نگاهِ دیگر | صابر گل‌عنبری
15.6K subscribers
216 photos
112 videos
5 files
90 links
نگاره‌های صابر گل‌عنبری پژوهشگر، مترجم، روزنامه‌نگار و کارشناس روابط بین‌الملل
Download Telegram
🔺سوریه و چند اتفاق!

سوریه این دو روز شاهد رویدادهای مهمی بود؛ نخست این که احمدالشرع (جولانی) به عنوان رئیس جمهور این کشور منصوب شد. تا چند ماه قبل کسی تصور نمی‌کرد که روزی رهبر هیئت تحریر الشام و مخالفان بر مسند ریاست جمهوری سوریه تکیه زند. دنیای سیاست همین است؛ دنیای اتفاقات غیرمنتظره اما امکانپذیر؛ به این معنا که غیرممکنی وجود ندارد و نباید به سیاست و پدیده‌های آن به عنوان امری حیثیتی نگریست.

الشرع امروز در اولین سخنرانی خود در این کسوت از تشکیل کمیته‌ای برای تعیین اعضای مجلسی کوچک در دوره انتقالی به جای پارلمان و انتشار اعلامیه قانون اساسی برای این دوره در روزهای آینده خبر داد.

رویداد دوم نیز سفر امروز امیر قطر به سوریه پسااسد به عنوان عالی‌ترین مقام خارجی است که در فرودگاه مورد استقبال گرم و بدرقه الشرع قرار گرفت.

قطر نقشی اصلی در حمایت از مخالفان سوریه در 15 سال گذشته داشت و ادامه حیات و پا گرفتن حکومت آن‌ها در ادلب بدون حمایت‌های آن میسر نبود؛ تا جایی که گفته می‌شود در «نرمالیزه کردن» جولانی بیشتر از ترکیه نقش داشت و در حالی که تمرکز آنکارا بر حمایت از «ارتش ملی سوری» بود، دوحه بر روی تحریر الشام کار می‌کرد.

در سال‌های اخیر هم با وجود تغییر موضع خیلی از کشورهای عربی و در راس آن‌ها عربستان و امارات، اما قطر همچنان بر موضع خود علیه نظام اسد و حمایت از مخالفانش پافشاری کرد. امروز نیز سفر شیخ تمیم از یک طرف نشانگر عزم قطر برای حمایت همه جانبه از متحد سوری خود و فربه‌تر شدن موقعیت منطقه‌ای آن به ویژه در مقابل رقیب اماراتی و از دیگر سو برونداد گذار ترافیک دیپلماتیک خارجی به سوریه به مرحله سفر رهبران کشورهاست.

اما سفر امیر قطر پس از انتصاب الشرع به ریاست جمهوری سوریه و پیام‌های تبریک متوالی رهبران عربستان، اردن، ترکیه، امارات و کشورهای دیگر منعکس‌کننده سه تحول نیز هست؛ نخست این که نظام جدید سوریه از فیلتر «مشروعیت و شناسایی» منطقه‌ای و بین‌المللی عبور کرده است. با این حال ناگفته نماند که هر چند تماس‌ها و دیدارهایی هم میان دمشق و ابوظبی شکل گرفته است؛ اما امارات همچنان نسبت به تحولات سوریه ناخرسند به نظر می‌رسد.

دوم این که سوریه با حمایت منطقه‌ای و بین‌المللی با چراغ سبز آمریکا در جهت ثبات سیاسی و امنیتی علی رغم برخی درگیری‌ها و تنش‌ها حرکت می‌کند. اما دو اتفاق پیشگفته می‌تواند کاتالیزور اتفاق سومی نیز در آینده باشد و آن هم این که رفع تحریم‌ها یا دستکم تعلیق و کاهش جدی آن‌ها از سوی آمریکا و اروپا به احتمال زیاد در آینده نه چندان دور رخ می‌دهد و همین هم به معنای شروع به کار بازسازی سوریه خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔺سیسی از شر ترامپ به مردم پناه برد!

دیروز جمعه سمت مصری گذرگاه رفح صحنه راهپیمایی اعتراضی هزاران مصری در مخالفت با پیشنهاد ترامپ برای کوچاندن ساکنان نوار غزه بود.
اما جالب اینجاست که این اعتراضات را نه اخوان‌المسلمین و نه بقیه مخالفان نظام حاکم بر مصر، بلکه احزاب طرفدار این نظام و رئیس جمهور عبدالفتاح سیسی همچون حزب «مستقبل وطن» و «حماةالوطن» برگزار کردند.

این احزاب هزاران شهروند مصری را از استان‌های دلتا به استان سینای شمالی و گذرگاه رفح در مرز باریکه غزه منتقل کردند و آن‌ها با حمل پرچم‌های مصر و فلسطین و پارچه نوشته‌هایی با مضمون «نه به کوچ اجباری» و «نه به ظلم به بی‌گناهان» و «نه به نابودی آرمان فلسطین» واکنش نشان دادند.

دولت مصر و شخص سیسی پس از طرح پیشنهاد ترامپ سریعا علیه آن موضع گرفتند. امروز هم نشست شش جانبه وزرای خارجه عربستان، اردن، قطر، امارات، مصر و دبیر کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین در قاهره برگزار و در بیانیه پایانی آن بر مخالفت قاطع با هر گونه طرحی برای کوچاندن فلسطینی‌ها تاکید شد.

این تحرکات فشرده مصر منعکس‌کننده نگرانی جدی قاهره نسبت به طرح ترامپ برای کوچاندن ساکنان نوار غزه و همچنین اقدامی سریع برای در نطفه خفه کردن آن است. اما تحرک مهم‌تر و قابل توجه و تامل راه‌اندازی اعتراضات مردمی مصری در مخالفت با این طرح ترامپ است؛ زیرا که اساسا حکومت مصر مجوز تظاهرات و اعتراض ولو در واکنش به مسائل خارجی را نمی‌دهد. گویا سیسی به این جمع‌بندی رسیده است که در کنار اتخاذ مواضع سیاسی و تحرکاتی دیپلماتیک اما تنها با کشاندن مردم به خیابان و اعطای بعد مردمی به مخالفت خود با طرح کوچ اجباری ساکنان باریکه غزه به مصر است که می‌تواند در مقابل ترامپ بایستد و او را مجبور به عقب‌نشینی از این خواسته خود کند.

یک روی دیگر این ماجرا این است که شاید بتوان با قلع و قمع بر ملتی حکومت کرد و این حکمرانی هم سال‌ها ادامه یابد، اما بدون حمایت این ملت نمی‌توان با خطرها و تهدیدهای وجودی خارجی مقابله کرد. در واقع این درکی است که حکومت مصر به آن رسیده است.

در این میان اما با توجه به محبوبیت آرمان فلسطین در مصر و تهدید ناشی از کوچ اجباری ساکنان نوار غزه برای امنیت ملی این کشور، اجماعی مصری در مخالفت قاطع با طرح ترامپ وجود دارد و مصری‌ها چه طرفداران حکومت چه مخالفان آن در این خصوص آمادگی ریختن یکپارچه به خیابان را دارند؛ اما چنین تظاهرات عظیمی هم خالی از اشکال برای حکومت مصر نیست؛ از این جهت که امکان دارد از کنترل خارج و به شعارهای دیگری نیز علیه خود آن کشیده شود.

به همین علت فعلا احتمالا دولت مصر به همین اعتراضات در مرز غزه اکتفا کند، اما اگر ترامپ برای اجرای طرح خود مصمم‌تر و جدی‌تر شود، بعید نیست که سیسی بخواهد همه موافقان و مخالفان خود را به خیابان بکشاند و شهرهای مصر عرصه تظاهرات تاریخی بی‌سابقه‌ای شوند.

البته چنان که برخی تحلیل‌گران اسرائیلی هم گفته‌اند طرح ترامپ برای کوچاندن ساکنان غزه قابلیت اجرا ندارد. چه بسا تصویر بازگشت آوارگان فلسطینی از جنوب نوار غزه به ویرانه‌های منازل خود در شمال این منطقه نیز رساترین دلیل بر غیر قابل اجرا بودن این کوچاندن باشد که دبیر کل سازمان ملل آن را «پاکسازی نژادی» توصیف کرد.

در همین حال هم حتی هزاران فلسطینی که قبل از جنگ به خارج از نوار غزه رفته بودند، هم اکنون در العریش مصر در انتظار بازگشایی گذرگاه رفح برای بازگشت به نوار غزه ویران شده هستند؛ چه رسد به این که ساکنان این منطقه بخواهند ترک دیار کنند و به گفته برخی کنشگران فلسطینی اگر مرزها باز شود آوارگان فلسطینی در خارج هم به این منطقه باز می‌گردند.

امروز هم ترامپ با سیسی در این باره تلفنی گفتگو کرده است. آنگونه که برخی منابع می‌گویند ترامپ تلاش کرده است با این حربه همتای مصری خود را قانع کند که انتقال فلسطینی‌های ساکن غزه موقتی و صرفا برای دوره بازسازی این منطقه است.

اما بعید است که کسی این توجیه و بهانه را بپذیرد؛ اگر واقعا دغدغه بازسازی غزه در میان بود که راه‌حل‌های منطقی زیادی جز کوچاندن آن‌ها وجود دارد. اما اگر هم فرضا عزمی برای بازگرداندن آن‌ها در کار باشد، باز انتقال‌شان با هدف بازسازی این منطقه نیست، بلکه هدف با خاک یکسان کردن کل آن و استفاده از هزاران بمب سنگرشکن دیگر است که شاید تونل‌های حماس و نیروهایش نابود شوند. بعید نیست ترامپ همین را هم به سیسی گفته باشد که او را قانع کند.

اینجا مقاومت مصر در کنار مخالفت مردم غزه تعیین‌کننده است؛ از این جهت که اگر مصر کوتاه بیاید، بعید نیست که ترامپ بخواهد برای مجبور ساختن ساکنان غزه به کوچ، مانع ارسال هر نوع کمکی به این منطقه شود و از سلاح گرسنگی و قطحی استفاده کند.
در کل دورنمای روشنی برای اجرای طرح ترامپ وجود ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺نتانیاهو در آمریکا به دنبال چیست؟

نتانیاهو به نوشته روزنامه اسرائیلی معاریو در سفر به آمریکا مسیر هوایی پر پیچ و خم و طولانی را طی و هواپیمای او از بیم بازداشتش از عبور از حریم هوایی برخی کشورهای عضو دادگاه لاهه پرهیز کرده است.
نتانیاهو فردا با ترامپ دیدار می‌کند و پرسش کانونی از چند روز قبل هم درباره این سفر اهداف و نتایج آن است.

بر خلاف برخی تحلیل‌ها که گفته‌اند هدف از سفر قانع کردن ترامپ به از سرگیری جنگ در غزه است، به گمانم نتانیاهو به این جمع‌بندی رسیده است که مخالفت ترامپ با این مساله جدی است و بعید است که بخواهد در این باره سر به سر او بگذارد. در این میان اما به احتمال زیاد در روزهای آینده همزمان با ازسرگیری مذاکرات میان حماس و اسرائیل ترامپ بخواهد با ابراز تردید نسبت به تداوم آتش بس بر طرف فلسطینی فشار آورد.

چنان که قبلا هم گفته شد، تداوم جنگ در غزه به معنای معطل شدن طرح‎‌های خاورمیانه‌‎ای ترامپ از جمله ادامه پروژه پیمان ابراهیم و همچنین تنش نظامی در منطقه است و این چیزی نیست که او بخواهد. در همین حال هم این جنگ برای آمریکا هزینه مالی سنگینی دارد و ترامپ مخالف چنین هزینه‌هایی خارج از آمریکاست.

البته چندان هم محتمل نیست که خود بی بی هم عملا به دنبال از سرگیری جنگ باشد. چیزی که در 15 ماه جنگ تمام عیار به دست نیامده، بعید است که با زمان بیشتری محقق شود. از سرگیری جنگ در سایه مخالفت جامعه اسرائیل و نبود دورنمای روشنی برای آن دردسرهای خود را برای نتانیاهو دارد. اگر قبلا بودن گروگان‌ها در غزه توجیهی برای ادامه جنگ بود، اما تداوم تلفات نظامی با شروع مجدد جنگ بدون هدف مشخصی و عدم امکان نابودی حماس چه بسا دردسری بزرگ‌تر از عدم از سرگیری جنگ برای نتانیاهو داشته باشد.

نتانیاهو به دنبال گرفتن امتیازاتی در آمریکا در قبال آتش بس است که نه تنها با آن بتواند دولتش را حفظ کند، بلکه مهم‌تر از آن پیروزی مجدد راستگرایان تندرو و به تبع آن تداوم حکومت آن‌ها در انتخابات آتی را تضمین کند.

اما تحقق این دو هدف با اجرای بقیه مراحل آتش‌بس به ویژه مرحله دوم آن امکان‌پذیر نیست و این مرحله برای نتانیاهو و شرکای راستگرایش بسیار پرپیامدتر از مرحله اول توافق است. به این علت که گروگان‌های اسرائیلی باقیمانده نظامی و افسران ارتش هستند و حماس هم بهای سنگین‌تری در مقابل آزادی آن‌ها می‌خواهد.

به نظر می‌رسد که نتانیاهو در وهله نخست نهایت تلاش خود را خواهد کرد که دستکم ترامپ را به یافتن راه‌حلی برای پایان دادن به حکومت حماس در نوار غزه قانع کند. تداوم این حکومت پس از 15 ماه جنگ ویرانگر و رژه‌های نظامی نیروهای حماس در مناطق مختلف باریکه غزه در دو هفته اخیر نتانیاهو را در معرض انتقادات و فشار سنگینی به ویژه از جانب شرکای اولترا راستش قرار داده است. در چنین شرایطی اجرای مرحله دوم توافق حکم مرگ را برای دولت نتانیاهو دارد. به همین علت احتمالا نتانیاهو بخواهد از ترامپ تضمینی برای ربط دادن بازسازی به پایان حکومت حماس بگیرد.

اما امتیاز دوم چیزی است که نتانیاهو در کرانه باختری می‌خواهد و به احتمال زیاد آن به دنبال ضمیمه کردن بخش‌های مهم این منطقه به اسرائیل و یا گرفتن موافقت آمریکا برای گسترش بی‌‎سابقه شهرک‌سازی در آن است. در این زمینه هم بعید نیست که بخواهد ترامپ را به ایجاد تغییراتی در تشکیلات خودگردان و کنار گذاشتن محمود عباس از ریاست آن قانع کند.

امتیاز سومی که نتانیاهو می‌خواهد پیوند زدن اجرای مراحل بعدی آتش بس به شروع سریع روند عادی‌سازی با عربستان و یا حتی کلید زدن نسخه دوم فشار حداکثری علیه ایران با هدف کنترل پیامدهای مرحله دوم توافق با غزه است.

در این میان هم نتانیاهو نگران این است که عادی‌سازی روابط با عربستان با آغاز مذاکرات و فرایندی سیاسی با حکومت خودگردان همراه شود که این هم با توجه به مخالفت سرسختانه شرکایش با چنین مذاکراتی پرهزینه است و خود عادی‌سازی را به عنوان یک منفعت برای نتانیاهو تحت الشعاع قرار می‌دهد. از این رو، بی بی می‌خواهد ترامپ را قانع کند که برقراری روابط با ریاض بدون کم‌ترین بهایی از جانب اسرائیل باشد.

پرونده حساس دیگری که نتانیاهو با ترامپ بررسی خواهد کرد، ایران است. در این خصوص از بین سطور تحلیل‌ها و اظهارات راستگرایان اسرائیلی نوعی ناخرسندی نسبت به تاخیر ترامپ در اعلام سیاستش در قبال تهران وجود دارد. در این باره احتمالا نتانیاهو از ترامپ بخواهد که هر چه سریع‌تر سیاست بسیار سختگیرانه‌‎ای علیه ایران اعلام کند و هر روزنه‌ای برای دیپلماسی و دستیابی به توافق را ببندد.

آنچه بیان شد، اهداف نتانیاهو در این سفر است، اما این که ترامپ تا چه اندازه هم در پرونده فلسطین هم ایران همراهی کند، باید منتظر سیاست اعمالی و نه اعلامی او در این باره در هفته‌‎ها و ماه‌‎های آینده ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺بازگشت به استعمار قدیم!

ظاهرا نظام بین‌الملل باید خود را برای تکانه‌های بزرگی در دوره چهار ساله دوم دونالد ترامپ آماده کند. سازمان ملل هم که رفته رفته در دو دهه اخیر تضعیف شده، اگر ترامپ به این شکل و بدون ترمز پیش رود، در این دوره جز پوسته‌ای از آن باقی نخواهد ماند. حقوق و معاهدات بین‌الملل هم به عنوان یک میراث بشری نیز می‌تواند چنین سرنوشتی پیدا می‌کند.

در واقع ذهنیت ترامپ ذهنیت استعمار قدیم و کشورگشایی است؛ با این تفاوت که ابزار او نه جنگ، بلکه ارعاب جنگی و «دیکتاتوری اقتصادی» است.

در این میان دوست و دشمن هم برای ترامپ فرقی ندارد. این که کانادا باشد با آن سابقه دوستی دیرینه در حد شراکت راهبردی با آمریکا که خواهان تبدیل شدن آن به ایالتی آمریکایی شد و یا کانال پاناما، خلیج مکزیک و جزیره گرینلند در قطب شمال که تحت کنترل دانمارک دیگر متحد اروپایی آمریکاست. اخیرا هم بعد از طرح پیشنهاد انتقال ساکنان نوار غزه به مصر و اردن مساله سیطره آمریکا بر این منطقه را مطرح کرده است.

باریکه غزه منطقه‌ای خوش آب و هوا در سواحل دریای مدیترانه است؛ ظاهرا ترامپ با خود اندیشیده است که اگر بتواند ساکنان آن را به خارج از این منطقه بفرستد، می‌تواند با بازسازی آن و ساخت چند برج مثل برج‌های ترامپ آن جا را به منطقه‌ای سیاحتی و پردرآمد برای آمریکا تبدیل کند.

مساله اینجا این نیست که تا چه اندازه اساسا این ایده قابلیت اجرا دارد، مساله این است که آمریکایِ ترامپ به عنوان ابرقدرت جهان امروز اینگونه می‌اندیشد‌ که به هر جا چشم طمع کند، خواستار الحاق آن به آمریکا می‌شود؛ چه کانادا باشد چه گرینلند، چه غزه و چه پاناما. فردا پس فردا هم اگر کارش بگیرد، بعید نیست اگر از منطقه و جزیره‌ای در خلیج فارس خوشش بیاید به آن طمع کند و خواستار واگذاری آن به آمریکا شود.

در حقیقت نظم بین‌الملل اکنون با بازگشت ترامپ به قدرت در حساس‌ترین دوره خود پس از جنگ سرد قرار دارد و در صورت تداوم این رویکرد او در جهت نوعی نظم آنارشی و قانون‌گریز حرکت خواهد ‌کرد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ و غزه؛ دلیل یک پافشاری!

تکرار اظهارات جنجالی ترامپ درباره کوچاندن ساکنان غزه و امکان کنترل آمریکا بر این منطقه، طی ساعات گذشته واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شدید و گسترده‌ای را به دنبال داشته است؛ تا جایی که بعضا حتی خود اسرائیلی‌ها هم نسبت به پافشاری ترامپ انگشت به دهان مانده‌اند.

به گفته برخی ناظران اسرائیلی حداکثر چیزی که در این باره می‌توان مطرح کرد پیشنهاد کوچ اختیاری ساکنان نوار غزه است که آن هم مثمر ثمر نخواهد بود. البته این کوچ اختیاری هم به نوعی اجباری است؛ به این علت که پیشنهاد داده‌اند که با حربه جلوگیری از بازسازی غزه و ارسال کمک‌های مکفی عملیاتی شود.

این پیشنهاد ترامپ نه به این علت که آواره کردن ۲ میلیون انسان و یک ملت از سرزمین تاریخی خود جنایتی علیه بشریت و به گفته دبیر کل سازمان ملل «پاکسازی نژادی» است، بلکه به چند دلیل زیر امکان اجرا ندارد:

۱. اگر مقصود ترامپ «کوچ اختیاری» ساکنان نوار غزه است که شواهد و قراین عینی زیادی چه در 15 ماه جنگ چه بعد از توافق آتش‌بس دال بر مخالفت قاطع مردم غزه با چنین کوچی وجود دارد.

۲. اگر مقصود ترامپ کوچاندن اجباری ساکنان نوار غزه با اعمال قوه قهریه باشد که اسرائیل این هدف را با جنگ ویرانگر بی‌سابقه‌ای از هر لحاظ در طول 15 ماه گذشته دنبال کرد، اما محقق نشد. کما این که این امر نیازمند ارسال دهها هزار نیروی آمریکا به باریکه غزه و راه‌اندازی جنگی گسترده در آن است؛ اما ترامپ که پایان دادن به جنگ‌ها را هدف خود قرار داده، آیا حاضر است که چنین جنگ پرهزینه‌ای را راه بیندازد؟ پاسخ منفی است.

۳. هیچ کشوری در منطقه حاضر به پذیرش ۲ میلیون فلسطینی آواره نیست. هم اکنون هم اتحادی قابل توجه میان خود متحدان عرب آمریکا از مصر و اردن تا عربستان و امارات و قطر در مخالفت با این پیشنهاد ترامپ و برای شکست کشاندن آن شکل گرفته است و هیچ کشوری حاضر به همراهی با این امر نیست. این مخالفت متحدان عرب آمریکا که قاطعانه هم به نظر می‌رسد و نوعی همراهی ناخواسته و نانوشته با حماس نیز هست، دلایل مختلفی دارد از پیامدهای این مساله برای امنیت ملی این کشورها و منطقه و از نگرانی نسبت به قرار گرفتن در مظان اتهام نابودی آرمان فلسطین و همچنین بیم خود این کشورها نسبت به پلان‌های بعدی طرح ترامپ می‌باشد. به عنوان مثال در برخی محافل منطقه‌ای مطرح است که کوچاندن ساکنان نوار غزه پیش‌درآمد طرحی بزرگ‌تر برای آواره کردن همه فلسطینی‌های کرانه باختری، قدس و خود اسرائیل است. در این راستا هم گفته می‌شود که ترامپ به دنبال نابودی کشوری به نام اردن و کوچاندن بخش اعظم فلسطینی‌ها به این کشور و تغییر نام اردن به کشور فلسطین است. همین هم نگرانی عمیق پادشاهی اردن را به دنبال داشته و تحرکات ملک عبدالله دوم در این راستاست.
کما این که هر نوع تحرک عملی برای کوچاندن ساکنان نوار غزه انفجار اوضاع منطقه را کلید خواهد زد.

۴. این طرح ترامپ خود بزرگ‌ترین تهدید برای پروژه پیمان ابراهیم است؛ در حالی که تکمیل آن و پیوستن عربستان به این پیمان اولویت نخست خود ترامپ در منطقه است؛ اما هر تحرکی برای کوچاندن ساکنان غزه عملا به معنای نابود کردن امکان برقراری رابطه میان تل‌آویو و ریاض است.

در کل طرح کوچاندن ساکنان غزه به گفته باراک نخست وزیر اسبق اسرائیل یک تخیل بوده و امکانپذیر نیست. اما جدا از این که ترامپ شناختی عمیق از این ابربحران و منطقه ندارد، چندان هم محتمل نیست که نسبت به عدم امکان اجرای این پیشنهاد خود بی‌اطلاع باشد. از این رو، باید دید در پس این طرح چه سرّ و رمزی نهفته است.

یک احتمال این است که با توجه به اینکه عربستان عادی‌سازی روابط با اسرائیل را منوط به تشکیل کشور فلسطین کرده است و عملا اسرائیل و آمریکا اراده‌ای برای ایجاد آن ندارند، بعید نیست که ترامپ با طرح کوچاندن ساکنان غزه تلاش کند ریاض را از این خواسته خود منصرف کند و پس گرفتن پیشنهاد خود را با موافقت عربستان با برقراری روابط با اسرائیل طاق بزند؛ یا کلا محملی آبرومندانه برای ریاض برای برقراری این روابط فراهم شود.

احتمال دیگر این که ترامپ از طریق جنجال‌آفرینی درباره غزه با هدف راضی کردن راستگرایان تندروی اسرائیلی و متحدان آمریکایی آن‌ها می‌خواهد پوششی برای پیشبرد سیاست خود در قبال ایران فراهم کند. این سیاست هم چنان که دو روز پیش اعلام شد، علی رغم امضای فرمان اجرایی بازگشت فشار حداکثری و محتوای آن، «هنوز» با خواسته‌های حداکثری نتانیاهو و تندروهای اسرائیلی و آمریکایی فاصله دارد و لحن ترامپ در قبال ایران و تاکید او بر گفتگو فعلا در سطح مطلوب این جریان‌ها نیست.

از احتمالات دیگری فشار بر حماس برای واگذاری اداره نوار غزه، وادار کردن دول عربی به دخالت در غزه و به حاشیه راندن تصویر سنگین پس از توقف جنگ و توافق آتش بس برای اسرائیل و….
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺خودروسازی ایران و مراکش؛
آغازی مشابه و سرانجامی متفاوت!


اخیرا که با استنکاف موقت مدیر عامل سابق ایران خودرو از واگذاری پست خود دوباره مشکلات و بحران صنعت خودروسازی ایران خودنمایی کرده است، به یاد صنعت خودروسازی کشور مراکش (مغرب) در آفریقا افتادم.

اتفاقا صنعت خودروسازی دو کشور هم آغازی مشابه داشته‌اند؛ در هر دو ابتدا شرکت فیات خط تولید تاسیس کرد؛ ابتدا در ایران به سال 1953 و شش سال بعد هم در سال 1959 در مراکش. اما بعدا ایران و مغرب دو مسیر متفاوت را طی کردند. یکی همچنان درجا می‌زند و عقبگرد می‌کند و دیگری بی‌وقفه می‌تازد و پیش می‌رود.

در حالی که صنعت خودروسازی ایران تنها رشد کمی داشته و به افت کیفی مستمری مبتلاست و به صنعتی غیررقابتی و زیان‌ده تبدیل شده است، اما صنعت خودروسازی مراکش (مغرب) در دو دهه اخیر توسعه قابل توجهی یافته و به صنعتی رقابتی و پردرآمدترین بخش اقتصادی آن تبدیل شده است.

مراکش جزو معدود کشورهای عربی است که هم اکنون با صادراتی صنعتی و غیرنفتی یعنی صادرات خودرو شناخته می‌شود. نخستین تولیدکننده و صادرکننده خودرو در آفریقا و در جهان عرب و همچنین دومین صادرکننده خودرو به اروپاست.

در حالی که مجموع صادرات ایران خودرو و سایپا در سال گذشته میلادی به 50 میلیون دلار هم نمی‌رسد؛ اما صادرات صنعت خودروسازی مغرب در سال گذشته به بیش از 15 میلیارد دلار رسید و خودروهای آن به 70 کشور جهان صادر شد که 80 درصد 700 هزار خودروی تولیدی سالیانه آن به اروپا صادر می‌شود؛ خودرویی هم امکان صادرات به این قاره را پیدا می‌کند که در سطح بالایی از کیفیت و استاندارد جهانی باشد. اکنون هم دولت مغرب به دنبال رساندن ارزش صادرات بخش خودروی خود به 90 میلیارد دلار طی سال‌های آینده است.

در اصل صنعت خودروسازی مغرب مانند همتای ایرانی خود مونتاژی است؛ اما در سال‌های اخیر در جهت بومی‌سازی آن گام‌های بلندی برداشته است و هم اکنون 69 درصد قطعات خودروهای تولیدی آن با کیفیت بالا بومی‌سازی و در سال 2023 اولین خودروی کاملا بومی خود با نام «نیو» را تولید کرده است.

در چند سال اخیر هم با گسترش صنعت خودروسازی برقی در جهان اهتمام خاصی به آن داشته و سال گذشته اولین خودروی هیبریدی خود را تولید کرده و قرار است روزانه 200 دستگاه از این خودروها برای مصرف داخلی و صادرات تولید کند.

در همین حال نیز وجود زیرساخت‌های مناسب، نیروی کار حرفه‌ای و ارزان، بستر جذاب و انعطاف‌پذیر سرمایه‌گذاری، ثبات سیاسی و اقتصادی و نزدیکی به اروپا باعث شده است که این کشور به قطب مهمی در سرمایه‌گذاری شرکت‌های پرآوازه خودروسازی دنیا در آفریقا تبدیل شود.

در واقع آنچه موجب پیشرفت صنعت خودروسازی مغرب با تکیه بر دو شرکت بزرگ و رقابت تنگاتنگ این صنعت با چین و هند و کشورهای دیگری شده است، وجود مدیریتی اقتصادی و غیر انحصاری و الیگارشی است.

در کنار توسعه صنعت خودروسازی، مغرب از دو دهه قبل هم اولین گام‌ها را برای ایجاد صنعت هواپیماسازی برداشته و رفته رفته در حال تبدیل شدن به قطبی در تولید قطعات هواپیماهای مسافربری است. در سال 2023 نزدیک به 3 میلیارد دلار هم در این حوزه صادرات داشته و توانسته است که در سال‌های اخیر با جذب سرمایه‌گذاران بزرگ خارجی به صنعت هواپیماسازی خود هم رونق دهد و هم اکنون 142 شرکت خارجی فعال در تولید قطعات هواپیما در مغرب با فراهم کردن 20 هزار فرصت شغلی مشغول به کار هستند.
سال گذشته هم وزارت صنعت و تجارت مغرب از تصمیم کشورش برای تولید نخستین هواپیمای مسافربری در آینده نزدیک خبر داد.

در واقع معضل اقتصاد ایران تنها تحریم نیست و اتفاقا تحریم معضلات بنیادین آن در بخش‌های مختلف را نمایان کرد. قبلا درآمدهای هنگفت نفتی به نوعی باطن اقتصاد ایران را پوشانده بود، اما با کاهش جدی این درآمدها واقعیت برملا شد و مشکلات ساختاری رفته رفته خود را نشان داد. ریشه مشکل نبود مدیریت و حکمرانی اقتصادی است که الزامات خاص خود را دارد و بقیه مشکلات اقتصادی هم مظاهر آن هستند. رفع تحریم‌ها ضرورت انکارناپذیری برای بهبود وضعیت اقتصادی کنونی ایران است، اما بدون درمان ریشه معضلات اقتصادی توسعه و پیشرفت واقعی اقتصادی رخ نمی‌دهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺آتش بس غزه فرو می‌پاشد؟!

سخنگوی شاخه نظامی حماس امشب اعلام کرد که در اعتراض به موارد نقض توافق آتش‌بس تا به امروز طی سه هفته گذشته از تحویل گروگان‌های اسرائیلی در شنبه آینده خودداری خواهد شد. ابوعبیده موارد نقض آتش‌بس را این گونه بر شمرده است: به تاخیر انداختن بازگشت آوارگان به شمال نوار غزه، هدف قرار دادن آن‌ها و تیراندازی به فلسطینی‌ها و همچنین عدم ورود کالاهای انسانی مورد توافق به باریکه غزه.

در مقابل هم تل آویو حماس را با به تعویق انداختن آزادی چند گروگان‌ در شنبه آینده به نقض توافق متهم کرده است.

به نظر می‌رسد که حماس از چند روز قبل تصمیم به چنین واکنشی داشته است؛ اما منتظر مانده است تا اولا آوارگان فلسطینی به شمال نوار غزه بازگردند و سپس نیروهای اسرائیلی کاملا از محور نتساریم حد فاصل شمال و جنوب باریکه غزه عقب‌نشینی کنند.

اما در عین این که این تصمیم حماس را می‌توان نوعی واکنش اولیه به پیشنهاد ترامپ نیز برای کوچاندن ساکنان نوار غزه پنداشت؛ اما در وهله اول اعتراضی عملی به جلوگیری اسرائیل از ورود 60 هزار خانه پیش ساخته و 200 هزار چادر برای فلسطینی‌های بی‌سرپناه است که منازلشان در این جنگ ویران شده است؛ این مساله پس از اظهارات مکرر ترامپ درباره کوچاندن ساکنان نوار غزه از اهمیت فوق‌العاده‌ای برای حماس برخوردار است. بنابراین از بیم‌ سنگ‌اندازی اسرائیل و آمریکا در مسیر بازسازی غزه در مرحله سوم آتش‌بس تصمیم به فشار بر طرف مقابل برای وارد کردن منازل پیش ساخته و چادرهای اسکان در همین مرحله اول بر اساس مفاد توافق گرفته است.

از این رو، گویا این تشکیلات بر آن است که تا زمانی که اهرم گروگان‌های اسرائیلی را در اختیار دارد، با اجرای کامل توافق مقومات حداقلی اسکان فلسطینی‌ها را فراهم کند.

در عین حال هم امروز روزنامه اسرائیلی هاآرتص خبر داد که قطر به عنوان یکی از طرف‌های میانجی و ضامن توافق شدیدا به رفتارهای اخیر نتانیاهو و اظهارات او به ویژه پس از سفر به آمریکا در خصوص کوچاندن ساکنان نوار غزه در نقض توافق و همچنین تاخیر در اعزام هیات مذاکره‌کننده اسرائیلی به دوحه اعتراض کرده است.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که تداوم آتش‌بس با چالش‌های بسیار جدی مواجه است؛ اما بعید است که دستکم مرحله اول آن فروپاشد و به سرانجام نرسد. نه حماس و نه اسرائیل آن را نمی‌خواهند و منفعت هر دو در تکمیل این مرحله است و نتانیاهو هم علی رغم فشارهای شرکایش اما از جانب جامعه اسرائیلی برای تداوم توافق تحت فشار است.

احتمالا ترامپ هم دوباره تهدید کند که اگر مرحله اول آتش بس پیش نرود در خاورمیانه جهنمی بر پا خواهد شد!!

به نظر می‌رسد که حماس چند روز قبل از دور بعدی مبادله گروگان‌ها در شنبه آینده این تصمیم خود را رسانه‌ای کرده است تا زمان کافی برای رایزنی در این مدت برای حل اختلافات و رساندن کمک‌‎های ارسال نشده بر اساس توافق وجود داشته باشد. در این مدت نیز به احتمال زیاد میانجیگران نهایت تلاش خود را برای حل مشکلات پیش آمده انجام دهند.

با این حال اما مذاکرات مرحله دوم آتش‌بس به احتمال زیاد سخت‌تر از قبل باشد و می‌توان گفت که این دور از مذاکرات و نتیجه آن بیشتر از قبل با سرنوشت دولت نتانیاهو گره خورده است و علت تاخیر در ارسال تیم مذاکراتی اسرائیل هم به این عامل باز می‌گردد.
با توجه به تحولات هفته‌های اخیر و اعتراضات شدید شرکای اسرائیلی به نتایج جنگ و رژه‌های نظامی حماس و غیره، نتانیاهو چندان آماده پرداخت بهای سنگین مرحله دوم آتش‌بس نیست که در آن حماس در مقابل آزادی افسران و نظامیان اسرائیلی بهای زیادی را طلب می‌کند. در همین حال، نیز به احتمال زیاد مواضع اخیر ترامپ باعث سختگیری بیشتر حماس در مذاکرات پیش‌رو و تلاش آن برای گرفتن حداکثر امتیازات لازم قبل از آزادی همه گروگان‌ها به ویژه در خصوص بازسازی نوار غزه و وارد کردن مواد لازم شود.
اخیرا نیز بنا به منابع اسرائیلی، نتانیاهو بیشتر به تمدید مرحله اول یعنی مبادله مستمر گروگان‌‎ها بدون پرداخت بهای دیگری به جای مذکرات برای مرحله دوم تمایل دارد. اما بسیار بعید است که حماس با آن موافقت کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ کوتاه می‌آید؟!

دونالد ترامپ سه‌شنبه شب گذشته در سیاست اعلامی خود در قبال تهران به نوعی سیاست چماق و هویج را به کار برد؛ از یک طرف با اعلام آمادگی خود برای گفتگو و توافق با ایران و تمجیدهای ظاهری از آن تلاش کرد که طرف ایرانی را به پای میز مذاکره بکشاند و از دیگر سو هم با امضای یادداشت اجرایی به نوعی هم شروط و دستور العمل مذاکرات را تعیین کرد و هم خواست از این طریق اولترا راست‌های آمریکایی و اسرائیلی را نیز راضی کند.

اما نتیجه این شد که نه راستگرایان بسیار تندرو که جز به تهدید نظامی و جنگ با ایران به چیز دیگری نمی‌اندیشند کاملا از لحن او در رونمایی از سیاستش و دعوتش به گفتگو راضی شدند و نه اعلام آمادگی ترامپ برای مذاکره در سایه یادداشت اجرایی چنگی به دل جمهوری اسلامی زد و مقام رهبری نیز مخالفت «قاطع» خود با هر نوع مذاکره با دولت ترامپ را اعلام کرد.

در این میان وزیر خارجه ایران نیز هر نوع مذاکره با دولت آمریکا را منوط به تغییر رفتار آن کرده است؛ اما واقعیت این است که چشم اندازی برای این تغییر و کوتاه آمدن ترامپ دیده نمی‌شود. در مقابل ترامپ یکشنبه گذشته در مصاحبه با روزنامه «نیویورک پست» لحن تندی در پیش گرفت و به نوعی ایران را میان مذاکره و حمله مخیر کرد.

فعلا آنگونه که به نظر می‌رسد ترامپ تدریجی و تصاعدی فشارهای خود را افزایش می‌دهد و تلاش می‌کند و لو با بده بستانی با چین منافذ صادرات نفت ایران را ببندد.

در این میان اما بعید است که گفتگوی ایرانی اروپایی هم نتیجه مشخصی داشته باشد؛ اروپا و آمریکای ترامپ اگر در خیلی از مسائل با هم اختلاف نظر داشته باشند، اما درباره ایران اختلاف خاصی ندارند.

به احتمال زیاد تهران تلاش کند که با دادن امتیازاتی به طرف‌های اروپایی و حتی آژانس در گفتگوهای دو جانبه مانع فعال‌سازی مکانیسم ماشه شود. اما تضمینی نیست که دستکم یکی از این طرف‌ها قبل از 18 اکتبر 2025 به این کار اقدام نکند.

قبلا هم گفته شد که ترامپ مذاکره و صلح را از موضع قدرت و فشار می‌خواهد؛ اما کاربرد گزینه نظامی فعلا دستکم در کوتاه مدت بعید به نظر می‌رسد. ترامپ فعلا می‌خواهد که افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی و حتی تهدید به جنگ و حمله، برگردانی در داخل ایران برای رسیدن به نتیجه مطلوب داشته باشد و باید دید که اوضاع داخلی ایران تا چه اندازه این شرایط بسیار سخت اقتصادی را تاب می‌آورد. از این رو، در سایه تداوم و تشدید تحریم‌ها و فشارها، سیاست داخلی چه بسا مهم‌ترین چالش فراروی حاکمیت در آینده پیش‌رو باشد.

در کل در نیمه اول دوره چهار ساله دوم ترامپ بعید است که گشایشی در بن‌بست میان آمریکا و ایران حاصل شود و همین رویکرد فشار تصاعدی و شدید ادامه می‌یابد و چشم‌اندازی در این دو سال اول برای مذاکره‌ جدی و حرکتی در جهت توافق وجود ندارد و اگر هم چنین مذاکره و توافقی صورت گیرد، احتمالا در دو ساله دوم باشد. ایران هم در این شرایط راهی جز رتق و فتق امور با حداقل منابع ندارد.

اما سیاست ترامپ در قبال ایران به گونه‌ای غیرمستقیم با آینده پیمان ابراهیم در منطقه و همچنین آینده آتش‌بس در غزه هم پیوند دارد. هر گونه بن‌بست و گشایشی در پیوستن عربستان به این پیمان، و بن‌بست در انتقال به مرحله دوم آتش‌بس در غزه بر بن‌بست میان ترامپ و ایران سلبا و ایجابا تاثیر دارند.

آنچه فعلا مبرهن است این که نتانیاهو مرحله دوم آتش‌بس غزه را به عنوان تهدیدی فراتر از خود توافق آتش‌بس و مرحله اول آن برای خود و دولتش می‌داند. در کل با وجود بحران پیش آمده در مسیر تکمیل مرحله اول آتش بس در غزه پیش‌بینی می‌شود که این مرحله به سرانجام برسد و بسیار بعید است که حماس به تهدید و ضرب الاجل ترامپ مبنی بر آزادی «همه» گروگان‌ها تا شنبه آینده تن دهد و به احتمال زیاد گروگان‌ها همچنان تدریجی و قطره‌چکانی در مقابل بهای مورد توافق آزاد ‌شوند.

اما این گونه پیداست که نتانیاهو به دنبال اتفاقات و حوادثی در منطقه است که از حدت و شدت تبعات تداوم مرحله نخست آتش بس به ویژه مرحله دوم آن برای آینده سیاسی خود بکاهد. از این رو بعید نیست که اسرائیل در آینده پیش رو برای تحت‌الشعاع قرار دادن مذاکرات آتش‌بس بخواهد دست به اقداماتی غیر مستقیم و قابل توجه از خرابکاری و انفجار و ترور بزند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ و ضرب‌الاجلش!

ترامپ ضرب‌الاجلی تعیین کرده که اگر حماس تا ظهر شنبه «همه» گروگان‌های اسرائیلی را آزاد نکند، جهنمی بر پا خواهد کرد و جنگ از سر گرفته می‌شود. ترامپ نسبت به آزادی قطره‌چکانی این گروگان‌ها شاکی است و می‌گوید نباید هر بار دو و یا سه نفر از آن‌ها آزاد شوند، بلکه باید یکجا همه آن‌ها تا ظهر شنبه آزاد شوند.

در حالی ترامپ این ضرب‌الاجل را مطرح می‌کند که خود او بخشی از توافق غزه بود كه بر أزادی تدریجی گروگان‌ها تصریح دارد و بر نتانیاهو برای دستیابی به آن و توقف جنگ فشار آورد و فرستاده‌اش ویتکاف در مذاکرات آتش‌بس حضوری فعال داشت.

پرسش کانونی این است که تا ظهر شنبه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا حماس تسلیم خواهد شد و همه گروگان‌های اسرائیلی را آزاد خواهد کرد؟ یا نه و جنگ دوباره از سر گرفته خواهد شد؟
پاسخ نگارنده به پرسش نخست این است که تقریبا آزادی همه گروگان‌ها در شنبه منتفی است و در پاسخ به سوال دوم نیز می‌توان گفت که از سرگیری جنگ پس از عدم آزادی «همه» آن‌ها منتفی نیست اما زیاد هم محتمل نمی‌باشد.

شیوه بهتر در تحلیل این مورد این است که وارد نظام فکر و محاسباتی بازیگران مورد نظر شد تا بتوان پیش‌بینی نسبی در مورد کنش‌ها و تصمیم‌های آن‌ها داشت و این امر هم مستلزم شناخت عمیق پیشینی است.

در مساله مورد بحث، واقعیت این است که حماس دلیلی نمی‌بیند که به این ضرب‌الاجل ترامپ عمل کند. به این علت که نتیجه پایبندی و عدم پایبندی به این مهلت برای حماس یکی است. در هر صورت ترامپ ایده کوچاندن ساکنان غزه را در سر دارد و در این حالت چه بسا حماس پایبندی به مهلت را واجد نتیجه بدتری و عدم پایبندی به این موعد ترامپ را گام نخست در مسیر به شکست کشاندن طرح کوچاندن مردم غزه بپندارد.

اما در مقابل اگر از دریچه نظام فکری و محاسباتی نتانیاهو و اسرائیل هم واقع‌بینانه به مساله بنگریم، مهلت ترامپ نه تنها فشاری شدید بر حماس هست، بلکه به نوعی خود نتانیاهو را هم در منگنه گذاشته است. در واقع ترامپ با این تهدید خود تندتر از بن گویر و اسموتریچ ظاهر شده و نتانیاهو را بیشتر تحت فشار اولترا راست‌ها قرار داده است. اما در مقابل نتانیاهو تحت فشار شدید جامعه اسرائیل برای تکمیل توافق و مرحله اول آن و انتقال به مرحله دوم است. از این رو، نتانیاهو می‌بایست به نوعی چند پهلو موضع‌گیری کند که نه افکار عمومی داخلی آن را بر تلاش او برای به شکست کشاندن توافق حمل کند و نه موجب خشم و عصبانیت ترامپ شود.

در این پیچیدگی، نتانیاهو می‌داند که از یک سو حماس به ضرب‌الاجل ترامپ تن نخواهد داد و از دیگر سو برگردان قرار دادن ضرب‌الاجل ترامپ به عنوان یک دستور کاری به معنای فروپاشی توافق خواهد بود که اولا او را در معرض فشار بی‌سابقه افکار عمومی اسرائیل قرار می‌دهد که بیش از 80 درصد آن‌ها خواهان ادامه آتش‌بس و توافق هستند و ثانیا بازگشت به جنگ هم چه بسا موجب کشته شدن تعدادی دیگر از گروگان‌ها و همچنین نظامیان دیگری شود؛ بدون این که چشم‌اندازی روشن برای شکست حماس و پایان ظفرمندانه جنگ وجود داشته باشد.

در عین حال نیز نتانیاهو مطمئن نیست که حتی اگر به جنگ باز گردد، ترامپ دوباره به او برای توقف آن فشار نیاورد. رامی ایگرا مسئول سابق بخش مفقودان موساد امروز سخنی به همین مضمون داشت و گفت که ترامپ ممکن است دوباره جنگ را متوقف کند.

در این وضعیت، از دیروز دفتر نتانیاهو چهار بیانیه صادر کرده است که منعکس کننده قسمی آشفتگی است. در هیچ کدام از بیانیه‌ها، او بر آزادی «همه» گروگان‌ها تاکید نکرده و صرفا گفته است که اگر حماس تا ظهر شنبه گروگان‌ها را آزاد نکند، جنگ را از سر خواهد گرفت. در این میان نزدیکان و رسانه‌های اسرائیلی توضیح داده‌اند که مقصود او همان سه اسیری است که بر اساس توافق قرار بود که شنبه آینده آزاد شوند؛ اما حماس آزادی آن‌ها را منوط به پایبندی اسرائیل به مفاد بشردوستانه توافق کرده است.

در کل می‌توان گفت که احتمال رسیدن به توافقی میان حماس و اسرائیل برای حل بحران تا شنبه و تداوم مرحله اول بیشتر است. هم اکنون هم تحرکات دیپلماتیک فشرده‌ای در قاهره در جریان است و قرار است که فرستاده ترامپ هم به قطر و اسرائیل سفر کند. به نوشته روزنامه الشرق‌الاوسط عربستان میانجیگران در حال رایزنی فشرده برای عمل اسرائیل به پروتکل بشردوستانه توافق و در مقابل هم صرف نظر حماس از تعلیق آزادی سه گروگان در شنبه آینده هستند.

اما شنبه محک مهمی برای ترامپ و شناخت رفتار او نه در پرونده غزه بلکه دیگر پرونده‌ها پس از پایان ضرب‌الاجل در صورت عدم آزادی همه گروگان‌هاست. تا ببینیم چه می‌شود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ علیه ترامپ!

خبرگزاری رویترز از تحرکات فشرده عربستان برای ارائه طرحی در مواجهه با طرح دونالد ترامپ برای کوچاندن ساکنان نوار غزه خبر داد.

بهانه ترامپ این است که غزه ویران شده و غیر قابل ‌سکونت است؛ اما طرح عربستان نیز برای گرفتن این بهانه مبتنی بر بازسازی سریع نوار غزه بدون کوچاندن ساکنان آن است. در عین حال هم پیشنهادهایی درباره آینده حکمرانی در نوار غزه مطرح شده که اساس آن‌ها همان پیشنهاد چند ماه پیش مصر است که با موافقت حماس هم همراه شد و آن هم تشکیل کمیته‌ای فلسطینی متشکل از تکنوکرات‌ها برای اداره نوار غزه است؛ اما جنبش فتح با آن مخالفت کرد و این طرح مسکوت ماند.

اما طرفه اینجاست که گفته می‌شود احتمالا عربستان طرح خود را «طرح ترامپ» بنامد؛ یعنی ابتکاری که برای به شکست کشاندن طرح ترامپ جهت کوچاندن ساکنان نوار غزه در دست تهیه و ارائه است، «طرح ترامپ» نام گیرد. دو انگیزه در پس این نامگذاری احتمالی وجود دارد؛ نخست این که عربستان کاملا با در نظر گرفتن شخصیت خودشیفته ترامپ نمی‌خواهد آن را تحریک کند و دوم این که با این نامگذاری او را ترغیب به پذیرش این طرح و منصرف کردن از پیشنهاد خود کند.

چنان که نگارنده قبلا هم در یادداشت‌های مختلفی بیان داشته، شخصیت خودشیفته ترامپ چه بسا اساسی‌ترین عنصر و مولفه تصمیم‌گیری‌‎های او است. به این علت کشورها و بازیگران مختلف امروز با کاربست نوعی روانشناختی شخصیتی به طرق مختلفی تلاش دارند که هم از شر او در امان باشند و هم در مخالفت با ترامپ و همچنین کسب موافقت او تا حدود زیادی آن را در نظر بگیرند.

پوتین هم رگ خواب ترامپ را پیدا کرده و معمولا سخنان او درباره سیاست‌های آمریکا معطوف به نوعی تعریف و تمجید از ترامپ است.

نشست خبری چند روز قبل پادشاه اردن با ترامپ نیز نشانه دیگری بر این مدعاست. با این که عبدالله دوم چه قبل و چه بعد از سفر بر موضع کشورش مبنی بر مخالفت «قاطع» با کوچاندن فلسطینی‌ها تاکید داشت؛ اما در این نشست خبری در برابر دوربین‌ها به نوعی دستپاچه ظاهر شد و مخالفت آشکاری با طرح ترامپ نکرد و نگران اتخاذ موضعی صریح بود که موجب خشم و عصبانیت ترامپ در برابر دوربین‌ها نشود.

علت هم این است که واقعا پیش‌بینی‌ناپذیری ترامپ برای خیلی‌ها بیمناک است و همین باعث می‌شود که برخی چنان محتاطانه رفتار کنند که نکند مثلا جلو دوربین بی‌احترامی بدی از ترامپ سر بزند و یا واکنش و موضعی انفعالی اتخاذ کند که برای کشوری مانند اردن بسیار گران تمام شود. به همین جهت به نظر می‌رسد پادشاه اردن ترجیح داده که در برابر خود ترامپ مخالفت مستقیم خاصی نشان ندهد که مبادا میزبان قلدر در برابر جهانیان منفعل و ناچار به موضع‌گیری سختی شود که بعدا عدول از آن ناممکن گردد. همین احتیاط مضاعف عبدالله دوم چهره‌ای ضعیف، آشفته و پریشان از او به نمایش گذاشت؛ تا جایی که ترامپ به برخی سوالات رسانه‌ها از مهمانش جواب داد.

ناگفته هم نماند که در این «تنگنا» لسان حال پادشاه اردن به نوعی این بود که نهایت چیزی که اردن می‌پذیرد پذیرش 2 هزار کودک سرطانی و مجروح فلسطینی برای درمان است نه کوچ اجباری. بعد از دیدار هم طی چند پست در شبکه اکس به زبان انگلیسی و عربی دوباره «مخالفت قاطع» کشورش با کوچاندن فلسطینی‌ها را بیان داشت و نخست وزیر و وزیر خارجه‌اش هم سخت موضع‌گیری کردند.

چنان که در یادداشت قبلی هم گفته شد ترامپ چند روز پیش نیز با تعیین ضرب‌الاجلی برای حماس برای آزادی «همه» گروگان‌ها در فردا شنبه حتی نتانیاهو را در معذوریت و تنگنا قرار داد. بی‌بی که می‌دانست امکان‌ آزادی همه آن‌ها فراهم نیست، با فشار میانجیگران و جامعه اسرائیل برای تداوم مرحله نخست آتش‌بس با خواسته‌های طرف فلسطینی در مقابل آزادی سه گروگان موافقت کرد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺گرانیگاه دیپلماسی جهانی!

عربستان دیروز میزبان گفتگوی آمریکا و روسیه بود. چشم‌انداز این مذاکرات تقریبا روشن است که به احتمال زیاد فراتر از مساله پایان جنگ اوکراین روابط روسیه و آمریکای ترامپ را وارد مرحله تازه‌ای خواهد کرد. اما به دور از نتایج این گفتگوها و آینده روابط آمریکا و روسیه، میزبانی عربستان و دلالت‌های آن در سپهر ژئوپلیتیک منطقه و سیاست بین‌الملل رخدادی پراهمیت و قابل تامل است.

سال‌هاست که حوزه عربی خلیج فارس به مرکز ثقل دیپلماسی جهانی تبدیل و تقریبا مقصد شمال و جنوب جهانی شده است؛ تا جایی که می‌توان گفت که هیچ منطقه‌ای در جهان شاهد این حجم ترافیک فشرده رهبران و مقامات دنیا نیست. عمان که میانجی دیرینه میان ایران و آمریکاست؛ اما قطر فعال‌ترین بازیگر در این دو دهه در «دیپلماسی وساطت» بوده است و به قطبی جهانی در این نوع دیپلماسی تبدیل شده است؛ از توافق میان طرف‌های لبنانی در سال 2008 و صلح دارفور گرفته تا توافق میان آمریکا و طالبان و اخیرا هم میان حماس و اسرائیل.

اما در این میان، پرونده مذاکرات و میانجیگری میان دو قدرت جهانی آمریکا و روسیه به «برادر بزرگ» شیخ‌نشینان خلیج فارس یعنی عربستان رسیده است. همین خود بیانگر ورد کشورهای عربی خلیج فارس به عصر جدیدی است. قبلا نیز گفته شده است که عربستان در حال تبدیل شدن به دروازه سیاست خاورمیانه آمریکاست.

اما جزیره العرب که زمانی جز صحرای پهناور و لم یرزعی نبود، چطور شد که امروز به گرانیگاه دیپلماسی جهانی، هاب اقتصادی منطقه و مطمح نظر شرق و غرب و شمال و جنوب دنیا تبدیل شده است و کشورهای باستانی و تاریخی همچون مصر، ترکیه و ایران حسرت آن را می‌خورند. پاسخ به این پرسش از حوصله یک متن تلگرامی خارج است؛ اما اشتباه است اگر تصور شود عامل آن صرفا وجود نفت است. خیلی از کشورها نفت دارند اما بیش از آن که برای آن‌ها «طلای سیاه» باشد، «بلای سیاه» بوده است.

واقعیت این است که این کشورها با وجود ساختارهای سنتی و قبیله‌‌ای خود زودتر اهمیت مولفه اقتصاد و پول را در دنیای مدرن درک کردند. البته این درک هم شرط لازم است اما کافی نیست؛ چه بسا چنین درکی مثلا در مصر هم از گذشته وجود داشته است؛ اما در سایه دهه‌ها بحران حکمرانی، نبود اراده و حکمرانی اقتصادی، ناپایداری مستمر سیاسی و اجتماعی و بحران تصمیم‌گیری برگردانی عملی نداشته است.

در واقع شش عامل باعث شده است که شیخ‌نشین‌ها به قطبی اقتصادی و دیپلماتیک در جهان تبدیل شوند؛ نخست این که در این کشورها خبری از بحران‌ها و دعواهای پیچیده سیاسی و اجتماعی نیست و با وجود نظام‌های موروثی غیر دموکراتیک و اقتدارگرا اما جزو باثبات‌ترین کشورهای جهان هستند.

وجود چنین نظام‌هایی نیز لزوما به معنای این نیست که مردم در نقطه مقابل آن‌ها قرار دارند و مخالف هستند، بلکه بر خلاف برخی تصورها جمع‌بندی نگارنده از مطالعات چند دهه‌ای درباره این کشورها این است که غالب مردم این شیخ‌نشین‌ها نیز همین سیستم‌های حکومتی را می‌پسندند و چه بسا انتخابی کردن آن را عامل بی‌ثباتی و هرج و مرج می‌دانند. البته این نافی وجود نارضایتی نسبت به برخی مواضع سیاست خارجی حکومت‌های خود به ویژه در مساله عادی‌سازی روابط با اسرائیل نیست.

عامل دوم اما عدم تعدد مراکز قدرت و پیچیده نبودن سیستم تصمیم‌گیری در این کشورها و سهولت آن است. در واقع حکمرانی متمرکز و چابکی دارند که امر تصمیم‌گیری در آن سهل و آسان است و از تورم دست و پا گیر نهاد و قوانین و غیره هم خبری نیست. سرعت تصمیم‌گیری در آن‌ها بسیار بالاست و با همان سرعت هم اجرا می‌شود؛ بدون این که فاصله‌ای میان اراده، تصمیم و اجرا حائل و مانع شود.

عامل سوم حکمرانی اقتصادی معطوف به بین‌المللی کردن اقتصاد است که در نتیجه آن نفت دیگر نقمت نیست، بلکه نعمت است. امروز هم اتفاقا این کشورها با تنوع بخشی به منابع خود دیگر نیاز چندانی به درآمدهای نفتی ندارند.

عامل چهارم هم انباشت پول و سرمایه در این کشورهاست که در نتیجه عوامل پیشگفته رخ داده و باعث شده است که مقصد رهبران کشورهای مختلف برای جذب این سرمایه‌ها شوند و به نوعی همه در پی تقویت روابط با آن‌ها را برآیند. در کنار آن هم همین ثروت عظیم نفوذی قابل توجه برای آن‌ها در کانون‌های قدرت در دنیا خلق کرده است.

عامل پنجم نیز راهبرد بهره‌مندی از مغزها، تخصص‌ها و مشاوران خبره خارجی در حوزه‌های مختلف است. این در حالی است که کشوری مانند ایران و مصر با فرار مغزهای داخلی مواجه هستند.

عامل ششم نیز تقریبا وجود سیاست خارجی متوازن و نوعی موازنه میان شرق و غرب است. این در حالی است که اساسا این شیخ‌نشین‌ها متحد آمریکا هستند. با این حال در یک دهه اخیر به شکل قابل توجهی روابطی راهبردی با چین و روسیه نیز برقرار کرده‌اند. ناگفته هم نماند که چنین موازنه‌ای ملزوم و مفروض حکمرانی اقتصادی است.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺روسوفیلیِ ترامپ و گذار جهانی!

در یک هفته اخیر تقریبا سیاست و راه حل دونالد ترامپ برای حل بحران اوکراین روشن شده است؛ سیاستی که واجد دلالت‌ها و پیامدهایی فراتر از این بحران است.
انتهای اين راه حل اين است كه اوكراين معادن نادرش را به آمریکا واگذار کند و کمک‌های دریافتی از این کشور در طول 3 سال جنگ را بپردازد و در عین حال هم از اراضی اشغال شده خود به وسیله روسیه دست بکشد تا جنگ پایان یابد.

ترامپ به این منظور کارزار سیاسی سنگینی علیه اوکراین به راه انداخته؛ تا جایی که کی‌یف را به شروع جنگ و تداوم آن متهم کرده است و زلنسکی رئیس جمهور اوکراین را نیز مورد شدیدترین حملات خود قرار داده است. متعاقب آن دعوا میان ترامپ و زلنسکی تا سازمان ملل هم کشیده شده است.

ترامپ می‌خواهد سریع در عمل به وعده خود به جنگ اوکراین تحت هر شرایطی پایان دهد؛ اما رویکرد او برای تحقق این مهم تفاوت خاصی با سیاست روسیه ندارد و با آن هم‌پوشانی عجیبی پیدا کرده است. او هم روایت روسیه و پوتین را درباره آغاز جنگ پذیرفته است و هم موضع آن درباره پایان جنگ.
بله! جنگ اوکراین به جنگی فرسایشی و پرهزینه برای همه طرف‌ها تبدیل شده است؛ هم برای آمریکا، هم اروپا و هم روسیه؛ اما راه حلی که ترامپ برای پایان این وضعیت دارد، برقراری صلح از موضع قدرت است، آن هم نه علیه روسیه؛ بلکه علیه متحد آمریکا.

اینجا این پرسش مطرح می‌شود که علت و انگیزه ترامپ از این کار چیست؟ آیا صرفا به خاطر ارضای شخصیت خاص و خودشیفته خود به دنبال پایان سریع این جنگ و لو به هزینه پرستیژ و جایگاه بین‌المللی آمریکاست و چون می‌داند پوتین کوتاه نمی‌آید، پس راه چاره را برای تحقق هدف خود در فشار بر اوکراین دیده است؟
یا قسمی روسوفیلی هم در این موضع‌گیری او دخیل است؟ به ویژه که از 2016 هم همواره برخی تردیدها و تشکیک‌ها نسبت به ارتباط او با روسیه مطرح بوده است.

این شیوه تعامل ترامپ با اوکراین و اروپا به عنوان متحدان دیرینه آمریکا هیچ همخوانی با گذشته دور و نزدیک ندارد و در حالی که آمریکای قبلی تمام قد در کنار اروپا و اوکراین علیه روسیه ایستاد، اما آمریکای فعلی تمام قد در کنار روسیه علیه اروپا و اوکراین قرار گرفته است و ترامپ در قالب روسوفیلی ظاهر شده است که پوتین خواب آن را هم نمی‌دید.

معمولا راهبردهای سیاست خارجی آمریکا با آمدن و رفتن روسای جمهور این کشور دستخوش تغییر بنیادین نمی‌شد و تفاوت آن‌ها بیشتر در تاکتیک‌ها و رویکردها بود. اما این گزاره با آمدن ترامپ در حال رنگ باختن و از دست دادن اعتبار خود است. البته به استثنای مساله حمایت از اسرائیل به عنوان یک اصل پایدار در سیاست خارجی آمریکا که جنبه ایدئولوژیک هم پیدا کرده است و لاینحلی مساله جمهوری اسلامی و آمریکا هم به این عامل باز می‌گردد.

در واقع اگر ترامپ با همین دست فرمان پیش برود که موجب نگرانی عمیق متحدان آمریکا در اروپا و جنوب شرقی آسیا شده است، شیفتی پارادایمی را در ماهیت سیاست خارجی آمریکا و روابط آن رقم می‌زند و چنین شیفت احتمالی هم می‌تواند روابط، سیاست و اتحادهای بین‌المللی را در چهار سال آتی دگرگون ‌کند. مفروض این تحول هم نه صرفا تضعیف ناتو، متحدان آمریکا در اروپا و احتمالا در جنوب شرق آسیا بلکه جایگاه بین‌المللی خود آمریکا به عنوان یک ابرقدرت و کمک به برآمدن روسیه و چین است.

البته در مقابل هم اروپا که تاکنون به اتحاد با آمریکا در مواجهه با بحران‌ها تکیه کرده بود، به احتمال زیاد در دکترین امنیتی و نظامی خود بازنگری کند. می‌توان گفت که آینده اروپا به عنوان یک بازیگر متحد جهانی بسته به نوع مواجهه آن با سیاست ترامپ درباره جنگ اوکراین است؛ این که با ایستادن در مقابل آن و در کنار اوکراین مانع حل یکجانبه بحران به زیان این کشور و امنیت راهبردی اروپا شود یا تسلیم واقعیت کنونی شود و با ترامپ همراهی کند.

در کل می‌توان گفت که با مختل شدن نقطه ثقل سیاست و نظام بین‌الملل، جهان و خاورمیانه به دوره «ابهام راهبردی» پا گذاشته است که همین خود می‌تواند قسمی آنارشی را به همراه داشته باشد.
بنابراین چهار سال آینده را می‌توان حساس‌ترین دوره پس از جنگ جهانی دوم برشمرد که تحولات آن آینده نظم جهانی را ترسیم خواهد کرد. خاورمیانه نیز هر چند پس از توقف دو جنگ لبنان و غزه آرامشی شکننده را تجربه می‌کند، اما به احتمال زیاد در این چهار سال دستخوش تحولات سهمگینی شود که قسمی از این تحولات متاثر از متغیر جدید نزدیکی آمریکایِ ترامپ و روسیه خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺معادن نادر؛ میدان رقابتی جهانی!

یکی از اهداف مهم دونالد ترامپ از پایان جنگ اوکراین تصاحب سریع معادن خاکی نادر این کشور است که طولانی‌تر شدن جنگ دسترسی به این معادن را دشوار می‌کند. از این رو ترامپ معتقد است که پایان جنگ با فشار بر کی‌یف و زلنسکی میسر است. اما این مغازله ترامپ برای پوتین نیز نه صرفا نوعی همذات‌پنداری شخصیتی بلکه نوعی ریل‌گذاری برای همکاری با مسکو در خصوص دسترسی به معادن نادر این کشور در آینده است.

اما این معادن چه اهمیتی برای آمریکا و ترامپ و ثروتمندان دور و بر او دارد؟ حدودا 17 عنصر خاکی نادر وجود دارد که در فناوری‌های پیشرفته و فوق مدرن کاربردی اساسی دارند؛ از صنایع نظامی و موشکی گرفته تا پنل‌های خورشیدی، انرژی سبز، گوشی‌های همراه، خودروهای الکترونیک، رسیدن به کربن خنثی و دهها کاربرد حساس دیگر. به عنوان مثال در همین گوشی‌های آیفون، هفت عنصر نادر به کار رفته است.

معادن نادر برگ برنده و اهرم فشار نیرومند چین در رقابت و جنگ تجاری با آمریکاست که اخیرا با بازگشت دونالد ترامپ به قدرت و اعمال تعرفه گمرکی ۱۰ درصدی اهمیت فوق‌العاده‌ای پیدا کرده است. در مقابل هم چین محدودیت‌هایی برای صادرات این عناصر حیاتی به آمریکا اعمال کرده است.

در واقع اهتمام بی‌سابقه ترامپ به معادن نادر و تلاش برای تصاحب آن در اوکراین را باید از منظر رقابت و جنگ تجاری با چین دید.

آمریکا به اندازه کافی از این معادن برخوردار نیست و ۸۰ درصد نیازهای خود در این حوزه را از چین وارد می‌کند و همین خود پاشنه آشیل آمریکا در این مواجهه و تقابل است. اتحادیه اروپا هم چنین مشکلی دارد و ۹۸ درصد نیازهای خود به عناصر نادر را از چین تامین می‌کند. در واقع چین و اوکراین در صدر صادر کنندگان بزرگ معادن نادر هستند. روسیه هم ذخایر قابل توجهی در این حوزه دارد. اوکراین حدودا ۵ درصد ذخایر جهانی معادن نادر را در اختیار دارد و در اروپا بی‌رقیب است. البته در خارج از این قاره ویتنام و برزیل هم چنین مقداری از این ذخایر را دارند.

گفته می‌شود که اوکراین ۲۲ معدن نادر از ۳۰ معدن قاره اروپا را در اختیار دارد و بنا به منابع خبری، آمریکا ارزش راهبردی معادن و عناصر خاکی نادر اوکراین را ۱۵ تریلیون دلار برآورد کرده است.

ناگفته هم نماند منظور از نادر بودن آنطور نیست که در وهله نخست به ذهن متبادر می‌شود، بلکه کمیابی آن‌ها در عدم وجودشان به صورت مجزا از سایر مواد معدنی و دشواری جداسازی و جذب آن‌ها از سایر مواد معدنی و همچنین کمبود عرضه آن‌هاست.

در واقع چه بسا پشت پرده جنگ اوکراین نه صرفا عوامل اعلامی مسکو همچون تلاش کی‌یف برای عضویت در ناتو، بلکه تلاش روسیه برای سلطه بر آن سرزمین به جهت تصاحب معادن این کشور نظر به اهمیت فوق راهبردی این معادن به عنوان یک سلاح نادر و معادله‌ساز بود که اهمیت آن‌ها روز به روز با پیشرفت تکنولوژی‌های پیشرفته بیشتر و بیشتر می‌شود.

به این علت و به دلایل مهم ژئوپلیتیکی و امنیتی اروپا و آمریکای بایدن با هزینه صدها میلیارد دلار تلاش زیادی برای حفظ اوکراین کردند که بدون ورود به جنگی مستقیم با روسیه مانع سقوط آن و سلطه بر روسیه بر این کشور شوند. اکنون ترامپ اما نمی‌خواهد دیگر هزینه کند و در عین حال هم می‌خواهد معادن این کشور را در قالب توافقی برای پایان جنگ ولو به قیمت از دست رفتن بخش‌های اشغال شده اوکراین به نفع روسیه تصاحب کند.

در این میان هم پوتین برای به دست آوردن بیشتر دل ترامپ و ترغیب او به همراهی بیشتر برای پایان یکجانبه جنگ اوکراین به نفع مسکو گفته است که کشورش آماده همکاری با آمریکا برای اکتشاف و استخراج از معادن روسیه است.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺فراخوان اوجالان؛ آغاز مسیری دشوار!

عبدالله اوجالان دوشنبه گذشته در زندان امرلی، پیامی تحت عنوان «فراخوانی برای صلح و جامعه دموکراتیک» نوشت که پنجشنبه احمد تورک شهردار سابق ماردین (عزل شده توسط دولت) آن را در نشستی خبری قرائت کرد.

پیام اوجالان را می‌توان محصول دو عامل دانست؛ نخست بازنگری خود او در افکار و اندیشه‌هایش و مانیفست پ.ک.ک که البته اتفاق جدیدی نیست و دو فراخوان قبلی اوجالان در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۵ موید این مدعاست. اما عامل دوم هم گفتگوهای مستمر میان او و دستگاه اطلاعاتی ترکیه به ویژه در یک سال اخیر است.

اما پیام اوجالان از دو منظر یکی محتوا و دیگری بسترهای داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی با دو نامه یک دهه قبل متفاوت است. دو فراخوان‌ قبلی دعوت به توقف عملیات‌ها علیه ترکیه بود، اما تصریحی بر بر زمین گذاشتن سلاح نداشت. اما پیام جدید اوجالان هم خواستار خداحافظی همیشگی با سلاح و هم انحلال پ.ک.ک و ورود به یک فرایند سیاسی شده است.

رهبر حزب کارگران کردستان ترکیه در پیام جدید خود تلاش کرده است که ماحصل بازاندیشی خود در این دو دهه و اندی را در چارچوبی نظری و در قالب یک مانفیست و نقشه راه جدید برای حل مساله کردی در ترکیه با بازنمایی تاریخی و عوامل شکل‌گیری این حزب ارائه دهد. از این جهت این پیام هر چند غیر مستقیم دولت و حاکمیت و ملت ترکیه را نیز خطاب قرار می‌دهد؛ اما مخاطب اصلی آن خود پ.ک.ک است.

اوجالان هر چند از اعضای حزب خواسته است که سلاح خود را زمین گذاشته و حزب را منحل کنند، اما فراخوانش در این باره به معنای اعتراف به اشتباه بودن حمل آن از ابتدای کار نیست؛ بلکه حتی آن را به نوعی برای برهه‌ای در واکنش به انکار واقعیت کردها در ترکیه و در سایه محدودیت‌های گسترده موجه هم می‌داند؛ اما بر این باور است که پ.ک.ک با فروپاشی «سوسیالیسم واقعا موجود» در دهه نود و کاهش انکار هویت کردها در ترکیه و غیره باید با کنار گذاشتن کار نظامی و انحلال خود با تئوری، برنامه، راهبرد و تاکتیک قبلی خود خداحافظی کند و مسیر کار سیاسی را با تشکیلات و برنامه و راهبردی جدید آغاز کند.

سپس هدف از کار سیاسی را ساخت یک جامعه و نظام سیاسی دموکراتیک اعلام می‌کند و اینجا مخالفت خود را با راهکارهایی چون دولت-ملت جداگانه، فدرالیسم، خودمختاری اداری و راهکارهای فرهنگی‌محور ابراز می‌دارد.

واقعیت هم این است که آنچه پیشران اصلی دولت ترکیه و اوجالان به سمت صلح و آشتی بوده نوعی بن‌بست است که دو طرف به آن واقف هستند. هر دو طرف به این جمع بندی رسیده‌اند که این مواجهه مسلحانه فراز و نشیب دارد؛ اما پایانی و برنده‌ای ندارد و یک وضعیت فرسایشی بی‌حاصلی را برای آن‌ها رقم زده است.

در این میان دولت ترکیه با درک شرایط نوین منطقه و بین‌الملل و نگرانی نسبت به عقب ماندن از چرخه توسعه در سایه دورخیز کشورهای عربی خلیج فارس و چالش تداوم حکمرانی عدالت و توسعه در آینده، مساله کُردی و وجود پ.ک.ک را مهم‌ترین چالش و مانع فراروی خود در این زمینه می‌داند. کما این که اردوغان به دنبال اصلاحاتی داخلی از جمله اصلاح قانون اساسی است که بدون حمایت حدودا 60 نماینده کُرد عضو حزب «برابری و دموکراسی خلق‌ها» میسر نیست. البته خود کردها هم از بخشی از این اصلاحات منتفع می‌شوند.

اما اکنون پرسش کانونی این است که سرنوشت فراخوان اوجالان چه می‌شود؟
آیا فرماندهان و اعضای پ.ک.ک به ندای رهبر حزب سلاح خود را بر زمین می‌گذارند و آن را منحل می‌کنند؟
فعلا پاسخ روشنی نمی‌توان داد و برای داوری هم زود است. پیام اوجالان با وجود اهمیت و تاریخی بودن آن اما سرآغاز یک راه بسیار دشوار در مسیر صلح در ترکیه است که با چالش‌های پیچیده و فراوانی در دو عرصه داخلی و خارجی مواجه است. اما از واکنش هواداران پ.ک.ک در ترکیه پیداست که فراخوان رهبر این حزب موافقان و مخالفان خود را دارد و همین خود در سایه عوامل منطقه‌ای و بین‌المللی می‌تواند مانعی در رسیدن رهبران و اعضای آن به یک جمع‌بندی واحد باشد و باعث انقسام و دو دستگی شود. مخالفان معتقدند که هنوز روشن نیست که دولت ترکیه در مقابل بر زمین گذاشتن سلاح و انحلال پ.ک.ک چه امتیازاتی می‌دهد و دست به چه اصلاحاتی می‌زند.

در این زمینه اما به نظر می‌رسد که دولت ترکیه نظاره‌گر وضعیت و سبک سنگین کردن آن است. پلان بعدی می‌تواند آزادی اوجالان در آینده و سخنرانی او در پارلمان باشد که تحرکات ایشان با توجه به جایگاه خاصی که دارد، می‌تواند نوعی پویایی به سپهر سیاست کُردی در ترکیه در جهت پیشبرد مانیفست جدیدش ببخشد و در مقابل مخالفان آن را در منگنه و وضعیت سختی قرار ‌دهد.
فعلا باید منتظر آزادی احتمالی اوجالان و آثار آن در جهت پیشبرد فراخوان و اهدافش ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺دعوای ترامپ و زلنسکی!

دیدار امشب ترامپ و زلنسکی به نشستی پرتنش ختم شد و در نهایت هم رئیس جمهور اوکراین کاخ سفید را بدون امضای توافق معادن نادر ترک کرد که منابع آمریکایی می‌گویند ترامپ او را اخراج کرده است.

دیدار دو طرف آغازی خوب داشت و هر دو از اهمیت صلح گفتند، اما وقتی که زلنسکی خواستار دریافت تضمین‌های امنیتی شد و با آتش بس مخالفت کرد، کار به بگو مگو و مشاجره تند میان او و ترامپ و معاونش کشیده شد.

اکنون داوری درباره این اتفاق در ایران متفاوت است که بیشتر تابع برخی پیش‌فرض‌های ذهنی قبلی درباره خود جنگ و روسیه است. واقعیت این است که ترامپ و معاونش بسیار بد با زلنسکی برخورد کردند که به نوعی تحقیرآمیز بود، اما نباید فراموش کرد که این رفتار آنها واکنشی بود به دست رد و «نه» رئیس جمهور اوکراین و مخالفت او با آنچه ترامپ در خصوص آتش بس و توافق معادن می‌خواست که چیزی جز تسلیم کی‌یف و واگذاری آن به آمریکا (معادن) و روسیه (اراضی اشغال شده) نیست.

همین موضع او سخت ترامپ را برآشفت و به این واکنش انفعالی واداشت؛ تا جایی که مهمان خود را به «بی‌احترامی» و ... متهم کرد.

واقعیت این است که برنده این دعوا کسی نبود جز رئیس جمهور روسیه که با خرسندی نظاره‌ می‌کرد و بازنده آن هم در وهله نخست خود شخصیت خودشیفته ترامپ، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت و روابط تاریخی‌اش با متحدان آمریکاست. البته اگر زلنسکی بر سر مواضع خود و پای این «نه» خود بایستد، می‌توان او را هم در آینده جزو برندگان این دیدار تاریخی دانست.

برخورد بسیار بدی که ترامپ و معاونش با زلنسکی کردند، معمای سکوت ملک عبدالله در دیدار اخیر خود با ترامپ در کاخ سفید را حل کرد. در واقع پادشاه اردن چنین صحنه‌ای را پیش‌بینی می‌‎کرد و با دستپاچگی خاصی از موضع‌گیری مستقیم در برابر دوربین‌ها در قبال ترامپ خودداری و بعد از دیدار مواضع خود را در چند توئیت بیان کرد.

این دومین بار طی دو هفته اخیر است که تیر ترامپ به سنگ می‌خورد؛ دو هفته قبل ضرب الاجلی تعیین کرد که اگر حماس همه گروگان‌ها را یکجا آزاد نکند، جهنمی برپا می‌کند؛ اما این تهدید او کارساز نبود و بعد از آن توپ را در زمین نتانیاهو و اسرائیل انداخت که باید در واکنش به عدم آزادی همه گروگان‌ها تصمیم بگیرند. در روزهای اخیر هم تبلیغات زیادی به راه انداخت و امیدها را به پایان جنگ اوکراین بالا برد؛ پایانی یکجانبه با تقسیم اوکراین میان آمریکا و روسیه؛ اما این اتفاق نیفتاد و اکنون ترامپ بیشتر از هر زمانی خشمگین است و باید دید خشم خود را کجا و سر چه طرفی خاورمیانه، چین، اروپا، ایران و یا غزه تخلیه می‌کند.

ناگفته هم نماند که نمی‌توان پایان تنش‌آلود و بی‌نتیجه دیدار ترامپ و زلنسکی را به معنای کان لم یکن شدن آتش بس و پایان جنگ اوکراین دانست. ترامپ قابل پیش‌بینی نیست و ممکن است که در آینده بر خلاف رفتارهای کنونی از او سر بزند. کما این که باید دید آیا از زلنسکی می‌گذرد یا اوکراین را مجازات می‌کند. در این صورت هم باید دید رئیس جمهور اوکراین تا کجا مقاومت می‌کند و اروپا تا کجا پشت اوکراین می‌‎ایستد.

البته رئیس جمهور اوکراین هم پس از دیدار ضمن تاکید بر نیاز به «صلحی عادلانه و همیشگی» تلاش کرد که با تشکر از آمریکا و ترامپ از عصبانیت او و تبعات آن بکاهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺غزه؛ ازسرگیری جنگ یا تداوم آتش‌بس!

بامداد یکشنبه مرحله اول آتش‌بس غزه به پایان رسید و اسرائیل همزمان اقدام به بستن همه گذرگاه‌های نوار غزه و جلوگیری از ورود غذا‌ و دارو کرد؛ رفتاری که با اعتراض شدید دو میانجیگر و ضامن مصری و قطری روبرو شد و آن را ناقض توافق دانستند.

قرار بود که مذاکرات درباره مرحله دوم آتش‌بس در روز شانزدهم مرحله اول شروع شود، اما به علت مخالفت نتانیاهو این اتفاق نیفتاد.

اکنون هم به جای مذاکره درباره این مرحله به دنبال تمدید همان مرحله اول است و از طرح فرستاده آمریکا در این زمینه با هدف آزادی تعداد بیشتری از گروگان‌ها گفته است؛ اما حماس مخالفت و تاکید کرده است که مفاد توافق باید اجرا و مذاکرات درباره مرحله دوم آغاز شود.

در عین حال نتانیاهو تهدید کرده که اگر حماس با تمدید مرحله نخست آتش‌بس موافقت نکند، جنگ را از سر خواهد گرفت.

اکنون پرسش این است که سرنوشت این تنش و بن‌بست به کجا ختم می‌شود؟ آیا جنگ از سرگرفته خواهد شد؟ یا مذاکرات مرحله دوم آتش‌بس شروع خواهد شد؟ یا نه جنگی از سرگرفته می‌شود و نه توافقی شکل می‌گیرد و برای مدتی وضعیت بن‌بست ادامه می‌یابد؟

روشن است که هدف نتانیاهو از تمدید مرحله نخست آتش‌بس بدون ورود به مرحله دوم صرفا آزادی گروگان‌ها و گرفتن این اهرم فشار از حماس و بعد از آن پیشبرد طرح خود در قبال این تشکیلات و غزه چه از طریق محاصره همه جانبه و سلاح گرسنگی چه حملات هوایی بدون جنگی تمام عیار مثل قبل است.

دو عامل بر مرحله دوم پرپیامد آتش‌بس سایه افکنده است و مانع نتانیاهو در انتقال به آن شده است؛ نخست بحران‌های داخلی او در اسرائیل است و دیگری هم آینده نوار غزه در سایه نتایج جنگ، تداوم حیات تشکیلاتی حماس و ادامه حکمرانی آن است.

نتانیاهو اکنون با معضل تصویب بودجه 2025 تا پایان مارس مواجه است که اگر تا این تاریخ بودجه تصویب نشود، خود به خود دولت منحل و باید انتخابات زودهنگام برگزار شود و این چیزی نیست که بی بی می‌خواهد. اکنون هم تصویب بودجه با مشکل خدمت نظامی حریدی‌ها پیوند خورده است.

اما از یک طرف اسموتریچ از شرکای نتانیاهو به شدت مخالف معافیت نظامی حریدی‌هاست و از دیگر سو، شرکای حریدی او در قدرت، مخالف رفتن به سربازی و مانع تصویب بودجه هستند. این وسط راضی کردن دو طرف برای نتانیاهو بسیار دشوار است؛ اما اخیرا به بهانه فضای جنگ‌آلود توانسته است که شکافی میان حریدی‌ها ایجاد کند؛ به نحوی که بخشی از آن‌ها ممکن است با تصويب بودجه کنار بیایند.

از این رو، نتانیاهو به فضای تصاعدی تنش‌ و تهدید جنگی در غزه و منطقه نیاز دارد. رفتن به مرحله دوم آتش‌بس و پیش‌درآمد آن یعنی عقب نشینی از فیلادلفیا و تعهداتی دیگر هم خشم اسموتریچ و‌ شرکای دیگر را به شدت بر می‌انگیزد و نیز به معنای پایان فضای تهدید و جنگ است که حریدی‌ها را دوباره متحد می‌کند و مانع تصویب بودجه و در نتیجه فروپاشی دولت می‌شود.

در عین حال نیز از سرگیری جنگ نتیجه‌ای در جهت آزادی گروگان‌ها ندارد و چه بسا موجب کشتن تعداد دیگری از آن‌ها و دردسرهای جدیدی شود.

در این وضعیت دشوار چند جانبه، سناریوی ارجح برای نتانیاهو تا عبور از بحران بودجه و غیره تداوم فضای تنش و تهدید بر مدار قاعده نه جنگ نه توافق است.

در این راستا هم بعید نیست که در روزهای آینده شاهد حملات و یا برخی عملیات‌های خاص اسرائیل در نوار غزه باشیم؛ اما بعید است جنگ از سرگرفته شود.

اما در نهایت نتانیاهو برای آزادی گروگان‌ها چاره‌ای جز ورود به مذاکرات مرحله دوم ندارد. به نظر می‌رسد که حماس این بار در این مذاکرات حساس سختگیرانه‌تر برخورد کند تا باقیمانده اهرم فشار خود را برای کنترل بحران‌های پیش‌رو نقدتر کند.

حماس که از جنگ ویرانگر جان سالم به در برد‌ و به گفته منابع اسرائیلی توان رزم خود را بازسازی کرده است، با ابربحران بازسازی و وضعیت انسانی غزه مواجه است و اسرائیل تلاش می‌کند آنچه را در جنگ به دست نیاورد، با همراهی آمریکا بعد از جنگ با اهرم محاصره به دست آورد و به حکمرانی حماس پایان دهد و آن را خلع سلاح کند. در این زمینه هم برخی کشورهای عربی نیز فرصت را برای این دو هدف مغتنم می‌دانند. ته طرح مصر برای آینده نوار غزه نیز در درازمدت همین است.

در واقع برخی بازیگران عرب به دنبال تبدیل مخالفت خود با طرح ترامپ برای کوچاندن ساکنان نوار غزه و بازسازی آن به اهرمی برای پیشبرد خلع سلاح حماس و پایان یکجانبه به حکمرانی آن در این منطقه هستند. در مورد آینده اداره نوار غزه بعید است حماس چارچوبی فراتر از کمیته پشتیباتی اجتماعی متشکل از تکنوکرات‌ها را بپذیرد که مصر قبل از توقف جنگ در گفتگوی فلسطینی در قاهره پیشنهاد و حماس با آن موافقت کرد.
در کل پس از جنگ برای حماس دشوارتر از خود جنگ به نظر می‌رسد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺نامه ترامپ و تکذیبیه ایران!

دونالد ترامپ در گفتگو با شبکه فاکس بیزنس گفته است که دیروز پنجشنبه نامه‌ای خطاب به مقام رهبری ایران نوشته است. وی بیان داشت که در این نامه گفته است«امیدوارم که مذاکره کنید؛ چرا که این مساله برای ایران خیلی بهتر خواهد بود». وی در عین حال نیز گفته است: «آنها خواهان دستیابی به این نامه هستند. جایگزین دیگر این است که ما کاری انجام دهیم؛ چرا که نمی‌شود که ایران سلاح هسته‌ای داشته باشد.».

اما در مقابل دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل اعلام کرد که «تاکنون چنین نامه‌ای دریافت نکرده‌ایم.»
اما قید «تاکنون» به معنای این است که اصل وجود نامه تکذیب نشده است. در این میان، یک مقام آمریکایی به شبکه الجزیره گفت که ترامپ این نامه را نوشته است، اما هنوز ارسال نشده است.

رسانه‌ای کردن این نامه قبل از ارسال آن خود واجد معانی و دلالت‌های خاصی است و چه بسا این از موارد نادر در تاریخ دیپلماسی در جهان است که عالی‌ترین مقام یک کشور از فحوای نامه‌ای به عالی‌ترین مقام کشور دیگری قبل از ارسال آن خبر می‌دهد. این هم نشانه دیگری از متفاوت بودن ترامپ است.

اما رسانه‌ای کردن نامه به این شکل در وهله نخست بیانگر این است که تصویر رسانه‌ای به هر دلیل و انگیزه‌ای برای ترامپ در مواجهه با پرونده‌های مختلف از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین نشان می‌دهد که او در پرونده ایران نیز همچون بحران اوکراین عجله دارد و به دنبال رسیدن به نتیجه‌ و توافق مطلوب خود است. در این خصوص آنچه برای ترامپ اهمیت است، رسیدن سریع به نتیجه دلخواه است؛ ولو این که بعد از رد مذاکرات از جانب ایران نامه‌نگاری کند.

حالا باید دید آیا نامه به مقصد می‌رسد و اگر هم برسد، چه برخوردی با آن می‌شود، آیا همان برخورد مشابه با پیام ترامپ در سال 1398 که از طریق شینزو آبه نخست وزیر سابق ژاپن فرستاد، انجام خواهد شد؟ پس از آن باید دید محتوای نامه چیست. آیا مثل این چند کلمه‌ای که ترامپ درباره آن در مصاحبه با فاکس بیزنس گفته، تلفیقی از چماق و هویج است؛ یا توافق یا تهدید به حمله؟
در هر صورت به دلایلی چندان محتمل نیست که نامه جدید ترامپ مورد توجه جدی تصمیم‌سازان در ایران قرار گیرد.

واقعیت این است که اولویت نخست ترامپ مذاکره و توافق است، اما با شروط و خواسته‌های خودش. اگر غیر از این بود، ترامپ یکسره و بی‌درنگ می‌رفت سراغ پلان بعدی. شخصيت و تفكر او هم اینگونه نیست که بخواهد با سخن گفتن مداوم از مذاکره و توافق برای اقدام دیگری مقدمه‌سازی دیپلماتیک انجام دهد.

ترامپ برای تحقق این هدف خود همزمان و همراستا با بازگرداندن سیاست فشار حداکثری، تهدیدها به صفر کردن صادرات نفتی ایران، توقف کشتی‌های نفتی و احتمالا اقداماتی ایذایی از چند کانال تلاش می‌کند که این مذاکرات هر چه زودتر کلید بخورد.
در این میان، کانالی که احتمالا ترامپ بیش از همه بر روی آن حساب باز می‌کند، «فعلا» پوتین و روسیه است.

در این خصوص بعید نیست که پوتین در چارچوب بده بستانی با ترامپ به صورت جدی برای شکستن بن‌بست در پرونده‌های بین‌المللی همچون پرونده هسته‌ای ایران ورود کند. در این باره نیز تاکید دیمتری پسکوف سخنگوی کرملین مبنی بر ضرورت حل مسائل میان آمریکا و ایران با «گفتگو» نیز در سایه مخالفت تهران با آن در این شرایط در این راستا قابل تامل است.

در کل می‌توان گفت که وساطت روسیه رفته رفته جدی‌تر می‌شود. به دیدار امروز سفیر ایران در روسیه با ریابکوف معاون لاوروف نیز می‌توان از این زاویه نگریست.
اما وساطت پوتین میان تهران و واشنگتن و پرونده ایران به نوعی با سرنوشت جنگ اوکراین گره خورده است؛ چرا که کرملین نیز که نگران چرخش‌های ناگهانی ترامپ است، بعید است که قبل از اطمینان خاطر کامل نسبت به پایان یکجانبه این جنگ به نفع کشورش و نقد کردن مواضع ترامپ تمام توان خود را برای شروع مذاکرات تهران و واشنگتن به کار گیرد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ایران و اوکراین؛ چرخش منافع!

ایران در طول سه سال جنگ اوکراین با وجود اتخاذ موضع بی‌طرفی اعلامی، اما از نگاه آمریکا و اروپا متهم به حمایت از روسیه شد و به این علت تحت فشار و تحریم‌های جدیدی نیز قرار گرفت.

جمهوری اسلامی نظر به خصومتش با غرب به شکل کلی و آمریکا به شکل خاص نوعی همراهی و حمایت از روسیه را واجد منافعی در این مواجهه مشترک می‌دید. حالا منافعی به دست آمد یا نه، موضوع این یادداشت نیست. اما اکنون که آمریکایِ ترامپ علیه اوکراین و زلنسکی ساز پوتینی می‌زند، پرسش این است که آیا همراهی با روسیه باز همان کارکرد را دارد؟
آیا کوتاه آمدن و به نوعی تسلیم شدن اوکراین و به تبع آن اروپا در این جنگ در مقابل ترامپ و پوتین به نفع ایران است؟
آیا پیروزی روسیه در جنگ اوکراین با فشار ترامپ همان منافعی را برای تهران دارد که اگر مسکو به تنهایی در مقابل اوکراین، اروپا و آمریکا به دست می‌آورد؟

پاسخ به این پرسش‌ها منفی است و چه بسا منافع طرف‌هایی که ترامپ علیه آن‌ها شمشیر فشار حداکثری را می‌کشد، در این باشد که اوکراین کوتاه نیاید و مقاومت کند. چرا؟

یک دلیل ساده این است که کوتاه آمدن زلنسکی به ویژه پس از نشست پرتنش با ترامپ و فشارهای شدید بر او برای عذرخواهی، شخصیت خودشیفته ترامپ را بسیار فربه و جری خواهد کرد؛ تا جایی که او ترغیب خواهد شد که همین الگو را در مواجهه با دیگر طرف‌ها از جمله ایران در پیش گیرد.

دلیل دیگر این است که ترامپ با حل و فصل یکجانبه و این شکلی بحران اوکراین وقت و تمایل بیشتری برای تمرکز بر پرونده ایران از طریق فشارهای شدیدتر را پیدا خواهد کرد.
از این رو می‌توان گفت که منفعت تهران اکنون در این است که ترامپ نتواند فعلا از سد زلنسکی و اوکراین عبور کند. ناگفته هم نماند که احتمال چنین عبوری بیشتر از عدم آن است.

کما این که عبور از این سد و «اتحاد» آمریکایِ ترامپ و روسیهِ پوتین می‌تواند برگردان‌های مهمی نه تنها در خاورمیانه و خلیج فارس بلکه در قفقاز داشته باشد. دورخیز مسکو برای وساطت میان تهران و واشنگتن چه با درخواست ترامپ چه از سر تمایل خود روسیه پیش‌درآمدی بر این امر است. به نظر می‌رسد که ترامپ به دنبال دادن نقش بیشتری به روسیه برای محدود کردن چین است.

دنیای سیاست همین است؛ غالبا دوستی و دشمنی ابدی و به تبع آن هم منافع همیشگی با این و آن وجود ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺سوریه در میانه ناآرامی و اتحادی تاریخی!

سوریه در روزهای اخیر شاهد دو اتفاق مهم اما ناهمگون بود؛ نخست ناآرامی‌های خونین در ساحل سوریه که در آن‌ها صدها نفر کشته شدند و متعاقب آن خیلی‌ها از تجزیه «حتمی» سوریه به چند کشور «علویستان و دروزستان و کردستان» نوشتند و غیره. اما رخداد دوم نه صرفا یک اتفاق بلکه بیشتر یک تحول بود و آن هم توافق «تاریخی» احمد الشرع رئیس جمهور موقت سوریه و مظلوم عبدی فرمانده نیروهای دموکراتیک «قسد» بود. این تحول و توافق با معتمدان درزوی سویدا خط بطلانی بر تحلیل دم دستی بالا بود.

در واقع شمال شرقی سوریه مستعدتر از هر نقطه دیگری در آن برای جدایی بود؛ هم نیروهای قسد توان نظامی بالایی دارند هم از حمایت خارجی نیز برخوردار هستند، اما این حمایت به دلایل مختلف داخلی و خارجی از جمله پیچیدگی‌های اوضاع به ویژه در ارتباط با ترکیه در جهت جدایی و تجزیه این منطقه نیست. حتی اسرائیل هم بیشتر به دنبال «آشوب‌ها و ناامنی‌های مستمر اما کنترل شده» در سه منطقه دروزی، علوی و کردی با دولت مرکزی در دمشق است تا استقلال پرهزینه این مناطق. اما کنترل شده از این جهت که اوضاع قمر در عقرب و از کنترل خارج نشود؛ چون خود اسرائیل می‌تواند متضرر نخست ناامنی افسارگسیخته شود. رصد و کنترل چنین فضایی بسیار دشوار است و فرصتی را برای شکل‌گیری و فعالیت گروه‌های مسلح ضد اسرائیلی فراهم می‌کند و این چیزی نیست که اسرائیل بخواهد.

در خصوص مناطق علوی‌نشین می‌توان گفت که حملات چریکی هر از چند گاهی به احتمال زیاد ادامه یابد و ممکن است در آینده شاهد حملات پهبادی هم باشیم، اما سقوط این مناطق و خروج آن از کنترل دمشق بعید است.

به نظر می‌رسد که تحرکات مسلحانه اخیر مخالفان در مناطق ساحلی «فعلا» بیشتر به نفع دمشق تمام شد؛ هم اختلافات و چالش‌های درونی حکومت جدید سوریه را و لو موقتا به حاشیه راند و موجب اتحاد همه آن‌‎ها در مواجهه با چالش امنیتی در ساحل سوریه شد، هم سنسورهای دستگاه حاکمه را نسبت به این مناطق برای تحکیم سیطره امنیتی و نظامی خود بر آن‌ها فعال‌تر کرد و در کنار آن‌‎ها هم برخی قدرت‌های منطقه‌ای همچون عربستان و ترکیه که نگران بازگشت نفوذ ایران به سوریه از دروازه ساحل هستند، بیش از قبل به تقویت دولت مرکزی دمشق و ارائه کمک‌‎های اطلاعاتی و امنیتی اقدام خواهند کرد.

اما درباره «توافق تاریخی» الشرع و عبدی می‌توان گفت که هنوز جزئیات این توافق 8 ماده‌ای روشن نیست و سوالات بی‌پاسخی وجود دارد. این توافق متضمن کلیاتی عمده است که ترجیع بند آن ادغام نهادهای مدنی و نظامی حکومت خودمختار کردی در حکومت جدید سوریه و همچنین تضمین مشارکت کردها در قدرت و حیات سیاسی و غیره است.

احتمالا توافق پیوست‌هایی درباره جزئیات هر کدام از 8 بند دارد که منتشر نشده است یا این که قرار است در مدت زمان تعیین شده برای اجرای توافق تا پایان سال 2025 درباره آن‎‌ها مذاکره شود. به عنوان مثال، مشخص نشده است که ادغام نیروهای نظامی قسد در ارتش سوریه در قالب یک تشکیلات جداگانه خواهد بود که عبدی بر آن اصرار داشت یا به صورت پراکنده در دسته‌‎های مختلف ارتش که الشرع می‌خواست.

کما این که توافق هیچ اشاره‌ای نکرده است که نهادهای کُردی در چه فرمتی در دولت مرکزی ادغام می‌شوند. آیا وضعیتی مشابه دیگر استان‌های سوریه خواهند داشت که مستقیما توسط دولت مرکزی اداره می‌‎شوند یا وضعیتی خومختار یا فدرال شبیه اقلیم کردستان عراق با حکومت و پارلمانی محلی پیدا می‌کنند. فعلا که چنین تفسیری در فضای حاکم بر توافق در دمشق وجود ندارد.

برخی منابع هم به الجزیره گفته‌‎اند که به زودی گروهی از نیروهای وزارت دفاع سوریه به حسکه خواهند رفت و این وزارتخانه زندان‌ها را از قسد تحویل خواهد گرفت.

این توافق هر چند در بعد رسانه‌ای غیرمنتظره بود، اما نتیجه دو ماه مذاکره فشرده بود. با این حال عواملی داخلی و خارجی باعث تسریع در امضای آن و موکول کردن بحث و گفتگو درباره برخی اختلافات به آینده شد. اولا توافق در هنگامه‌ای رخ داد که دمشق پس از حوادث ساحل سوریه در مواجهه با مخالفان در داخل و خارج و جلوگیری از کاربست اهرم کُردی برای تثبیت پایه‌های قدرت دمشق به آن نیاز مبرم داشت.

ثانیا مذاکرات صلح در ترکیه با پ.ک.ک نیز تاثیر خاص خود را در تسریع توافق داشت. ثالثا نگرانی از موضع ترامپ و خروج نیروهای آمریکایی و نیز حمایت دولت آمریکا پیشرانی مهم برای توافق بود. دولت ترامپ به دنبال ورود به چالش جدی دیگر در این منطقه نبوده و خواهان توافق دو طرف بوده است. گفته‌‎های امروز عبدی مبنی بر حمایت آمریکا از گفتگو با دمشق هم بر آن صحه می‌گذارد.

طبیعی است که این توافق با چالش‌هایی در دو بعد اجرا و تفسیر مواجه شود و باید دید دو طرف چگونه بر آن‌ها چیره می‌شوند و نظامیان آمریکا بعد از توافق در منطقه خواهند ماند یا خارج می‌شوند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺چرا امارات؟!

بالاخره نامه ترامپ رسید و انور قرقاش مشاور دیپلماتیک رئیس امارات آن را عصر امروز در سفری به تهران و دیدار با وزیر خارجه ایران تحویل داد.

فعلا خبری از محتوای نامه نیست؛ اما چه بسا در حال حاضر مهم‌تر از آن کشف راز ارسال این نامه از طریق امارات باشد. پاسخ به این پرسش چه بسا به فهم محتوای نامه هم کمک کند. ویتکوف فرستاده خاورمیانه‌ای ترامپ دیروز در سفری به امارات این نامه را تحویل داده است؛ اما خود ویتکوف ارتباطات بسیار نزدیکی با قطر دارد؛ پس چرا این کار از کانال دوحه انجام نشده است؟

چرا آمریکای ترامپ دیگر کانال‌های سنتی رد و بدل کردن پیام با تهران از جمله عمان، سوئیس و قطر را نیز دور زده است؟
آیا صرفا به علت ارتباطات خاصی است که امارات با خود ترامپ و نزدیکان او دارد؟ آیا کانال‌های دیگر نظر به مواضع تهران و تجربه شینزو آبه در سال 1398 از آوردن نامه انصراف داده‌اند؟ البته بعید است که مثلا ترامپ از مسقط یا دوحه خواسته باشد نامه را برسانند و آن‌ها مخالفت کرده باشند.

آیا ترامپ خواسته است که با ارسال نامه از کانال جدیدی و آن هم امارات بگوید که محتوای نامه متفاوت و جدید است؟
آیا قرار است که امارات هم به جرگه میانجیگران اضافه شود؟ و در کنار روسیه به دو کانال جدید و مهم‌تر از کانال‌های سنتی تبدیل شود؟

سوال دیگر این است که چرا امارات یک مقام در سطح مشاور رئیس خود را برای رساندن نامه اعزام کرد؟ آیا سطح نامه‌رسان ابوظبی در سایه مواضع تهران و نوعی بی‌توجهی به نامه بعد از اعلام آن از طریق ترامپ نشانگر این است که اماراتی‌ها هم امید چندانی به کارگر افتادن نامه و تاثیر آن بر مواضع جمهوری اسلامی در خصوص مذاکره با دولت آمریکا ندارند؟

فعلا باید دید فحوای نامه چه بوده است. در هر صورت بعید است که نامه و واکنش به آن موجب گشایشی شود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari