در نهایت، شواهد قابل اعتمادی برای وجود پدیده‌های فراطبیعی وجود ندارد. در مقابل، علم و منطق دلایل متعددی ارائه می‌دهند که این تجربیات چیزی جز محصول مغز ما نیستند. همان‌طور که بررسی شد، پدیده‌هایی مانند حس حضور یا تجربیات معنوی را می‌توان با فرآیندهای عصب‌شناختی توضیح داد؛ از جمله فعالیت غیرعادی در لوب گیجگاهی، واکنش مغز به استرس شدید و تضادهای درونی در طرح‌واره‌های بدن و ذهن. با پیشرفت علم، پدیده‌هایی که روزی فراطبیعی تلقی می‌شدند، به اموری عادی و قابل توضیح تبدیل می‌شوند. این به معنای کاستن از شگفتی جهان نیست؛ بلکه نشان می‌دهد که درک سازوکارهای طبیعی مغز و کیهان، خود سرشار از شگفتی‌ها و رازهایی است که همچنان در انتظار کشف شدن هستند.

علم و امر «فراطبیعی»
استیون نوولا

https://t.me/science4lifee/3786

سازوکارهای فرگشت

فرگشت توضیح می دهد که اين حجم گسترده از تنوع در اشکال حيات چطور ممکن شده است و چگونه موجودات تک‌ياخته‌ای آغازين به ميليون‌ها گونهٔ مختلف امروزی تبديل شده‌اند.
متاسفانه فرگشت اغلب اشتباه فهمیده می‌شود، چون سازوکارهایش در ظاهر با عقل سلیم جور در نمی‌آیند. در این ویدئو تلاش کردیم تا با تصویرسازی، اینفوگرافیک‌ها و کاراکترهای جذاب، درک پیچیدگی‌های فرگشت برای بیننده راحت‌تر شود.

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

مشارکت زنان
فخری زاده

در صدر این چالش‌ها، انتشار گازهای گلخانه‌ای و خطر تغییرات اقلیمی قرار دارد. مردم گاهی از من می‌پرسند آیا به نظر من بشر از پس این چالش‌ها برمی‌آید یا آنکه دست روی دست می‌گذارد تا فاجعه رخ بدهد. اگر نظر من به کارتان می‌آید، گمان می‌کنم از پس آن برخواهیم آمد، اما درک معنای این خوش‌بینی اهمیت فراوانی دارد. پاول رومر، اقتصاددان، میان دو نوع خوش‌بینی تمایز قائل می‌شود‌: «خوش‌بینیِ منفعلانه» که احساسی است شبیه کودکِ منتظر هدیه‌های صبح کریسمس و «خوش‌بینیِ مشروط» که احساسی است شبیه کودک دیگری که خانهٔ درختی می‌خواهد و می‌داند اگر چوب و میخ فراهم کند و از دوستانش کمک بخواهد، می‌تواند آن را بسازد. در برابر تغییرات اقلیمی، نمی‌توانیم خوش‌بینی منفعلانه داشته باشیم، اما می‌توانیم خوش‌بینی مشروط را انتخاب کنیم. تدابیر عملی برای پیشگیری از آسیب‌ها در دست داریم و می‌توانیم راه‌های تازه‌تری را هم امتحان کنیم. مشکلات قابل‌حل‌ است -نه به این معنا که خودبه‌خود حل خواهد شد- بلکه بدان معنا که می‌توانیم حلشان کنیم؛ به شرط آنکه نیروهای نیک مدرنیته را که تا کنون در حل مسائل یاری‌مان داده‌اند، حفظ کنیم: رفاه اجتماعی، بازارهای هوشمندانه‌تنظیم‌شده، همکاری و حاکمیت جهانی و سرمایه‌گذاری در علم و فن‌آوری.

استیون پینکر

وقتی انسان‌ها به کشاورزی روی آوردند، حتی از قبل هم مُخرب‌تر شدند. به گفتهٔ ویلیام رودیمن، دیرینه‌اقلیم‌شناس، شروع کشت برنج غرقابی در آسیا حدود پنج‌هزار سال پیش ممکن است آن قدر متان از پوشش گیاهی در‌حال‌پوسیدگی در جَو آزاد کرده باشد که اقلیم را تغییر داده باشد. او می‌گوید: «می‌توان به‌خوبی استدلال کرد که تأثیر سرانهٔ مردم بر چشم‌انداز زمین در عصر آهن و حتی اواخر عصر سنگ، بسیار بیشتر از یک فرد عادی امروزی بوده است». همان‌طور که برند اشاره کرده است (فصل ۷)، «کشاورزی طبیعی» متناقض‌نماست. هر بار که او عبارت «غذای طبیعی» را می‌شنید، وسوسه می‌شد که فریاد بزند:

از نظر بوم‌شناسان، هیچ محصول زراعی حتی ذره‌ای طبیعی نیست! شما اکوسیستم پیچیده و سالم را برمی‌دارید، آن را مستطیل‌مستطیل می‌کنید، زمینش را کاملاً عریان می‌کنید و آن را به یک وضعیت دائمی توالی اولیه در می‌آورید! خاکش را شخم می‌زنید، آن را صافِ صاف می‌کنید و در مقادیر انبوهی آب غرقه می‌سازید‌! بعد آن را با تک‌کِشت‌های یکنواختی از گیاهان شدیداً معیوب پر می‌کنید که هیچ کدام به‌تنهایی قادر به ادامهٔ حیات نیستند! هر گیاه خوراکی متخصص محدود و رقت‌انگیزی است که هزاران سال هم‌خون‌سازی شده تا به این بلاهت ژنتیکی برسد! این گیاهان آن قدر شکننده‌ بودند که مجبور شدند انسان‌ها را اهلی کنند تا بی‌پایان از آنها مراقبت کنند!


استیون پینکر
–معدنی‌ثانی‌

... وقتی جوامع ثروتمندتر می‌شوند و دغدغهٔ اصلی‌شان دیگر تأمین غذا یا سرپناه نیست، ارزش‌هایشان در هِرم نیازها اوج می‌گیرد و دامنهٔ دغدغه‌هایشان در بُعد مکانی و زمانی گسترده‌تر می‌شود. رونالد اینگلهارت و کریستین ولزل با استفاده از داده‌های پیمایش ارزش‌های جهانی نشان دادند مردمی که ارزش‌های رهایی‌بخش قوی‌تری دارند - اندیشه‌هایی مانند مدارا، برابری، آزادی اندیشه و بیان که معمولاً همراه با رفاه و آموزش رشد می‌کند- بیشتر به بازیافت روی خوش نشان می‌دهند و برای حفاظت از محیط زیست، بیشتر به دولت‌ها و شرکت‌ها فشار می‌آورند.

استیون پینکر

... نقل است عصر حجر به این دلیل پایان نیافت که سنگ‌های جهان تمام شد. این موضوع دربارهٔ انرژی هم صادق است. آزوبل اشاره می‌کند: «وقتی جهان به زغال‌سنگ روی آورد، چوب و کاه فراوانی برای بهره‌برداری مانده بود. وقتی نفت جوشید، زغال‌سنگ به وفور یافت می‌شد و حالا که مصرف متان [گاز طبیعی] در حال افزایش است، نفت به‌وفور وجود دارد». همان‌طور که خواهیم دید، گاز هم احتمالاً خیلی زودتر از آنکه آخرین فوت مکعبش در شعلهٔ آبی بسوزد، جای خود را به منابع انرژی کم‌کربن‌تر خواهد داد.

استیون پینکر

ص ۱۶۰

زندگی روی لبهٔ تیغ اثر راهول جاندیال
–میثم همدمی

https://t.me/derang_pub/10

ص ۱۸۱

زندگی روی لبهٔ تیغ اثر راهول جاندیال
–میثم همدمی

https://t.me/derang_pub/10

آیا گوشی شما میتونه به سلامتی تون آسیب بزنه؟ آلودگی الکترومغناطیسی

در شرایط «اقتصاد توجه» ای که ما تو اون زندگی می کنیم، صحبت زیاد در مورد خطرات اثبات نشده میتونه توجه ما رو دور کنه از چیزایی که به طور قطع میدونیم مضر هستند.

منابع استفاده شده در تحقیق برای ساخت این ویدئو: https://sites.google.com/view/sources-electrosmog

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

میدان‌های الکترومغناطیسی و تلفن‌های همراه
~ استیون کورنستاین
https://t.me/science4lifee/5789

تاریخچهٔ یک مناقشهٔ فرهنگی و حقوقی در آمریکا

مناقشهٔ بین فرگشت و آفرینش‌گرایی صرفاً یک اختلاف نظر علمی نیست، بلکه یک درگیری عمیق فرهنگی، سیاسی و آموزشی است که پیامدهای چشمگیری برای جامعه داشته است. این نبرد نشان‌دهندهٔ چالشی است که علم و تفکر نقادانه همواره با آن روبه‌رو بوده‌اند: معرفی ایده‌های جدیدی که باورهای دیرینه را به چالش می‌کشند.

دور اول: محاکمهٔ اسکوپس و تلاش برای ممنوعیت فرگشت

محاکمهٔ اسکوپس اولین رویارویی بزرگ عمومی و حقوقی بر سر تدریس فرگشت در آمریکا بود که صحنه را برای دهه‌ها درگیری آماده کرد. این محاکمهٔ نمادین، بیش از آنکه پیروزی قاطعی برای یکی از طرفین باشد، سرآغاز مبارزه‌ای طولانی برای تعیین جایگاه علم در آموزش عمومی بود.
در سال ۱۹۲۵، ایالت تنسی «قانون باتلر» را تصویب کرد که تدریس فرگشت را در تمام مدارس دولتی این ایالت ممنوع می‌کرد. این قانون زمینه را برای یکی از مشهورترین محاکمات تاریخ فراهم آورد. بازیگران اصلی این رویداد عبارت بودند از:
جان توماس اسکوپس: معلم جانشینی که داوطلب شد تا این قانون را به چالش بکشد.
اتحادیهٔ آزادی‌های مدنی آمریکا (ACLU): سازمانی که این محاکمه را برای به چالش‌کشیدن قانون بر اساس متمم اول قانون اساسی آمریکا (آزادی بیان) ترتیب داد.
کلارنس دارو: وکیل مدافع نامدار آن دوران.
ویلیام جنینگز برایان: نامزد سه دورهٔ ریاست‌جمهوری و سخنور بنیادگرای مسیحی که در جایگاه دادستان قرار گرفت.
اچ. ال. منکن: گزارشگر بدبین روزنامهٔ بالتیمور سان که این محاکمه را پوشش می‌داد.

مخالفت ویلیام جنینگز برایان با فرگشت، انگیزه‌هایی پیچیده‌تر از جهل صرف داشت. او که در بسیاری از مسائل دیگر فردی لیبرال و آزاداندیش بود، پس از جنگ جهانی اول و با آگاهی از استفاده از «داروینیسم اجتماعی» برای توجیه نظامی‌گری، امپریالیسم و شبه‌علم اصلاح نژاد (eugenics)، موضعی سرسختانه علیه نظریهٔ فرگشت اتخاذ کرد. کتابی به نام شب‌های ستاد فرماندهی (Headquarters Nights) که تجربیات نویسنده را از همراهی با رهبران نظامی و فکری آلمان شرح می‌داد، تأثیر عمیقی بر او گذاشت. این رهبران با استفاده از منطق بقای اصلح در سطح ملی، برتری نژاد ژرمن و حذف نژادهای «نامناسب»، توسعه‌طلبی خود را توجیه می‌کردند. برایان این ایده را نفرت‌انگیز می‌دانست و از این رو، دشمن را نه آلمان، بلکه خود نظریهٔ فرگشت می‌دید. هرچند موضع او مانعی در برابر پیشرفت علمی بود، اما شایان ذکر است که او در برابر همان خط فکری‌ای ایستاد که در نهایت به سیاست‌های نسل‌کشی آلمان نازی منجر شد.
برخلاف تصور رایج، محاکمهٔ اسکوپس یک پیروزی برای علم نبود. در حقیقت، هدف ACLU این بود که اسکوپس در دادگاه بدوی شکست بخورد تا پرونده برای فرجام‌خواهی به دیوان عالی ایالت تنسی و در نهایت به دیوان عالی ایالات متحده برسد. اسکوپس شکست خورد، اما قانون‌گذاران تنسی با استفاده از یک نقص فنی حقوقی، عامدانه مانع از فرجام‌خواهی و رسیدن پرونده به دیوان عالی ایالت شدند و بدین ترتیب، کل راهبرد ACLU را خنثی کردند.
این بن‌بست حقوقی، مناقشه را حل نکرد، بلکه آن را برای دهه‌ها به سکوت واداشت تا اینکه سرانجام با چالش‌هایی جدید دوباره شعله‌ور شود.

دور دوم: اثر اسپوتنیک و مطالبهٔ «زمان برابر» برای آفرینش

یک رویداد ژئوپلیتیکی غیرمنتظره، یعنی پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک، ناگهان بحث فرگشت را دوباره شعله‌ور کرد. این رویداد، ضرورتی ملی برای بهبود آموزش علوم در ایالات متحده ایجاد کرد و به‌طور غیرمستقیم، نظریهٔ فرگشت را به کلاس‌های درس بازگرداند.
پرتاب اسپوتنیک-۱ توسط اتحاد جماهیر شوروی در ۴ اکتبر ۱۹۵۷، زنگ خطری برای آمریکا بود و این احساس را ایجاد کرد که این کشور در زمینهٔ علم عقب مانده است. این امر به رنسانسی در آموزش علوم در آمریکا منجر شد. در سال ۱۹۶۱، بنیاد ملی علوم، نظریهٔ فرگشت را به عنوان محور اصلی کتاب‌های درسی زیست‌شناسی بازگرداند و آن را دوباره وارد جریان اصلی آموزش عمومی کرد.
در پاسخ به این موج جدید آموزش علمی، آفرینش‌گرایان راهبرد خود را تغییر دادند. آنها خواستار «زمان برابر» (equal time) برای تدریس داستان آفرینش در کتاب مقدس در کنار نظریهٔ فرگشت شدند. استدلال اصلی آنها این بود که فرگشت «فقط یک نظریه است، نه یک واقعیت» و باید به همین شکل معرفی شود.
چالش حقوقی کلیدی این دوره، شکایتی بود که معلمی از آرکانزاس به نام سوزان اپرسون در سال ۱۹۶۵ تنظیم کرد. در نهایت، دیوان عالی ایالات متحده قانون ضد فرگشت این ایالت را لغو کرد و حکم داد که این قانون تلاشی غیرقانونی برای تثبیت یک موضع مذهبی در کلاس‌های درس دولتی و در نتیجه، مغایر با قانون اساسی است.
این شکست قاطع حقوقی، آفرینش‌گرایان را وادار کرد تا راهبرد خود را بار دیگر متحول کنند و از خاکستر «علم آفرینش»، رویکردی جدید متولد شد.

دور سوم: ظهور «علم آفرینش»

در این دور، آفرینش‌گرایان چرخشی راهبردی و حیاتی انجام دادند. آنها با کنار گذاشتن زبان صراحتاً مذهبی و ارجاعات به کتاب مقدس، استدلال‌های خود را تحت عنوان یک چارچوب علمی رقیب به نام «علم آفرینش» (Creation Science) بازتعریف کردند تا برای ورود به کلاس‌های درس مشروعیت کسب کنند.
این رویکرد جدید، اصطلاحات مناقشه را به تقابل میان «علم آفرینش» و «علم فرگشت» تغییر داد و منجر به تصویب قوانینی در ایالت‌های آرکانزاس و لوئیزیانا شد که تدریس «زمان برابر» برای علم آفرینش را الزامی می‌کرد. بار دیگر، ACLU در خط مقدم مبارزه با این قوانین قرار گرفت.
پروندهٔ برجستهٔ ادواردز علیه آگیلارد (Edwards v. Aguillard) در سال ۱۹۸۶ به دیوان عالی ایالات متحده رسید. ACLU در ابتدا استدلال کرد که آفرینش‌گرایان یک دستور کار مذهبی دارند. اما پس از آنکه دو قاضی با این استدلال مخالفت کردند که «تا زمانی که فردی علم درست تدریس می‌کند، باورهای مذهبی او بی‌ربط است»، ACLU مجبور به تغییر راهبرد خود شد. آنها استدلال خود را بر این نکته متمرکز کردند که «علم آفرینش» اساساً علم نیست.
در این مرحله، جامعهٔ علمی نقشی حیاتی ایفا کرد. ۷۲ برندهٔ جایزهٔ نوبل، ۱۷ آکادمی علوم ایالتی و ۷ سازمان علمی دیگر، یک لایحهٔ «دوست دادگاه» (amicus curiae) [توضیح: لایحه‌ای که توسط فرد یا گروهی که طرف مستقیم پرونده نیست اما در نتیجهٔ آن ذی‌نفع است، به دادگاه ارائه می‌شود تا اطلاعات یا دیدگاه‌های تخصصی خود را در اختیار دادگاه قرار دهد] به دیوان عالی ارائه کردند. در این لایحه با قاطعیت استدلال شده بود که علم آفرینش فاقد معیارهای بنیادین علم واقعی است.
در ژوئن ۱۹۸۷، دیوان عالی حکم قاطع خود را صادر کرد. این دادگاه اعلام کرد که قانون لوئیزیانا «فاقد هدف سکولار مشخص» است و با «ترویج این باور مذهبی که یک موجود فراطبیعی بشر را خلق کرده است، به طور غیرمجاز از دین حمایت می‌کند.» این حکم، ناقوس مرگ «علم آفرینش» بود، اما این شکست، آفرینش‌گرایان را به سوی ارتقا بعدی راهبرد خود سوق داد.

دور چهارم: راهبرد مدرن طراحی هوشمند (Intelligent Design - ID)

طراحی هوشمند جدیدترین و پیچیده‌ترین راهبرد به کار گرفته شده توسط آفرینش‌گرایان است. مشخصهٔ اصلی این رویکرد، پرهیز دقیق از ارجاعات مذهبی صریح و در عین حال، استدلال برای وجود یک «طراح» فراطبیعی است.
استدلال اصلی جنبش طراحی هوشمند معمولاً از یک الگوی منطقی سه‌مرحله‌ای پیروی می‌کند:
۱. پدیدهٔ X به نظر طراحی‌شده می‌آید.
۲. مشخص نیست که X چگونه می‌توانسته از طریق فرآیندهای طبیعی شکل گرفته باشد.
۳. بنابراین، X باید توسط یک نیروی فراطبیعی طراحی شده باشد.
برای درک این مناقشه، آشنایی با دو مفهوم کلیدی ضروری است:
خدای حفره‌ها (God of the Gaps):
این استدلال بیان می‌کند که هر جا در دانش علمی شکاف یا رخنه‌ای آشکار وجود دارد، خدا معجزه‌ای در آنجا قرار می‌دهد. این رویکرد در علم پذیرفته نیست.
طبیعت‌گرایی روش‌شناختی (Methodological Naturalism):
این اصل بنیادین علم است که بیان می‌کند حیات، نتیجهٔ فرآیندهای طبیعی در یک سیستم علت و معلولی مادی است و نیازی به دخالت نیروهای فراطبیعی ندارد.
تعارض بنیادین میان طراحی هوشمند و روش علمی در همین نقطه نهفته است. طراحی هوشمند اصل «طبیعت‌گرایی روش‌شناختی» را رد می‌کند. به گفتهٔ فیلیپ جانسون، بنیانگذار این جنبش، هدف آنها تغییر قوانین علم برای مجاز شمردن «فراطبیعت‌گرایی روش‌شناختی» (Methodological Supernaturalism) است.
این نبردهای راهبردی و حقوقی، در نهایت ریشه در ترس‌های فلسفی و عاطفی عمیقی دارند که همچنان به این مناقشه دامن می‌زنند.

آشتی علم و ایمان

تاریخچهٔ این مناقشه به وضوح نشان می‌دهد که استدلال‌های منطقی و علمی به‌تنهایی برای پایان‌دادن به این اختلاف کافی نبوده‌اند. دلیل این امر آن است که هستهٔ اصلی مخالفت، ترسی پنهان از پیامدهای نظریهٔ فرگشت برای جایگاه انسان، خدا و اخلاق است.
ترس‌های اصلی مخالفان فرگشت را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

این نظریه به این معناست که خدا وجود ندارد.

بدون اعتقاد به خدا، هیچ مبنایی برای اخلاق یا معنای زندگی وجود نخواهد داشت.

اما این ترس‌ها بی‌اساس هستند. نظریهٔ فرگشت با وجود خدا یا آفرینش جهان توسط او در تضاد نیست. اینکه جهان چه زمانی آفریده شده نیز تفاوتی ایجاد نمی‌کند؛ اگر خدا جاودانه است، زمان خلقت او چه اهمیتی دارد؟ علاوه بر این، چرا باید نحوهٔ آفرینش حیات توسط خدا –چه از طریق یک کلام معجزه‌آسا و چه از طریق نیروهای طبیعی که خود او خلق کرده– مهم باشد؟ از این منظر، آفرینش‌گرایی و طراحی هوشمند نه تنها علم بدی به نظر می‌رسند، بلکه «الاهیات بدی» (bad theology) نیز هستند، زیرا جایگاه خداوند را به یک مهندس یا یک «تعمیرکار» تقلیل می‌دهند که موجودات را از مواد موجود مونتاژ می‌کند، نه خالق آن مواد اولیه.
اگر خدایی وجود داشته باشد، راه رسیدن به او نه از طریق علم و عقل، بلکه از طریق ایمان و مکاشفه است. خدای حقیقی چنان متعالی است که هیچ علمی، به ویژه علمی که خود را «طراحی هوشمند» می‌نامد، نمی‌تواند به او دست یابد. در واقع، مؤمنان باید علم، به ویژه نظریهٔ فرگشت را به گرمی بپذیرند، زیرا علم، عظمت الوهیت را به شکلی آشکار کرده است که نیاکان باستانی ما هرگز تصور آن را نمی‌کردند.

این روایت تاریخی نشان می‌دهد که مناقشهٔ فرگشت و آفرینش‌گرایی خود نیز ارتقا یافته است. در هر دور، استدلال‌های آفرینش‌گرایان در واکنش به شکست‌های حقوقی و علمیِ پی‌در‌پی تغییر شکل داده‌اند – از ممنوعیت کامل تدریس فرگشت، به مطالبهٔ «زمان برابر» برای آفرینش، سپس «علم آفرینش» و در نهایت، «طراحی هوشمند». این الگوی مداوم نشان می‌دهد که نیروی محرکهٔ این درگیریِ پایدار، بیش از آنکه یک اختلاف نظر علمیِ واقعی باشد، ترس‌های عمیق و تضاد جهان‌بینی‌هاست. پیام نهایی روشن است: دانشی که از علم به دست می‌آید، باید توسط همهٔ کسانی که برای فهم و خرد انسانی ارزش قائل هستند، گرامی داشته شود.

وداع با ماما (عزاداری در حیوانات دیگر)

~ امیر رحمانی
@science4lifee