بیرونی‌سازی: وقتی بدبیاری ناگهانی و توجیه‌ناپذیری رخ می‌دهد (مثلاً حیوانی گران‌بها تلف می‌شود یا کودکی به بیماری می‌افتد)، این باور توضیحی آماده و سهل‌الوصول ارائه می‌دهد که جایگزینِ نقص‌های درونی یا تصادف‌های بی‌معنا می‌شود.

کاهش اضطراب و احساس کنترل: فرد به جای آنکه با تصادفی‌بودن هولناک زندگی دست‌وپنجه نرم کند یا خود را مقصر بداند، پیامد منفی را به یک منبع بیرونی اما قابل‌شناسایی (نگاه حسودانه) نسبت می‌دهد. این مکانیسم دفاعی شناختی برای حفظ تعادل روانی در هنگام مواجهه با مصائب بسیار حیاتی است.

نظریهٔ اسناد: در جوامع غربی تمایل شدیدی به «اسناد درونی» (سرزنش اعمال شخصی) به چشم می‌خورد. در مقابل، چشم‌زخم شکل افراطی «اسناد بیرونی» است؛ به این معنا که فرد مسئول بدبختی پیش‌آمده نیست، بلکه علت آن کاملاً خارج از ارادهٔ اوست.

اضطراب ناشی از موفقیت: موفقیت به‌خودی‌خود اضطراب‌آفرین است، زیرا صاحب‌کار می‌داند که رفاه ممکن است حسادت برانگیزد.

تفسیر تحسین به‌مثابهٔ سلاح: تمجید فراوان رقیب نه به‌عنوان تحسینی واقعی، بلکه به‌عنوان ابزاری برای انتقال «نگاه بدخواهانه» تلقی می‌شود.

ایجاد پیوند علّی و معلولی: با خرابی تجهیزات، ذهن فوراً این تمجید را به بدبیاری پس از آن ربط می‌دهد.

نتیجه‌گیری روان‌شناختی: صاحب‌کار به جای آنکه بپذیرد دستگاه فرسوده بوده یا تصادف ناگواری رخ داده است، نتیجه می‌گیرد که «رقیبم موفقیت مرا چشم زد». این روایت، تقصیر را از تصمیمات بد تجاری‌اش دور می‌کند، احساس شایستگی را به او بازمی‌گرداند و هم‌زمان به دیگران دربارهٔ خطرات حسادت هشدار می‌دهد.

هم‌بستگی توهمی: ذهن ما تمایل دارد دو اتفاق نسبتاً نادر (مانند مورد‌تحسین‌قرارگرفتن و سپس بدبیاری آوردن) را به هم ربط دهد و تصور کند که این دو بیش از آنچه در واقعیت هست، با هم رخ می‌دهند.

سوگیری تاییدی: اگر خودروی جدیدی بخرید، بسیار تحسین شوید و سپس خودرو خراب شود، ذهن معتقد فقط بر همین توالی تمرکز می‌کند و تمام دفعاتی را که تحسین‌ها به نتیجهٔ منفی نینجامیده‌اند، به‌راحتی نادیده می‌گیرد.

محافظه‌کاری شناختی: این مورد به تمایل ذاتی و روان‌شناختی انسان برای حفظ باورهای موجود اشاره دارد؛ تمایلی که رویارویی با ناراحتی ناشی از عدم‌قطعیت یا اصلاحِ جهان‌بینی را دشوار می‌سازد.

توهم کنترل
Stuart Vyse, Believing in Magic: The Psychology of Superstition (2000)
نوسیبو
Hahn, R. A. (1997). The Nocebo Phenomenon: Concept, Evidence, and Implications for Public Health. Preventive Medicine, 26(5), 607–611.
اسناد درونی و بیرونی
Miller, J. G. (1984). Culture and the development of everyday social explanation. Journal of Personality and Social Psychology, 46(5), 961–978.
کارکرد اجتماعی
Foster, G. M. (1965). Peasant Society and the Image of Limited Good. American Anthropologist, 67(2), 293–315.

Foster, G. M. (1972). The Anatomy of Envy: A Study in Symbolic Behavior. Current Anthropology, 13(2), 165–202.
هم‌بستگی توهمی
Chapman, L. J. (1967). Illusory correlation in observational report. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 6(1), 151–155.
سوگیری تاییدی
Nickerson, R. S. (1998). Confirmation Bias: A Ubiquitous Phenomenon in Many Guises. Review of General Psychology, 2(2), 175–220.
مقاومت در برابر تغییر باور
Ross, L., Lepper, M. R., & Hubbard, M. (1975). Perseverance in self-perception and social perception. Journal of Personality and Social Psychology, 32(5), 880–892.