ترجمه؛ فعالیتی هدفمند: با توضیح نگرش های نقش گرا. اثر کریستین نورد با ترجمه مژگان سلمانی (به زودی منتشر می شود)
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
📙 گاهنامه درباره ترجمه از تابستان ۱۳۸۴ تا زمستان ۱۳۸۹ در ۸ شماره به همت دانشجویان و فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد مطالعات ترجمه دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات و دانشگاه علامه طباطبایی منتشر می شد. نام این نشریه برگرفته از کتاب معروف پیتر نیومارک (About Translation) از بین انتخاب های مختلف و به پیشنهاد دکتر فرحزاد انتخاب شده است. صاحب امتیاز این گاهنامه آقای بهروز کروبی و مدیر مسئول و سردبیر آن آقای سید حسین حیدریان بودند.
📗 بر آن شدیم تا این ۸ شماره گاهنامه درباره ترجمه را به تدریج در اختیار همراهان گرامی پورتال ترجمه قرار دهیم.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
📗 بر آن شدیم تا این ۸ شماره گاهنامه درباره ترجمه را به تدریج در اختیار همراهان گرامی پورتال ترجمه قرار دهیم.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
رویکرد جامعه شناختی بوردیو در مطالعات ترجمه، دکتر حسین ملانظر، قسمت اول
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
ترجمه زنان در ایران معاصر، دکتر فرزانه فرحزاد، قسمت اول
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
نشست «آسیب‌شناسی ترجمه بین زبانی» برگزار شد.
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
این نشست حسین رمضان کیایی، ایمان منسوب بصیری، فاطمه عسگری و مهرزاد شیخ الاسلامی حضور داشتند و به ایراد سخنرانی درباره آثار ایتالیایی ترجمه شده به فارسی پرداختند.
حسین رمضان کیایی کیایی نخستین سخنران این نشست با اشاره به تناقض‌هایی که به واسطه ترجمه ایجاد می‌شود، گفت: مترجمان نیز مانند سایر افراد جامعه دیدگاه‌های متفاوتی دارند و بدون شک این دیدگاه‌ها ناخواسته وارد ترجمه‌شان می‌شود و اگر این اتفاقات رخ دهد باعث ایجاد تناقض‌هایی در مخاطب می‌شود. برای پرداختن به آسیب‌های ترجمه ابتدا باید به این موضوع پرداخت که اصلاً ترجمه چیست و چه تعریفی دارد.
این استادیار زبان ایتالیایی دانشگاه تهران در توضیح مفهوم ترجمه اظهار کرد: ما تعریف‌های مختلفی برای ترجمه داریم؛ برای مثال در برخی کتاب‌ها خوانده‌ایم که ترجمه پُل ارتباطی میان دو فرهنگ است. اگر ما این تعریف‌های متفاوت را بپذیریم باید قبول کنیم که ترجمه وارد وادی‌های مختلفی می‌شود.
وی با اشاره به چالش‌های موجود در ترجمه آثار گفت: بیشترین چالش ما در ترجمه مربوط به ترجمه‌های ایدئولوژیک و مذهبی است زیرا وقتی یک اثر مذهبی ترجمه می‌شود نباید انتظار داشت که تمام مفهوم به شکل درست انتقال پیدا کند. درست است که مهمان ویژه نمایشگاه امسال کشور ایتالیا است اما باید به این نکته توجه داشته باشیم که در کشور ما در این حوزه کمتر کاری منتشر شده است . پیش از اعلام زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم کشورها، بیشتر ترجمه‌های انجام شده در ایران از زبان فرانسوی بود و از این رو بخش قابل توجهی از ترجمه‌های ما از این دو زبان است. ادامه ↓↓↓
🌐 ایلنا
🔗 https://goo.gl/rT1y7y
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
.
حسین رمضان کیایی کیایی نخستین سخنران این نشست با اشاره به تناقض‌هایی که به واسطه ترجمه ایجاد می‌شود، گفت: مترجمان نیز مانند سایر افراد جامعه دیدگاه‌های متفاوتی دارند و بدون شک این دیدگاه‌ها ناخواسته وارد ترجمه‌شان می‌شود و اگر این اتفاقات رخ دهد باعث ایجاد تناقض‌هایی در مخاطب می‌شود. برای پرداختن به آسیب‌های ترجمه ابتدا باید به این موضوع پرداخت که اصلاً ترجمه چیست و چه تعریفی دارد.
این استادیار زبان ایتالیایی دانشگاه تهران در توضیح مفهوم ترجمه اظهار کرد: ما تعریف‌های مختلفی برای ترجمه داریم؛ برای مثال در برخی کتاب‌ها خوانده‌ایم که ترجمه پُل ارتباطی میان دو فرهنگ است. اگر ما این تعریف‌های متفاوت را بپذیریم باید قبول کنیم که ترجمه وارد وادی‌های مختلفی می‌شود.
وی با اشاره به چالش‌های موجود در ترجمه آثار گفت: بیشترین چالش ما در ترجمه مربوط به ترجمه‌های ایدئولوژیک و مذهبی است زیرا وقتی یک اثر مذهبی ترجمه می‌شود نباید انتظار داشت که تمام مفهوم به شکل درست انتقال پیدا کند. درست است که مهمان ویژه نمایشگاه امسال کشور ایتالیا است اما باید به این نکته توجه داشته باشیم که در کشور ما در این حوزه کمتر کاری منتشر شده است . پیش از اعلام زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم کشورها، بیشتر ترجمه‌های انجام شده در ایران از زبان فرانسوی بود و از این رو بخش قابل توجهی از ترجمه‌های ما از این دو زبان است. ادامه ↓↓↓
🌐 ایلنا
🔗 https://goo.gl/rT1y7y
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
.
خبرگزاری ایلنا
نشست «آسیب‌شناسی ترجمه بین زبانی» برگزار شد
نشست «آسیب‌شناسی ترجمه بین زبانی» از سلسله برنامه‌های ایتالیا مهمان ویژه سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران عصر روز چهارشنبه (۱۱ اسفندماه) در سالن زنده‌یاد علی عاشوری موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران برگزار شد.
☑️ https://t.me/tportal
🔸بسیاری از مترجمان که اصطلاحات و ترکیبات زبان مبدأ را بی‌توجه به بُردِ معنایی آن‌ها در زبان مقصد عیناً به فارسی برمی‌گردانند ترکیب نامأنوسِ «به‌نوبه‌ی خود» را که ترجمه‌ی لفظ به لفظِ à son tour فرانسوی و in his turn انگلیسی است در فارسی رواج داده‌اند، ولی اغلب اوقات این ترکیب در جمله‌ی فارسی معنای درستی ندارد. مثلا مترجمی جمله‌ی انگلیسی را این‌طور ترجمه کرده است:
🔹«ارسطو شاگرد افلاطون بود که وی به‌نوبه‌ی خود شاگرد سقراط بود.» این‌جا «به‌نوبه‌ی خود» چه معنی می‌دهد؟ آیا افلاطون نوبت گرفته بود که شاگرد سقراط شود؟ یا با ارسطو نوبت گذاشته بود تا نزد سقراط شاگردی کنند؟ یا یک نوبت ارسطو نزد افلاطون و یک نوبت هم افلاطون نزد سقراط درس می‌خواندند؟
🔸مترجم دیگری عبارت خارجی را چنین ترجمه کرده است: «او به ایشان خیر مقدم گفت و ایشان به‌نوبه‌ی خود از او تشکر کردند.» این عبارت هم معنای محصلی ندارد؛ آیا قرار گذاشته بوده‌اند که یک نوبت او به ایشان خیر مقدم بگوید و یک نوبت ایشان از او تشکر کنند؟ البته چنین نیست، و در ترجمه یا باید «به‌نوبه‌ی خود» را حذف کرد یا به‌جای آن گفت: نیز (یا: هم).
🔹ترجمه‌ی صحیح دو عبارت فوق چنین است: «ارسطو شاگرد افلاطون بود و افلاطون شاگرد سقراط.» و «او به ایشان خیر مقدم گفت و ایشان (نیز) از او تشکر کردند.»
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
.
🔸بسیاری از مترجمان که اصطلاحات و ترکیبات زبان مبدأ را بی‌توجه به بُردِ معنایی آن‌ها در زبان مقصد عیناً به فارسی برمی‌گردانند ترکیب نامأنوسِ «به‌نوبه‌ی خود» را که ترجمه‌ی لفظ به لفظِ à son tour فرانسوی و in his turn انگلیسی است در فارسی رواج داده‌اند، ولی اغلب اوقات این ترکیب در جمله‌ی فارسی معنای درستی ندارد. مثلا مترجمی جمله‌ی انگلیسی را این‌طور ترجمه کرده است:
🔹«ارسطو شاگرد افلاطون بود که وی به‌نوبه‌ی خود شاگرد سقراط بود.» این‌جا «به‌نوبه‌ی خود» چه معنی می‌دهد؟ آیا افلاطون نوبت گرفته بود که شاگرد سقراط شود؟ یا با ارسطو نوبت گذاشته بود تا نزد سقراط شاگردی کنند؟ یا یک نوبت ارسطو نزد افلاطون و یک نوبت هم افلاطون نزد سقراط درس می‌خواندند؟
🔸مترجم دیگری عبارت خارجی را چنین ترجمه کرده است: «او به ایشان خیر مقدم گفت و ایشان به‌نوبه‌ی خود از او تشکر کردند.» این عبارت هم معنای محصلی ندارد؛ آیا قرار گذاشته بوده‌اند که یک نوبت او به ایشان خیر مقدم بگوید و یک نوبت ایشان از او تشکر کنند؟ البته چنین نیست، و در ترجمه یا باید «به‌نوبه‌ی خود» را حذف کرد یا به‌جای آن گفت: نیز (یا: هم).
🔹ترجمه‌ی صحیح دو عبارت فوق چنین است: «ارسطو شاگرد افلاطون بود و افلاطون شاگرد سقراط.» و «او به ایشان خیر مقدم گفت و ایشان (نیز) از او تشکر کردند.»
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
.
Telegram
@TPortal | پورتال ترجمه
﷽
🌐 پورتال ترجمه
🔍 اخبار، معرفے کتاب، کنفرانس و کارگاه، مجلات، فراخوان مقاله، سخنرانے، پادکست، آموزش، نقد و سایر مباحث ترجمه
👥 سمیر حسنوندی، مریم گلچین‌‌‌نژاد
👥 دکتری مطالعات ترجمه
🗓 ۱۶ بهمن ۹۴
💬 ارتباط با ما: @TPInbox
Join 🔜 @TPortal
🌐 پورتال ترجمه
🔍 اخبار، معرفے کتاب، کنفرانس و کارگاه، مجلات، فراخوان مقاله، سخنرانے، پادکست، آموزش، نقد و سایر مباحث ترجمه
👥 سمیر حسنوندی، مریم گلچین‌‌‌نژاد
👥 دکتری مطالعات ترجمه
🗓 ۱۶ بهمن ۹۴
💬 ارتباط با ما: @TPInbox
Join 🔜 @TPortal
سخنرانی با عنوان «چرخش‌های معرفت شناختی و روش شناختی در گفتمان ترجمه‌پژوهی» روز یکشنبه ۱۵ اسفند ۹۵ در دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه تهران توسط آقای دکتر کریم زاده برگزار گردید.
@TPortal
@TPortal
🔸هانری مشونیک (Henri Meschonnic)، شاعر و مترجم یهودی فرانسوی، در سال ۱۹۳۲ در پاریس از پدر و مادری روسی زاده شد، در رشته‌ی زبان‌شناسی تحصیل کرد و ابتدا در دانشگاه لیل به تدریس زبان‌شناسی پرداخت. در سال ۱۹۶۹ به همراه ژیل دلوز، میشل فوکو، ژان فرانسوا لیوتار، ژاک لکان، آلن بدیو و دیگران دانشگاه تجربی ونسن را بنیان نهاد.
🔹مشونیک با فراگیری زبان عبری دستاندرکار ترجمه‌ی کتاب مقدس شد و این تجربه او را به مطالعات عمیق‌تری در زمینه‌ی ترجمه و زبان برانگیخت که حاصل آن‌ها مقالات و کتاب‌های متعددی است که در آن‌ها تأثیر هومبولت، سوسور و به خصوص امیل بنونیست (زبان‌شناس فرانسوی) بارز است. او ترجمه را کنشی اخلاقی و سیاسی می‌داند و متأثر از بنونیست، معتقد است تحقق چنین کنشی مستلزم آن است که نه کلمه و نه حتی گزاره، بلکه گفتار را واحد ترجمه قرار دهیم. هانری مشونیک در سال ۲۰۰۹ درگذشت.
☑️ متن زیر ترجمه‌ی بخش‌هایی از یکی از کتاب‌های او، اخلاق و سیاست ترجمه Éthique et politique du traduire است که در سایت فرهنگ امروز منتشر شده و قرار است در ۷ قسمت با گویندگی سرکار خانم خوشحال به تدریج تقدیم همراهان گرامی #پورتال_ترجمه شود.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔹مشونیک با فراگیری زبان عبری دستاندرکار ترجمه‌ی کتاب مقدس شد و این تجربه او را به مطالعات عمیق‌تری در زمینه‌ی ترجمه و زبان برانگیخت که حاصل آن‌ها مقالات و کتاب‌های متعددی است که در آن‌ها تأثیر هومبولت، سوسور و به خصوص امیل بنونیست (زبان‌شناس فرانسوی) بارز است. او ترجمه را کنشی اخلاقی و سیاسی می‌داند و متأثر از بنونیست، معتقد است تحقق چنین کنشی مستلزم آن است که نه کلمه و نه حتی گزاره، بلکه گفتار را واحد ترجمه قرار دهیم. هانری مشونیک در سال ۲۰۰۹ درگذشت.
☑️ متن زیر ترجمه‌ی بخش‌هایی از یکی از کتاب‌های او، اخلاق و سیاست ترجمه Éthique et politique du traduire است که در سایت فرهنگ امروز منتشر شده و قرار است در ۷ قسمت با گویندگی سرکار خانم خوشحال به تدریج تقدیم همراهان گرامی #پورتال_ترجمه شود.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
اخلاق و سیاست ترجمه، هانری مشونیک، قسمت اول
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
هر اخلاقِ ترجمه در وهله‌ی نخست مستلزم یک اخلاق لانگاژ (زبان-گفتار) است و هر اخلاق زبان مستلزم نظریه‌ای درباره‌ی کلیت لانگاژ است، نظریه‌ای انتقادی در معنای مورد نظر هورکهایمر که در نقطه‌ی مقابل نظریه‌های موضعی قرار دارد.
تفکر درباره‌ی لانگاژ بدون بوطیقا آکادمیسم محض است؛ اندیشیدن درباره‌ی سیاست باید با و از طریق بوطیقا و برای تحقق بوطیقای جامعه صورت گیرد. تفکر بدون بوطیقا به معنای آن است که همچون آکادمیسین‌ها دوگانگی مستتر در نشانه را حفظ کنیم، نشانه با همه‌ی گرایشاتی که در آن نهفته است: دوگانگی ظاهرِ عبارت و روح عبارت، دوگانگی هویت و غیریت، دوگانگی‌ای که امر الهی-سیاسی نیز تقویت‌کننده‌ی آن است؛ و این فکرفریبی‌هایی که در زمینه‌ی ترجمه عبارتند از مفاهیم وفاداری و دقت (وفادار به چه، به زبان؟ کدام زبان؟) اما زبان لانگاژ نیست، نباید این دو را با هم مشتبه کرد.
اگر وقتی درباره‌ی اخلاق می‌اندیشیم به لانگاژ نیندیشیم، ناروشنی خصلت بارزِ اندیشه‌ی ما خواهد شد، به خصوص به محض آنکه سخن از شعر در میان باشد؛ این همان چیزی است که مثلاً در اخلاقیات لویناس می‌بینیم و به‌زعم من سبب می‌شود این‌چنین در برابر نفوذ هایدگر رخنه‌پذیر باشد، در برابر این ذات ساختن تعمیم‌یافته از زبان، شعر و فرهنگ ژرمنی که کلیت ترجمه را در چارچوب فهم قرار می‌دهد، کاری که بعضی دیگر مانند ریکور آن را تکرار می‌کنند.
من اخلاق را مسئولیت اجتماعی تعریف نمی‌کنم، اخلاق در چشم من جست‌وجویی است که سوژه در پیش می‌گیرد، سوژه‌ای که تلاش می‌کند با فعالیتش خود را سوژه کند، اما در این فعالیت سوژه کسی است که دیگری به‌واسطه‌ی او سوژه می‌شود؛ در این معنا، این سوژه که موجودی صاحب‌لانگاژ است، هم وجودی اخلاقی است و هم شاعرانه و اخلاق و بوطیقا در وجودش جدایی‌ناپذیرند. به دلیل این هم‌بستگی اخلاق و بوطیقا است که اخلاق لانگاژ به همه‌ی موجودات صاحب‌لانگاژ (شهروندان بشریت) مرتبط است؛ ازهمین‌روست که اخلاق امری سیاسی است.
بوطیقا یک اخلاق هم هست، زیرا شعر کنشی اخلاقی است؛ چراکه سوژه را متحول می‌کند، آنکس را که می‌نویسد و آنکس را که می‌خواند، به همین واسطه همه‌ی سوژه‌های دیگر را نیز متحول می‌کند، از سوژه‌ی فلسفی گرفته تا سوژه‌ی فرویدی.
در موضوعات لانگاژ، ادبیات و ادبیات‌ها و در نتیجه در موضوعات ترجمه، بر هم زدن و در هم شکستن نظراتِ متعارف ضرورتی مبرم دارد. ضرورتِ مبرم دارد که دست‌کم بی‌آنکه دچار توهم شویم دستاندرکار فعالیتی شویم که رمی د گورمن (Rémy de Gourmont) آن را از هم پاشاندن تصورات می‌نامید، تصوراتی که تا این حد به هم پیوسته و تداعی‌کننده‌ی یکدیگرند و آن‌چنان در جای خود استقرار یافته‌اند که قطعی و مطلق شده‌اند؛ یعنی دیگر تکان نمی‌خورند: با حفظ قدرت‌هایشان به جای جست‌وجوی تفکر نشسته‌اند؛ قدرت‌های اجتماعی‌شان.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
تفکر درباره‌ی لانگاژ بدون بوطیقا آکادمیسم محض است؛ اندیشیدن درباره‌ی سیاست باید با و از طریق بوطیقا و برای تحقق بوطیقای جامعه صورت گیرد. تفکر بدون بوطیقا به معنای آن است که همچون آکادمیسین‌ها دوگانگی مستتر در نشانه را حفظ کنیم، نشانه با همه‌ی گرایشاتی که در آن نهفته است: دوگانگی ظاهرِ عبارت و روح عبارت، دوگانگی هویت و غیریت، دوگانگی‌ای که امر الهی-سیاسی نیز تقویت‌کننده‌ی آن است؛ و این فکرفریبی‌هایی که در زمینه‌ی ترجمه عبارتند از مفاهیم وفاداری و دقت (وفادار به چه، به زبان؟ کدام زبان؟) اما زبان لانگاژ نیست، نباید این دو را با هم مشتبه کرد.
اگر وقتی درباره‌ی اخلاق می‌اندیشیم به لانگاژ نیندیشیم، ناروشنی خصلت بارزِ اندیشه‌ی ما خواهد شد، به خصوص به محض آنکه سخن از شعر در میان باشد؛ این همان چیزی است که مثلاً در اخلاقیات لویناس می‌بینیم و به‌زعم من سبب می‌شود این‌چنین در برابر نفوذ هایدگر رخنه‌پذیر باشد، در برابر این ذات ساختن تعمیم‌یافته از زبان، شعر و فرهنگ ژرمنی که کلیت ترجمه را در چارچوب فهم قرار می‌دهد، کاری که بعضی دیگر مانند ریکور آن را تکرار می‌کنند.
من اخلاق را مسئولیت اجتماعی تعریف نمی‌کنم، اخلاق در چشم من جست‌وجویی است که سوژه در پیش می‌گیرد، سوژه‌ای که تلاش می‌کند با فعالیتش خود را سوژه کند، اما در این فعالیت سوژه کسی است که دیگری به‌واسطه‌ی او سوژه می‌شود؛ در این معنا، این سوژه که موجودی صاحب‌لانگاژ است، هم وجودی اخلاقی است و هم شاعرانه و اخلاق و بوطیقا در وجودش جدایی‌ناپذیرند. به دلیل این هم‌بستگی اخلاق و بوطیقا است که اخلاق لانگاژ به همه‌ی موجودات صاحب‌لانگاژ (شهروندان بشریت) مرتبط است؛ ازهمین‌روست که اخلاق امری سیاسی است.
بوطیقا یک اخلاق هم هست، زیرا شعر کنشی اخلاقی است؛ چراکه سوژه را متحول می‌کند، آنکس را که می‌نویسد و آنکس را که می‌خواند، به همین واسطه همه‌ی سوژه‌های دیگر را نیز متحول می‌کند، از سوژه‌ی فلسفی گرفته تا سوژه‌ی فرویدی.
در موضوعات لانگاژ، ادبیات و ادبیات‌ها و در نتیجه در موضوعات ترجمه، بر هم زدن و در هم شکستن نظراتِ متعارف ضرورتی مبرم دارد. ضرورتِ مبرم دارد که دست‌کم بی‌آنکه دچار توهم شویم دستاندرکار فعالیتی شویم که رمی د گورمن (Rémy de Gourmont) آن را از هم پاشاندن تصورات می‌نامید، تصوراتی که تا این حد به هم پیوسته و تداعی‌کننده‌ی یکدیگرند و آن‌چنان در جای خود استقرار یافته‌اند که قطعی و مطلق شده‌اند؛ یعنی دیگر تکان نمی‌خورند: با حفظ قدرت‌هایشان به جای جست‌وجوی تفکر نشسته‌اند؛ قدرت‌های اجتماعی‌شان.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه