیوه‌ای خاص فکر کنیم، از برخی اطلاعات طرفداری کنیم و برخی نتایج رو به برخی نتایج دیگه ترجیح بدیم.

که این موضوع رو دنیل کانمن خیلی زیبا توضیح داده:
اطمینانی که مردم به باورهاشون دارن، مقیاسی برای سنجش کیفیت شواهد نیست، بلکه مقیاس انسجام داستانیه که ذهن موفق به ساختن اون شده.

یعنی ذهن ما یه داستان منسجم رو به شواهد واقعی اما پراکنده ترجیح میده و این موضوع بنیان اغلب سوگیری‌هاست.

و توضیح میده که این دو مفهوم دو روی یه سکه هستن. میان‌برها چیزهایی هستن که راحت و سریع یاد ما میان و ما هم میگیم لابد مهم‌تر و محتمل‌ترند. این میان‌بر می‌تونه منجر به سوگیری در دسترس بودن بشه. مثلا ناخودآگاه فکر میکنیم مسافرت با هواپیما خیلی خطرناکتر از رانندگی هست. در حالی که آمارها خلاف این قضیه ست. یا ممکنه فکر کنیم شهربازی خطرناکتر از دوچرخه‌سواری هست وو...

حالا آیا ما در برابر این خطاها درمانده هستیم؟ جناب نوولا میگه نه، میتونیم از مفهومی به نام فراشناخت استفاده کنیم. فراشناخت یعنی فکر کردن درباره تفکر خودمون. از یه تمثیل استفاده کرده و ذهن ما رومثل یه کشتی بادبانی در نظر گرفته و جریان آب و باد رو هم مثل قواعد و سوگیرها. فراشناخت چطور عمل می‌کنه؟ شما باید سکان رو به‌دست بگیرید و بادبان ها رو تنظیم کنید و کشتی رو به سمت نتایج قابل اعتماد هدایت کنید. ما نمی‌تونیم اونا رو حذف کنیم ولی میتونیم با آگاهی ازشون بدونیم چه بلایی داره سرمون میاد و کجاها باید صبر کنیم و آروم حرکت کنیم.

خب تو این صفحات کلی مثال داریم، بریم یکی یکی بهشون بپردازیم:

۱. سوگیری رقم سمت چپ
ما تمایل داریم بیش از حد روی اولین رقمی که در یک عدد (به خصوص قیمت) می‌بینیم، تمرکز کنیم. مغز ما عدد ۱۹٫۹۹ دلار رو به ۲۰ دلار نزدیک نمیبینه، بلکه اونو در قسمت اعداد ۱۹ دلاری قرار میده. اون یه پنی تفاوت، از نظر روانی بزرگ به نظر میرسه.

۲. اثر قاب‌بندی
نحوه ارائه و قاب‌بندی اطلاعات، تأثیر چشمگیری بر تصمیم‌گیری ما داره، حتی اگر اطلاعات اصلی یکسان باشند. ما به کلمات و بار احساسی اونا واکنش نشان می‌دهیم، نه فقط به داده‌های خام. مثالی که جناب نوولا زده؛ یه عمل جراحی با نرخ بقای ۹۰ درصدی خیلی اطمینان‌بخش‌تر از همون عمل با نرخ مرگ‌‌و‌میر ۱۰ درصدی به نظر میرسه. یا مثلا گفتن ۳۰ درصد تخفیف جذاب‌تر از گفتن پرداخت ۷۰ درصد از قیمت اصلی.

۳. مغالطه قمارباز
باور اشتباه به اینکه رویدادهای تصادفی گذشته بر نتایج آینده تأثیر میذارند. سکه حافظه نداره، اگر یه سکه پنج بار پشت سر هم شیر بیاد، مغالطه قمارباز به ما میگه که حالا وقتشه که خط بیاد. در حالی که شانس پرتاب بعدی هنوز هم ۵۰/۵۰.

۴. سوگیری گروه خودی
تمایل ما به طرفداری و قضاوت مثبت نسبت به اعضای گروه خودمون در مقایسه با افراد خارج از گروه. ما به‌طور ناخودآگاه به کسانی که شبیه ما هستند (از نظر خانواده، تیم ورزشی، ملیت، عقیده و ...) اعتماد بیشتری داریم و ویژگی‌های مثبتی بهشون نسبت میدیم. مثلا فکر می‌کنیم هم‌تیمی‌های ما بازیکنان منصف‌تری هستند.

۵. ناهماهنگی شناختی
وقتی باورها و اعمالمون با همدیگه در تضاد قرار می‌گیرند، احساس ناراحتی و تنش ذهنی رو تجربه می‌کنیم. ذهن ما برای کاهش این احساسات، تلاش میکنه تا یکی از باورها یا نگرش‌های خودش رو تغییر بده تا همه چیز دوباره هماهنگ به نظر برسه. مثلا فرض کنید انتخاب اولی که میخواستیم بخریم در دسترس نیست و مجبوریم انتخاب سوم رو بخریم. برای توجیه این انتخاب، به‌طور ناخودآگاه ارزش انتخاب دوم که رد کردیم رو در ذهن خودمون پایین میاریم تا از خریدمون احساس بهتری داشته باشید.

۶. سوگیری فرافکنی
تمایل به این فرض که دیگران هم مثل ما فکر، احساس و عمل می‌کنند. ما از ذهن خودمون به عنوان یه الگو برای پیش‌بینی ذهن دیگران استفاده می‌کنیم و تفاوت‌ها رو نادیده می‌گیریم. یه فرد دیندار که تمام دوستانش دیندار هستند، وقتی تو یه مهمونی با یه بی‌دین روبرو میشه، شوکه میشه، چون فرض کرده بود همه مثل او فکر می‌کنند.

۷. سوگیری گذشته‌نگر
تمایل به دیدن رویدادها پس از وقوع، به عنوان امری قابل پیش‌بینی و بدیهی. این همون اثر «من که میدونستم اینجوری میشه!» هست. وقتی نتیجه رویداد رو می‌دونیم، ذهن ما به‌طور خودکار یه روایت منطقی میسازه که اون نتیجه رو اجتناب‌ناپذیر جلوه یده. مثلا بعد از اعلام نتایج انتخابات، کارشناسان به راحتی توضیح میدن که چرا این نتیجه بدیهی بوده.

۸. سوگیری تأیید
تمایل ما به جستجو، تفسیر و به یاد آوردن اطلاعاتی که باورهای قبلیمون رو تأیید می‌کنند و نادیده گرفتن اطلاعاتی که باورهامون رو به چالش می‌کشند. این سوگیری باعث میشه تو حباب اطلاعاتی خودمون گیر بیافتیم. ما به جای جستجوی حقیقت، به دنبال تأیید احساس خوب خودمون هستیم: حق با منه. فردی که به اقتصاد اسلامی معتقده، فقط اخباری رو دنبال میکنه و به اشتراک میذاره که فقط اقتصاد اسلامی رو تأیید میکنه و تمام اخبار مخالف رو جعلی یا مغرضانه می‌دونه.