پیوند کنجکاوی و شک‌گرایی
بخش دوم 2️⃣

برگرفته از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
@LiberalScientists

روشن است که در به کار بستن شک‌گرایی مرزی وجود دارد. واکاوی هزینه-بهره باید انجام شود و اگر آرامش، دلخوشی و امیدهای بسیاری در رازباوری و خرافات است و آسیب باورهای نابخردانه اندک است بهتر نیست بدگمانی‌ها را برای خودمان نگاه داریم؟ اما این موضوع گمراه کننده است. فرض کنید که به یک شهر بزرگ سفرکرده‌اید و سوار یک تاکسی شده‌اید و همینکه روی صندلی می‌نشینید راننده با صدایی پرخروش شروع می‌کند به سخن گفتن در مورد آنچه او شرارت‌ها و تباهی گروه یا قومی دیگر می‌داند. آیا بهترین واکنش خاموش ماندن است، با این دانش که سکوت نشانه‌ای از پذیرش سخنانش است؟ یا آنکه مسئولیت اخلاقی شماست که با او وارد بحث و استدلال شوید، خشم خود را ابراز کنید یا حتی از تاکسی پیاده شوید -چرا که می‌دانید هر واکنش سکوت او را در آینده گستاخ‌تر می‌کند و هر مخالفت نیرومند در آینده او را در مورد این کار مردد‌تر می‌کند. به همان ترتیب، اگر در مقابل رازباوری و خرافات سکوت پیشه کنیم-حتی در مواردی که می‌دانیم راز باوری سود بسیار ناچیزی دارد- فضای جامعه را چنان می‌سازیم که شک‌گرایی بی ادبی و گستاخانه به نظر برسد، علم تجربی ملالت اور و اندیشیدن موشکافانه نوعی لجاجت ناشایست به نظر آید. تعادل ظریف و محتاطانه نیازمند خردی یگانه است.

@LiberalScientists
«کمیته بررسی علمی ادعاهای وجود آثار فراطبیعی*»، سازمانی شامل دانشمندان، نهادهای فرهنگی، تردست‌ها و افراد دیگری است که خود را وقف بررسی موشکافانه‌ی شبه علم‌های نوپا یا شناخته شده کرده‌اند. این نهاد به دست فیلسوفی به نام پائول کورتز از دانشگاه بوفالو در ۱۹۷۶ پایه گذاری شده است. از روزهای نخستین با آن آشنا بوده ام. سر واژه‌های نام آن در زبان انگلیسی سایکوپ* تلفظ می‌شود- که گویی دانشمندانی هستند که کار پلیس را انجام می‌دهند (توضیح مترجم: «سای» اول واژه ساینتیست به معنای دانشمند و «کوپ» در زبان انگلیسی به معنای پلیس است). آنهایی که از بررسی‌های سایکوپ زخم خورده اند گاهی چنین گلایه‌هایی می‌کنند: این سازمان دشمن هر اندیشه‌ی نو است و راه طولانی و سختیِ پوچی را به خود می‌دهد تا با ضربه شصتی دیگران را هدایت کند، نهادی از پارتیزان‌های متعصب است، سازمان تفتیش عقاید دوران نو است و چیزهای دیگر مانند آن را می‌گویند.

@LiberalScientists
سایکوپ کاستی‌های خودش را دارد. در برخی موارد چنین نقدهایی به درستی به آن وارد می‌شود. اما از دیدگاه من سایکوپ عملکرد اجتماعی مهمی دارد و الگوی خوبی برای رسانه هاست وقتی می‌خواهند طرف دیگر داستان را بشنوند، به ویژه هنگامی که ادعاهای شگفت شبه علمی را پوشش می‌دهند. در گذشته چنین بود (و هم اکنون هم در مورد بسیاری از رسانه‌های سراسر جهان درست است) که هر روحانی مذهبی شناور در هوا، هر بیگانه فضایی که به زمین می‌آید، هر احضار کننده روح و هر شفادهنده‌ی روحانی، هنگامی که توسط رسانه‌ها پوشش داده شود، با دید غیرانتقادی موردبحث قرار خواهد گرفت. گویی تلویزیون، روزنامه‌ها و مجلات و رسانه‌های دیگر بطور بنیادین هیچ خاطره‌ای از ادعاهای مشابه ندارند که فریبکاری و حیله گری از آب درآمده‌اند. سایکوپ این نابرابری حاصل از حماقت شبه علمی را که گویی سرشت دیگر بسیاری از رسانه هاست موازنه می‌کند، گرچه هنوز این صدای اعتراض به اندازه کافی بلند نیست.

@LiberalScientists

یکی از کارتون‌های مورد علاقه‌ی من یک طالع بین را نشان می‌دهد که خطوط کف دست را موشکافانه بررسی می‌کند و با جدیت نتیجه گیری می‌کند: «شما بسیار ساده‌لوح هستید». سایکوپ هر دو ماه یک بار گاهنامه‌ای منتشر می‌کند که «پرسشگر شکاک» نام دارد. روزی که به دستم می‌رسد از دفتر کارم آن را به خانه می‌برم و صفحه‌های آن را زیر و رو می‌کنم و کنجکاوم بدانم با چه کژفهمی‌هایی روبرو می‌شوم. هر بار فریبکاری تازه‌ای میبینم که هرگز به آن نیندیشیده ام. حلقه‌های کشتزار! بیگانگان آمده اند و حلقه‌های زیبایی را نقاشی کرده اند و پیام‌هایی را به زبان ریاضی برای ما به جا گذاشته اند… در خوشه‌های گندم! چه کسی فکرش به آنجا می‌رسید؟ پیام‌رسان دور از ذهن و هنرمندانه‌ای است. آنها آمده اند و شکم گاوها را دریده اند- این کار را در مقیاس بزرگ و سازمان یافته کرده‌اند. مزرعه داران بسیار خشمگین‌اند. نخستین بار این داستان‌های خلاقانه مرا به شگفتی واداشت. اما اندکی بعد، با اندیشیدن هوشیارانه، همواره به ذهنم خطور می‌کند که تا چه اندازه این گزارش‌ها خسته کننده و معمولی هستند؛ چه گردآوری همه جانبه‌ای از ایده‌های کهنه‌ی غیر خلاقانه، جنسیت گرایانه، امیدها و ترس‌ها هستند که در لباس واقعیات خود را نشان می‌دهند. از این دیدگاه بدگمانی روی چهره هایشان نشان از ناسازگاری‌ها دارد. آیا این تمام چیزیست که فرازمینی‌ها انجام می‌دهند؟ نقاشی حلقه‌ها روی کشتزارها؟ چه واماندگیِ زننده‌ای برای توان تخیل است! با هر موضوع تازه‌ای چهره‌ی دیگری از شبه علم آشکار و نکوهش شد.‌

@LiberalScientists

و در عین حال، کمبود عمده‌ای که در جنبش تردیدنگری مشاهده می‌کنم قطبیدگی آن است: یعنی ما در تقابل با آنها - به این معنا که ما مالک انحصاری حقیقت هستیم؛ و آن دسته از افرادی که به این آموزه‌های پوچ باور دارند، ابلهانند؛ اگر شما چیزی از عقل سلیم می‌دانید، پس باید به ما گوش دهید؛ و اگر نه، از رستگاری بسیار فاصله دارید. چنین چیزی سازنده نیست. این کار پیام مورد نظر ما را به گوش همه نمی‌رساند. باعث می‌شود شک گرایان برای همیشه در گروهی اندک بمانند؛ در حالی که رویکردی مهربانانه که پیش از هر چیز ریشه دار بودن گرایش انسان به شبه علم و خرافات را تایید کند می تواند شمار بیشتری را متقاعد کند.


@LiberalScientists
بسیاری از سیستم‌های اعتقادی دوران نو از نارضایتی در مورد هنجارها و دیدگاه‌های متعارف جامعه پدیدار می‌شوند و بنابراین هر کدام خودشان حاصل نوعی شک‌گرایی هستند. (همین هم در مورد سرچشمه‌ی بسیاری از دین‌ها درست است). دیوید هس (در علم تجربی و دوران نو) چنین استدلال می‌کند:
دنیای باورها و آیین‌های فراطبیعی را نمی‌توان به کج خلقی، کارهای جنون آمیز و فریبکاری فرو کاست. شمار بسیاری از افراد، صادقانه در حال بررسی روش‌های جایگزین در پاسخ به پرسش معنای زندگی، معنویت، بهبودی و بطورکلی تجربه پدیده‌های روانی هستند. برای شک گرایان، تلاش آنها در نهایت ممکن است برپایه‌ی چیزی بیش از توهم نباشد، اما هدایت و راهنمایی را به سختی می‌توان اسباب سخندانانه‌ی کارامدی دانست که با آن روندی خردگرایانه‌ را به پیش ببرند. در این روند خردگرایانه تلاش می‌کنند آنچه برای شک گرایان اشتباه یا رازاندیشی به نظر می‌رسد، به مردم بشناسانند.
...شک گرایان ممکن است با درک نظام‌های اعتقادی جایگزین از دیدگاه مردمی که آنها را باور دارند و اعمال کردن این دیدگاه‌ها به زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی، سرونخی از انسان شناسی فرهنگی بگیرند و شیوه‌ی شک گرایانه‌ی ماهرانه‌تری در پیش بگیرند. نتیجه آن می‌شود که دنیای فراطبیعت کمتر به مانند جهشی احمقانه به سوی خردگریزی و بیشتر به مانند نوعی بیان دسته‌ای از مردم جامعه به تعارض‌ها تنگناها و هویت‌ها خواهد شد…
تا آنجا که شک‌گرایان نگره‌ای روان شناختی یا جامعه شناختی به باورهای دوران نو دارند، همه چیز ساده انگارانه می‌نماید: اعتقادات ماورایی برای افرادی که نمی‌توانند واقعیت جهان را بدون وجود خالق تصور کنند آرامش بخش خواهد بود، و یا آنکه اعتقاداتشان محصول بی مسئولیتی رسانه‌هایی است که مردم را به تفکر نقادانه تشویق نمی‌کنند…
@LiberalScientists
اما نقد شایسته‌ی هس بی درنگ به این گلایه تنزل می‌یابد که محققان فراطبیعت «حرفه خود را از سوی شک گرایان در خطر می‌بینند»، و اینکه شک گرایان نوعی تعصب مذهب گونه در دفاع از دیدگاه مادی گرایانه و بی خدایی دارند که از آنچه «بنیادگرایی علمی» یا «عقل گرایی نابخردانه» نامیده می‌شود سرچشمه می‌گیرد.

@LiberalScientists
در نظر من گلایه‌ای رایج، اما بسیار رمزآمیز -در حقیقت، مانند چیزهای محرمانه- است. باز هم باید گفت، ما چیزهای بسیاری از وجود و ویژگی‌های ماده می‌دانیم. اگر پدیده‌ای معین را بتوان در چارچوب ماده و انرژی درک کرد، چرا باید فرض کنیم که چیزی دیگری، چیزی که هنوز گواهی در تایید آن وجود ندارد، عامل آن است؟ با این وجود گلایه‌ها همچنان ادامه دارد: شک‌گرایان نمی‌پذیرند که در گاراژ من اژدهای آتشین‌نفس نادیدنی وجود دارد، زیرا همه‌ی آنها مادی‌گرایان خداناباورند.

🔻ادامه دارد...

پیوند کنجکاوی و شک‌گرایی
بخش پایانی

برگرفته از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
@LiberalScientists

رابرت آنتون ویلسون (در تفتیش عقاید دوران نو: عقل گرایی نابخردانه و معبد علم، ۱۹۸۶) شک گرایان را به عنوان «تفتیش گران امروزی» معرفی می‌کند. اما تا جایی که می‌دانم هیچ شک‌گرایی باورهایش را به فرد دیگری تحمیل نمی‌کند. در حقیقت، می‌توان گفت به شک‌گرایان برای حضور در بسیاری از مصاحبه‌ها و مستندهای تلویزیونی بخت ناچیزی می‌دهند و گاهی حتی هیچ فرصتی به آنها نمی‌دهند... مدعیان آموزه‌های دوران نو نیز دیگر مانند گذشته به دیوان دادرسی کیفری احضار نمی‌شوند و آنها را در دید همگان برای بصیرت‌هایشان شلاق نمی‌زنند و بی‌تردید آنها را به تیرهای چوبی نمی‌بندند و به آتش نمی‌کشند. چرا از اندکی نقد باید بترسند؟ آیا علاقه‌ای ندارند ببینند باورهایشان تا چه اندازه می‌تواند در مقابل استدلال‌های شک‌گرایان تاب آورد؟
@LiberalScientists
شاید در هر صد مورد ادعاهای یک نفر از آنهایی که ایده‌هایشان بویی از ادعاهای شبه‌علمی می‌دهد درست از آب درآید. شاید خزنده‌ی ناشناخته‌ای بجا‌مانده از دوران کرتاسه در حقیقت در لاچ‌نس جمهوری کنگو یافت شود، و یا سازه‌هایی از تمدن غیر انسانی پیشرفته‌ای جای دیگری از سامانه خورشیدی بیابیم...
@LiberalScientists
در میانه‌های دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی ستاره‌شناسی که مورد احترام من است اعلامیه‌ی مختصری را گردآوری کرده بود که نام آن را «انتقادهایی به طالع‌بینی» نهاده بود و از من خواست آن را تایید کنم. اندکی با واژه‌پردازی او دست به گریبان شدم و سرانجام خود را موافق با تایید آن نیافتم، نه از آن رو که طالع‌بینی نزد من کوچکترین اعتباری داشته باشد، بلکه چون احساس کردم (هنوز هم چنین احساس می‌کنم) نوشته‌هایش برپایه‌ی فرمانبرداری بی‌چون و چرا بود. انتقاد او به طالع‌بینی بیشتر به این دلیل بود که از خرافات سرچشمه می‌گیرد. اما همین را هم در مورد مذهب، علم شیمی، طب و ستاره شناسی می‌توان گفت و به همین چهار مورد هم محدود نمی‌شود. موضوع آن نیست که سرچشمه های دانش دروغین طالع‌بینی، ساده‌انگارانه و کوته‌بینانه است بلکه پرسش مهم اینست که اعتبار کنونی آن چیست؟ و پس از آن باید در مورد انگیزه‌های روانی آنهایی که به طالع بینی باور دارند گمانه زنی کرد.
@LiberalScientists
چنین بیانی بر آن تاکید دارد که هیچ سازوکار شناخته‌شده‌ای را نمی‌توان تصور کرد که به وسیله‌ی آن طالع‌بینی به‌درستی چیزی را پیش‌بینی کند. بی‌تردید نقدی بجا است اما خود به تنهایی متقاعد کننده نیست. هنگامی که آلفرد وگنر در یک چهارم نخست قرن بیستم نظریه‌ی رانه‌ی قاره‌ای را برای توضیح داده‌های گیج‌کننده و مبهم بدست آمده از علم دیرینه‌شناسی و زمین شناسی (رگه‌های کانی‌های معدنی موجود در سنگ‌ها و فسیل‌ها به نظر می‌رسید که پیوسته از امریکای جنوبی به غرب آفریقا حرکت کرده باشند؛ آیا این دو قاره روزی به هم متصل بودند و آیا اقیانوس اطلس به تازگی در کره زمین پدیدار گشته است؟) معرفی کرد، هیچ سازوکاری برای این نظریه (که اکنون با صفحات تکتونیکی توضیح داده می‌شود) شناسایی نشده بود. زمین‌شناسان نامدار خیلی زود این ایده را کنار نهادند، آنها گمان می‌کردند قاره‌ها در جای خود ثابت ایستاده‌اند و روی چیزی شناور نیستند بنابراین توان حرکت ندارند. اما انگاره‌ی بنیادینِ زمین‌شناسی قرن بیست و یکم صفحات تکتونیکی از اب درامد؛ اکنون می‌دانیم صفحات قاره‌ای به راستی شناورند و حرکت می‌کنند (یا بهتر است بگوییم، با نوعی کمربند حامل و با انرژی گرمایی فراوان ناشی از درون زمین به پیش می‌روند)، و آسان است بگوییم تمام آن زمین‌شناسان نامدار در اشتباه بوده‌اند. به همین ترتیب هم نقد ادعاهای شبه‌علمی بر پایه‌ی ناشناخته بودن ساز و کارها می‌تواند نادرست باشد-گرچه اگر درون‌مایه‌ی این ادعاها با قوانین به‌خوبی شناخته‌شده‌ی فیزیک ناسازگار باشند، این نقدها بی‌تردید وزنه‌ی سنگینی دارند.
@LiberalScientists

بسیاری از نقدهای شایسته‌ی و درست به طالع‌بینی می‌تواند در جمله‌هایی کوتاه به این‌صورت خلاصه شود: برای نمونه، در پذیرش دقیق بودن نقطه اعتدال شب و روز برای اعلام دوران آکاریوس و انکار دقت در نقطه اعتدال شب و روز در گفتن زایچه؛ نادیده گرفتن شکست نور در اتمسفر؛ فهرستی از اجرام آسمانی تاثیرگذار که فقط شامل آنهایی است که بدون تلسکوپ دیده می‌شوند، اجسامی که در قرن دوم برای بطلمیوس شناخته شده بود، و نادیده می‌گیرد آن همه اجرام آسمانی که از آن هنگام تاکنون شناسایی شده‌اند (آیا طالع‌بینی بر اساس سیارک‌های نزدیک به زمین دانشی ارائه می‌دهد؟)؛ مقررات ناسازگار برای اطلاعات دقیق در مورد زمان نسبت به عرض و طول جغرافیایی محل تولد؛ شکست طالع‌بینی در آزمون دوقلوهای همسان؛ تفاوت عمده زایچه‌های پیشگویی شده توسط چند طالع‌بین در مورد مجموعه اطلاعات یکسان از تولد؛ و نبودن ارتباط اثبات شده بین زایچه و آزمون‌های روان‌شناختی همچون ام. ام. پی. آی*.
@LiberalScientists
چیزی که من آن را مهر تایید میزنم بیانیه‌ای است که انگاره‌های اساسی باورهای طالع‌بینان را توصیف و رد می‌کند. چنین بیانیه‌هایی به مراتب قانع کننده‌تر است از آنچه در واقعیت منتشر شد و همه جا رواج یافت. اما طالع‌بینی که چیزی بیش از چهارهزار سال با ما بوده است، به نظر می‌رسد امروزه بیشتر از همیشه مورد توجه است. دست کم یک‌چهارم آمریکایی‌ها بنا بر نظرسنجی‌ها به طالع‌بینی «ایمان دارند». یک‌سوم آنها گمان می‌کنند طالع‌بینی بر پایه‌ی نشانه‌های خورشیدی، موضوعی علمی است. شمار کودکان دبستانی که به طالع‌بینی باور دارند در بازه‌ی زمانی بین ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۴ از چهل‌درصد به پنجاه‌و‌نه‌درصد فزونی یافته است. در ایالات متحده نسبت طالع‌بینان به ستاره‌شناسان شاید چیزی نزدیک به ده‌برابر باشد. در فرانسه جمعیت طالع‌بینان از روحانیون کلیسای کاتولیک بیشتر است. مردود دانستن خشک و لجوجانه از سوی جامعه دانشمندان به آن عطش جامعه شناختی پاسخی نمی‌دهد؛ عطشی که طالع بینان آن را پاسخ می‌دهند و علم تجربی به ان توجه نمی‌کند.
@LiberalScientists
همانطور که تلاش کردم بر ان تاکید کنم، در هسته‌ی اصلی علم تجربی تعادلی بنیادین میان دو رویکرد به ظاهر ناسازگار وجود دارد -آغوش باز در مقابل اندیشه‌های نو، هر اندازه هم که شگفت و دور از ذهن باشند، و سرسخت‌ترین موشکافی‌ها همراه با تردید در مورد هر اندیشه‌ای، چه کهنه و چه نو باشد. اینگونه است که حقایق شگرف از چرندیات گمراه کننده جدا می‌شو د. فعالیت‌های بهم پیوسته‌ی نوآورانه اندیشیدن و تردید نگری، با همکاری هم گام‌های ما را بر راه درست نگاه می‌دارد. گرچه باید گفت کشمکش‌هایی بین این دو رویکرد به ظاهر ناسازگار وجود دارد.
@LiberalScientists
این ادعا را در نظر بگیرید: همچنان که راه می‌روم زمان، -آنگونه که ساعت مچی من یا فرایند پیر شدن من نشان می‌هد- کند‌تر می‌شود. همچنین، طول بدن من در راستای حرکت کوتاهتر می‌شود. افزون بر آن، جرم بدنم افزایش می‌یابد. چه کسی تاکنون چنین چیزی را تجربه کرده است؟ آسان است که بی‌درنگ آن را نادیده بگیریم. نمونه‌ی دیگری را در نظر بگیرید: ماده و پادماده در همه حال در سراسر هستی، از هیچ با یکباره پدید می‌آیند. مورد دیگر: در هر بازه‌ی زمانی بسیار طولانی یک بار اتومبیل شما خودبه‌خود از میان آجرهای دیوار گاراژ‌تان عبور می‌کند و روز بعد آن را در خیابان می‌یابید. همه‌ی اینها مسخره به نظر می‌رسند. اما مورد نخست یکی از نتایج نظریه نسبیت خاص است، و دو مورد دیگر پیامدهای مکانیک کوانتومی هستند (افت و خیز خلا و تونل زنی کوانتومی* نامیده می‌شوند). خوشتان بیاید یا نیاید، دنیا اینگونه کار می‌کند. اگر همچنان آن را خنده‌دار می‌دانید، تا ابد خودتان را از درک دانش در مورد قوانین حاکم بر هستی محروم کرده‌اید.
--------------
پانویس: میانگین بازه‌ی زمانی به ازای هر جهش خودبه خودی بسیار بزرگتر از سن جهان از آغاز مهبانگ است. اما هر اندازه هم که دور از ذهن باشد بنا بر اصول مکانیک کوانتومی شاید همین فردا روی دهد.
--------------
اگر فقط شک‌گرا باشید، آنگاه هیچ اندیشه یا پنداری را به ذهن خود راه نمی‌دهید. هیچ چیز یاد نمی‌گیرید. خرقه پوش گوشه‌گیری می‌شوید که متقاعد شده است هستی با قوانین احمقانه‌ای کار می‌کند. (روشن است که داده‌های بسیاری گمانه‌های شما را پشتیبانی می‌کند). به این دلیل که کشف‌های تکان‌دهنده در مرزهای علم تجربی بسیار کمیاب هستند، تجربه بر ترشرویی شما مهر تایید می‌زند. اما گاه و بیگاه اندیشه‌ی تازه‌ای درست، حقیقی و جالب توجه از آب در می‌آید. اگر خوی شک گرایانه‌ی شما لجاجت آمیز و بدون انعطاف باشد، کشف‌های انقلابی در علم تجربی را یا انکار می‌کنید یا از آنها بیزار می‌شوید در هر صورت شما را از یادگیری و پیشروی باز می‌دارد. شک‌گرایی به تنهایی کافی نیست.
@LiberalScientists

اما علم تجربی به شک‌گرایی سختگیرانه نیاز دارد چرا که بخش گسترده‌ای از ایده‌ها در حقیقت نادرستند، و تنها راه جدا کردن گندم از خوشه‌ی آن آزمایش و واکاوی منتقدانه است. اگر ذهنتان آنچنان باز باشد که هر ایده‌ای را بپذیرید و حتی اندکی خوی شک‌گرایی نداشته باشید، آنگاه نمی‌توانید تفاوت پندارهای نویدبخش را از گمانه‌های بی‌ارزش دریابید. پذیرش ناسنجیده‌ی همه‌ی مفاهیم، پندارها و فرضیه‌ها به مانند آن است که هیچ چیز نمی‌دانید. زیرا اندیشه‌ها می‌توانند با یک دیگر ناسازگار باشند؛ تنها با تردید انگاری موشکافانه می‌توان آنها را از هم جدا کرد. برخی اندیشه‌ها به برخی دیگر برتری دارند.
@LiberalScientists
در هم آمیختن دوراندیشانه‌ی این دو شیوه‌ی اندیشیدن، در کارآمدی روش علمی نقش اساسی دارد. دانشمندان زبردست هر دو را با هم انجام می‌دهند. در درون ذهنشان با خود سخن می‌گویند، بسیاری از ایده‌های نو را به طور اساسی سبک و سنگین می‌کنند. بسیاری از این ایده‌ها هرگز به بیرون ذهنشان راه نمی‌یابند. تنها آنچه که با سرسختی از صافی ذهنشان بیرون آید می‌تواند به گوش دیگر دانشمندان و جامعه‌ی علمی برسد و به چالش کشیده شود.
@LiberalScientists
به دلیل این خودانتقادگری سختگیرانه‌ی دوسویه، و وابستگی شایسته به آزمایش به عنوان معیار داوری میان فرضیه‌های رقیب، بسیاری از دانشمندان تمایل دارند هنگامی که گمانه‌های جنون آمیز سر بر می‌آورند از بیان احساس شگفتی خود خودداری کنند. این موضوع مایه تاسف است، چرا که این لحظات سرور انگیز نایاب، تقلا‌های علمی را از دست نیافتنی بودن می‌رهاند و ویژگی‌های انسانی را در آن می‌گنجاند.
@LiberalScientists
هیچکس نمی‌تواند سراپا شک‌گرا باشد و یا ذهنش به روی هر چیز باز باشد. ناچاریم مرزی برای آن تعیین کنیم... تردید نگری سرسختانه و موشکافانه همراه با مسئولیت پذیری، به شیوه‌ی اندیشیدن خردمندانه‌ای نیاز دارد که با سخت کوشی به دست می‌آید. خوش باوری -گمان می‌کنم واژه‌ی بهتر در اینجا «روشن ذهن» یا «کنجکاو» باشد- نیز به آسانی به دست نمی‌آید. اگر به راستی می‌خواهیم آغوشمان به پذیرش ایده‌های جنون آمیز در علم فیزیک یا جامعه شناسی یا هر چیز دیگری باز باشد، ناچاریم در مورد آن‌ها بیاموزیم. معنایی ندارد آغوشمان به چیزی که نمی‌فهمیم باز باشد.
@LiberalScientists
شک گرایی و کنجکاوی مهارت‌هایی هستند که به تمرین و پشتکار نیاز دارند. همراهی آهنگین آنها در ذهن هر کودک دبستانی باید هدف بنیادین آموزش همگانی باشد. دوست دارم چنین تصویر خوش و خرمی را در رسانه ها، به ویژه در تلویزیون ببینم که اعضای آن مانند یک خانواده با هم همکاری می‌کنند: جامعه‌ای از افراد که به درستی کار یکدیگر را تکمیل کنند- سرشار از کنجکاوی باشند، آغوششان را سخاوتمندانه به هر اندیشه‌ای باز کنند، هیچ چیز را نادیده نگیرند مگر آنکه دلیل مناسبی بیابند، اما سرشت دیگری همگام با آن داشته باشند که استانداردهای سختگیرانه‌ای از شواهد را طلب کنند؛ و این استانداردها باید دست کم در مورد آنچه برایشان ستایش برانگیز است به همان اندازه که در مورد آنچه وسوسه می‌شوند به آسانی کنار بگذارند، سختگیرانه باشد.
@LiberalScientists

تکیه بر استدلال به تنهایی برای کشف حقیقت موضوعی که به تازگی با آن روبه‌رو شده‌باشیم، بسنده نیست چرا که لطافت و ظرافت طبیعت همواره فراتر از لطافت و باریک‌بینی هر استدلالی است.
فرانسیس بیکن
Argumentation cannot suffice for the discovery of new work, since the subtlety of Nature is greater many times than the subtlety of argument.
Francis Bacon

@LiberalScientists

مایک جٓگِر ، جورج کوستانزا و مسئله ارضا
@LiberalScientists
💞وقتی مایک جگر در سال ۱۹۶۵ نخستین ترانه اش را باعنوان «چرا راضی نیستم !» خواند ، شاید نمی‌دانست درونمایه این ترانه بازگو کننده سرنوشت خودِ اوست ، جگر در سال ۲۰۱۳ باخبرنگاری که قصد داشت شرحی از زندگی او بنویسد مصاحبه کرد و طی آن گفت که با غریب ۴۰۰۰ زن در طول زندگی اش ارتباط داشته به عبارتی تقریبا هر ده روز یکبار با شریکی متفاوت بوده است.

💓توجه کنید که مایک خسته نشد و همچنان ادامه داد تا ۰۰۰ سرانجام در مورد چهارهزارم که توانست ارضا شود ، فریاد زد : «یافتم!» و احتمالا از آن لحظه به بعد نیز مایک تصمیم گرفت تا جان در بدن دارد به این راه ادامه دهد. سوال اینجاست ؛ برای رسیدن به ارضا بالاخره باید باچندنفر آشنا شویم🤔.
اگر شما هم در زمره «چهارهزارتایی ها» باشید با اطمینان می توان گفت دوپامین ها حداقل در زمینه ارتباط نقش خود را در زندگی شما بخوبی ایفا کرده است.

💕اولین شعار دوپامین اینست؛ «بیشتر✊» روی این حساب اگر جناب سر مایکل نیم قرن دیگر هم ارضا باشد به آن نمی‌رسد.
تصویری که او از ارضا دارد واقعی نیست. ارضا نوعی سرکاری و دنبال بازی است که توسط مولکولی بنام دوپامین که مایه عدم رضایت دائمی است به وجود می آیند. سامانه دوپامین هربار که عاشقی را به مسلخ می برد بلافاصله دنبال نفر بعد میگردد.

👀مایک تنها قربانی این راه نیست، حتی نمی توان گفت : او آدم غیرطبیعی است.
مایک فقط نسخه دیگری از یک بازیگر تلویزیون بنام جورج کوستانزا لیکن با اعتماد به نفس بیشتر است، جورج در نخستین اپیزود مجموعه ساینفلد عاشق شد و برای قرار گذاشتن با فرد محبوب خودش را به آب و آتش زد و اگر کارها طبق برنامه جلو می‌رفت می توانست نشان دهد که اگر آب داشته باشد 🏊‍♂ قابلی است . جورج به هر زنی بچشم یک شریک دلخواه نگاه میکرد، زنی کامل که می شد تا پایان عمر در کنارش بخوبی و خوشی زندگی کرد. اما همه کسانی که طرفدار این سریال بودند و آنرا دیده اند میدانند که داستان هربار چطور تمام میشد . جورج تا زمانی که از یک زن نامید نمیشد دیوانه او بود، اما وقتی از او نامید میشد تنها چیزی که میخواست پایان هرچه سریعتر رابطه و خلاصی بود.

💘جورج به حدی به هیجان دوپامینی ناشی از تعقیب و گریز ماجراهای عاطفی معتاد بود که یکبار بمدت سه ماه آزگار سعی کرد قید نامزدی زنی را که به هیچ قیمتی رهایش نمی کرد بزند، سرانجام وقتی نامزدش به دلیل لیس زدن های مکرر چسب سمی پاکت های دعوت مراسم عروسی شأن مُرد، جورج اصلا ناراحت نشد ، بلکه راحت شد و از شادی بال درآورد و با شور و شوق در پی داستان دیگری رفت.

🕶مایک و جورج شبیه هم هستند و نیز مثل همه ما! ما از هجوم عاطفه، تمرکز بر موضوع خاص، هیجان و ترس و شورو شوق نهفته در عشقی جدید لذت می‌بریم. تفاوت ما با مایک و جورج در این است که بیشتر ما در برهه ای از عمر خود سرانجام به این نکته پی می‌بریم که دوپامین دارد مارا سرکار می گذارد ، برخلاف جورج و مایک ما درک می کنیم که فلان زن زیبا یا آن مرد خوش تیپ بعدی هم نمی تواند دردی از ما دوا کند!🤕

#برشی_از_فصل_اول
#دوپامین
#مولکولی_با_خواص_شگفت_انگیز
#دنیل_ز_لیبرمن
#مایکل_ای_لانگ

@LiberalScientists

هوشواره یا AI
برگرفته از کتاب 📚AI Superpowers
ترجمه 📝از امیر رحمانی
@LiberalScientists

ما انسان‌ها برای یافتن رابطه‌ی عِلّی بین دو پدیده، معمولا فقط به ویژگی‌های شاخصی که آن دو پدیده را به هم مرتبط می‌کنند توجه می‌کنیم. برای مثال می‌دانیم که اضافه وزن ممکن است منجر به بیماری دیابت شود و چاقی را یکی از علل بیماری دیابت می‌شناسیم.
اما سیستم‌های هوش مصنوعی (که از اینجا به بعد آن‌را هوش‌واره می‌نامیم) قادرند که نه تنها ویژگی‌های شاخص، بلکه هزاران ویژگی ظریف را نیز مد نظر قرار دهند که از چشمان انسان معمولی بدور می‌ماند.
چندی قبل اپلیکیشنی در چین به بازار آمده است که پس از نصب بر روی گوشی همراه، محتوای گوشی را بررسی کرده و سپس تصمیم می‌گیرد که آیا صاحب گوشی واجد شرایط است تا وام بانکی دریافت کند یا خیر.
این اپلیکیشن یک هوش‌واره است و با مقایسه محتوای تلفن هزاران متقاضی، خودش به مرور زمان و بدون دخالت هیچ انسانی می‌تواند رابطه‌ای بین محتوی تلفن و احتمال عدم بازپرداخت وام بانکی پیدا کند.
@LiberalScientists
برای مثال مشخص شد که این اپلیکیشن رابطه‌ای بین میزان شارژ باتری تلفن شخص متقاضی وام و احتمال عدم بازپرداخت وام یافته است.
شاید بپرسید که میزان شارژ باتری تلفن چه ارتباطی به بازپرداخت وام دارد، اما چنین پرسش‌هایی را نمی‌توان با روابط ساده‌ی علت و معلولی توضیح داد؛ و این یک محدودیت برای هوش‌واره نیست بلکه نشانه‌ی محدودیت‌های ذهن انسانی ما است که نمی‌تواند ارتباط‌های ظریف را که در بین انبوه داده‌ها مخفی شده‌اند بیابد و درک کند.

شرکت چینی که تکنولوژی فوق را عرضه کرده است در هر ماه حدود دو میلیون تقاضای وام را ارزیابی می‌کند و تعداد افرادی که وام را دریافت ولی بازپرداخت نکردند تا بحال کمتر از ده درصد بوده است که برای چنین سیستمی یک موفقیت شایان محسوب می‌شود.
@LiberalScientists

💑در بیشتر زوج ها وقتی عشق دوپامینی به عشق صمیمانه تبدیل میشود تعداد دفعات رابطه جنسی کاهش می یابد و این طبیعی است، چون ترشح اکسی توسین و وازوپرسین ترشح تستوسترون را سرکوب می کنند.

👩‍❤️‍👩 تستوسترون نیز رهاسازی اکسی توسین و وازوپرسین را سرکوب میکند ،لذا معلوم میشود که چرا مردانی که سطح تستوسترون خون آن ها بالاتر است تمایل کمتری به ازدواج دارند، به همین ترتیب در بدن مردان مجرد نیز تستوسترون بیشتری نسبت به مردان متاهل وجود دارد.همچنین اگر ازدواج مردی دچار تزلزل شود وازوپرسین خون او افت میکند و تستوسترون خون او بالا می رود.

آیا انسانها اصولاً به رابطه دراز مدت نیاز دارند⁉️
👨‍❤️‍👨شواهدی زیادی وجود دارد که میگوید پاسخ مثبت است ، باوجودی که داشتن شریک های متعدد از دیدگاه سطحی ممکن است جذاب باشد، اما بیشتر افراد سرانجام ترجیح میدهند فقط با یک نفر رابطه داشته باشند.

💏در یکی از مطالعات سازمان ملل معلوم شد که بیش از ۹۰ درصد زنان و مردان تا سن ۴۹ سالگی ازدواج میکنند هرچند انسان ها می توانند بدون عشق صمیمانه نیز زندگی کنند ، اما به هرحال بخش عمده ای از عمر خود را صرف رسیدن به عشق صمیمانه و حراست از آن می کنند .

👩‍❤️‍💋‍👩درک مسائل «اینجا و اکنون» به انسان امکان نیل به این هدف را میدهد با واسطه این درک می توانیم رضایت را درچیزهایی که داریم و در برابر ما هستند جستجو کنیم و نسبت به نداهایی که ما را بسوی نیازهای دیگر فرا می خوانند بی اعتنا بمانیم.
#دوپامین
#مولکولی_با_خواص_شگفت_انگیز
#برشی_از_فصل_اول
#دنیل_ز_لیبرمن
#مایکل_ای_لانگ

@LiberalScientists

🐜 مورچه‌ها، در کنار قارچ‌های اهلی شده، برای خود جانوران اهلی هم دارند. شته‌ها ـ که حشراتی سبز رنگ و شبیه به هم‌اند - تخصص زیادی در مکش شیره‌ی گیاهان یافته‌اند. آنها با مهارت زیادی شیره‌ی گیاه را می‌مکند، اما با همان مهارت قادر به هضم آن نیستند. نتیجه‌اش آن می‌شود که مایعی را دفع می‌کنند که تنها بخشی از مواد غذایی‌اش جذب شده است. این قطرات سرشار از مواد قندی که «عسلک» نام دارند با سرعت زیادی از بدن حشره خارج می شوند، که در برخی شته‌ها بیش از وزن بدن خود او در هر ساعت است. عسلک معمولا بر روی زمین می‌ریزد - که ممکن است همان غذای آسمانی «مائده» باشد که در کتاب عهد قدیم (تورات) نامش آمده است اما برخی از مورچه‌ها به محض خارج شدن عسلک از بدن شته آن را می‌گیرند. این مورچه‌ها با مالش دادن انتهای بدن شته‌ها، توسط شاخک‌ها و پاهای خود، آنها را می‌دوشند». شته‌ها هم به این کار جواب می دهند، و در برخی موارد ظاهراً قطرات عسلک را آنقدر نگه می‌دارند تا مورچه‌ای آنها را مالش دهد، و حتی اگر مورچه‌ای نباشد که بگیردش آن را (به درون) پس می‌کشند. برخی این پیشنهاد را مطرح کرده‌اند که بعضی شته‌ها پشت‌شان طوری تغییر کرده که شبیه به ظاهر مورچه به نظر رسیده و احساس شود، تا مورچه‌ها را بهتر جذب کنند. آنچه که شته‌ها از این رابطه به دست می‌آورند ظاهراً محافظت در برابر دشمنان طبیعی‌شان است. آنها، مثل گاوهای شیرده خود ما، زندگی تحت حمایتی را می‌گذرانند، و آن گونه‌هایی از شته‌ها که بیشتر اهلیِ مورچه‌ها شده‌اند مکانیسم‌های دفاعی معمول خود را از دست داده‌اند. در برخی موارد مورچه‌ها تخم‌های شته‌ها را به لانه‌های زیرزمینی خود برده، از آنها مراقبت می کنند، شته‌های نوزاد را تغذیه می‌کنند، و سرانجام وقتی آنها بزرگ شدند با ملاطفت آن‌ها را به زمین‌های چرای تحت حفاظت خود می‌برند.

📖#ژن_خودخواه
✍ریچارد داوکینز
ترجمه: دکتر جلال سلطانی، انتشارات مازیار
فصل دهم

@SciBookReader

گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDFPnbmDztxYRQ

از سوی ديگر، حتی ما جهان ميانه ای ها هم می توانيم ببينيم که يک گرداب "چيز"ی است که به قدر سنگ واقعيت دارد هرچند که ماده ی درون گرداب مدام در حال تغيير است. در صحرايی در تانزانيا، در سايه ی آتش فشان اُيدونوی لنگای که برای مردم ماسائی مقدس است، يک تل بزرگ از خاکستر هست. خاکستر اين تل حاصل آتش فشانی سال 1969 است که توسط باد جمع شده و شکل گرفته است. اما زيبايی اين تل اين است که حرکت می کند. کل اين تل در اثر وزش باد سالانه به قدر 17 متر جابجا کند. اين پديده را در اصطلاح علمی بارکان نامیده می شود. اما همواره شکل هلالی خود را حفظ می کند. چون با وزش باد، ذرات پايين تر به يال های تَل می روند و ذرات روی يال به درون شيب داخل هلال فرو می ريزند.

در واقع بارکان از موج هم چيز "واقعی" تری است. به نظر می رسد که موج در جهت افقی بر روی سطح دريا حرکت می کند، اما در واقع حرکت مولکول های آب عمودی است. به همين ترتيب، ممکن است به نظر برسد که امواج صوتی از دهان گوينده به گوش شنونده حرکت کنند، ولی در واقع مولکول های هوا چندان حرکتی نمی کنند، در آن صورت باد ايجاد می شود، نه صوت. استيو گراند يادآور می شود که ما بيشتر به موج می مانيم تا به "چيز"های صامت. او خوانندگان اش را فرامی خواند تا...

"به تجارب دوران کودکی تان بيانديشيد. می توانيد چيزهايی را به ياد بياوريد، چيزهايی را ببينيد، حس کنيد، و حتی ببوييد. آخر واقعاً آنجا بوده ايد، نه؟ در غير اين صورت چطور می توانيد آنها را به خاطر بياوريد؟ حتی يکی از اتم های فعلی بدن شما در زمان آن رخدادها جزو بدن تان نبوده است... ماده از جايی به جای ديگر حرکت می کند تا در نهايت موقتاً در بدن شما جمع می شود. پس هرجا که باشيد همان ماده ای نيستيد که بدن تان را تشکيل می دهد. اگر خواندن اين مطلب موجب نشده تا موهايتان سيخ شود، دوباره بخوانيدش، چون مهم است."

God Delusion
Richard Dawkins 2006

@LiberalScientists

چگونه زنده بمانیم⁉️
@LiberalScientists
📖خواستن یا آرزو از یک بخش قدیمی تکاملی مغز که در عمق جمجمه قرار دارد ناشی می‌شود، که ناحیه تگمنتال قدامی نامیده میشود. این بخش سرشار از دوپامین بوده و دراصل یکی از دو ناحیه اصلی ترشح کننده دوپامین مغز است.
سلول های این بخش مثل بیشتر سلول های مغزی دارای رشته های بلندی هستند که با عبور از مسیری پرپیچ و خم در مغز به هسته آکومبنس می رسند. وقتی این سلولهای دارای رشته های بلند فعال شوند دوپامین ترشح می‌کنند و آن را به هسته آکومبنس انتقال می‌دهند تا مایه تولید حس برانگیختگی شود نام علمی این مدار مسیر مزولیمبیک است ، اما به منظور رعایت سادگی می توان آن را مدار آرزوی دوپامین نامید.

📚هدف این مدار دوپامینی تقویت رفتارهایی است که منجر به افزایش شانس بقا و تولید مثل میشوند یا به زبان ساده تر در پیدا کردن جفت و غذا و غلبه بر رقیبان به موجود زنده کمک می کنند . مدار آرزو وقتی یک بشقاب پر از دونات را روی میز می بینیم فعال میشود. ربطی هم به این ندارد که در آن لحظه گرسنه باشیم یا نه.
فقط صرف حضور چیزی که از دیدگاه تکاملی برای حفظ بقا اهمیت داشته باشد می تواند آن را فعال کند.

📚یعنی بمحض آنکه چنین چیزی دیده شد اعم از اینکه فرد گرسنه باشد یا نه، مدار آرزو روشن می شود، این ماهیت دوپامین است که همیشه می خواهد مقدار بیشتری از هرچیز را به دست آورد و همواره به سوی آینده می نگرد. گرسنگی مسئله «اینجا و اکنون» است، اما دوپامین می گوید؛ «حتی اگر گرسنه هم نیستی برو جلو ، یک دونات بردار و بخور ، آنطوری شانس بیشتری برای زنده ماندن داری از کجا میدانی دوباره چه وقتی می توانی لقمه غذایی به چنگ بیاوری؟» این توجیه برای نیاکان باستانی ما که بخش عمده زندگی خود را در گرسنگی به سر می بردند قابل قبول بود.

📖برای یک ارگانیسم زیستی مهم ترین هدف زنده ماندن است، لذا سیستم دوپامین پیوسته در فکر زنده نگهداشتن ماست. این سیستم موجود زنده را به جستجوی غذا، سرپناه، جفت و سایر منابعی وادار می کند که امکان تکثیر و توالد به او می دهند . وقتی این سیستم چیزی که ارزش بالقوه دارد پیدا میکند به موجود زنده پیام می دهد حواست را جمع کن ، بیدار باش این خیلی اهمیت دارد .این پیام اغلب با حس آرزو و محتوای هیجانی همراه است خواستن ناشی از فعال شدن این سیستم انتخاب فرد نیست ، بلکه واکنش او دربرابر مسائلی است که با آنها روبرو است.

#برشی_از_فصل_دوم
#داروها
#دوپامین
#مولکولی_با_خواص_شگفت_انگیز
#دنیل_ز_لیبرمن
#مایکل_ای_لانگ
@LiberalScientists

نادانی اغلب بیش از آگاهی، خودباوری را فزونی می‌دهد: افرادی که دانش ناچیزی دارند با اطمینان می‌گویند علم تجربی هرگز این یا آن مشکل را حل نخواهد کرد، اما آنها که دانش بسیار دارند چنین چیزی نمی‌گویند.
چارلز داروین*، مقدمه
تبار انسان* (۱۸۷۱)
@LiberalScientists

ignorance more frequently begets confidence than does knowledge: it is those who know little, and not those who know much, who so positively assert that this or that problem will never be solved by science.
Charles Darwin, Introduction,
The Descent of Man (1871)

@LiberalScientists

​​❈ روش علمی چیست؟

ما [دانشمندان] برای یافتن قانونی جدید در علم از روند مشخصی پیروی می‌کنیم. ابتدا حدس‌هایی می‌زنیم؛ سپس بر اساس این حدس‌ها [فرضیه‌ها] محاسبات و ارزیابی‌هایی انجام می‌دهیم تا نتایج آن را پیش‌بینی کنیم و بفهمیم بر چه پدیده یا اثری دلالت دارند؛ سپس نتایج این محاسبات و ارزیابی‌ها را با دنیای طبیعی مقایسه می‌کنیم؛ یعنی آن‌ها را به محک آزمایش و تجربه می‌گذاریم تا ببینیم آیا این ارزیابی‌ها با طبیعت همخوانی و تطابق دارند یا خیر. بسیاری از کسانی که دستی در علم ندارند، گمان می‌کنند حدس زدن کاری غیرعلمی است؛ ولی اصلا اینطور نیست. در واقع شـروع کار ما از همین نقطه است. اگر نتایج آزمایش‌های تجربی با محاسبات و پیش‌بینی‌ها همخوانی نداشته باشد، آن حدس [فرضیه] غلط است. مهم نیست فرضیه شما چقدر زیباست، مهم نیست خود شما چقدر باهوش هستید یا اینکه چه اسم و رسمی دارید، اگر نتایج تجربی با فرضیه شما ناهمخوان باشد، آن فرضیه غلط است. با این روش می‌توان غلط بودن هر فرضیه یا نظریه‌ای را مورد آزمون قرار داد. آیا می‌توان اثبات کرد فرضیه‌ای درست است؟ خیــر، اگــر فرضیه خوبی مطرح شد، محاسباتش انجام شد و از آزمون‌های تجربی سربلند بیرون آمد، به معنای اثبات درستی‌اش نیست. ما فقط نتوانستیم ثابت کنیم غلط است، فقط همین؛ چون ممکن است در آینده آزمایش‌های بیشتر و دقیق‌تری انجام شود و آن فرضیه را ابطال کند؛ بنابراین تنها نادرستی یک نظریه را می‌توان اثبات کرد.

نویسنده: ریچارد فاینمن
ترجمه: سپنتا نوروزیان

@Science4Lifee

#ریچارد_فاینمن #روش_علمی #معیار_علمی #فرضیه

نظریه‌پردازی پیش از دسترسی به داده‌های کافی، خطای بسیار بزرگی است. به جای آنکه نظریه را دستکاری کنیم تا با واقعیت سازگار شود ناخودآگاه تحریف واقعیت را آغاز می‌کنیم تا آنجا که با نظریه سازگار شود.
شرلوک هولمز
برگرفته از داستان رسوایی در بوهمیا، نوشته‌ی آرتور کانون دویل (۱۸۹۱)

http://t.me/ScientificSkepticism

It is a capital mistake to theorize before one has data. Insensibly one begins to twist facts to suit theories, instead of theories to suit facts.
Sherlock Holmes,
in Arthur Conan Doyle's
A Scandal in Bohemia (1891)

t.me/ScientificSkepticism