Scientific Skepticism
867 subscribers
54 photos
3 videos
6 files
77 links
نباید هیچ مانعی برای آزاد بودن پرسشگری وجود داشته باشد. در علم جایی برای تعصب نیست. دانشمند آزاد است و باید آزاد باشد تا هر پرسشی بپرسد، تا در هر ادعایی شک کند، تا به دنبال هر شواهدی باشد، تا هر اشتباهی را تصحیح کند.

t.me/ScientificSkepticism
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
A Great Day For Freedom
David Gilmour
Pink Floyd

@LiberalScientists
روز بزرگ آزادی

عنوان "روز بزرگ آزادی" در آخرین آلبوم پینک فلوید یعنی "ناقوس جدایی" پدیدار شد که اولین بار در سال ۱۹۹۴ عرضه شد. در حقیقت نام آن "سایه های خاکستری" بود که بازتاب دهنده‌ی رویدادهای پس از فروریزی دیوار برلین در نهم نوامبر ۱۹۸۹ است وقتی که "کشتی حماقت به گل نشست". در ادامه به‌تدریج اداره‌کنندگان جامعه و شهروندان بخش غربی و بخش شرقی که اکنون دیگر به هم پیوسته بودند، باقیمانده‌ی آن را تخریب کردند. برخی افراد قسمت‌هایی از دیوار را به عنوان یادگار دورانِ سخت و طولانی که برای رسیدن به آزادی ارزشمند تحمل کردند، برای خود حفظ کردند. «روزی که دیوار فرو ریخت، قفل و زنجیر‌ها را به زیر افکندند و پیمانه های باده را به شکرانه‌ی آزادی بالا بردیم.»
@LiberalScientists
ریشه‌های این گرایش به ساخت دیوار پس از جنگِ جهانیِ دوم توسعه یافت، هنگامی‌ که آلمان همچنان توسط شوروی در شرق و بریتانیا و ایالات متحده آمریکا در غرب اداره می‌شد. افزایش نفوذ شوروی در آلمان شرقی به معنای کنترل بیشتر دولت بر جنبش مردم بود، تا آنجا که این کنترل با ساختن دیوار به حد اعلا رسید. در ۱۲ آگوست سال ۱۹۶۱، به ارتش شوروی دستور داده‌شد در امتداد مرز داخلی آلمان که بلوک شرق کمونیست آلمان را از بلوک غرب دموکراتیکِ طرفدار سرمایه‌داری جدا می‌کرد، صف‌آرایی نظامی‌ کند. خیابان‌ها توسط صف سربازان مسدود شده بودند، جاده‌ها گسسته شده بود و سیم خاردار کشیده شده بود. ساخت دیوار روز بعد آغاز شد.
@LiberalScientists
در سال‌های بعد، «برادر بزرگ» کمونیست عرصه را بر مردم آلمان شرقی تنگ‌تر کرد. مردم با بی‌رحمی‌ توسط ایدئولوژی کمونیستی در مدارس و دانشگاه‌ها مورد حمله قرار گرفتند و پلیس مخفی «اسمِرش» مردم را با ابزاری همچون شکنجه و تهدید و قتل، وادار به اطاعت محض از صاحبان قدرت کمونیستی کرد. عده‌ای در آن سال‌های قبل از برپا داشتن دیوار سعی کردند آنجا را ترک کنند، اما با افزایش توهم شوروی از نفوذ قدرت‌های خارجی قوانین سختگیرانه‌تری در مورد رفت و آمد بین دو منطقه وضع شد. هنگامی‌که دیوار برلین برافراشته شد، آن‌دسته از کسانی که در طرف اشتباه گیر افتاده بودند، در دو دهه‌ی آینده همچنان مجبور شدند آنجا بمانند. همه‌ی این کابوس‌های استالینیستی در رمان بیاد ماندنی ۱۹۸۴ نوشته‌ی جورج اورول (انتشار در سال ۱۹۴۹) پیش‌بینی شده بود.
@LiberalScientists
سقوط دیوار برلین، همانطور که پینک فلوید با شعر این اهنگ بیان می‌کند برخلاف تصور عده‌ی بسیاری، به نوعی آزادی فراگیر تبدیل نشد. "وعده های پوشالی که شب تاریک را روشن می‌کرد." در حقیقت، این رویدادها بقیه‌ی اروپای در تصرف بلوك شرق را در حالت بی ثباتی شدید و انقلاب قرار داد. برای برخی از کشورها، فاجعه بار بود و منجر به سالهای پی در پی خشونت شد. "اکنون مرزها مانند ریگ‌های بیابان جابجا می‌شوند، و ملت‌ها دست‌های خونینشان را در سایه های خاکستری، از صداقت تاریخی، می‌شویند". وضعیت درگیری‌های قومی‌ در یوگسلاوی سابق (که اکنون یوگوسفر نامیده می‌شود) با درگیری حکومت ستمگرشان در یک دهه جنگ، بدتر شد. صدها‌هزار نفر در بوسنی کشته شدند، و واژه‌ی بوسنی مترادف با جهنم در واژگان بسیاری از مردم شد، و هزاران نفر از زنان قربانیان خشونت جنسی شدند که به طور سازمان یافته با هدف پاکسازی قومی ‌به نوع بیرحمانه ای از نسل کشی در طول درگیری نظامی ‌بوسنی (1995-1993) تبدیل شد. یک دهه جنگ در رسانه‌های بریتانیایی به طور گسترده پوشش داده‌شد و باعث شد که گیلمور و همسرش آهنگی درباره این وضعیت بسازند که هر وجدان بیداری را آزرده می‌کرد.

اهنگ "روزی بزرگ برای آزادی" سرشار از حس از دست دادن است، چیزی که از دست رفته است، هرگز نمی‌تواند به طور کامل احیا شود. خواب جدایی دو فرد از یکدیگر که راهی برای پیوند دوباره ندارند، با بقیه متن درآمیخته شده است تا این حس از دست دادن بهتر آشکار شود. در نهایت از خواب بیدار می‌شوند، و دوباره به یکدیگر می‌رسند، اما "آثار تلخ باقیمانده در وجودشان" با خاطره از دست دادن همچنان باقی می‌ماند. همانطور که دیوید گیلمور این داستان غم انگیز عمومی ‌را به یک غم شخصی تبدیل می‌کند، این واقعیت آشکار می‌شود که زجر و تاوانی که انسان‌ها برای جنگ می‌پردازند هرگز جبران‌کردنی نیست. هر چیز شکسته را نمی‌توان بازسازی کرد. گاهی تنها آزادی، کفایت نمی‌کند.

@LiberalScientists

نگارنده: رضا شعبانی
روزی که دیوار [برلین در نهم نوامبر ۱۹۸۹] فرو ریخت
قفل و زنجیرها [کنایه از موانع آزادی] را به زیر افکندند
پیمانه‌های باده را به شکرانه‌ی آن بالا بردیم
فریاد سر دادیم، که به آزادی رسیده‌ایم
روزی که دیوار فرو ریخت
کشتی دشمنان سرانجام به گل نشسته‌بود
وعده‌های بزرگ، روشنایی‌بخش تاریکی آن دوران بود، مانند کبوتران کاغذی (فراخوان‌های نوشتاری) که همه‌جا به پرواز در می‌آیند

on the day the wall came down
They threw the locks on to the ground
And with glasses high
we raised a cry for freedom had arrived.
On the day the wall came down
The Ship of Fools had finally run aground
Promises lit up the night like paper doves in flight.

خواب دیدم که مرا ترک کرده‌ای
نه آن آغوش گرم و نه چیزی از آن غرور بجا مانده بود
و با آنکه به من نیاز داشتی
آشکار بود که کاری از دستم ساخته نیست

I dreamed you had left my side
No warmth, not even pride remained.
And even though you needed me,
It was clear that I could not do a thing for you.

اکنون، روز به روز زندگی بی‌ارزش‌تر می‌شود
همچنانکه دوستان و همسایگان روی می‌گردانند
و تغییراتی که حتی با وجود افسوس‌ها دیگر نمی‌توان جبران نمود
اکنون، مرزها چون ریگ‌های بیابان جابه‌جا می‌شوند
ملت‌ها در سایه‌های خاکستری
دست‌های خونینشان را از وفاداری تاریخ، می‌شویند

Now life devalues day by day
As friends and neighbors turn away.
And there's a change that,
even with regret,cannot be undone.
Now frontiers shift like desert sands.
While nations wash their bloodied hand
Of loyalty, of history, in shades of grey.

با صدای طبل‌ها از این کابوس برخاستم
موسیقی می‌نواخت و نور آفتاب در اتاقم جاری بود
برگشتم و به تو نگاه کردم
اما همه‌چیز، جز از آن آثار تلخ و ناگوار باقیمانده در وجودم، رخت بر بست.

I woke to the sound of drums.
The music played, the morning sun streamed in.
I turned and I looked at you.
And all but the bitter residues slipped away

@LiberalScientists

ترجمه : رضا شعبانی
آیا طراحی هوشمند یک نظریه علمی است ؟❓


📝 بخشی از دفاعیات مایكل بیهی در دادگاه:
- وكیل مدافع تكامل: دكتر بیهی؟ بر اساس تعریفی كه شما از علم ارائه میكنین، طراحی هوشمند یك تئوری علمی محسوب میشه، درسته؟

- م. بیهی: بله درسته.

- وكیل مدافع تكامل: اگر تعریفی كه شما از یك تئوری علمی ارائه میدید رو ملاك قرار بدیم، بنابراین طالع بینی هم میتونه یك تئوری علمی قلمداد بشه. درسته؟

- م. بیهی: به نظر من یك تئوری علمی یك توضیح پیشنهادی در مورد یك پدیده بوده كه بر مبنای داده‌های فیزیكی و قابل مشاهده و استنتاج های منطقی استوار است. تئوری‌های علمی بسیار زیادی در طول تاریخ وجود داشته است كه امروز نادرست بودن اونها كاملاً بر همه آشكار شده و در زمان خودش در حیطه ی تعریف علم قرار میگرفته. طالع‌بینی هم یكی از آنهاست.

- وكیل مدافع تكامل: یکبار دیگه از شما می‌پرسم! بر اساس تعریفی كه شما از علم ارائه می‌دهید تا بتونید طراحی هوشمند رو هم در حیطه‌ی علوم قرار بدید، طالع بینی هم یك تئوری علمیه؟؟؟

- م. بیهی: بله درسته!

_._._._._._._._._._._._._._._._._._._._._
طراحی هوشمند قصد داشت محدوده‌ی علم را بسط دهد تا بتواند عوامل ماورائی و غیرمادی را وارد آن كند و اگر روزی این اتفاق رخ دهد، شالوده‌ی بنیادی علم به طور كلی نابود خواهد شد. ورود طراحی هوشمند به حیطه‌‌ی علم، در واقع عقب‌گردی چند صدساله به پیش از عصر انقلاب علمی را در پی خواهد داشت. در دوران انقلاب علمی تحقیقات آیزاك نیوتن، گالیله و دیگر دانشمندان توضیحات و دلایل ماورائی را از حیطه‌ی علم، بیرون راند. اما موافقان طراحی هوشمند فكر می‌كنند، عوامل ماورائی و روحانی همچنان باید جزء علم در نظر گرفته شوند. اما از سویی دیگر، باربارا فارست نشان داد كه اهداف موافقان طراحی هوشمند علمی نیست!


⁦📖جریان شناسی طراحی هوشمند
🖋تدوین و ترجمه از : حسین مسیگل ،رکسانا طاهری
📩 🔥ⓕ ⓘ ⓡ ⓔ🔥

@LiberalScientists
اگر به مطالعات انجام شده در زمینه هشیاری نگاهی بیاندازید حتما به زودی با اسم سِر راجر پنروز برخورد خواهید کرد، فیزیکدان سرشناس آکسفورد با یک نظریه بی‌پروا – و شاید دیوانه‌وار – در مورد منشأ کوانتومی هشیاری. او باور دارد که ما باید از عصب‌شناسی (نوروساینس) بگذریم و وارد دنیای مرموز مکانیک کوانتوم شویم تا حیات ذهنی غنی خود را توضیح دهیم.

پنروز 85 ساله، یک فیزیکدان ریاضیاتی است که دهه‌ها قبل با کار پیشگامانه خود در زمینه نسبیت عام، و پس از آن با همکاری استیون هاوکینگ، به درک مفاهیم سیاه‌چاله‌ها و تکینگی‌های گرانشی، نقطه‌ای با چگالی نامحدود که ممکن است جهان از دل آن شکل گرفته باشد، کمک کرد. او همچنین "نظریه توئیستر (twistor theory)" را ابداع کرد، راه جدیدی برای ارتباط دادن مکانیک کوانتوم با ساختار فضا-زمان. کشف اشکال هندسی مشخصی توسط او با نام "کاشی‌های پنروز (Penrose tiles)" – یک طرح هوشمندانه برای الگوهای غیر تکرار شونده - راه‌های جدیدی در مطالعه در زمینه ریاضیات و بلورشناسی را پیش روی نهاد.

@LiberalScientists

https://goo.gl/MFgtEW
✍ دروغ‌گویی به کودکان

📝 بهانه‌ی این نوشته، رسمی است که جیمی کیمل، مجری شوی تلویزیونی معروف راه انداخته است: در آستانه‌ی تعطیلات به فرزندان‌تان به دروغ بگوئید که شکلات‌هایی که در جشن هالووین جمع کرده‌اند را خورده‌اید، یا اسباب‌بازی‌هایی که همین دقایق پیش به آن‌ها داده‌اید، متعلق به کودک دیگری است که بایستی پس بدهند. بعد از واکنش این کودکان معصوم فیلم بگیرید و به برنامه‌ی او بفرستید.

هریس می‌گوید که نمی‌تواند بفهمد چطور چنین سقوط اخلاقی از دید آدم بزرگ‌ها مخفی می‌ماند. البته که ما می‌دانیم که این بچه‌ها شکلات‌ها و اسباب‌بازی‌شان را در آخر پس می‌گیرند ولی خود بچه‌ها که نمی‌دانند. حس خیانتی که دارند، به شکل دردناکی واقعی است.

این درست که اشک بچه‌ها کم‌اهمیت‌تر از اشک بزرگسالان است. دختر من وقتی واکسن کزاز می‌زند به نظرش به اندازه‌ی خود بیماری کزاز دردناک است. اما این وظیفه‌ی والدین است که این بدنمایی واقعیت را تصحیح کرده تا بتوانند بدون نگرانی از شکنجه دادن فرزندان‌شان، آنچه برایش صحیح است را انجام بدهند.

با این حال وقتی می‌گویی که کار کیمل نادرست است، همه به حمایت از کیمل حرف‌های بی‌منطق می‌زنند: آدم بایستی یاد بگیرد که جنبه‌ی شوخی داشته باشد. بابا فقط آبنبات هست. بچه‌ها بایستی بفهمند که آبنبات ارزش زیادی ندارد. بچه‌ها را بایستی برای دنیای واقعی آماده کرد.

این پاسخ‌ها احمقانه‌اند. بچه‌ها نمی‌توانند درک کنند که آبنبات و شیرینی، بی‌ارزش هستند. سهل است هنوز بعضی آدم بزرگ‌ها هم این را نمی‌فهمند. ولی بچه به خوبی خواهد فهمید که نمی‌تواند به پدر و مادرش اعتماد بکند. می‌بیند که برای تفریح خودشان حاضرند او را به سخره بگیرند. تصور بکنید وقتی بزرگ بشود و ویدیوی یوتیوب را ببیند چه فکر می‌کند.

من تنها به دخترم یک بار دروغ گفته‌ام. وقتی با او در حال جستجو در اینترنت بودیم، تصویر گردن زدن در قرون وسطی بروی صفحه آمد. من با عجله آن را رد کردم ولی دخترم گفت این چه بود؟ من هم یک چیز بی‌ربطی گفتم: "یک روش قدیمی و غیرعملی جراحی بوده دخترم". او کاملاً گیج شده بود و تا امروز نمی‌داند. اما حتی چنین دروغی هم به نظرم لازم نبود. من فقط آمادگی پاسخ‌دهی صادقانه را نداشتم.

البته که نیازی نیست جزئیات هر چیزی را به آن‌ها گفت ولی نبایستی هم به آن‌ها دروغ گفت. شاید فقط در مواقعی که آن‌ها نمی‌توانند منافع واقعی‌شان را بسنجند، قابل قبول باشد که برای انگیزه‌سازی در آن‌ها دروغ بگوئیم. ولی حتی این موارد هم بسیار نادرند.

بعضی‌ها فکر می‌کنند برای اینکه افراد دربارهء خودشان حس خوبی داشته باشند بهتر است به آن‌ها دروغ بگوئیم. مثلاً وقتی کم سن و سال هستند می‌بایست هر کاری کردند از آن‌ها تعریف بکنیم. البته گفتن اینکه این خیلی عالی است به نقاشی که بچه کشیده ایرادی ندارد ولی وقتی با یک آدم بالغ که می‌خواهد کارش را ارزیابی بکنیم بسیار متفاوت است. شما با دروغ گفتن هیچ کمکی به دوستان‌تان نمی‌کنید.

پرسشی که خیلی‌ها درباره‌ی بچه‌شان می‌کنند این است که بایستی درباره‌ی وجود بابانوئل به آن‌ها دروغ گفت؟ اما کدام بهتر است اینکه شما به ایشان بگوئید که بابانوئل یک داستان است یا اینکه در مدرسه به عنوان آخرین بچه‌ای که فکر می‌کند بابانوئل راست است، از همکلاسی‌هایش درس بگیرد و احیاناً بازیچه؟ تخیل بچه‌ها به قدری خلاق و سرشار است که شما هیچ کمکی به ایشان با این دروغ‌گویی‌ها نمی‌کنید. چیزی که فراموش می‌کنیم این است که تخیل همیشه می‌تواند با معنا و جالب باشد. لازم نیست به کودکان دروغ بگوئید تا تخیل داشته باشند.

در فرهنگی زندگی می‌کنیم که اثرات آسیب‌رسان دروغ‌گویی به راحتی نادیده گرفته می شود. به نظر من بهترین کاری که می‌توانید برای بهبود زندگی‌تان بکنید این است که به خودتان و به اطرافیان‌تان دروغ #نگوئید.

🖋سم هریس

@LiberalScientists
📝 دلیل اینکه میگویم من یک آدم «ضدروشنفکر» و «غیر فرهنگی» هستم احتمالا به زمانی بر می گردد که در دبیرستان بودم. همیشه نگران این موضوع بودم که یک مرد نازک نارنجی باشم و نمی خواستم خیلی حساس و نازک بین جلوه کنم. از نظر من، یک مرد واقعی هرگز به شعر و امثال آن توجهی نمی کرد. هرگز برای من مهم نبود که یک شعر چگونه نوشته می شود. بنابراین نسبت به آدم هایی که ادبیات فرانسه می خواندند یا به موسیقی و شعر می پرداختند یا به نوعی با این کارهای ظریف سر و کار داشتند، گرایشی منفی پیدا کردم. من به آدم هایی که آهنگر یا جوشکار بودند و یا در یک کارگاه کار می کردند، بیشتر احترام می گذاشتم. همیشه فکر می کردم آدمی که در یک کارگاه کار می کند می تواند وسایل زیادی بسازد و او یک آدم واقعی است. این نظر من بود. به اعتقاد من اهل عمل بودن همواره فضیلت محسوب می شد. در حالیکه با فرهنگ یا ادیب بودن در نظرم چندان فضیلتی نداشت. البته نظر اولی اشتباه نبود ولی دومی [که فرهنگ و ادب فضیلت نیست] احمقانه است.

🖋ریچارد فاینمن
📖 ماجراجوئی‌های فیزیک‌دان قرن بیستم، ریچارد فاینمن.
🖍توراندخت تمدن

@LiberalScientists
Baloney detection kit
Carl Sagan

تنظیم و ترجمه: رضا شعبانی
@LiberalScientists
❇️دستورالعمل تشخیص مهملات:

@LiberalScientists
از نظر کارل سیگن، کیهان‌شناس امریکایی اینها ۹ سوال مورد نیاز هستند که در رویارویی با ادعاهای تازه باید از خود بپرسیم:

1️⃣هرگاه که ممکن باشد باید بشود از راه‌های مستقل از هم بر واقعیات صحه گذاشت.
2️⃣جلسه بحث و بررسی بروی شواهد را با طیف جامعی از کارشناس‌ها تشکیل دهید.
3️⃣استدلال از «جایگاه ویژه اعتبار» ارزش بسیار ناچیزی دارد، «اولیای امور» در گذشته دچار خطا شده‌اند. در آینده هم مجددا دچار خطا خواهند شد. شاید بهتر باشد بگوییم در علم تجربی هیچ گونه «جایگاه ویژه اعتبار» وجود ندارد. در بهترین حالت کارشناس وجود دارد.
4️⃣بیش از یک فرضیه را بررسی کنید. اگر واقعیتی قرار است توضیح داده شود، تمام حالت‌های گوناگونی را که می‌شود آن را توضیح داد در نظر بگیرید. سپس آزمون‌هایی که می‌تواند هر کدام از آن توضیحات دیگر را ابطال کند طراحی کنید. چیزی که باقی می‌ماند، یعنی آن فرضیه‌ای که در این انتخاب داروینی از بین «فرضیه‌های کارامد» زنده می‌ماند، نسبت به اولین ایده‌ای که با تمایلات شما جور در می‌آید با احتمال بیشتری ممکن است درست باشد.
5️⃣سعی کنید به یک فرضیه دلبسته نشوید فقط به این خاطر که از سوی خودتان مطرح شده است. هر فرضیه تنها یک مسیر گذرا در راه رسیدن به حقیقت است. از خود بپرسید چرا باید چنین ایده‌ای را دوست داشته باشید. آن ایده را با جایگزین‌هایش بطور منصفانه مقایسه کنید. ببینید آیا می‌توان دلیلی برای رد کردن آن بیابید. اگر شما این کار را نکنید دیگران این کار را خواهند کرد.
6️⃣اندازه‌گیری کنید اگر چیزی که می‌خواهید توصیف کنید مقیاسی برای اندازه‌گیری داشته باشد، یا عددی برای مشخص کردن آن وجود داشته‌باشد، راحت‌تر می‌توانید آن را در بین فرضیه‌های مختلف با هم مقایسه کنید. آنچه مبهم و کیفی بیان شده باشد می‌تواند به هر چیزی تفسیر شود. بدیهی است حقایقی در امور مبهم و کیفی ممکن است وجود داشته‌باشد که بر ماست آنها را بیابیم، اما یافتن این حقایق کار به‌مراتب دشوارتری است.
7️⃣اگر استدلال‌ها زنجیره‌وار به هم مرتبط شده باشند، نه فقط بخشی از آن زنجیره، بلکه هر بخش از آن باید درست باشد (از جمله پیش‌فرض‌ها)
8️⃣تیغ اوکام. این قاعده‌ی سرانگشتی مناسب به ما می‌گوید وقتی با دو فرضیه روبرو می‌شویم که مشاهدات و داده‌های یکسانی را توضیح می‌دهند، آن فرضیه را که ساده‌تر باشد (پیش‌فرض‌ها و تبصره‌های کمتری داشته باشد) انتخاب کنیم.

@LiberalScientists

9️⃣همواره از خود بپرسید که آیا فرضیه، دست کم در اصول، ابطال‌پذیر است یا خیر. فرضیه‌هایی که قابلیت آزمایش و ابطال‌شدن ندارند ارزش چندانی ندارند. فرض کنید تمام هستی و آنچه درون آن است یک ذره بنیادی مانند الکترون باشد که در پهنه‌ی بسیار وسیع‌تری از کیهان‌ها باشد. اما اگر هیچ اطلاعاتی را نتوان خارج از دنیای ما به دست آورد، آیا این ایده قابل رد کردن است؟ باید بتوانید درستی فرض‌ها را بررسی کنید. سرسخت‌ترین شکاکان هم باید بتوانند استدلال شما را جز به جز دنبال کنند، آزمایش شما را عینا تکرار کنند و ببینند آیا همان نتایج بدست می‌آیند یا خیر.

@LiberalScientists
مغالطه‌ی Special Pleading
دعوی ویژه
@LiberalScientists
🔎#مغلطه‌ی_دعوی_ویژه یا #special_pleading

@LiberalScientists
📝تعریف: اعمال هنجارها، اصل‌ها و قانون‌ها به همه‌ی افراد و به همه‌ی موقعیت‌ها و در عین حال مستثنی کردن فرد یا موقعیت خاصی که همان معیار چالش‌برانگیز را داشته باشد، بدون آنکه دلیل قانع‌کننده‌ای ارائه شود.

❌مثال۱)
بله جناب قاضی من هم فکر می‌کنم تمام راننده‌های مست باید به زندان بروند، اما عالیجناب، او پسر من است! پسر خوبیست که فقط یک اشتباه کرده است!
✅توضیح: مادر در این مثال تایید می‌کند تمام رانندگان مست باید به زندان بروند، اما به‌دلیل وابستگی عاطفی شدید به پسرش، به‌شکل مغلطه‌آمیز سعی می‌کند او را از این قاعده مستثنی کند چرا که او «پسر خوبی است که فقط یک اشتباه کرده است» که به‌سختی می‌توان آن‌را دلیل متقاعد‌کننده‌ای برای استثنا بودن دانست.

@LiberalScientists
❌مثال۲) خرافات باور یا رفتاری است که از ناآگاهی سرچشمه می‌گیرد، ترس از ناشناخته‌ها، اطمینان به نیروی جادو و شانس، یا شناسایی رابطه علت و معلولی نادرست، مگر آنکه اختربینی را در نظر بگیریم.
✅توضیح: گفته می‌شود خرافات نوع دیگری از ایمان است. معیار‌های استاندارد تعریف‌شده توسط شخص با اختر‌بینی سازگاری ندارد، اما شخص مورد نظر در این مثال، با این وجود که هر یک از سرچشمه‌های خرافات را با توجه به معیارهای خاصی انکار می‌کند، آنچه خودش می‌پسندد را از همان معیارها مستثنی می‌کند.

📌توضیح اضافه: "توجیه قانع‌کننده" در تعریف بالا با توجه به مورد خاص بررسی می‌شود و می‌توان در مورد آن استدلال کرد.
📌نکته: اگر شما به مغلطه‌ی دعوی ویژه متهم شدید، با صداقت بررسی کنید که آیا این اتهام وارد است یا خیر؛ تشخیص این مغلطه وقتی دیگران آن‌را انجام می‌دهند بسیار آسان است اما وقتی خودمان دچار آن می‌شویم بسیار دشوار است.
@LiberalScientists

برگرفته از:

Walton, D. (1999). One-Sided Arguments: A Dialectical Analysis of Bias. SUNY Press.
❇️مغز ماشینی است که بر پایه تعارض ساخته شده است.
برگرفته از کتاب مغز: داستان شما
نوشته‌ی دیوید ایگلمن
ترجمه‌ی دکتر محمد اسماعیل فلزی
@LiberalScientists
بخش 1️⃣:

بیایید به آنچه در مغز اتفاق می‌افتد دقیق‌تر نگاه کنیم. فرض کنید در مغازه بستنی‌فروشی ایستاده‌اید و در حال اخذ تصمیمی ساده هستید. مثلا می‌خواهید بین دو طعم بستنی نعنایی و لیمویی که هر دو را دوست دارید تصمیم بگیرید. وقتی از بیرون به قضیه نگاه می‌کنیم به نظر نمی‌رسد که دارید کار سختی را انجام می‌دهید. شما فقط می‌ایستید و نگاهتان بین دو گزینه موجود نوسان می‌کند. اما در واقع در درون مغزتان طوفانی برپاست.
یک نورون به تنهایی تاثیر تعیین‌کننده‌ای ندارد. اما هر نورون با هزاران نورون دیگر ارتباط دارد و هر یک از این نورون‌ها نیز با هزاران نورون دیگر و این روند ادامه می‌یابد تا جایی که شبکه‌ای در هم تنیده به وجود می‌آید. هر یک از این نورون‌ها به منظور تحریک یا سرکوب فعالیت یکدیگر موادی شیمیایی ترشح می‌کنند.
@LiberalScientists
در این شبکه مجموعه خاصی از نورون‌ها نماینده نعناع هستند. این الگو از نورون‌هایی که به طور متقابل یکدیگر را تحریک می‌کنند تشکیل شده است. این نورون‌ها الزاما مجاور هم نیستند. بلکه ممکن‌است به نواحی گوناگون مغز مربوط باشند که در امر بوییدن، چشیدن، دیدن و خاطره‌های فرد در مورد نعناع دخالت دارند. هر یک از این نورون‌ها به تنهایی رابطه اندکی با نعناع دارند. در واقع هر نورون در ائتلاف‌های متغیری که با سایر نورون‌ها دارد و در زمان‌های مختلف نقش‌های متفاوتی را بر عهده می‌گیرد. اما وقتی همه نورون‌ها باهم در یک جناح واحد فعال شوند … مغز مفهوم نعنا را انتخاب می‌کند. وقتی در برابر پیشخوان بستنی‌فروشی ایستاده‌اید جناح‌های نورونی مانند اشخاصی که به طریق آنلاین با هم ارتباط دارند، مشتاقانه سرگرم گفتگو هستند.
این گروه از نورون‌ها در فرایند گزینش تنها نیستند. در همان زمان نورون‌هایی که طرفدار طعم لیمو هستند به عنوان جناح رقیب در حال فعالیت‌اند. هر یک از دو ائتلاف نعناع و ليمو سعی می‌کنند با افزودن به دامنه فعالیت خود دست بالاتر را بگیرند و دیگری را از میدان به در کنند. آنها همچنان به نبرد ادامه می‌دهند تا یکی‌شان سرانجام پیروز شود. شبکه پیروز مشخص می‌کند که شما در گام بعدی باید چه کاری را انجام دهید.
@LiberalScientists
مغز برخلاف کامپیوتر براساس تعارض بين امکان‌های گوناگونی کار می‌کند که هر یک سعی دارند بر دیگری غلبه کنند. همیشه چندین انتخاب پیش روی ما وجود دارد. حتی پس از انتخاب طعم نعناع یا لیمو پای تعارض جدیدی به‌میدان می‌آید. آیا باید همه‌ی بستنی را بخوریم؟ بخشی از وجود شما طالب مصرف همه‌ی این منبع لذيذ انرژی است. اما در همان‌حال بخشی از وجودتان ندا می‌دهد که این خوردنی سرشار از قند است و می‌گوید شاید بهتر باشد به جای خوردن بستنی ورزش کنید. اینکه در عمل همه‌ی بستنی ظرف را بخورید یا نه به سرانجام نبردی وابسته است که در مغزتان جریان دارد.
به دلیل همین تعارض مداوم مغز است که گاهی با خود بحث می‌کنیم، به خودمان لعنت می‌فرستیم یا می‌خندیم. اما چه کسی دارد با چه کسی حرف می‌زند؟ در واقع این خود ما هستیم - بخش‌های مختلف وجود ما هستند که دارند با هم حرف می‌زنند.

@LiberalScientists
برای گره‌گشایی از طرز کار این سامانه‌های رقیب در مغز به آزمایشی فکری به نام «دوراهی تراموا» توجه می‌کنیم. تراموایی که از کنترل خارج شده دارد روی ریل جلو می‌آید. چهار کارگر کمی جلوتر دارند ریل را تعمیر می‌کنند و شما که ناظر ماجرا هستید می‌فهمید که چیزی نمانده تراموا این چهار نفر را زیر بگیرد. بعد متوجه می‌شوید که می‌توان با فشار دادن اهرمی تراموا را به خط دیگری هدایت کرد. اما صبر کنید! ناگهان می‌بینید که روی آن خط دیگر نیز کارگری در حال کار است. بنابراین اگر اهرم را بکشید آن کارگر کشته می‌شود و اگر اهرم را نکشید چهار نفر کشته می‌شوند. آیا در چنین حالتی اهرم را می‌کشید؟
*وقتی از افراد پرسیدیم که در این حالت چه کار می‌کنید، تقریبا همه گفتند «اهرم را می‌کشیم. چون بهتر است به جای ۴ نفر یک نفر کشته شود. آیا این نظر درست است؟
@LiberalScientists
بخش 2️⃣:

حالا داستان دومی را که مختصری با اولی فرق دارد در نظر بگیرید. این بار وضعیت مثل حالت اول است: تراموایی که ترمزش بریده، دارد روی ریل جلو می‌آید و کم مانده که چهار نفر کارگر را زیر بگیرد. اما شما روی عرشه منبع آبی ایستاده‌اید و دارید به خطوط ریل نگاه می‌کنید. کنار شما مرد درشت هیکلی ایستاده و دارد به دوردست نگاه می‌کند. شما متوجه می‌شوید که اگر او را هل بدهید درست روی ریل می‌افتد و هیکل درشت او می‌تواند تراموا را متوقف کند و جان چهار کارگر را نجات دهد. آیا او را هل می‌دهید؟
@LiberalScientists
*در این حالت تقریبا هیچ کس حاضر نیست مرد درشت هیکل را هل بدهد؟ چرا؟ وقتی این سوال را از داوطلبان پرسیدند جواب دادند «چون این کار قتل محسوب می‌شود و خطاست.)
اما اجازه بدهید. آیا این دو سناریو در واقع یکی نیستند؟ یعنی طاق زدن زندگی یک نفر با زندگی چهار نفر؟ چرا نتایج پرسش از افراد در سناریوی دوم تا این حد متفاوت است؟ علمای علم اخلاق به این مسئله از زوایای گوناگون نگریسته‌اند. اما تصویربرداری از مغز بهترین و سرراست‌ترین جواب را عرضه کرده است. مغز سناریوی اول را نوعی معمای ریاضی تلقی می‌کند و بنابراین دوراهی اول فقط بخش‌هایی از مغز را که دست‌اندرکار حل مسائل منطقی هستند فعال می‌کند.
در سناریوی دوم شما باید به طور فیزیکی وارد گود شوید مردی را از بالای منبع آب به‌پایین هل‌دهید و موجب مرگ او شوید. این کار شبکه‌های دیگری از مغز را وارد میدان تصمیم‌گیری می‌کند: بخش‌هایی که در بروز عاطفه دخالت دارند.
در سناریوی دوم درگیر تعارض بين دو سامانه مغزی هستیم که نظرهای متفاوتی دارند. شبکه‌های عقلانی به ما می‌گویند که مرگ یک نفر بر مرگ چهار نفر ارجح است. اما شبکه‌های عاطفی ما این برداشت را القا می‌کنند که قتل یک ناظر کار غلطی است. در این جا فرد بین انگیزه‌های متناقض گیر می‌کند و بنابراین احتمال دارد تصمیم متفاوتی بگیرد.
@LiberalScientists
دوراهی تراموا چگونگی رفتار ما را در وضعیت‌های واقعی آشکار می‌کند. مثلا حالت جنگ را در نظر بگیرید که بیشتر شبیه کشیدن اهرم است تا هل دادن شخصی از بالای برج منبع آب. وقتی شخصی با فشار دادن دکمه‌ای، یک موشک دوربرد را شلیک می‌کند فقط آن دسته از شبکه‌های عصبی مغزش که درگیر حل مسائل منطقی هستند وارد عمل می‌شوند. هدایت یک پهپاد مثل یک بازی ویدئویی است. پیامدهای دوردست حملات سایبری از دید عامل آنها پنهان می‌مانند. در این گونه حالات شبکه‌های عصبی مغز که مسئول تفکر منطقی هستند فعال می‌شوند، اما شبکه‌های عاطفی ممکن است برکنار بمانند. ماهیت جدایی منطق و عاطفه، تعارض درونی در جنگ‌های از راه دور را به حداقل می‌رساند و اقدام به عمل را تسهیل می‌کند.
یکی از علما پیشنهاد کرده که دکمه شلیک موشک هسته‌ای را باید درون قفسه سینه بهترین دوست فرد عامل شلیک جاسازی کنند. به این ترتیب اگر او بخواهد چنین موشکی را شلیک کند باید نخست سینه عزیزترین دوست خود را بشکافد و الزام به این کار شبکه‌های عاطفی مغز او را درگیر می‌کند. وقتی می‌خواهید تصمیم‌های بین مرگ و زندگی بگیرید اینکه فقط از منطق استفاده کنید خطرناک است. عواطف جنبه نیرومند وجود انسان هستند و به ما بینش و جهت می‌دهند و اگر بخواهیم آنها را تصمیم‌گیری خود حذف کنیم مایه تاسف خواهد بود. اگر مثل روبات‌ها عمل کنیم جهان بهتری به وجود نمی‌آید.
@LiberalScientists
دانش علوم اعصاب هنوز در ابتدای راه است، اما نگرش بها دادن به عواطف سابقه‌ای بس طولانی دارد. یونانیان باستان همواره می‌گفتند ما باید زندگی خود را مانند گردونه‌ای در نظر بگیریم که دو اسب سیاه و سفید به آن بسته‌اند. و ما هدایت آن را برعهده داریم. اسب سفید نماد منطق و اسب سیاه نماد عاطفه است. هر اسب سعی می‌کند گردونه را به یک طرف بکشد. کار ما آن است که افسار هر دو اسب را به دست بگیریم و گردونه را در میانه راه پیش ببریم.
در واقع می‌توان با تکیه بر روش‌های علوم اعصاب برای روشن کردن ارزش عواطف، حالتی را که فرد، عواطف خود را از دست می‌دهد بررسی کرد.
@LiberalScientists
نمایی از بخش های مختلف بخش که در تصمیم‌گیری مورد مثال نقش دارند.
یوفوها، فضاپیماهای بیگانه؟ پنهان کاری دولت؟ شبه علم؟
#بخش_نخست
برگرفته از کتاب: #جهان_در_تسخیر_اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه و تنظیم: رضا شعبانی
@LiberalScientists
#بــــخـــــش_نــــخــــــســــت

ما بطور معمول با ادعاهای اغراق آمیز مشاهده یوفو بمباران می‌شویم که متناسب با باور عموم ارائه می‌شوند، اما از مزایای چنین ادعاهایی که به ارائه دهندگان آنها می‌رسد چیز زیادی نمی‌شنویم. این مزایا چندان دور از ذهن نیستند، بعنوان نمونه: فروختن مجلات و کتاب‌های بیشتر، بینندگان و ریتینگ بیشتر، باور داشتن به آن جذاب‌تر است، و یا اینکه به این شکل تحمل برخی رنج‌ها آسان‌تر می‌شود-فضاپیماهای ساقط شده‌ی بیگانگان حقیقت دارد، و یا شیادهایی که وجود ساده‌لوحان را شکرگذاری می‌کنند؛ فرازمینی‌هایی با قدرت‌های شگفت‌انگیز که نوع بشر را بازیچه آزمایش‌های خود می‌کنند حقیقت دارند، و یا اینکه ادعا‌های این چنینی از ضعف و نقص انسان سرچشمه می‌گیرند؟

در طول سالیان زمان زیادی را صرف بررسی مسئله یوفو‌ها کرده‌ام. نامه‌های بسیاری را در این مورد دریافت کردم، مکررا با جزییات زیاد و از شاهدان دسته اول. گهگاه نویسندگان نامه‌ها وعده‌ی افشاگری‌های مهمی می‌دادند تنها در صورتی با نویسنده تماس میگرفتم. بعد از سخنرانی‌هایم (در مورد هر موضوعی) مورد این پرسش قرار می‌گرفتم :«آیا شما به وجود یوفو‌ها باور دارید؟» من همواره به نحوه بیان سوال دقت می‌کردم، به این نقطه نظر که این سوالی در مورد اعتقاد است نه شواهد. تقریبا هیچگاه از من سوال نمی‌شد: «شواهد اینکه یوفو‌ها فضاپیما‌های فرازمینیان هستند، چقدر محکم است؟»

متوجه شدم که گرایش بسیاری از مردم بشدت از پیش تعیین شده است. عده ای متقاعد شده‌اند که شهادت شاهد عینی قابل استناد است، که مردم این چیزها را از خود نمی‌سازند، که توهم و شایعه در این ابعاد غیر ممکن است، و اینکه یک جریان پیوسته و سطح بالای دولتی بطور مداوم مخفی کاری می‌کند تا این اطلاعات از دسترس دیگران دور بمانند. رونق یافتن این ایده ساده‌لوحانه که از بی اعتمادی گسترده در مورد فعالیت‌های حکومت سرچشمه می‌گیرد، طبیعتا به این خاطر است که در تمام مواردی که حفظ آرامش جامعه و «امنیت ملی» رویاروی هم قرار می‌گیرند، حکومت دروغ و پنهان کاری را ترجیح می‌دهد. همین‌که فریبکاری و پنهان کاری دولت در بسیاری مسائل دیگر برملا شود، بسیار سخت می‌شود استدلال کرد که پوشش نهادن بر این مسائل عجیب غیر ممکن است، که دولت هیچگاه اطلاعات با اهمیت را از شهروندانش مخفی نمی‌کند. یک توضیح معمول برای پنهان کاری می‌تواند این باشد که از وحشت عمومی و یا از بی‌اعتمادی عموم نسبت به کنترل فاجعه توسط نهادهای حکومتی، جلوگیری می‌کنند.

@LiberalScientists
📝... تا جایی که می‌دانیم، فقط انسان خردمند است که می‌تواند راجع به تمام چیزهایی که هرگز ندیده یا لمس یا احساس نکرده است صحبت کند.
افسانه‌ها و اسطوره‌ها و خدایان و ادیان اولین بار با انقلاب شناختی ظهور کردند. بسیاری از حیوانات و گونه‌های انسانی قبلاً هم می‌توانستند بگویند «مواظب باش! شیر!» اما انسان خردمند به مدد انقلاب شناختی توانست بگوید: «شیر روح نگهبان قبيله‌ی ماست.» این توانایی صحبت کردن از خیالات منحصربه‌فردترین ویژگی زبان انسان خردمند است.
نسبتا ساده است که قبول کنیم فقط انسان خردمند است که می تواند راجع به چیزهایی که واقعا وجود ندارند صحبت کند و قبل از صبحانه شش چیز غیر ممکن را باور کند. شما هیچ وقت نمی‌توانید میمونی را قانع کنید که در مقابل وعده بیشمار موز در بهشت میمون‌ها پس از مرگ، به شما یک موز بدهد. اما چرا این مهم است؟ بالاخره، قوه خیال می‌تواند به گونه‌ای خطرناک گمراه کننده یا مایه حواس‌پرتی باشد. به نظر می‌رسد امکان بقای کسانی که برای یافتن جن و پری یا اسب تک شاخ به جنگل می روند کمتر از کسانی است که به دنبال قارچ و گوزن هستند. و اگر به جای نان درآوردن و جنگیدن و عشق بازی ساعت‌ها به درگاه ارواح نگهبانی دعا کنیم که وجود ندارند، آیا وقت خود را بیهوده تلف نکرده‌ایم؟
اما قوه خيال نه تنها ما را قادر ساخته است تا چیزهای مختلف را تصور کنیم، بلکه این توانایی را به ما داده است که این کار را به صورت جمعی انجام دهیم. ما می‌توانیم داستان‌های مشترکی مثل داستان آفرینش، افسانه‌های مربوط به «عصر رویایی» بومیان استرالیا یا افسانه های ملی‌گرایانه دولت‌های مدرن سرهم کنیم. این افسانه ها به انسانهای خردمند این توانایی بی‌نظیر را می‌دهند که در گروه‌های بزرگ به شکلی انعطاف پذیر با هم همکاری کنند.
🖋یووال نوح هراری
📖 انسان خردمند

@LiberalScientists
✍ مطمئن‌ترین راه برای تباه کردن یک کودک این است که به او تعلیم دهید برای کسانی که شبیه او فکر می‌کنند ارزش بیشتری قائل شود تا کسانی که متفاوت با او می‌اندیشند.
🖋فریدریش نیچه

t.me/LiberalScientists
✅ هشت گناه آموزش و پرورش ایران

🔰 نوشته‌ی حاضر، به پروسه‌ی جاری در آموزش و پرورش و به نتیجه و برون‌داد ساختار آموزش و پرورش می‌پردازد. تلاش می‌کند برخی کاستی‌ها و ضعف‌هایی را در ناحیه‌ی فرایند و محصول آموزش و پرورش یادآوری کند. البته مدعی نیست که می‌تواند حق مطلب را ادا کند، بلکه می‌خواهد برخی نکات را برجسته نماید. به نحو اجمال برخی از ضعف‌ها، سستی‌ها و اشکالات وارده بر آموزش و پرورش به قرار زیر است؛

1️⃣ آموزش حفظیات
به جای تفکر، به حفظیات و انباشت اطلاعات (که بعضا بی‌فایده و بلااستفاده است)، تأکید می‌گردد. دانش‌آموزان را به از برکردن ماشین‌وار محتوای نقل وامی‌دارد.
از این بدتر، آنان را به ظرف‌ها و مخزن‌هایی مبدل می‌کند که باید به وسیله‌ی معلم پر شود. هر قدر این ظرف‌ها با فروتنی بیشتری اجازه دهند که پرشان کنند، دانش‌آموزان بهتری خواهند بود.

2️⃣ آموزش سکوت
نقش دانش‌آموز ایرانی در فرایند آموزش و پرورش، صرفا آموختن و فراگرفتن و سکوت در برابر معلم است. جایگاه و موقعیت معلم، چنان رفیع و دست‌نایافتنی می‌شود و چنان قُدسیتی به آن داده می‌شود، و از سوی دیگر، رعب‌انگیز و ترس‌آلود می‌شود که دانش‌آموز چاره‌ای جز سکوت در برابر آن نمی‌یابد. نظام آموزش و پروش غیردموکراتیک، میوه‌ی ترس و سکوت را در دهان فرهنگ می‌نهد.

3️⃣ آموزش تقلید و پیروی
در آموزش مبتنی بر سلطه،
معلم می‌گوید و دانش‌آموز صرفا مجاز است که سخنان مربی‌اش را تکرار و تصدیق کند. در این شیوه‌ی آموزش، معلم، تماما زبان است و دانش‌آموز، تماما گوش. معلم، کارساز است و دانش‌آموز، کارپذیر. معلم، به منزله‌ی مراد است و دانش‌آموز به منزله‌ی مرید. در آموزش تقلیدی، پرسش و نقد ممنوع است. روحیه‌ی پرسشگری از آنِ آموزش آزادِ مبتنی بر تعامل است. در حالیکه در پیروی، انفعال و خمودگی رشد می‌کند.

4️⃣ آموزش عدم مدارا
یکی دیگر از کارکردهای اساسی آموزش و پرورش توسعه یافته، پرورش شخصیت‌های مداراگر است.
اما نتیجه‌ی آموزش و پرورش در ایران، دامن زدن به کم‌تحملی و عدم مدارا با کسانی است که اندیشه‌ی دگر دارند. هر صبحگاه، مدارس چونان پادگان‌های نظامی، از جلو نظام می‌دهند و مرگ بر این و بر آن بر زبان دانش‌آموزانش جاری شده و به کینه‌توزی‌های تاریخی دامن زده می‌شود، چگونه می‌تواند شهروندانی مداراجو و صبور تربیت کند؟!

5️⃣ جای خالی هنر
هنر، صرفا گذران وقت و سپری کردن ساعاتی از روز نیست. هنر، بیهوده زیستن نیست. هنر، شیوه‌ای موثر در تربیت احساسات و توسعه‌ی زیبایی‌های درون و پرورش حس زیبا دیدن و زیبا زندگی کردن است. تفسیر معنابخش به جهان و هستی است. هنر، آدمی را به خویشتن نزدیک می‌کند و راه‌هایی برای تحمل رنج‌ها در اختیار آدمی می‌نهد. جای خالی هنر در روند آموزش و پروش، عمیقا احساس می‌شود. از میان هنرهای مختلف، جای خالی موسیقی، دل‌آزار است. روح‌های زمخت، نشان می‌دهد که از ظرافت‌های هنر و زیبایی موسیقی، بی‌بهره‌اند و در سرزمین رازآلود هنر گام نزده‌اند.

6️⃣ تربیت، نه برای اکنونِ
نظام آموزش و پرورش، شاگردانش را برای زندگی در جهان کنونی پرورش نمی‌دهد. زندگی "اکنونی و این‌جایی". شاگردانش را برای بنانهادن ساختار دموکراتیک پرورش نمی‌دهد. ساختار غیردموکراتیک آموزش و پرورش در ایران، ماحصلی جز شخصیت‌های غیردموکراتیک نیست. رابطه‌ی دانش‌آموز با معلم غیردموکراتیک است. گفت‌وگو به منزله‌ی فضیلتی انسانی و اخلاقی، چندان مجال بروز و ظهور نمی‌یابد.

7️⃣ جای خالی شادکامی
تلخ زیستن و تلخکامی بر آموزش و پرورش ایران سایه گسترده است و لذت زیستن را از شاگردان مضایقه می‌کند. شادابی و شادخواری، به نحو ضمنی و نانوشته جایی در مدارس ندارد. مناسک و شعایر تاریخی سوگ و برخی برنامه‌های حزین، به آسانی و در طول سال، در تمامی مقاطع و به انحاء مختلف به اجرا درمی‌آید، اما چندان خبری از جشن‌های شادی‌بخش در میان نیست.

8️⃣ ناکارآمدی
ناکارآمدی آموزش و پرورش، سبب شده است که اهداف آموزشی که برای وصول به آن برنامه‌ریزی می‌شود، نافرجام باقی بماند. از این رو است که حدود شش سال (در مقطع راهنمایی و دبیرستان)، زبان انگلیسی تدریس می‌شود، اما فارغ التحصیلان این نظام آموزشی حتی از بیان جمله‌ی ساده‌ی انگلیسی عاجزند. همین‌گونه است ریاضیات، فیزیک، شیمی و دیگر دروس. ناکارآمدی آموزش و پرورش سبب شده است که جریان غیررسمی آموزش در آموزشگاه‌ها و تجارتخانه‌هایی دیگر رشد کند.

✍ علی زمانی

@LiberalScientists