❓معیارهای علمی چیست؟ (بخش نخست)

📝 چه چیزی علم را از شبه علم، ضدعلم، و غیرعلم (مانند فلسفه) جدا می‌کند؟ برای پاسخ به این سوال باید معیارهایی پیدا کنیم که بر سر آن‌ها به توافق برسیم، تا بعد بتوانیم بگوییم که چه چیزی علم است و چه چیزی علم نیست. به طور کلی با پنج معیار عمده می‌توانیم یک نظریه‌ی علمی را از نظریه‌ای غیرعلمی جدا کنیم. این معیارها عبارتند از:

🔸 ۱. آزمون پذیری عمومی: موضوعات، قوانین، تئوری‌ها و توضیحات علمی باید نزد عموم دانشمندان قابل آزمایش باشد. اگر نتوان قضایا و احکامی مانند توضیحات، قوانین، و تئوری‌های علمی را که ادعای علمی بودن دارند آزمایش کرد، صحت یا کذب آن‌ها را نیز نمی‌توان ثابت کرد. حتی روشی برای اثبات خطا یا واقع بودن آن‌ها نداریم. باید خاطر نشان ساخت که «آزمون پذیری» و «قابل آزمایش بودن» فرق دارد با این که «آزمایش شده است». مثلا پیش از سفر انسان به ماه این جمله «در سطح تاریک ماه کوه‌هایی وجود دارد» یک قضیه و حکم قابل آزمایش بود، گو این که در آن زمان امکان آزمایش آن وجود نداشت و هنوز آزمایش نشده بود. اما بعدها با پیشرفت پژوهش‌های فضایی این کار انجام شد. در حالی که جمله‌ی «فرشته‌ها موجودات مهربانی هستند» یا «ارواح در سرنوشت انسان‌ها دخالت دارند» قابل آزمایش نیستند.

علم برای آزمایش تئوری‌ها و فرضیه‌های ذهنی است و این که آیا این تئوری‌ها و فرضیه‌ها در علم خارج واقعیت دارند یا نه و اگر واقعیت دارند آیا دیگران هم با آن توافق دارند یا نه. بنابراین آزمون پذیری به توافق عمومی در مورد یک مسئله کمک می‌کند. بدین معنی که نیوتن با فرضیه‌ی جاذبه‌ی خود و ارائه‌ی شیوه‌هایی برای آزمایش نظریات خود به توافق عموم دانشمندان بر سر آن کمک کرد. همینطور لویی پاستور که وجود میکروارگانیسم‌ها را عامل عفونت می‌دانست، با آزمایش‌هایی که تکرار آن برای همه ممکن بود واقعیت داشتن تئوری ذهنی و شخصی خود (تئوری میکروبی) در عالم خارج را به همه نشان داد.

عینیت علوم نیز به همین معیار وابسته است. علم فارغ از تعصبات فرهنگی، شخصی و نژادی است، و هر کسی با شیوه‌ی مشاهده و آزمایش می‌تواند یک مسئله‌ی علمی را تأیید یا رد کند. روش علم روش تجربه و مشاهده‌ی همگانی است، نه تجربه‌ی شخصی و درونی. بنابراین بررسی و تحقیق در مورد آن دست از «واقعیات» و «حقایق» که فقط بعضی افراد «برگزیده»، «ربانی»، «الهی» یا «برجسته» به آن دسترسی دارند (مانند عرفا، صوفیان، اولیاالله) و دیگران را امکان بررسی آن‌ها نیست، از عهده‌ی علم خارج است. محصول معرفت این اشخاص متعلق به خودشان است و نمی‌توانند دیگران را در آن شریک کنند و باید حرف‌هایشان را دربست و بر اساس درجه‌ی ایمان به آن‌ها باور کرد.

جذبه‌ی عرفانی، شور عشق، الهام هنرمند، و حتی برق اشراق یک دانشمند را نمی‌توان فعالیت علمی خواند. موضوعات علمی باید قابلیت تبادل بين افراد گوناگون داشته باشند و همه‌ی افراد به گونه‌ای یکسان آن‌ها را دریابند، و در مرحله‌ی بعد همه‌ی این افراد بتوانند آن‌ها را آزمایش کنند. عقاید و باورهایی که ورای مشاهده، آزمایش، اندازه گیری، و تحلیل‌های آماری باشند، جزو موضوعات کلامی یا ماورا الطبیعه و فاقد معانی هستند که به موضوعات علوم تجربی نسبت می‌دهیم.
(ادامه دارد...)

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists

❓معیار‌های علمی چیست؟ (بخش دوم)

🔹 ۲. اعتبار: تنها آزمون پذیر بودن برای یک نظریه‌ی علمی کافی نیست. هر نظریه پس از آزمایش باید با واقعیت مطابقت و اعتبار داشته باشد، یا بیشترین احتمال نزدیکی با واقعیت را داشته باشد. آزمون پذیری نشان می‌دهد که می‌توان خطا یا درست بودن نظریه را تعیین کرد. اعتبار بر نتیجه‌ی این آزمون پذیری تاکید می‌ورزد. نتیجه‌ی آزمون پذیری اعتبار یا بی‌اعتباری یک نظریه را معین می‌کند. ادعاهای بسیاری قابل آزمایش هستند؛ ولی ما پس از آزمایش آن‌هایی را که واقعیت و اعتبار دارند می‌پذیریم و آن‌هایی را که صحت ندارند کنار می‌گذاریم.

با این معیار می‌توانیم فرق بين «عقیده» و «باور» شخص را با «معرفت واقعی» مشخص کنیم. مثلا طالع بینی و کیمیاگری اعتباری ندارند زیرا مدارک علمی به طور قاطعی واقعیت آن‌ها را رد می‌کنند. روش‌های علمی آزمایش و تحلیل‌های آماری ابزارهای توانمندی برای تمییز «تصادف» از «قانون» و بهترین شیوه برای تقویت اعتبار علم هستند.

🔸۳. روشنی و دقت: مفاهیم علمی باید روشن و دقیق و خالی از ابهام و رمز باشند. مفاهیمی مانند الکترون، وزن مخصوص، و جرم همگی تعریف دقیق و مشخصی دارند.

🔹 ۴. یکپارچگی و وحدت ساختاری: نظریه‌های علمی باید نظام یکپارچه و یک دستی داشته باشند و از تضاد عاری باشند. بنابراین مجموعه‌ای قضایای نامربوط و ناپیوسته و متضاد مشخصات نظریه‌ی علمی را ندارد. علم به شیوهی فرضی - استنتاجی (hypothetico - deductive) کار می‌کند. این شیوه شامل مراحل زیر است:

▪️الف) برخورد با یک مسئله؛
▫️ب) ابداع و اظهار یک فرضیه، نظریه، یا قانون که مسئله را توضیح می‌دهد و به حل آن می‌انجامد؛
▪️ج) استنتاج احکامی از (ب) که به حقایق قابل مشاهده اشاره دارند؛ و
▫️د) آزمایش این احکام استنتاجی و تعيين صحیح یا خطا بودن آن‌ها.

با این شیوه سعی می‌کنیم تا به شبکه‌ای از قضایای متحد و منسجم برسیم، نه به یک سلسله اطلاعات صحیح اما متفرق و ناپیوسته. شاید تی. اچ. هاکسلی به همین نکته اشاره دارد که می‌گوید «علم عبارت است از عقل سلیمی که سازمان یافته است». فرق علم با معلومات عمومی یا سایر دانستنی‌ها و هر معرفت دیگر در همین جاست. سیستم‌های متافیزیکی و کلامی غالبا سعی کرده‌اند که این شیوه‌ی علم را تقلید کنند و مجموعه‌ای از احکام را گرد هم آورده‌اند، اما مهم‌ترین فرقشان با علم این است که دو معیار علم را که پیش از این ذکر کردیم ندارند: یعنی یا آزمون پذیر نیستند و یا به مفهومی که ما تعریف کردیم بی‌اعتبار هستند.

🔸 ۵. جامعیت و فراگیری: مسئله‌ی علمی باید حداکثر قدرت توضیحی را داشته باشد و چیزهایی را که نظریه‌های دیگر نمی‌توانند توضیح دهند، بیان کند. این فراگیری و جامعیت نه تنها باید توضیح دهنده‌ی احکام قبلی باشد، بلکه باید توضیح مسائل ناشناخته و جدید دیگری را هم در برگیرد. نظریه‌ی جاذبه‌ی نیوتن نه تنها سقوط سیبی از درخت را توصیف می‌کند، بلکه حرکات اجرام سماوی و قوانین جذر و مد را نیز روشن می‌سازد. باید یادآوری کرد که منظور از جامعیت علم، علم کنونی ماست که البته آخرین و نهایی‌ترین گزارش علمی از جهان برای حال یا آینده نخواهد بود. این فراگیری و جامعیت همیشه در حال افزایش است و پیوسته علم ما را به پدیده‌ها افزایش می‌دهد.
(ادامه دارد...)

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists

❓معیارهای علمی چیست؟ (بخش سوم و پایانی)

علم نه تنها با فرضیه‌ها و نظریات خود، بلکه با وسایل و ابزارهای متعدد به منظور آزمایش این فرضیه‌ها، امکاناتی فراتر از حواس انسانی در اختیار ما می‌گذارد. میکروسکپ، اسپکتروسکپ، تلسکوپ، و رادیو تلسکوپ و هزاران ابزار علمی دیگر حواس ما را تقویت می‌کند و ما را قادر می‌سازد به جهان‌های بسیار کوچک میکروارگانیسم‌ها و دنیای بی‌نهایت بزرگ و دور ستارگان و دنیای پنهان و نادیدنی ملکول‌ها راه یابیم و بدین ترتیب دانش خود در باب جهان را تکمیل کنیم و جامعیت و فراگیری بیشتری به آن بدهیم.

دیدگاه علمی با تلاش و کوشش مداوم همه‌ی دانشمندان با روش‌های فوق به دست می‌آید و حاصل صدها سال کار پیگیر فکری و عملی است و با «معرفت متعالی» متکلمان و متافیزیسین‌ها که همیشه تصویر کاملی از جهان ارائه می‌دهند به کلی فرق می‌کند. تفاوت جهان بینی دانشمند با جهان بینی افراد معتقد به معارف گروه اول در همین است: دانشمندان هیچگاه شناخت کامل و متعالی از این جهان ندارند و نخواهند داشت. دانشمندان به جای این که جهان بینی خود را کامل ببینند، همیشه فرضیه‌ها و نظریات خود را آزمون پذیر می‌دانند و آماده‌اند اگر مدارک و شواهدی بر خلاف فرضیه‌هایشان پیدا شد، آن‌ها را تصحیح و تهذیب کنند، تغییر دهند، و حتی دور بیندازند. گزارش علمی آن‌ها از جهان هیچ گاه به پایان نمی‌رسد و کتاب معرفت آن‌ها همیشه ناتمام است؛ زیرا علم از دیدگاه دانش ورزان جست وجو و طلب حقیقت است نه وصول به آن. در این جست وجو هیچ‌کس به سرمنزل حقیقت نخواهد رسید، و همگی همیشه در راهند. همچو آن سی مرغ هستند که سیمرغ نخواهند شد. برخلاف متکلمان که ادعای معرفت کامل از جهان دارند، دفتر علم همیشه باز است و هیچ داستانی به پایان نرسیده و هر دانشمندی سعی دارد بر حسب بضاعت خود کلمه‌ای، سطری، عبارتی، یا فصلی به آن بیفزاید. در این دفتر هیچ کلام مقدس و تغییرناپذیری وجود ندارد. چه بسا که فصل‌هایی از آن حذف و دوباره نوشته شود. دانشمندان همیشه در حال نگارش و ویرایش دفتر علم هستند.

این خودپاسبانی و خود پیرایی مهم ترین خصیصه‌ی علم است و هنگامی که به جامعیت و وحدت توصیف علمی جهان اشاره می‌کنیم باید آن را در نظر داشته باشیم. این علامت بلوغ علم است که خاضعانه اعلام می‌دارد که هنوز تصویر کاملی از عالم ندارد و همچنان مشغول تهیه‌ی آن است، بر خلاف کوشندگان معارف گروه اول همچون متکلمین، فلاسفه، و متافیزیسین‌ها که همیشه ادعای ارائه‌ی کامل ترین، برترین، و واقعی‌ترین تصویر از جهان را دارند.

نتیجه آن که اگر یک قانون، فرضیه، یا نظریه‌ی علمی با پنج معیار فوق هماهنگی داشته باشد می‌توان گفت علمی است، وگرنه غیرعلمی خواهد بود. وقتی می‌گوییم نظریه‌ای غیرعلمی است منظورمان این نیست که بی‌فایده، ناپسند و بی ارزش است، بلکه منظور این است که پنج معیار مربوط به علم را ندارد و در نتیجه خارج از دایره‌ی علم است. چنین نظریاتی ممکن است جنبه‌ی دیگری از فعالیت و معرفت انسانی باشند: فلسفه و هنر علمی نیستند، اما جنبه‌ی دیگری از فعالیت‌های انسانی هستند. با این معیارهاست که نظریه‌ی جاذبه‌ی نیوتن و تئوری اتمی دالتون را یک نظریه‌ی علمی، و ماتریالسیم دیالکتیک، اقتصاد توحیدی و نظریه‌ی قبض و بسط تئوریک شریعت را غیرعلمی می‌دانیم.

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists

من هر آنچه در توان داشته‌ام در ارائه‌ی شواهد انجام داده‌ام. با این حال، به نظر من، ما باید اعتراف کنیم که انسان با تمام ویژگی‌های بزرگوارانه‌اش، با وجود احساس همدردی‌اش برای بینواترین‌ها، با نیکخواهی‌اش که نه تنها انسان‌های دیگر، بلکه ناتوان‌ترین موجودات زنده را در بر می‌گیرد، با خرد خداگونه‌اش که به حرکات و ساختار منظومه‌ی شمسی احاطه یافت – با همه‌ی توانمندی‌های والایش – همچنان ناچار است پیکر مادی‌اش را به دوش کشد؛ نشانی ماندگار از خاستگاه ناچیزش.

✍چارلز داروین
📖تبار انسان، 1871

@LiberalScientists

🎙 نظریه چیست؟

گوینده: سونا مهدوی

📖از کتاب "علم چیست"
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری

کانال: Science For Life

#علم #نظریه

@Science4Lifee 🧬🔬🔭
@LiberalScientists

#برشی_از_کتاب #جهان‌در‌تسخیر‌اهریمن نوشته‌ی #کارل‌سیگن
ترجمه:رضا شعبانی

@LiberalScientists
این یکی از دلایلی است که جوامع مذهبی نمی‌توانند برای من الهام‌بخش مطمینی باشند: کدام رهبر مذهبی ادیان بزرگ تاکنون اعتراف کرده‌است که عقاید آن‌ها ممکن است بدون خطا نباشد و نهادی را برای تحقیق ناکارامدی قوانین و فقه آن مذهب پایه‌گذاری کرده باشد؟ جدای از آزمودن در تجربیات روزمره، چه کسی به‌طور نظام‌مند شرایطی را که آداب و آموزه‌های سنتی مذهبی ناکارآمد هستند می‌آزماید؟ (این امکان وجود دارد که ببینیم اخلاق و فقهی که در دوران پدرسالاری و حکومت مذهب و یا قرون وسطی به‌خوبی چاره‌ساز بودند، در دنیای متفاوت امروز چندان کارآمد نیستند). کدام موعظه‌گر حتی با محاسبات سرانگشتی اندکی فرض وجود خدا را آزموده‌است؟ نهاد‌های مذهبی به کدام منتقد مذهب جایزه‌ای اعطا کرده‌اند؟ (و یا هم‌ارز با آن، منتقدین نظام اجتماعی و اقتصادی از سیستمی که منتقد به آن هستند).

@LiberalScientists
علم، آن‌گونه که ان درویان* بیان می‌کند، همیشه در گوش ما می‌خواند:«به خاطر داشته باش، تو تازه با این موضوع آشنا شده‌ای. ممکن است در اشتباه باشی. قبلا هم اشتباه کرده‌ای». اما برخلاف این گفتار فروتنانه‌ی علمی، چیزی قابل قیاس با مذهب به من نشان دهید. می‌گویند متن مقدس از آسمان نازل شده‌است -عبارتی که می‌تواند معناهای گوناگونی داشته‌باشد. اما چه می‌شود اگر این فرض ساده را بپذیریم که توسط انسان اشتباه‌پذیر نوشته شده‌است؟ معجزه‌ها توسط شاهدان گزارش شده‌اند، اما چه می‌شود اگر فرض کنیم که تلفیقی از شارلاتان‌گری، حالت‌های ناآشنای آگاهی، درک نادرست از پدیده‌های طبیعی و یا بیماری‌های روانی باشند؟ هیچ مذهب معاصر و یا آیین جدیدی آن‌گونه که علم برای ما آشکار کرده‌است دنیا را پرشکوه، بزرگ، پرظرافت و معماگونه به تصویر نمی‌کشد. این واقعیت که بخش بسیار کوچکی از یافته‌های علم نو توسط متن مقدس پیش‌بینی شده‌اند مرا در مورد آسمانی بودن آن به شک وا‌می‌دارد.
خب، البته ممکن است من در اشتباه باشم.

@LiberalScientists

🎙 قانون چیست؟

گوینده: سونا مهدوی

📖از کتاب "علم چیست"
✍️دکتر محمدرضا توکلی‌صابری

کانال: Science For Life

#علم #قانون

@Science4Lifee 🧬🔬🔭
@LiberalScientists

❕ضوابط و اصول علمی

🔸 ۱. ارزش یک نظریه یا فرضیه علمی به هیچ وجه نباید به خصلت و شخصیت دانشمندی که آن نظریه را ارائه داده ارتباط پیدا کند. قدرت و ضعف فرضیه باید براساس محتویات علمی آن و مدارکی باشد که دانشمند در تایید آن می‌آورد و مستقل از خود دانشمند است. نیوتن کارهای زیادی در زمینه‌ی کیمیاگری کرد، ولی امروز ذره‌ای به آن اهمیت نمی‌دهند؛ اگر چه وی یکی از بزرگترین دانشمندان همه اعصار است. مرجعیت آن در فلان موضوع علمی دلیل پذیرفتن نظریات آن در موضوعی دیگر بدون توجه به روش‌های علمی نمی‌شود. بر همین روال اگر دانشجویی نظریه نسبیت را به هر دلیلی نپذیرد، به او گفته نمی‌شود که این نظریه‌ی دانشمند نابغه‌ای است و همه آن را پذیرفته‌اند و تو هم باید آن را بپذیری، بلکه به او می‌گوییم که آثار اینشتین را بخواند و نتیجه پژوهش‌ها را دوباره بررسی کند.

🔹 ۲. یافته‌ها و اکتشافات یک دانشمند باید بطور آزادانه و آشکارا به کل جامعه علمی ارائه شود. دانشمندان انسان‌هایی هستند از ملیت‌ها، سنین، جنس‌ها، مذاهب، علائق سیاسی و فلسفی گوناگون با سلیقه‌ها، عواطف و روحیات متفاوت که معمولا یک چیز آن‌ها را گرد هم آورده است و آن کنجکاوی و استفاده از روش علمی برای شناخت طبیعت و کشف حقیقت است.

🔸 ۳. دانشمندان باید یافته‌های همکاران خود را با شک سازمان یافته بررسی کنند. هر دانشمندی باید آثار دیگران را در زمینه تخصصی خود بررسی و نقد خود را بصورت کتبی در نشریه‌ها، مجلات، روزنامه‌های علمی و نیز بطور شفاهی در سخنرانی‌ها و نشست‌های مجامع علمی ابراز کند. این شیوه خودپاسبانی و خودپیرایی و اصلاح علم ضروری است، زیرا در معبد علم مرد مقدسی وجود ندارد و آرا و اقوال همه با یک معیار سنجیده می‌شود. دانشمندان باید با دقت مقالات علمی همکاران خود را که برای یک نشریه‌ی علمی ارسال شده بخوانند و اشتباه‌ها و خطاهایی را که در مشاهده یا آزمایش این پژوهشگران صورت گرفته یا ضعف استدلال و نتیجه‌گیری آن‌ها را نشان دهند.

🔹 ۴. تحقیقات و پژوهش‌های دانشمندان نباید در جهت کسب منافع شخصی باشد. یعنی علت و راهنمای تحقیق علمی نباید کسب منافع اقتصادی، شهرت علمی دریافت مدال و جایزه باشد. اگر چه در بسیاری از موارد پس از یک کشف مهم علمی معمولا همه‌ی این‌ها برای دانشمند فراهم می‌آید. امروزه که علم و تکنولوژی به حرفه‌ای پرسود تبدیل شده متاسفانه اصل اخیر کمتر مورد توجه دانشمندان قرار دارد و بسیاری از دانشمندان آشکارا از این اصل تخلف می‌کنند.

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists

بخاطر دارید که چند سال قبل عکسی در فضای مجازی از لباس خانمی غوغا بپا کرد؟ بعضی افراد رنگ لباس را آبی و سیاه می‌دیدند در حالی‌که دیگران آن‌را سفید و طلایی می‌دیدند.
چندی بعد یک فایل صوتی در فضای مجازی در سراسر دنیا پخش شد که عبارتی در آن تکرار می‌شد. برخی آن واژه را یانی و برخی لورل می‌شنیدند.

هر دو مورد فوق در تاریخ علوم ادراکی ثبت شده و جایگاه ویژه‌ای خواهند داشت. برای اولین بار، صدها میلیون نفر در سراسر جهان دریافتند که تصویر ذهنی آن‌‌ها از یک عکس یا صوت ساده با آنچه دیگران می‌بینند و می‌شنوند یکسان نیست. اما چطور چنین چیزی ممکن است؟
ما فکر می‌کنیم که چشمان ما همانند یک دوربین فیلم برداری عمل می‌کنند و اطلاعات مربوط به هر پیکسل از تصویر دریافت شده به مغز مخابره و ضبط می‌شود. اما چنین نیست. چشمان ما قادر نیستند که اطلاعات هر پیکسل از صحنه را به مغز ارسال کنند.

نتایج پژوهشی که فرانک وِربلین و همکارانش از دانشگاه برکلی در ژورنال نیچر منتشر کردند نشان می‌دهد رشته عصبی که از چشمان به مغز می‌رود، فقط قادر است حدود ده تا دوازده واحد مجزا از اطلاعات را ، از طریق دوازده کانال خروجی به مغز انتقال دهد. هر یک از دوازده کانال فوق می‌تواند مقدار اندکی از اطلاعاتِ صحنه را منتقل کند. گروهی از کانال‌ها اطلاعات مربوط به لبه‌های شیئ مورد نظر را حمل می‌کنند، گروهی دیگر حاوی اطلاعات مرتبط با رنگِ نواحی بزرگ از صحنه هستند که رنگ یکسان دارند و سومین گروه از کانال‌ها اطلاعات مربوط به پس‌زمینه شیئ مورد نظر را انتقال می‌دهند.

پروفسور وربلین می‌گوید که هر چند ما فکر می‌کنیم دنیا را بسیار کامل می‌بینیم، ولی تمام آنچه از چشمانِ ما ارسال می‌شود مجموعه‌ی اندکی از اطلاعات گزینش شده است. این دوازده بسته حاوی تمامِ اطلاعاتی است که چشمان ما از جهان خارج در اختیارمان می‌گذارند. مغزِ ما با استفاده از همین اطلاعاتِ اندک قادر است که تصویری غنی از جهان خارج برای ما بسازد. درست این است که بگوئیم که ما با مغزمان می‌بینیم، نه با چشمان‌مان.

متخصصان در حوزه هوش مصنوعی نیز بدون آنکه بدانند مغز چه مقدار اطلاعات دریافت می‌کند، دریافتند که استفاده از تمام اطلاعاتِ صحنه برای پردازش یک تصویر روش مناسبی نیست. آن‌ها تکنیک‌هایی از جمله اسپارس کُدینگ را بسط دادند که به طریقی مشابه مغز، فقط اندکی از اطلاعات کلیدی صحنه را انتخاب و پردازش می‌کند تا محتوای کامل صحنه را حدس بزند. نتیجه حاصل از این روش به مراتب برتر از روش‌های قبلی بود.

اما چرا برخی از مردم رنگ لباس آن خانم را آبی و سیاه و دیگران سفید و طلایی دیدند؟ احتمالا بدین علت که مغز برای بازسازی صحنه باید در مورد شدت و زاویه منبع نوری که صحنه را روشن کرده است حدس بزند. بعضی افراد بطور خودکار حدس می‌زنند که منبع نور روبروی لباس است و برخی منبع نور را در سمت دیگر حدس می‌زنند. نتیجه این است که مغز هر گروه از بینندگان، رنگ واقعی لباس را متفاوت از دیگری بازسازی می‌کند.

✍ امیر رحمانی

@LiberalScientists
لینک به مقاله فرانک وربلین در نیچر 👇

https://www.nature.com/articles/35069068?draft=journal

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
@LiberalScientists
1️⃣
پست‌مدرنیست‌ها، از ستاره‌شناسی کپلر انتقاد کرده‌اند، زیرا می‌گویند از دیدگاه‌های مذهبی قرون وسطایی و تک‌خدایی او سرچشمه گرفته بود، به زیست‌شناسی فرگشتی داروین خرده گرفته‌اند برای اینکه انگیزه‌اش را حفظ طبقه‌ی اجتماعی ممتازی می‌دانند که به آن تعلق داشت، و یا اینکه توجیهی برای دیدگاه بیخداییِ پیشین او بود، و به همین ترتیب. برخی از این ادعاها درست هستند. برخی دیگر درست نیستند. اما چرا باید مهم باشد تعصب و عواطف پیش فرضی که دانشمندان در مطالعاتشان دخالت می‌دهند، هنگامی که با صداقت و تعهد گزارش کارشان را ارائه می‌دهند و کارشناسان گوناگون هم نتایجشان را بررسی می‌کنند؟ انتظار نمی‌رود کسی بگوید دیدگاه محافظه‌کاران در مورد مجموع چهارده و بیست و هفت با دیدگاه لیبرال‌ها متفاوت است و یا اینکه تابعی ریاضی که مشتق آن با خودش برابر است در نیمکره شمالی تابع نمایی است اما درنیمکره‌ی جنوبی تابع دیگری است. هر گونه تابع متناوب معمولی را می‌توان، هم در جمع ریاضیدانان مسلمان و هم در حضور ریاضیدانان هندو، با دقت دلخواه به وسیله جمله‌های یک سری فوریه تقریب زد. جبر جابجایی‌ناپذیر (که A ضربدر B با B ضرب‌در A برابر نیست) خود-سازگار و معنادار است هم برای کسانی که به زبان ایندو-اروپایی حرف می‌زنند و هم برای کسانی که به زبان فینو-اوگریک سخن می‌گویند. ریاضیات ممکن است بسیار مورد توجه باشد یا نادیده گرفته شود، اما در همه جا یکسان است -مستقل از قومیت، فرهنگ، زبان، مذهب، ایدئولوژی.
@LiberalScientists
افراط از سوی دیگر را در نظر بگیریم، پرسش‌هایی مانند اینکه آیا اکسپرسیونیسم انتزاعی هنر غالب باشد یا موسیقی رپ «بی نظیر» است؛ مهار تورم مهم‌تر است یا چاره‌اندیشی برای بیکاری؛ آیا فرهنگ فرانسوی بر فرهنگ آلمانی برتری دارد؟ آیا ممانعت قانونی بر قتل باید بر کل کشور اعمال شود یا خیر. این پرسش‌ها بیش از حد پیش‌پا افتاده‌اند، یا دوگانگی‌های منطقی نادرستند، و یا پاسخ‌ها وابسته به فرضیه‌های نامشخص است. در اینجا، سوگیری محلی به خوبی می‌تواند پاسخ این پرسش‌ها را مشخص کند.
@LiberalScientists
علم در کجای این گستره، یعنی کاملا مستقل از هنجارهای فرهنگی تا به طور کامل وابسته به آنها، قرار دارد؟ اگر چه سوگیری و گرایش‌های فرهنگی قطعا برمی‌خیزند و اگر چه درون‌مایه‌ی آن پیوسته تغییر می‌کند، آشکار است که علم بیش از آنکه مانند هنجار و رسم‌های اجتماعی باشد به ریاضیات شبیه است. این ادعا که یافته‌هایش به‌طور کلی سلیقه‌ای و جانب‌دارانه است نه فقط مغرضانه، بلکه ریاکارانه است.
@LiberalScientists
تاریخ‌نگاران جویس اپلبی، لین هانت و مارگارت جیکوب (بازگویی حقیقت درباره تاریخ، ۱۹۹۴) از ایزاک نیوتون انتقاد می‌کنند: گفته می‌شود او موضع فلسفی دکارت را انکار کرده است، چرا که ممکن است عقاید سنتی را به چالش بکشد و به هرج و مرج و بی خدایی بیانجامد. چنین انتقادهایی تنها به این علت است که دانشمندان هم انسانند. اینکه نیوتن با جریان‌های فکری زمان خود چگونه روبرو شده است، موضوع مورد علاقه‌ی تاریخ‌نگاران است. اما این موضوع وزنه‌ی چندانی در اثبات درستی گزاره‌ی پیشنهادی او ندارد. برای آنکه درستی حرفشان را بپذیرند، باید ناباوران و خداپرستان را به یک اندازه متقاعد کنند. این همان چیزیست که روی داده است.
@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
@LiberalScientists
2️⃣
اپلبی و همکارانش ادعا می‌کنند که «هنگامی که داروین نظریه فرگشت خود را پایه‌گذاری کرد، ملحد و مادی گرا بود، و گمانه‌زنی می کند که فرگشت فراورده‌ی گرایش به بی‌خدایی است. به شکل ناامیدکننده‌ای رابطه‌ی سببی را اشتباه تفسیر می‌کنند. هنگامی که داروین بخت سفر با کشتی بیگل را یافت، در حال تبدیل شدن به نماینده‌ی کلیسای انگلستان بود. باورهای مذهبی او، همانطور که او خودش توصیف می‌کرد، در آن زمان بسیار عادی بود. او هر مقاله‌ی بنیادگرایانه را کاملا قابل باور می‌دانست. به علت رویارویی با طبیعت، از راه آشنایی با علم تجربی، اندک اندک این ایده در ذهنش جای گرفت که دست کم بخشی از باورهای دینی‌اش نادرستند. به همین سبب دیدگاه‌های دینی خود را تغییر داد.
@LiberalScientists
اپلبی و همکارانش از توصیف داروین درباره «پایبندی ناچیز درنده‌خویان به اخلاق . . . توان ناکافی در استدلال . . . ناتوانی در مهار خویشتن» به وحشت می‌افتند و می‌گویند: «اکنون بسیاری از مردم از نژادپرستی او بهت‌زده می‌شوند». اما در نظریه‌ی داروین اثری از نژادپرستی وجود ندارد، تا آنجا که می‌توانم بگویم. او از تنگدستی و رنج ساکنان تیرا دل فویگو* سخن می‌گوید، که در خشک‌ترین و یخ‌زده‌ترین مناطق جنوبی آرژانتین زندگی می‌کنند. از بانویی امریکایی از نژاد آفریقایی می‌گوید که ترجیح داد به زندگی خود پایان دهد تا آنکه برده باشد.
@LiberalScientists
او خاطر نشان کرد که این تنها تعصب است که اجازه نمی‌دهد سرسختی او را به همان جلوه‌ی قهرمانانه ببینیم، که عمل افتخار آمیز بانویی خانه‌دار عضو یک خانواده اشرافی رومی را می‌بینیم. او برای نشان دادن مخالفتش با رفتار نژادپرستانه‌ی کاپیتان فیتزروی می‌خواست خودش را از کشتی بیگل به دریا بیاندازد. داروین در این مورد یک سر و گردن از هم عصرانش جلوتر بود.
@LiberalScientists
اما باز هم این پرسش به ذهن می‌آید، حتی اگر چنین نبود، چه تاثیری در درست بودن یا نادرست بودن نظریه‌ی انتخاب طبیعی داشت؟ توماس جفرسون و جورج واشنگتن صاحب برده بودند؛ آلبرت انیشتین و مهندس گاندی شوهران و پدران خوبی نبودند. این فهرست همچنان ادامه می‌یابد. همه‌ی ما کاستی‌های خودمان را داریم و محدود به زمانه‌ی خود هستیم. آیا عادلانه است که با استانداردهای نامعلوم آینده در موردمان قضاوت شود؟ بی‌تردید برخی از هنجارهای دوران کنونی ما، از دید نسل‌های آینده، نامتمدنانه و بدوی به نظر خواهند رسید- برای نمونه شاید پافشاری بر اینکه کودکان و حتی نوزادان باید در تنهایی بخوابند نه در کنار والدین شان، یا هیجان‌های شورانگیز میهن‌پرستی به عنوان وسیله‌ای برای به دست آوردن تایید مردم و رسیدن به پست‌های سیاسی مهم؛ یا تشویق رشوه و تباهی به عنوان راهی برای گذران زندگی؛ یا نگهداری جانوران خانگی؛ یا خوردن جانوران و نگهداری شامپانزه‌ها در قفس؛ یا جرم دانستن استفاده از داروهای شادی‌آور توسط بزرگسالان؛ یا اینکه فرزندانمان را بی مسئولیت و ناآگاه بار بیاوریم.
@LiberalScientists

🐒🐁🧠میمون ها و موش ها و اینکه چرا عشق رنگ می بازد.

▪️از برخی جهات مطالعه موش ها نسبت به انسان ها آسان تر است. دانشمندان می توانند بدون نگرانی بابت مسایل اخلاق پزشکی درباره موش ها تحقیق کنند. آنها برای بررسی این نکته که آیا غذا نیز می تواند مانند دارو سبب تحریک ترشح دوپامین شود یا نه، برای تحریک نورونهای ترشح کننده دوپامین الکترودهایی را در مغز موش ها جاسازی کردند. موش ها را در قفس هایی مجهز به کانال هایی برای پرتاب گلوله های غذا جای دادند. با پرتاب اولین گلوله مواد غذایی دیدند که سیستم دوپامین مغز موش های فعال شد. پس نتیجه مثبت بود! یعنی پاداش های طبیعی نیز می توانستند مانند کوکائین و داروهای اعتیاد آور مشابه آن فعالیت دوپامین را تحریک کنند.

◾️در مرحله بعد آزمایش را مختصری تغییر دادند. آنها روزهای متوالی حین انداختن گلوله مواد غذایی به درون قفس به بررسی و پایش موشها پرداختند، موش ها مثل سابق غذاها را می خوردند و پیدا بود که لذت می برند. اما فعالیت سیستم دوپامین آنها متوقف شده بود.
چرا با وجودی که تحریک ادامه داشت سیستم
دوپامین آنها دیگر فعال نبود؟ پاسخ با مطالعه ای با شرکت میمون و چراغ معلوم شد.

◼️ولفرام شولتز یکی از محققان پیشرو در عرصه تحقیق پیرامون دوپامین است.، او
زمانی که استاد فيزیولوژی اعصاب دانشگاه فرایبورگ سويس بود به مطالعه نقش دوپامین در زمینه یادگیری علاقه یافت و الکترودهای کوچکی در بخشی از میمون ماکاک که محل تجمع سلول های ترشح کننده دوپامین بود، جاسازی کرد. سپس میمون ها را در دستگاهی دارای دو چراغ و دو جعبه قرار داد. هر از گاهی یکی چراغ ها روشن می شد. روشن شدن یکی از چراغ ها به این معنی بود که در جعبه سمت راست غذا وجود دارد. روشن شدن چراغ دیگر نشان می داد در جعبه سمت چپ غذا وجود دارد
مدتی طول کشید تا میمون ها به این نکته پی بردند.در ابتدا آن ها در جعبه ها را بطور تصادفی باز می کردند و در نیمی از موارد غذا را می یافتند و وقتی موفق می شدند سلول های دوپانینی مغزشان مثل موش ها فعال می شد.
کمی بعد میمون ها به مفهوم سیگنال ها پی بردند و با هربار روشن شدن چراغ جعبه محتوای غذا را بلافاصله پیدا می کردند. به این ترتیب زمان فعال شدن سلول های دوپانینی از لحظه کشف غذا به لحظه روشن شدن چراغ تغییر یافت، چرا؟

⬛️روشن شدن چراغ ابتدا اهمیتی نداشت. اما وقتی میمون ها فهمیدند که روشن شدن چراغ به معنی رسیدن به غذاست «تعجب» آن ها از زمان دریافت غذا به لحظه ای منتقل شد که چراغ روشن می شد. اینجا بود که معلوم شد فعالیت دوپامین فقط شاخص لذت نیست بلکه فعالیت دوپامین نوعی واکنش در برابر پیشامدهای شگفتی زا و رویدادهای محتمل و پیش بینی هاست.

🔳انسان ها نیز در برابر وقایعی که با بروز تعجب و شگفتی همراهند دچار افزایش ترشح دوپامین می شوند .
مثلا دریافت پیامی از جانب کسی که دوسش دارند با دیدن نشانه دریافت پیام روی گوشی از خود می پرسند؛( محتوی پیام چیست؟) یا رسیدن نامه ای الکترونیک از جانب دوستی که سال هست او را نادیده اند. (از خرد می پرسند مگر اتفاقی افتاده؟) یا اگر در پی ایجاد رابطه عاطفی باشند ملاقات با فردی جذاب کنار میزی چوبی در کافه ای قدیمی به خود می گویند. (بگذار ببینم چه می شود!). اما وقتی این رویدادها تکرار می شوند و دیگر تازگی ندارند نمی توانند موجب افزایش ترشح دوپامین شوند و دیگر یک پیام دلخواه با نامهای طولانی با میزی جذاب تر نمی تواند آن حجم قبلی ترشح دوپامین را ایجاد کند.

▫️این ایده ساده می تواند پاسخ علمی مناسبی برای آن سوال قدیمی باشد: چرا عشق با گذشت زمان رنگ می بازد و سستی می گیرد؟
مغز انسان طوری طراحی شده که شیفته امور غیر منتظره و چشم به راه امور آینده باشد. آینده ای که آبستن رویدادهای هیجان انگیز بسیار است. اما وقتی همه چیز عادی و روزمره شود و هیجان عاری باشد، مغز به مسایل جدیدتر گرایش می یابد.

#برشی_از_فصل_اول
#دوپامین_ملکولی_با_خواص_شگفت_انگیز🐝
#دانیل_ز_لیبرمن
#مایکل_ای_لانگ
#دکتر_محمد_اسماعیل_فلزی

@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
1️⃣
در سال ۱۹۶۷، دانشمندان بریتانیایی سرچشمه‌ی رادیویی قدرتمند‌تر و نزدیک‌تری را شناسایی کردند که با دقت خیره‌کننده‌ای روشن و خاموش می‌شد و دوره‌ی تناوبش تا ده‌رقم اعشار و حتی بیش‌تر، مقدار ثابتی بود. این سرچشمه چه بود؟ اولین حدس این بود که پیامی برای ما است یا ممکن است یک جهت‌یاب میان‌ستاره‌ای و یا زمان‌سنجی غول‌پیکر برای فضاپیماهایی باشد که در فضای میان ستارگان رفت‌و‌آمد می‌کنند. آن‌ها حتی در میان خودشان در دانشگاه کمبریج از عنوان کنایه‌آمیز ال. جی‌. ام- *۱ استفاده کردند -ال. جی. ام کوتاه‌شده‌ی عبارتی به معنای «مردان کوچک سبز رنگ» است.
@LiberalScientists
با این‌وجود، آن‌ها عاقل‌تر از همکارانشان در شوروی بودند. آن‌ها کنفرانس مطبوعاتی ترتیب ندادند. اندکی بعد آشکار شد آنچه که آن‌ها مشاهده کرده‌اند امروزه تپ‌اختر* نامیده می‌شود، در واقع اولین تپ‌اختری که کشف شده‌بود. خب تپ‌اختر چیست؟ تپ‌اختر آخرین مرحله‌ی زندگی ستاره‌ای پرجرم است، ستاره‌ای که ابعاد آن تا اندازه‌ی ابعاد یک شهر کاهش می‌یابد، تا جایی که دیگر ستاره‌ای باقی نمی‌ماند، نه به علت فشار گاز، نه در اثر تبهگنی الکترون‌ها بلکه به علت نیروی هسته‌ای. در واقع به مانند هسته‌ی اتمی می‌ماند که اندازه‌ی آن در حدود یک مایل و یا بیش‌تر است. از دیدگاه من این موجود دست‌کم به اندازه‌ی یک فانوس دریایی اما از نوع کهکشانی آن، شگفت می‌نماید. در حقیقت پاسخ به این پرسش که تپ‌اختر چیست باید بسیار شگفت باشد. اما نوعی تمدن فرازمینی نیست. چیز دیگریست: چیز دیگری که ذهن و چشم‌هایمان را باز می‌کند و نشان می‌دهد وجود چیزهای دور از حدس و گمان امکان‌پذیر است. آنتونی هویش* جایزه‌ی نوبل فیزیک را برای کشف تپ‌اخترها دریافت کرد.
@LiberalScientists
پروژه‌ی آزمایشی اوزما* (اولین جست‌وجوی رادیویی برای موجودات هوشمند فرازمینی)، جامعه‌ی نجوم دانشگاه هاروارد، برنامه‌ی متا* (جست‌وجوی چندلایه‌ای هوش فرازمینی)، برنامه‌ی جست‌وجوی دانشگاه دولتی اوهایو، پروژه‌ی سرندیپ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و بسیاری گروه‌های دیگر همگی سیگنال‌های غیرعادی از فضا کشف کردند که هیجان زیادی به بار آورد و قلب‌هایی را به تپیدن واداشت. برای مدتی محدود گمان کردیم که واقعا سیگنال‌هایی از هوش فرازمینی ورای سامانه‌ی خورشیدی دریافت کرده‌ایم. در حقیقت حتی کوچک‌ترین ایده‌ای هم در توضیح وجود آن‌ها نداشتیم زیرا این سیگنال‌ها دیگر تکرار نشدند. تنها لحظاتی بعد، یا شاید هم روز بعد و یا سال‌ها بعد همان تلسکوپ را به همان نقطه در آسمان با همان فرکانس، همان پهنای باند، همان پولاریزیشن و دیگر ویژگی‌های مشابه تنظیم کردند اما دیگر چیزی دریافت نشد. نمی‌توانید نتیجه‌گیری کنید چه رسد به آنکه اعلام کنید از طرف بیگانگان است. ممکن‌است موج الکترومغناطیسی ایجاد‌شده از افت‌و‌خیز آماری باشد، یا کاستی‌های یک آشکارساز باشد، یا یک فضاپیمای (زمینی)، یا یک هواپیمای نظامی که در حال پرواز باشد که از کانال‌هایی که قرار بوده است برای جست‌وجوی رادیوتلسکوپ‌ها خالی بماند، استفاده کرده است. ممکن است سرچشمه‌ی سیگنال، کلید باز و بسته کردن گاراژ باشد که در آن سوی خیابان روشن است، یا آنکه ایستگاهی رادیویی صدها کیلومتر دورتر باشد. احتمالات بسیاری وجود دارد. شما باید همه‌ی گزینه‌ها را بنا بر روش قاعده‌مندی بررسی کنید، و ببینید کدام یک در حقیقت می‌تواند از لیست احتمالات حذف شود. نمی‌توانید با اطمینان اعلام کنید منسوب به بیگانگان فضایی است وقتی تنها مدرک پیش رویتان سیگنال مبهمی است که تکرار هم نمی‌شود.
@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
2️⃣
و اگر این سیگنال تکرار شود، آیا می‌توانید آن را رسانه‌ای کنید و به‌طور رسمی به مردم اعلام کنید؟ خیر، نمی‌توانید. ممکن‌ است کسی شما را دست انداخته‌باشد. ممکن است چیزی مربوط به سیستم آشکارسازتان باشد و شما به اندازه‌ی کافی باهوش نبوده‌اید که آن را تشخیص دهید. ممکن‌ است سرچشمه اخترفیزیکی ناشناسی داشته‌باشد. به‌جای آن بهتر است با دانشمندان در رصدخانه‌های دیگری تماس بگیرید و به آن‌ها بگویید در این نقطه‌ی ویژه از آسمان، هنگامی که فرکانس و بیس‌باند و دیگر مشخصات را روی اندازه‌های معینی تنظیم کنید، چنان‌که به‌نظر می‌رسد می‌توانید چیز جالبی دریافت کنید. از آن‌ها بخواهید اگر ممکن است بررسی کنند که آیا این قابل تایید است؟ تنها در صورتی‌که چندین شاهد مستقل -که همگی از طبیعتِ پیچیده‌ی اشتباه‌پذیرِ شاهدان به اندازه‌ی کافی آگاه باشند- همان داده‌ها را از همان نقطه‌ی ویژه در آسمان دریافت کنند، می‌توانید این فرض را که پیامی از موجودات فضایی به دستتان رسیده‌است، جدی بگیرید.
@LiberalScientists
در این موارد، نوعی نظم و ترتیب مشخص نیاز است. هرگاه چیزی را بیابیم که نخست برایمان قابل فهم نباشد، نمی‌توانیم برویم و فریاد بزنیم «مردان کوچک سبزرنگ» یافته‌ایم، چراکه اگر آشکار شود حقیقت چیز دیگریست، جلوه‌ی بسیار احمقانه‌ای از ما خواهد ساخت -درست مثل آنچه کیهان‌شناسان شوروری در مورد سی. تی. اِی- ۱۰۲ انجام دادند. هنگامی که گمانه‌های بسیاری وجود داشته‌باشد نیاز است که احتیاط بیش‌تری به خرج دهیم. هیچ‌چیز ما را مجبور نمی‌کند که پیش از دسترسی به شواهد بیش‌تر، باورمان را شکل دهیم.
@LiberalScientists
بارها از من پرسیده‌اند:«آیا به وجود هوش فرازمینی باور دارید؟ من استدلال رایجی را ارایه می‌دهم -جاهای بسیاری خارج از زمین وجود دارد، مولکول‌های لازم برای زندگی در همه جا حضور دارند، من واژه‌ی میلیارد و مانند آن را به کار می‌برم. سپس می‌گویم برای من شگفتی‌آفرین خواهدبود اگر موجودات هوشمند فرازمینی وجود نداشته‌باشند، اما همچنان گواه محکمی در تایید آن وجود ندارد.
در بسیاری موارد پرسش بعدی از من اینست که خودتان واقعا چه فکر می‌کنید؟
من هم می‌گویم: پاسخ من همان است که بیان کردم.
بله متوجه‌ام، اما احساس درونی شما چیست؟
اما من با قلبم نمی‌اندیشم. اگر من به‌طور جدی می‌خواهم سازوکار جهان هستی را بدانم اندیشیدن با هر چیزی غیر از مغزم، هر اندازه هم وسوسه‌انگیز باشد، مرا به بیراهه می‌برد. به راستی می‌گویم، ایرادی ندارد قضاوت را به تاخیر بیندازیم تا آن‌که شواهد کافی برای قضاوت در دسترس قرار بگیرد.
@LiberalScientists
خرسند می‌شدم اگر طرفداران بشقاب‌پرنده‌ها و فرضیه‌ی آدم‌ربایی بیگانگان درست می‌گفتند و شواهد واقعی زندگی فرازمینی همین دم در دسترس بود تا آن‌ها را بررسی کنیم. اما آن‌ها از ما نمی‌خواهند که آن را براساس ایمان قلبی بپذیریم. آن‌ها از ما می‌خواهند محکم بودن شواهدشان را بپذیریم و باور کنیم. البته این وظیفه‌ی ماست که شواهد مورد ادعای آن‌ها را موشکافانه بررسی کنیم دست‌ِکم به همان اندازه که کیهان‌شناسان سیگنال‌های رادیویی دریافت‌شده را با دقت بررسی می‌کنند.
@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
3️⃣
ادعایی که به صورت حکایت ارایه می‌شود -مهم نیست که چه اندازه صادقانه بیان شود، یا احساساتمان را برانگیزد، یا شهروندانی گواهی دهند که سرمشق زندگی‌شان بوده‌است- نقش پررنگی در بررسی این پرسش مهم ندارد. همانند موارد یوفو که پیش از این به آن اشاره کردیم، آنچه روایت می‌شود از خطاهای شناخته‌شده مستثنی نیست. نمی‌توان این را به منزله‌ی انتقادی شخصی از کسانی که می‌گویند ربوده شده‌اند یا کسانی که آن‌ها را درمان می‌کنند در نظر گرفت. تلاشی برای نکوهش و یا خوار کردن ارائه دهندگان این شواهد نیست.*
---------
*نمی‌توان به سادگی آن‌ها را شواهد بنامیم، زیرا فهمیدن اینکه شاهد چیزی بوده‌اند (یا دست کم، چیزی خارج از ذهنشان) یا خیر موضوع اصلی مورد پرسش است. نباید آن را چشم‌پوشی گستاخانه از شهادتی تاثیرگذار بدانیم. آن را باید پاسخی ناخواسته به اشتباه‌پذیر بودن انسان دانست.
---------
@LiberalScientists
اگر هر نیروی خارق‌العاده‌ای به موجودات فضایی نسبت داده شود -به این دلیل که فناوری آن‌ها بسیار پیشرفته است- آنگاه می‌توانیم هر گونه دشواری، ناسازگاری یا هر چیز غیر معقولی را توضیح دهیم. به عنوان مثال، یک یوفو شناس آکادمیک می‌گوید ربوده‌شدگان و رباینده‌ها در طول مدت ربوده شدن نامریی می‌شوند (البته نه از دید یکدیگر) ؛و به همین علت همسایگان متوجه [فرآیند ربوده شدن] نمی‌شوند. چنین فرضیه‌هایی می‌تواند هر چیزی را توضیح دهد و بنابراین در حقیقت هیچ‌چیز را توضیح نمی‌دهد.
@LiberalScientists
روند بازجویی در اداره‌های پلیس امریکا نه بر اساس حکایت‌ها و روایت‌ها بلکه بر شواهد متمرکز است. محاکمه ساحره‌ها در اروپای قرون وسطی به ما یادآوری می‌کند، افراد مظنون ممکن است در طول بازجویی مورد تهدید قرار بگیرند؛ ممکن است به جنایاتی که مرتکب نشده‌اند اعتراف کنند؛ شاهدان عینی ممکن است اشتباه کنند. این موضوع پایه‌ی اصلی بسیاری از داستان‌های جنایی است. اما شواهد واقعی که ساختگی نباشند -خاکستر مواد سوخته، اثر انگشت، نمونه‌های دی ان ای، رد پاها، موهای زیر ناخن‌های قربانی در حال جست‌و‌خیز - اهمیت بسیار دارند. محققان اداره‌های آگاهی روشی بسیار مشابه به روش علمی و همان استدلال‌ها را به‌کار می‌بندند. بنابراین در موارد مربوط به یوفوها و بیگانگان رباینده، منصفانه است اگر بپرسیم: شواهد چیست؟ شواهد فیزیکی که به نتیجه‌گیری‌های متفاوت رهنمون نکنند؛ داده‌هایی که هیات‌منصفه‌ی بی‌طرف را متقاعد کند.
@LiberalScientists
برخی از علاقه‌مندان به یوفوها استدلال می‌کنند هزاران مورد می‌توان یافت که یوفوها به زمین نشسته و زمین را در نقطه‌ی فرود «دچار آشفتگی» کرده‌اند، آیا این گواه کافی نیست؟ خیر کافی نیست چرا که راه‌های گوناگونی علاوه بر فرود یوفوهای فرازمینی وجود دارد که می‌توان این آشفتگی‌ها را ایجاد کرد -به عنوان نمونه انسانی بیل در دست، یک راه ساده است که به ذهن می‌آید. یکی از یوفو شناسان مرا به دلیل نادیده گرفتن ۴۴۰۰ ردپای فیزیکی که از ۶۵ کشور جمع‌آوری شده‌است سرزنش می‌کند. اما تا جایی که می‌دانم، حتی یکی از این موارد در یک مجله علمی فیزیک، شیمی، متالوژی، مهندسی خاک که مقاله‌ها مورد بازبینی قرار می‌گیرند چاپ نشده است که نتایج آن نشان دهد این «ردپاها» ممکن نیست توسط انسان ایجاد شده باشند. در مقایسه با حلقه‌های کشتزار، می‌توان گفت این نیز حقه‌ای آشکار است.
@LiberalScientists
به‌همین‌ترتیب، نه تنها عکس‌ها را می‌توان به راحتی جعل کرد، بلکه تعداد زیادی از عکس‌های منسوب به یوفوها بی‌تردید، ساختگی بوده‌اند. برخی علاقه‌مندان به یوفوها شب‌های پی‌در‌پی به مناطق گوناگون می‌روند و آسمان را برای یافتن لکه‌های نور جست‌وجو می‌کنند. هر بار که یکی از آن‌ها را ببینند چراغ‌قوه‌هایشان را روشن می‌کنند. ادعا می‌کنند نوری در پاسخ به آنچه می‌تابند دریافت می‌کنند. بله شاید راست بگویند. اما هواپیماهایی که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند می‌توانند منبع نور باشند و بعنوان نمونه خلبان اگر در زاویه‌ی مناسب باشد می‌تواند در پاسخ، نور چراغش را خاموش و روشن کند. هیچ یک از این‌ها را نمی‌توان یک گواه ناب به‌شمار آورد.
@LiberalScientists

دانش نیازموده که گواهی در تایید آن نباشد، حقیقت را بسنده نیست.
براتراند راسل
رازباوری و منطق (۱۹۲۹)
Insight, untested and unsupported, is an insufficient guarantee of truth.
Bertrand Russell,
Mysticism and Logic (1929)

@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
1️⃣
@LiberalScientists
در سال ۱۸۵۸، گزارشی از رویارویی با روح مریم مقدس در لوردس فرانسه مورد توجه قرار گرفت؛ مادر خدا باور به بارداری معصومانه اش را تایید کرد همچنان که چهار سال پیش از آن پاپ پیوس نهم اعلام کرده بود. از آن موقع تاکنون چیزی نزدیک به صد‌میلیون‌نفر به لوردس آمدند به امید آنکه شفا یابند، بیماری بسیاری از آنان با داروهای شناخته‌شده درمان نشده بود. کلیسای کاتولیک رم ادعاهای معجزه‌آمیز بسیاری از آنها را معتبر ندانست، و فقط شصت و پنج مورد آنها را در طول یک قرن و نیم پذیرفت (تومور ها، سل، آماس چشم، زرد زخم، برونشیت، فلج و بیماری‌های دیگر اما نه بیماری‌هایی همچون بازیابی توان اعضای بدن یا شکستگی ستون فقرات). در شصت و پنج مورد زن‌ها ده برابر بیشتر از مردان شفا یافته بودند. احتمال شفا یافتن معجزه آمیز در لوردس چیزی نزدیک به یک در میلیون است؛ به همان سختی که ممکن است پس از رفتن به لوردس بهبود یابید ممکن است در بخت‌آزمایی برنده شوید، یا آنکه در سقوط یک هواپیما که به طور تصادفی از مجموعه برنامه پروازها انتخاب شده است، جانتان را از دست دهید -از جمله آنهایی که به لوردس می‌روند.
@LiberalScientists
نرخ بهبودی خود به خودی تمام انواع سرطان چیزی نزدیک به یک در هر صدهزار مورد برآورد شده است. اگر بیشتر از پنج درصد از آنهایی که به لوردس می‌آیند برای درمان سرطان می‌آیند، باید آماری نزدیک به پانصد درمان معجزه آمیز فقط برای سرطان داشته باشیم. چون فقط سه‌مورد از شصت و پنج مورد که کلیسا آن را تایید کرده است مربوط به سرطان بوده اند، به نظر می‌رسد نرخ بهبودی خودبه‌خودی سرطان در لوردس کمتر از آنست که بیمار در خانه‌ی خود بماند. البته آشکار است که اگر یکی از ان شصت و پنج مورد باشید، بسیار دشوار می‌توان شما را متقاعد کرد که سفر به لوردس علت بهبودی بیماری نبوده است. چیزی مشابه آن به نظر می‌رسد برای هر شفادهنده‌ی روحانی هم درست باشد.
@LiberalScientists
پزشک اهل مینسوتا، ویلیام نولن پس از آنکه چیزهای بسیاری از بیمارانش در باره‌ی شفای روحانی شنید، یک سال و نیم تلاش کرد تا موارد بسیار برجسته را جستجو کند و بیابد. آیا شواهد درمانی محکمی در دسترس است که نشان دهد بیماری واقعا پیش از «درمان» وجود داشته است؟ اگر چنین است، آیا واقعا نشانه‌های بیماری پس از درمان از بین رفته اند، یا آنکه فقط از خود بیمار و یا درمانگر شنیده‌ایم که بهبود یافته‌اند؟ او موارد بسیاری از فریبکاری را آشکار ساخت، از جمله نخستین افشاگری در امریکا با نام «جراحی ذهنی». اما او حتی یک مورد درمان جدی ارگانیک را (بیماریهایی که به وضعیت ذهنی بیمار ربط نداشته باشد) نیافت. هیچ موردی وجود نداشت که مثلا بافت غیر عادی یا ورم روماتیسمی از بین برود، چه برسد به سرطان یا بیماریهای قلبی و عروقی. نولن می‌گوید: وقتی طحال یک کودک پاره شود، کافیست یک عمل جراحی ساده انجام دهید و کودک به سرعت بهبود می‌یابد. اما کودک را نزد یک شفادهنده‌ی روحانی ببرید خواهید دید که کمتر از یک روز می‌میرد. دکتر نولن به این نتیجه می‌رسد:
وقتی شفادهنده‌ی روحانی بیماری ارگانیک را درمان می‌کند، مسئول دردورنج ناگفته‌ی بیمار است… درمانگر تبدیل به قاتل می‌شود.
@LiberalScientists
حتی کتاب جدیدی که اثربخشی دعا در درمان بیماری‌ها را رواج می‌دهد (لری دوزی، واژه‌های شفابخش) از آسان درمان شدن برخی بیماریها نسبت با دیگر بیماریها اظهار ناراحتی می‌کند. اگر دعا ثمربخش است، چرا خداوند نمی‌تواند سرطان را معالجه کند یا اعضای از دست رفته‌ی بدن را بازگرداند؟ چرا این همه رنج وجود دارد که خدا به سادگی می‌تواند برچیند؟ اصلا چرا باید از خدا شفا بخواهیم؟ آیا او نمی‌داند چه نوع شفایی لازم است تا آن را عملی کند؟ دوزی همچنین با نقل قولی از استنلی کریپنر دکتر داروساز آغاز می‌کند (که به عنوان «صاحب‌نظرترین محقق انواع روش‌های شفابخشی غیر ارتدوکس در سراسر جهان شناخته می‌شود»):
داده‌های تحقیقاتی بر روی شفای بر اساس دعا امیدوارکننده است، اما آنچنان پراکنده‌اند که ما را از نتیجه‌گیری واضح و مشخص باز می‌دارد.
@LiberalScientists

برشی از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
2️⃣
@LiberalScientists
همانطور که تجربه‌ی کابزا دی واکا نشان می‌دهد، مغز می‌تواند برخی بیماری‌ها را به وجود بیاورد حتی بیماری‌های کشنده. وقتی بیماران ناآگاه را بفریبیم که باور کنند برگ نوعی گیاه سمی یا درخت بلوط سمی را لمس کرده‌اند، التهاب، قرمزی و ورم ناجوری در پوستشان آشکار می‌شود. آنچه ممکن است شفای روحانی به طور ویژه در درمان آن کارامد باشد بیماریهایی ساخته‌ی ذهن است: برخی کمردرد‌ها و زانو دردها، سردرد، لکنت زبان، زخم معده، استرس، تب یونجه، آسم، فلج بر اثر تشنج، نابینایی و علایم بارداری (همراه با توقف عادت ماهانه و برامدگی شکم). بیمار‌هایی وجود دارند که حالت ذهن ممکن است نقش مهمی در بروز علایم آن بازی کند.
@LiberalScientists
بسیاری از درمان‌های قرون وسطایی که با مشاهده‌ی روح مریم مقدس همراه بودند، آنی روی می‌دادند، عمر کوتاهی داشتند و تمام بدن بصورت موقت فلج می‌شد که نشان می‌دهد احتمالا سرچشمه‌ی روانی داشته اند. باور فراگیر این بود که فقط باورمندان حقیقی شفا می‌یابند. چندان دور از انتظار نیست که تاثیر حالتی از ذهن که ایمان نامیده می‌شود بتواند علایمی را از بین ببرد که دست کم بخشی از آن توسط حالت دیگری از ذهن ایجاد شده باشد.
@LiberalScientists
اما چیزهای بیشتری هم وجود دارد: جشن ماه شب چهاردهم روزی مقدس برای جوامع سنتی چینی در امریکاست. آشکار شده‌است در هفته‌ای که به روز جشن منتهی می‌شود، نرخ مرگ و میر در این جوامع نزدیک به ۳۵ درصد کاهش می‌یابد. در هفته‌ی بعد از آن ناگهان نرخ مرگ و میر ۳۵ درصد افزایش می‌یابد. در گروه کنترل که افراد آن از این جوامع چینی نباشند چنین پدیده‌ای بروز نمی‌کند. شاید با خود بیاندیشید که خودکشی عامل آن است، اما تنها مرگ طبیعی را در نظر گرفته‌ایم. ممکن است فکر کنید استرس یا پرخوری عامل ان است، اما این نمی‌تواند افت نرخ مرگ و میر را پیش از مراسم شب چهاردهم توضیح دهد. بیشترین عامل مرگ و میر مربوط به بیماری‌های قلبی و عروقی است، که بر اثر افزایش استرس رخ می‌دهد. سرطان تاثیر کمتری در این پدیده دارد. در یک مطالعه‌ی موشکافانه، آشکار شده است که افت و خیز در نرخ مرگ و میر به طور ویژه در میان زنان ۷۵ ساله یا بیشتر رخ می‌دهد. مسیول برگزاری جشن عموما سالخورده‌ترین زنان خانه‌دارند. آنها توانستند مرگشان را یک یا دو هفته به تاخیر بیاندازند تا بتوانند مسیولیت خود را در تشریفات جشن به انجام برسانند. پدیده‌ی مشابه‌ای در میان مردان یهودی در هفته‌ای که عید فصح در آن قرار دارد -جشنی که مردان سالخورده نقش تعیین کننده‌ای دارند- و همچنین در سراسر جهان در جشن روز تولد، فارغ التحصیلی و چیزهای مشابه آن، بروز می‌کند.
@LiberalScientists
در یک مطالعه‌ی بحث برانگیز، روانپزشکی از دانشگاه استنفورد ۸۶ زن مبتلا به سرطان سینه را به دو گروه تقسیم کردند -یکی آنهایی که حاضر بودند با ترسشان از مرگ مقابله کنند و کنترل زندگی شان را در دست بگیرند، و گروه دیگری که از پشتیبانی ویژه‌ی روانپزشک برخوردار نبودند. برخلاف انتظار پژوهشگر، نه تنها گروه پشتیبانی شده درد و رنج کمتری را تجربه کردند، بلکه حتی به طور میانگین هجده ماه بیشتر زنده ماندند.
@LiberalScientists
رهبر گروه مطالعه دانشگاه استنفورد، دیوید اشپیگل، حدس می‌زند علت آن کورتیزول یا دیگر هورمونهای استرس زا باشند، که به سیستم ایمنی بدن آسیب می‌رساند. افراد دچار افسردگی شدید، دانشجویان در دوره امتحانات، و افرادی که عزادارند همگی دچار کاهش سلولهای سفید خونی می‌شوند. پشتیبانی موثر عاطفی ممکن است اثر چندانی بر نوع پیشرفته‌ی سرطان نداشته باشد، اما ممکن است بخت تاثیر آلودگی‌های جانبی را در شخصی که بیماری یا روش‌های درمانی از قبل او را ضعیف کرده است، کاهش دهند.

پیوند کنجکاوی و شک‌گرایی
بخش نخست 1️⃣

برگرفته از کتاب جهان در تسخیر اهریمن
نوشته‌ی کارل سیگن
ترجمه‌ی رضا شعبانی
@LiberalScientists

در روند گزینش هیئت منصفه، نیاز است قاضی اطمینان یابد رای هیئت منصفه بر پایه‌ی شواهد است. تلاش دلاورانه‌ای نیاز است تا سوگیری‌ها را دور بریزد. این نشان‌دهنده‌ی آگاهی از کاستی‌های انسان است. آیا کسی که قرار است عضو هیئت منصفه شود بازپرس بخش قضایی، یا دادخواه و یا وکیل مدافع را از پیش می‌شناسد؟ قاضی یا بقیه‌ی اعضای هیئت منصفه را چطور؟ آیا در مورد این موضوع، نه از روی حقایق ارایه شده در محکمه بلکه از روی اطلاع‌رسانیِ همگانی پیش از تشکیل دادگاه، دیدگاهش را شکل داده‌است؟ آیا او شواهد دریافت شده از افسر پلیس را از شواهد ارائه‌شده از زبان شاهدان مدافع محکم‌تر و یا سست‌تر می‌داند؟ آیا او بر ضد تبار مدافع سوگیری دارد آیا کسی که می‌خواهد عضو هیئت منصفه شود در محله‌ای جرم‌خیز زندگی می‌کند و این ممکن است بر قضاوت وی تاثیر بگذارد؟ آیا در مورد موضوعی علمی که شاهدان می‌خواهند شهادت بدهند پیش‌آگاهیِ علمی دارد؟ (معمولا این شواهد در مقابل نظرات او است) آیا کسی از نزدیکان یا اعضای خانواده‌اش کارمند رسمی نهادهای اجرای قانونند؟ آیا خود او هرگز با پلیس درگیری یا برخوردی داشته‌است که ممکن است بر قضاوتش تاثیری داشته باشد؟ آیا دوستان نزدیک او یا خویشاوندانش هرگز برای جرم مشابه‌ای دستگیر شده‌اند؟
@LiberalScientists
نظام حقوقی امریکا دامنه‌ی گسترده‌ای از عوامل، پیش‌زمینه‌ها، پیش‌داوری‌ها و تجربه‌ها را شناسایی می‌کند که ممکن است حتی بدون آنکه به آن آگاه باشیم بر قضاوت ما تاثیر بگذارد یا به سوگیری بینجامد. مسیری طولانی و حتی بی‌انتها را باید پیمود تا از سلامت فرایند قضاوتِ آنهایی که باید تصمیم به گناهکار بودن یا بی‌گناهی دیگران در محکمه‌ی دادگاه بگیرند، در مقابل کاستی‌های انسانی نگاهبانی شود. البته در این‌صورت هم گاهی این‌روند با شکست روبرو می‌شود.
@LiberalScientists
چرا ما باید در فرایند پرده‌برداری از رازهای طبیعت به چیزی کمتر قانع شویم، یا هنگامی که می‌خواهیم در مورد مسایل مهم سیاسی، اقتصادی، مذهبی و اخلاقی تصمیم بگیریم؟

اگر قرار باشد علم تجربی را به شیوه خود-سازگار به‌کار بگیریم، برای رسیدن به موهبت‌های چندگانه‌اش ناچاریم بارِ گرانی را به‌دوش کشیم: هر‌اندازه هم ناراحت‌کننده باشد، نیاز است خود و نهادهای فرهنگی‌مان را پایبند به علم بدانیم و هر چیزی را که می‌شنویم، چشم‌بسته و غیر نقادانه نپذیریم؛ تا جایی که می‌توانیم بر خودبینی و باورهای نیازموده‌ی خود چیره‌شویم، تا نگاهمان به خودمان واقع گرایانه‌تر باشد. آیا ما می‌توانیم منصفانه و دلیرانه حرکت سیارات یا ژنتیک باکتریایی را هر گاه جستجویمان ما را رهنمون می‌کند، به‌کار بگیریم اما سرچشمه‌ی ماده و رفتار انسان را خط قرمز بدانیم؟ به دلیل نیروی روشنگری آن همینکه کارایی استدلال علمی را برای خود بچشید آزمندانه می‌خواهید آن را برای هر چیز دیگری به‌کارببندید. با این وجود، در روند بررسی ویژگی‌های درونی خود، ممکن‌است ما را وادار کند پندارهایی که در برابر ترس‌هایمان باعث آرامش می‌شوند، به چالش بکشیم.
@LiberalScientists
در هر یک از این جامعه‌ها دنیایی از اسطوره و استعاره‌ها وجود دارد که مقدس شمرده می شوند و به مسائل روزمره‌ی آنها پیوند خورده‌است. تلاش برای آشتی‌دادن این‌دو صورت می‌گیرد، و هر جا به مرزهای ناسازگاری برسند خط قرمز به شمار می‌آید و آن را نادیده می‌گیرند. ما درون ذهنمان دیوار می‌کشیم. برخی از دانشمندان نیز این کار را انجام می‌دهند، بی هیچ ناملایمتی بین جهان شک‌گرایی علمی و دنیای زودباورانه‌ی باورهای مذهبی جابه‌جا می‌شوند بی‌آنکه ناهماهنگی احساس کنند. آشکار است، هرچه این‌دو جهان کمتر هماهنگ باشند، ناملایمت بیشتری در هماهنگ کردن این دو وجود دارد.
@LiberalScientists