🔹نگاهی انتقادی به جریان روشنفكری معاصر
🍁جلال؛ روشنفکر بی‌دکان
✍️ عظیم محمود آبادی

«دلیر باش در به کار گرفتن فهم خویش! این است شعار روشن‌نگری».
ایمانوئل کانت

🔅شاید کمتر کسی باشد که تردید کند در اینکه روشنفکری ما دست‌کم نسبت به دهه‌های پیش و به ویژه قبل از انقلاب تبدیل به جریانی نحیف و ضعیف شده است. اقبالی که نسبت به سخنرانی‌های شریعتی و کتاب‌های آل‌احمد می‌شد کجا و تیراژ کتاب‌هایی که امروز نام و نشان روشنفکران بر تارک‌شان می‌درخشد کجا؟ حتی در دهه‌های نخستین پس از انقلاب نیز شاهد بروز و ظهور برخی چهره‌های روشنفکری چون دکتر عبدالکریم سروش بودیم که گرچه تاثیرشان در جامعه نسبت به سلف خود کمتر بود، اما در اصل تاثیرگذاری‌شان نمی‌توان تردید و تشکیک کرد.

روشنفکرانی مشهور و محبوب اما بی‌اثر

حال اما با جریانی از روشنفکری مواجه هستیم که چهره‌های آن هر چند به غایت مشهور و حتی محبوب هستند، اما این مشهوریت و محبوبیت فاقد کمترین اثرگذاری جدی در صحنه واقعی جامعه است.واقعیت این است که این نوع از شهرت و محبوبیت که در شماری از چهره‌های امروز جریان روشنفکری می‌بینیم بیشتر از جنس شهرت و محبوبیت سلبریتی‌هاست که حداکثر نقش زینت‌المجالس را ایفا می‌کنند. چهره‌هایی که بیشتر از آنکه به کار «روشن‌نگری» جامعه بیایند، با حضورشان به گرم کردن محافل، مراسم، جشن تولدها، تشییع جنازه‌ها، به صف ایستادن روی سن‌ها برای اهدای جایزه‌ها و… می‌پردازند. البته در خلال این مهمانی‌ها و جشن‌ها و عزاها، سخنرانی‌هایی را هم انجام می‌دهند و به بحث در مورد فلسفه، اخلاق، دین، روان‌شناسی، سیاست و… می‌پردازند.

🔅چرا روشنفکری ما اثرگذاری خود را از دست داده است؟

🔅اما چرا روشنفکری ما به اینجا رسید؟ چه شد که از یک نیروی مهم فکری – اجتماعی تبدیل به عناصری مشهور اما ناکارآمد شد؟ نیروهایی که نه قادر به نقشی تعیین‌کننده در تحولات سیاسی – اجتماعی هستند و نه به لحاظ فکری توانسته‌اند گره‌ای از کار فروبسته جامعه بگشایند؟

🔅این در حالی است که به لحاظ حجم و تنوع موضوعات، احتمالا می‌توانیم روشنفکری امروزمان را بسیار پرکارتر از گذشته بدانیم. در میان این جریان می‌توان چهره‌هایی را یافت که به کمتر حوزه‌ای از حوزه‌های فکری، فلسفی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، ادبی، روان‌شناختی، هنری، زیبایی‌‌شناختی و… ورود نکرده‌اند، اما با این وجود شاهد عقیم بودن جریان روشنفکری دست‌کم در مقایسه با زایش‌های این جریان در دهه‌های گذشته هستیم.

🔅اما اگر بخواهیم جوابی برای این پرسش مهم پیدا کنیم – که چرا روشنفکری امروز ما به جریانی تقریبا بلااثر تبدیل شده است؟- باید آن را در نیرو و توان این جریان برای نقش اصلی‌اش یعنی هدایتگری جامعه یا همان «روشن‌نگری» بجوییم.

🔅نقشی که شاید بتوان گفت دیری است از دست این جریان خارج شده و گویی به جای هدایتگری بیشتر درصدد دنباله‌روی از امواج اجتماعی است...

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/Nir7p
🌾 @Sedanet

🍁فلسفه علیه نسبی‌باوری
👤 #کاوه_بهبهانی | ۷ آذر ۹۸

🔅فلسفه از همان آغاز در جدالی سقراطی با نسبی‌باوری (در قالب سوفیسم) بود. نسبی‌باوری و جزم‌اندیشی هر دو آفت تعقل و ژرف‌اندیشی‌اند. در این نشست از شیوع نسبی‌باوری به ویژه در میان سلبریتی‌های نوظهور و آفت آن برای تفکر سخن رفته است...

صوت کامل👇
✨ → 3danet.ir/R4S5q
🌾 @Sedanet | @Sophia_Kaveh

🍁حدود شرعی حجاب، بازخوانی نظریه‌ی حجاب حداقلی
👥 #امیرحسین_ترکاشوند | #محمدعلی_وطن‌دوست

🔅۱۱ آذرماه ۱۳۹۸، امیرحسین ترکاشوند، نویسنده کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر» و محمدعلی وطن‌دوست ، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد طی مناظره و گفت‌وگوی علمی تحت عنوان «حدود شرعی حجاب؛ بازخوانی نظریه حجاب حداقلی» در دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، به بررسی نظریه حجاب حداقلی پرداختند...

صوت کامل + گزارش متن👇
✨ → 3danet.ir/Uap0Y
🌾 @Sedanet
🌾 @baznegari
🌾 @dinofalsafe

🎥 حسن محدثی: کاهش فواصل خیزش‌های اجتماعی در ایران (13 دی 96)

مشاهده این کلیپ در آپارات
مشاهده این کلیپ در یوتوب
مشاهده این کلیپ در اینستاگرام

فیلم و صوت کامل این مناظره

🌾 @sedanet
🌾 @NewHasanMohaddesi

🍁 نشست «فلسفه، جامعه و صلح»

👤با حضور:
#مصطفی_ملکیان
#صدیقه_وسمقی
#مقصود_فراستخواه

به همت «گروه علمی_تخصصی صلح انجمن جامعه شناسی ایران» | خانه گفتمان شهر (خانه وارطان) | ۱۷ آذر ماه ۱۳۹۸

صوت کامل نشست، صوت جداگانه هر سخنران و پرسش و پاسخ👇
✨ → 3danet.ir/EzsCR
🌾 @Sedanet
🌾 @Mfarasatkhah
🌾 @Mostafamalekian
🌾 @sociologyofpeace

🍁 سلامت معنوی؛ زندگی اصیل
گفت‌وگو با دکتر #عارف_نظری
متخصص روان‌کاوی فرادرون‌فردی (ترنسپرسونال)
مصاحبه کننده: نغمه پروان
منبع: نشریه «اطلاعات حکمت و معرفت» شماره ١۴۵

🔅سلامت معنوی، یکی از انواع سلامت است که رفته‌رفته در کنار انواع دیگر سلامت، یعنی سلامت روانی، جسمی، اجتماعی و فرهنگی جای گرفته و امروزه به یکی از مؤلفه‌های اصلی داشتن زندگی خوب و اصیل بدل گشته است. در گفت‌و‌گوی حاضر دکتر عارف نظری روان‌کاو ترنسپرسونال۱ از چندوچون و حدودوثغور این مؤلفۀ تازه‌وارد به دنیای روان‌شناسی یعنی «سلامت معنوی» سخن می‌گوید و به بیان موانعی می‌پردازد که آدمی بر سر راه دستیابی به این نوع از سلامت با آنها مواجه‌ است و در انتها نیز راهکارهای چندی در رفع این موانع ارائه می‌کند...

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/jSqE0
🌾 @Sedanet
🌾 @Doostanehekmatmarefat

🍁 نشست مؤسسه سروش مولانا با عنوان “از زندگی اخلاقی چه انتظاری می‌توان داشت؟”به‌ مناسبت روز جهانی فلسفه در پنجشنبه ۳۰ آبان ۹۸ با حضور دکتر ابوالقاسم فنائی، دکتر جواد حیدری، دکتر امیرحسین خداپرست و دکتر محمود مقدّسی

صوت و فیلم👇
✨ → 3danet.ir/hD3dl
🌾 @Sedanet
🌾 @theworldasIsee
🌾 @Abolghasemfanaei
🌾 @sorooshemewlana

instagram.com/p/B52C8z4n8Uv


➖ اطلاع‌رسانی نشست‌های فرهنگی و علوم انسانی در تلگرام

➖ صدانت در اینستاگرام

➖ صدانت در آپارات

➖ صدانت در یوتوب

➖ صدانت در تویتر

➖ صدانت در تلگرام

➖ صدانت در فیسبوک

🍁 علل اعتراضات بنزین و رسیدن کشور به وضعیت جاری
👤 #محمد_فاضلی

🔅 محمد فاضلی: 19 آذر 1398، در مؤسسه تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، علل اعتراضات بنزین و رسیدن کشور به وضعیت جاری را توضیح دادم. اصل سخن‌ام این بود: حکومت در عرصه سیاست، بی‌طرف نیست و همین امر باعث وضع فعلی شده است.

دریافت صوت و اسلایدها در صدانت
مشاهده فیلم تدوین‌شده اسلایدها همراه با صوت در آپارات
مشاهده فیلم تدوین‌شده اسلایدها همراه با صوت در یوتوب

🌾 @Sedanet
🌾 @fazeli_mohammad

🎥 57 سال فاصله سنی، گفتگو یک پسر بچه و یک مرد درباره زندگی (همراه با زیرنویس فارسی و انگلیسی همزمان)

مشاهده در یوتوب
مشاهده در آپارات

🌾 @Sedanet

🎙 فرسوده شدن دیگری و حوادث امروز ایران
👤 #مصطفی_مهرآیین
🌾 @Sedanet
🌾 @Mostafamehraeen

🎥 ترامپ و سوگیری‌های شناختی؛ اثر دانینگ کروگر
⌨️ زیرنویس از تیم ترجمۀ مرکز شناخت

مشاهده در آپارات

🌾 @Sedanet
🌾 @shenakhtcenter

🍁 به مناسبتِ تولّدِ دکتر عبدالکریم سروش
✍️نوشته اینستاگامی #مجید_زمانی (پژوهشگرِ فلسفه تحلیلی)

🔅مرحوم دكتور #عبدالعزيز_حموده از نوانديشانِ معاصرِ عرب و استادِ ادبیاتِ انگلیسی در دانشگاه قاهره بود. ایشان دو کتابِ بسیار مهم دارند به نام‌های المرایا المقعره(آینه‌های مقعر) و المرایا المحدبه(آینه‌های محدب)، مؤلف در این دو کتاب به خوبی نشان داده که چگونه عده‌ای با استمدادِ از صنایعِ ادبی و بلاغی، ارزشِ یک مدعا را برزگتر و یا کوچکتر از آنچه هست نشان داده‌اند. همانگونه که آینه‌ی مقعر، تصویر را کوچکتر از آنچه هست نشان می‌دهد و آینه‌ی محدب،تصویر را بزرگتر از آنچه هست بازمی‌نُمایاند.

🔅المرایا المقعره، روش‌هایِ ادبی و خطابی‌ای را بررسی می‌کند که به وسیله‌ی آنها میتوان به پایین آوردنِ ارزشِ یک مدعا پرداخت.

🔅المرایا المحدبه بررسی می‌کند که چه‌گونه می‌توان با استمدادِ از روش‌های بلاغیِ خاص و صنایعِ دانشِ بدیع یک مدّعا را در چشم مخاطب بزرگ جلوه داد و مُدَّعي را باعظمت و باابهّت نشان داد و بدین وسیله نقدِ او سخت جلوه نُماید.

🔅خواندنِ این دو کتاب لازم است تا در بررسیِ هر اندیشه‌ای صرفن به مدّعا و دلایل نظر اندازیم تا از یکطرف فریبِ لفّاظیِ لفاظان را نخوریم و از طرفِ دیگر به وسیله‌ی تقدُّس بخشیدن به سَلَف، شهامتِ نقد را از ما نستانند.

🔅ترجمه‌ی این دو کتاب به زبان‌های مختلف ضرورت دارد، و موضوعِ این دو کتاب از یکطرف منطق و تفکرِ نقادانه است و از طرفِ دیگر آنتروپولوژی و جامعه‌شناسی.

🔅انتقادی که بر جنابِ دکتر #عبدالکریم_سروش وارد است، ایشان با تسلّطِ زیاد بر مباحثِ ادبی و بلاغی، بعضاً از چارچوبِ روشِ تحلیلی و نظریه‌پردازیِ علمی خارج می‌شوند و با استمداد از شعر و بلاغت،ارزشِ علمیِ یک مدّعا را بالا یا پایین می‌آورند. اگر ایشان می‌خواهند در جایگاهِ یک فیلسوفِ تحلیلی نظریه‌پردازی کنند،لازم است متدِ تحلیلِ فلسفی را رعایت کنند و بحث‌های علمی را با مباحثِ ادبی خلط ننمایند. بحث‌های ادبی و شواهدِ شعری در جایِ خودش ارزشمند است و در تبحرِ آقای سروش بر ادبیاتِ فارسی هیچ شک و تردیدی وجود ندارد و آثار و سخنرانی‌های ایشان گواهِ این مطلب است، امّا در بحثِ تحلیلی باید دقّت نمود که: «شعرْ خواهرِ زشتِ فلسفه است».

پ.ن: تصویرِ اول دکتر حموده و دکتر سروش، تصویرِ دوم دو کتابِ مهمِ مرحومِ حموده که در متن ذکری از آنها رفت.

🌾 @Sedanet

🍁معرفی کتاب معنای متن، پژوهشی در علوم قرآن اثر نصرحامد ابوزید
ترجمه: مرتضی کریمی‌نیا
✍️ ایمان تاجی

🔅نصر حامد ابوزید (1943-2010) را می توان یکی از جنجالی ترین روشنفکران جهان معاصر عرب نامید. نوشته های او منجر به اخراجش از سمت استادی زبان و ادبیات عرب از دانشگاه قاهره و در نهایت تکفیر او و حکم ارتدادش شد. پس از مشکلات ایجاد شده برای او در مصر او به لیدن هلند رفت و در آن جا به مطالعاتش در باب قرآن ادامه داد. مهم ترین حوزه ی مطالعاتی و نظریه پردازی ابوزید قرآن بود و نگاه نسبتا نو او به این کتاب مقدس زمینه‌های تکفیر او را فراهم کرد.

🔅کتاب "مفهوم النص: دراسه فی علوم القرآن" یکی از مهم ترین آثار اوست که اولین بار در سال 1990 در بیروت چاپ شد. در این کتاب او با مثال های مختلف و شواهد گوناگون و به تفصیل دیدگاه خود را در رابطه با قرآن ارائه می دهد. او در این کتاب موضوعات سنتی مورد بحث در باب قرآن نظیر مکی و مدنی، اسباب نزول و ناسخ و منسوخ را مطرح کرده، اما از دیدگاهی جدید آن ها را تحلیل می کند. او این موضوعات را به خدمت می گیرد تا نظریه ی خود را در بطن تمامی آن ها به جریان بیندازد و مقصود خود را بر تمامی مفهوم های سنتی قرآنی عرضه کند. نگاه ابوزید به متن قرآن نگاهی ادبی است. او قرآن را به مثابه یک متن (Text) می انگارد و ژرف کاوی های خود را با این پیش فرض جلو می برد.

🔅خلاصه کلام ابوزید آن است که متن قرآن در دیالوگ فعال با فرهنگ و جامعه شکل گرفته است و این کتاب محصولی فرهنگی است. از منظر او قرآن به شدت متاثر از جامعه و فرهنگ و اتفاقات پیرامونی خود بوده است. ابوزید نقطه ی قوت هر شاهکار ادبی را پیوندش با واقعیت می داند و قرآن را نیز از این قاعده مستثنی نمی کند. او می گوید که هیچ متنی در خلا و فارغ از زمان و مکان خود شکل نمی گیرد بلکه هر متنی آینه ی زبان و فرهنگ مولف و مخاطبان خود است. البته باید توجه کرد که این رابطه ی قرآن و فرهنگ رابطه ای دوطرفه است نه یک مونولوگ یک طرفه، بدین معنا که قرآن بازتابی صرف و منفعلانه از واقعیت زمانه اش نیست. از دیدگاه او سیر توالی نزول قرآن به طوری است که ابتدا مناسبات با جامعه را به شیوه ای موثر بازسازی و پالایش می کند (که بیشتر در آیات مکی این رویکرد وجود دارد) و پس از آن که متن غالب جامعه شد در واقعیات اطراف خود اثر می گذارد (نظیر اکثر آیات مدنی). از دیدگاه ابوزید، قرآن هرچند که منشا وحیانی دارد اما متن آن در دیالکتیک با جامعه شکل گرفته است (البته نه به معنای هگلی آن). این دیدگاه ابوزید نسبت به متن مقدس نتایجی را در پی دارد که از آن جمله می توان به اعتباری انگاشتن فقه و احکام برآمده از قرآن اشاره کرد چرا که این دستورات برخاسته از آن جامعه خاص و در آن مقطع زمانی ویژه بوده است و با شناخت کامل و دقیق رابطه ی متن و جامعه می توان به خاستگاه های آن پی برد.

متن کامل👇
✨ → 3danet.ir/erobx
🌾 @Sedanet

🍁جشن هجدهمین سالگرد تاسیس موسسه دارالاکرام با حضور محمدعلی موحد، مصطفی ملکیان و محمدرضا شفیعی کدکنی
مرکز همایشهای بین المللی نیایش | 21 آذر 98

متن و صوت کامل + گزارش تصویری👇
✨ → 3danet.ir/g6Mtc
🌾 @Sedanet | @Darolekram

🍁 معرفی کتاب «قرآن مورخین»
✍️سعید جازاری معمویی (عضو لابراتوار مطالعات دین مدرسه عملی مطالعات عالی سوربون)

🔸 کتاب قرآن مورخین زوایای مطالعاتی، ناگفته و ناشنوده برخی محققین غربی را در تاریخ قرآن و متن شناسی آن ارائه نموده است که می تواند زمینه تتبعات جدیدی را در دل مراکز مطالعاتی و قرآنی کشورهای اسلامی فراهم آورد.

قرآن مورخین، اثری مهم و علمی در عرصه قرآن شناسی به شمار می رود که زیر نظر پروفسور محمد علی امیر معزی، استاد برجسته دانشگاه سوربون فرانسه (مدرسه عملی مطالعات عالی) و محقق شیعه شناس و با همکاری گیوم دی (دانشگاه بروکسل) و جمعی از اساتید و محققین برجسته غربی، در طول مدتی بیش از پنج سال در فرانسه نگارش یافت و در نوامبر سال جاری در انتشارات سرف پاریس به چاپ رسید.

این اثر در حقیقت نوعی دایرة المعارف تاریخی – تحلیلی با موضوع قرآن، سیر نزول، آراء مورخین و فرضیه های مختلف مربوطه به شمار می رود.

🔸این کتاب که در سه جلد قطور و در بیش از ۳۴۵۰ صفحه نگارش یافته است، ضمن معرفی و ترجمه آیه به آیه قرآن و بیان نکات تفسیری برداشته از آراء مفسرین مشهور مسلمانان و اندیشمندان غربی، به تحلیل نقادانه – تاریخی آن پرداخته است.

🔸این اثر از چند جهت برای محققین عرصه قرآن شناسی اهمیت به سزا دارد:

نخست: امیر معزی و گروه مطالعاتی وی توانسته اغلب آراء مشهور تفسیری را در ضمن بکارگیری شیوه مطالعاتی نقادانه و تحلیلی خویش، در ضمن انعکاس نظرات مستشرقین و قرآن شناسان، در یک مجموعه مستقل و با ادبیات رایج در دانشگاه های غرب ارائه نماید. کاری که قبل از این در هیچکدام از موسسات علمی و تحقیقاتی غرب در این وسعت و دامنه صورت نپذیرفته بود.

دوم: این اثر زوایای مطالعاتی، ناگفته و ناشنوده برخی محققین غربی را در تاریخ قرآن و متن شناسی آن ارائه نموده است که می تواند زمینه تتبعات جدیدی را در دل مراکز مطالعاتی و قرآنی کشورهای اسلامی فراهم آورد.

به بیان دیگر، قطعا این سبک و سیاق مطالعاتی نقادانه-تحلیلی، می تواند فرضیه های خویش را عنوان تحقیقات نوینی برای محققین دنیای اسلام ایجاد نماید.

هر چند برخی از نظریات غربی در نگاه اولیه با متون سنتی و کلامی اسلامی سازگاری نیز نداشته باشند، اما اصل وجود و طرح این فرضیه های می توانند در غنا و بارور سازی اندیشه های تحلیلی در عرصه قرآن شناسی کمک شایان و ارزشمندی نمایند.

به هر حال اگرچه سبک مطالعات نقادانه و تحلیلی در متون سنتی و حدیثی هنوز آنچنان که باید رواج نیافته و جریانهای سنتی در کشورهای اسلامی با آن سر همراهی کاملی ندارند، اما غفلت محققین مسلمان از این نوع تحقیقات نیز پسندیده نیست.

فهم اندیشه دیگران در ضمن مطالعه آثار آنان می تواند منابع جدید و ارزشمندی را در عرصه اسلام شناسی به معنای اعم فراهم آورد. به نظر این نوع مطالعات در تحول شیوه های اجتهادی نیز اثر غیر قابل انکاری داشته و خواهند داشت.

سوم: این کار علمی بزرگ حتی برای غیر متخصصین قرآن شناسی نیز می تواند منبع ارزشمندی در فهم نوع نگاه و مطالعات غربیان از اسلام ارائه نماید. اگر چه بعید به نظر می رسد که بتوان ترجمه ای فارسی و یا عربی از این کار علمی را در زمانهای نزدیک در دسترس داشت.

چهارم: کتابشناسی مطالعات و آثار قرآن شناسی نیز فصل مهمی از این اثر علمی به شمار می رود که قطعا برای محققین این رشته حایز اهمیت فراوان خواهد بود.

🔸در آخر لازم به ذکر است که این اثر مهم، با مدیریت علمی و تلاش های ارزنده پروفسور امیر معزی در فضای مطالعاتی – دانشگاهی سکولار فرانسه تدوین گردیده است.

این بدان معناست که سیر مطالعاتی در آن فارغ از اندیشه دینی و یا تقابل با دین است. نظام دانشگاهی و تحقیقاتی در فرانسه بر اساس اصل «بی طرفی در تحقیق و آموزش» موجب می گردد که محققین مسلمان و غیر مسلمان در این کار ارزشمند از بیان آراء خویش به صورت جانبدارانه و یا مخالف نسبت به مذهب و دین خودداری نمایند. البته این نیز به معنی نفی برداشت های درونی نویسندگان از قلم آنان نیست ولی در هر حال این نوع نگاه و سیره تحقیقاتی از ارزش کار نمی کاهد و عظمت و دایره آن برای محققین قطعا آشکار خواهد بود.

🌾 @Sedanet

instagram.com/p/B57ZMJcHj-F


➖ اطلاع‌رسانی نشست‌های فرهنگی و علوم انسانی در تلگرام

➖ صدانت در اینستاگرام

➖ صدانت در آپارات

➖ صدانت در یوتوب

➖ صدانت در تویتر

➖ صدانت در تلگرام

➖ صدانت در فیسبوک

🎥 خطبه تامل‌برانگیز عبدالمالک ریگی!
جهان کفر، جهان اسلام؛ دوگانه‌(سازی)ای خطرناک

سکانسی از فیلم "شبی که ماه کامل شد"
به نویسندگی و کارگردانی نرگس آبیار

این ویدئو با کمک یکی از مخاطبان بلوچ سایت فرهنگی صدانت به نام "نظیراحمد حسین‌بر" به فارسی زیرنویس شده است.

مشاهده در آپارات

🌾 @Sedanet

🍁 منشأ تکفیر ناشی از تقسیم‌بندی انسان‌ها به کافر و مومن است
👤 #مصطفی_محقق_داماد (ایراد شده در همایش بزرگداشت حکیم سهروردی -9 مردادماه 96)

🔅اکنون صدای فرزندان یتیمی را می‌شنویم که پدرانشان را می‌کشند و صدای ناله بیوه‌زنانی را می‌شنویم که شوهرانشان را سر می‌برند. زمانه ما زمانه عجیبی است و در این زمان سخن از سهروردی می‌گوییم. اگر به تاریخ مراجعه کنیم می‌بینیم که تفکرات و جریانات تکفیری چقدر کشته و خون داده است و ریشه این تکفیر به چه چیزی برمی‌گردد.

🔅ریشه تکفیر به پیروان ادیان الهی برمی‌گردد که متهم هستند جامعه بشری را تقسیم به مومن و کافر کردند و این تقسیم‌بندی منشأ خونریزی شده است. جام شوکران سقراط به دست کسانی به او داده شد که می‌گفتند سقراط کافر است و او هم براساس تبعیت از قانون شوکران را نوشید و تاریخ را در سوگ دانایی بزرگ نشاند. در تاریخ اسلام نیز از همان روزهای آغازین چنین موضوعی مطرح شده است اما در زمان رسول‌الله کسی تکفیر نشد البته قدرت دینی از آنجا که خودش را مفسر رسمی دین می‌داند با هر تفسیری که مخالف آن باشد می‌تواند او را محکوم کند.

🔅شیخ اشراق یکی از قربانیان تکفیر است. سهروردی فقیه، فیلسوف و حکیمی بزرگ بود و کتاب «التنقیحات فی اصول الفقه» را تالیف کرد که در دانشگاه ریاض روی آن تحقیق شده است و جالب است که فردی که او را بالاترین حکیم، فیلسوف، اسلام‌شناس و فقیه می‌داند عده‌ای او را زندیق و کافر و برخی دیگر او را بلندمرتبه می‌داند.

🔅جوزی نقل می‌کند زمانی که به حلب رفتم تا درس بخوانم دیدم که اهل حلب درباره سهروردی گوناگون سخن می‌گویند و هرکس از نظر خودش درباره او صحبت می‌کنند عده‌ای او را کافر می‌دانند و عده‌ای هم معتقدند که کرامات آسمانی دارد.

🔅آورده‌اند که نامه‌ای حسودان به صلاح‌الدین نوشتند که سهروردی فرزندش را از راه منحرف کرده و از او خواستند که جلوی فرزندش را بگیرند گفته شده زمانی که سهروردی را به محکمه آوردند قاضی از او پرسید می‌گویند تو در تصانیف خود نوشته‌ای خدا قادر است پیامبر دیگری را بیافریند شیخ با صراحت گفت: آری نوشته‌ام. قاضی گفت این امر محال است و سهروردی جمله‌ای گفت و ساکت شد. با این مضمون که مگر نه اینکه خدا قادر بر همه امور است و این امر ممکن است قاضی ساکت شد و رأی به تکفیر سهروردی داد. حال اینکه حرف سهروردی از این جهت که امکان عقلی آفریدن پیامبری دیگر غیر از امکان وقوع آن صحیح است اما قاضی محکمه به‌دلیل فشارهای بیرونی و درونی قادر به درک این واقعیت نبود.

🔅حال سوال این است که چرا سهروردی علی‌رغم دانشی که داشت از خودش دفاع محکمی نکرد. من معتقدم سهروردی عمق فاجعه را دریافته بود و فهمیده بود که تمسک متهم برای دفاع به استدلال در محکمه معنا ندارد که دادرسی عادلانه برقرار باشد چرا که شرط دادرسی عادلانه این است که دادرس آزاد از هرنوع فشاری باشد و این شامل فشارهای بیرونی اعم از دستورات از بالا و فشارهای درونی شامل دگماتیسم ناشی از کج‌فهمی‌های دینی و کج‌اندیشی‌های حزبی است.

🔅منشأ تکفیر ناشی از تقسیم‌بندی انسان‌ها به کافر و مومن است. من به‌عنوان یک طلبه 72 ساله که عمری راه به پژوهش در این عرصه مشغول بودم می‌گویم که باید این تقسیم‌بندی را کنار بگذاریم و تقسیم‌بندی جدید انسان‌ها را به مسالم و محارب مطرح کنیم. بدین‌معنی که هرکس که صلح‌دوست و ساتور به‌دست نیست و می‌خواهد گفت‌وگو کند دست او را بفشاریم و روی او را ببوسیم چرا که حکم قرآن‌کریم و آیاتش این است و ما جایز نیست با کسی که با ما نمیجنگد بجنگیم.

🔅جمهوری اسلامی ایران نیز نخستین کاری که می‌کند این است که باید روی این موضوع فکر کند و این را نظریه شیعه پیرو ائمه‌اطهار اعلام کند و از این طریق تفاوت خودش را با داعش بیان کند. تکفیر ناشی از این تقسیم‌بندی است و اگر آن را اصلاح کنیم و اسلام را داخل شدن سلام به سین یعنی آرامش، صلح، دوستی، عشق و محبت بدانیم مسائلمان حل خواهد شد.

🌾 @Sedanet

🍁 اهمیت باورها در نظر متکلمان و فقها
👤 #مصطفی_ملکیان ، دیدار با جمعی از معلمان ، سال 95

🔅اگر از متکلم مسلمان، مسیحی یا یهودی بپرسید که خط فاصل مومنان از کافران کجاست می گویند عقایدشان است. می گویند عقایدشان باید صادق باشد. اگر بگویید کسی هزار نیکی کرده است می پرسند به وجود خدا و زندگی پس از مرگ معتقد است یا نیست. یعنی عقاید برایشان مهم است. مثلا اولین مساله رساله عملیه در هر رساله ای این است که می گوید در اصول دین نمی توانید تقلید کنید. در فروع فقط می توانید تقلید کنید. در اصول هر کسی با نیروی استدلال گر خودش عقایدی داشته باشد.

🔅دو سخن را چه درست چه نادرست از ارسطو پذیرفتند:یکی اینکه می‌گفت انسان حیوان ناطق است بنابراین آنچیزی که خط تمایز بین انسان و سایر حیوانات می باشد تفکر است که به ساحت باورها مربوط می شود.سخن دومش این بوده هر باوری ارزشمند نیست، باور مستدل و استدلالی ارزشمند است. این دو سخنش در کلام پذیرفته شد. گفتند که اول چیزی که خط مومن و کافر را جدا میکند عقاید است با اینکه قرآن این را نمی گوید. اگر دقت کنید یک جا نگفته است که خط مومن با کافر با عقاید جدا می شود. می گوید "الا ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون" یعنی آنچه ولی‌خدا را از غیر ولی‌خدا جدا می کند این است که خوف ندارد. یا می گوید " ایتها النفس المطمئنه" ای جان آرام ارجعی الی ربک یعی تو را به آرامشت می شناسد که جزو احساسات 85 گانه ای است که داریم.

🔅اگر از متون مقدس سه دین ابراهیمی بپرسید که وزن آدمها را چطور بشناسیم می گویند که ببینید که این آدمها از چه شاد و از چه غمگین می شوند. به چه امید بستند و از چه قطع امید کردند و چه چیزی به آنها آرامش می دهد و چه چیزی اضطراب می دهد. فقط کتب مقدس را می گویم. فقط امید و شادی و آرامش و احساسات است که سبب میز می شود. قرآن می گوید عقیده را که همه دارند " ا فی الله شک فاطر السموات و الارض" این استفهام انکاری است. یعنی همه می دانند که خدا وجود دارد. "لئن سالتهم من خلق السموات و الارض و سخر الشمس و القمر لیقولن الله" حتی اگر از مشرکان و کافران هم بپرسی که چه کسی زمین و آسمان را آفریده است می گویند خدا. بنابراین میز بین مشرک و کافر و مومن، عقیده به وجود خدا ایجاد نمیکند مهم این است که به خدا دلبستگی داری یا نداری یا به غیر خدا دلبستگی داری. قبلا در دانشکده الهیات گفته ام که تمام مولفه هایی که در قران مومنان و کافران و منافقان را بازشناسی می کند بدون استثنا از مقوله احساس و عاطفه و هیجان است.در طول تاریخ این سه دین به این دلیل باور پرسی و تفتیش عقاید رایج شد. نمی پرسیدند که با چه چیزهایی دلت آرام می گیرد و به چه چیزهایی دلت خوش است از چه چیزهایی ناامید و به چه امیدوار هستی. اگر کلام ما طبق متون مقدس بود با آن سیاق، باید احساسات پرسی راه می افتاد که مثلا می پرسیدند از چه می ترسید و از چه شاد می شوید. مثال دیگری بیان میکنم. تلقی فقهی و غیر فقهی چقدر تفاوت دارد.

🔅فروید به عنوان یک روانشناس و روانکاو معتقد بود همه اعمال آدمی با چند واسطه منبعث از اِروس است که آن را غریزه عشق اروتیک گفت. البته مقصودش از اروس فقط غریزه جنسی بعنوان آن عمل فیزیولوژیک نبود. البته بعدها غریزه مرگ هم اضافه کرد. او خیلی به لحاظ عقیدتی عقیده داشت که اروس نقش سرنوشت سازی در زندگی دارد. گزارش هایی که از زندگی او توسط همکاران و دستیاران و بیمارانش شده است بیانگر این است که او هرگز از بیمارش سوء استفاده جنسی نکرد.

🔅یونگ جدایی اش از فروید به این دلیل بود که می گفت تاکید فروید روی نقش اروس نابجاست و این همه نقش ندارد. با این وجود معروف و مشهور است که وی از بیماران زن خودش سوء استفاده جنسی می کرد. حتی کتابهایی راجع آن نوشته است. طبق نگاه کلامی یا فقهی اگر کسی بخواهد ارزش داوری کند فروید محکوم است چون عقیده اش پذیرفتنی نیست هرچند زندگی عفیفانه‌ای داشته است و یونگ به خاطر پذیرش عقیده اش مقبول است هر چند ممکن است بگویند معاصی هم داشته است!

🔅متکلمان و به تبع آنها فقها میز نیکی و بدی را باورها می دانند نه احساسات و عواطف، بگذریم از اینکه باور هم با تبدیل به گزاره های محفوظ در حافظه تقلیل یافت. اگر گزینش قرآنی انجام گیرد مثلا باید پرسیده میشد که آیا در کار،ثروت انگیزه مندت می کند و اگر اینطور بود مردودش می کردند یا پرسش می شد که آیا محبوبیت نزد مردم برایت مهم است و اگر اینطور بود رد می شد. یعنی به احساسات و عواطف بها می دادند. گویا لب لباب و جوهره و شخصیت ما را باورها می دانند که از بقیه می شود غمض عین کرد هرچند که مرتکب معاصی شود.

🌾 @Sedanet
🌾 @Mostafamalekian