Scientific Skepticism

نظر ریچارد داوکینز درباره تمایز بین بنیاد گرایی یا فاندامنتالیسم و ایدئولوژی علمی:
(این دیدگاه قابل تاملی برای فیلسوفان نسبیت گرای علم است که می‌پندارند ایدئولوژی علمی دانشمندان درست همانند ایدئولوژی مذهبیست و بقول مشهور پاول فیرابند ۱۹۷۵ صفحه ۲۹۸: "تشابه بین علم و اسطوره حیرت آور است".)
____________

بنيادگرايان می پندارند که برحق هستند، چون حقيقت را در کتاب مقدسی خوانده اند، و از پيش می دانند که هيچ چيز نمی تواند شالوه ی باورهايشان را سست کند. حقيقت کتاب مقدس برايشان يک اصل خدشه ناپذير است، و نه حاصل يک فرآيند استدلال. کتاب مقدس شان عين حق است و اگر شواهدی خلاف آن يافت شود، شواهد را به دور می افکنند نه کتاب را. برعکس آنان، من به عنوان يک دانشمند باورهايم (مثلاً به درستی نظريه ی تکامل) را از خواندن يک کتاب مقدس نياموخته ام بلکه اين باورها را به اين خاطر درست می دانم که شواهد درستی آنها را بررسی کرده ام. اين دو رويکرد کاملاً با هم فرق دارند. باور ما به درستی کتاب های مربوط به تکامل، به خاطر قداست اين کتاب ها نيست. بلکه بدان سبب است که وجود شواهد فراوان، قاطع و بی ابهام امروزی، ما را به درستی اين باورها سوق می دهند. در اصل، هر خواننده ای می تواند برود و اين شواهد را وارسی کند. هنگامی که خطايی در يک کتاب علمی باشد، عاقبت کسی پيدا می شود و آن خطا را کشف می کند. سپس در کتاب بعدی آن خطا تصحيح می شود. آشکار است که اين امر هيچ گاه در مورد کتاب های مقدس رخ نمی دهد.

فيلسوفان، و به ويژه آماتورهايی که اندکی فلسفه آموخته اند، و به خصوص آنهايی که آلوده ی "نسبيت گرايی فرهنگی" شده اند ممکن است بانگ اعتراض بردارند که: باور يک دانشمند به شواهد نيز خود نوعی ايمان بنيادگرايانه است. من در جای ديگر به اين ايراد پرداخته ام. در اينجا نظر خود را به طور خلاصه تکرار می کنم.
همه ی ما، فارغ از اين که با ژست فيلسوفانه چه اظهاراتی کنيم، در زندگی مان به شواهد باور داريم، اگر مرا به قتل متهم کنند، و دادستان لجوجانه از من بپرسد که آيا درست است که شب جنايت در شيکاگو بوده ام يا نه، نمی توانم با طفره ی فلسفی از چنگ سؤال اش فرار کنم و بگويم: "بستگی دارد منظورتان از "درست" چه باشد. و نيز نمی توانم به نسبيت گرايی مردم شناسانه متوسل شوم و بگويم: "من فقط به معنای علم غربی شما "در" شيکاگو بوده ام. مردم بونگولی مفهوم کاملاً متفاوتی از "در" دارند که مطابق آن فقط هنگامی می توان گفت که شخصی"در" جايی بوده که شيخ مسنی در آنجا بوده باشد که بيضه ی خشک شده ی بزی را انفيه کرده باشد."

شايد دانشمندان هنگامی که می کوشند تعريفی انتزاعی از "حقيقت" ارائه می دهند بنيادگرا باشند. اما همه مان همين طور هستند. وقتی من می گويم تکامل درست است، بنيادگرايی ام بيش از اين نيست که بگويم نيوزلند در نيمکره ی جنوبی قرار دارد. ما به اين دليل تکامل را درست می دانيم که شواهدمان مؤيد آن است، و اگر ببينيم که شواهد جديدی خلاف تکامل يافت شوند، فوراً اين نظريه را دور می اندازيم. هيچ بنيادگرای واقعی چنين کاری نمی کند.

برخی بنيادگرايی را با شور و شوق اشتباه می گيرند. هنگامی که من در مقابل خلقت گرايان بنيادگرا از تکامل دفاع می کنم، ممکن است شوريده به نظر برسم، اما اين نه به اين خاطر که من هم طرفدار يک جور بنيادگرايی
ديگر هستم. من به اين خاطر گاهی جوش می زنم که شواهد حامی نظريه ی تکامل چنان قوی هستند که من از اينکه رقيب ام آنها را نمی بيند – يا در اغلب موارد، نمی خواهد ببيند چون خلاف کتاب مقدس اش هستند– برآشفته می شوم. جوش و خروش من هنگامی بالا می گيرد که می انديشم بنيادگرايان بيچاره، و کسانی که بر آنها تأثير می گذارند، چقدر گمگشته هستند. حقايق مربوط به تکامل و ديگر حقايق علمی، بسی خيره کننده و زيبا هستند؛ چه قدر غم انگيز است که بميريم بی آن که اندکی از آنها سر در آورده باشيم! البته اين نکته مرا جوشی می کند. چطور می توانم بی تفاوت باشم؟ اما اعتقاد من به تکامل هيچ ربطی به بنيادگرايی و ايمان ندارد، زيرا می دانم که اگر شواهد قاطعی خلاف تکامل بيابم، اين نظريه را رها می کنم.

ریچارد داوکینز
God Delusion 2006
ترجمه ا.فرزام

♻️ T.me/LiberalScientists

2.45K viewsBozorgmehr, edited 07:25