🇺🇿💧چرا این دریاچه محو شد؟

▫️داستان بزرگترین فاجعه آب و هوایی قرن

▫️دریاچه آرال یکی از نمونه‌های عینی دستکاری بشر در طبیعت بشمار می‌رود. این فاجعه زمانی رخ داد که حکومت تصمیم گرفت برای توسعه کارخانجات و کشاورزی آب‌های ورودی به دریاچه را سد نماید. بقیه ماجرا را در فیلم ببینید...

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌎💧نمونه‌های تاریخی سیاست‌های دولت و محیط‌زیست

🇺🇿 دریاچه آرال، شوروی سابق:
در اوایل دهه‌ ۱۹۶۰، دولت شوروی با هدف تبدیل شدن به صادرکننده‌ عمده‌ پنبه، تصمیم گرفت رودهای آمودریا و سیردریا را که آب دریاچه‌ی آرال را تأمین می‌کردند به سوی بیابان‌های آسیای میانه تغییر مسیر دهد تا پنبه، برنج، صیفی‌جات و غلات در این مناطق کشت شود.

🇮🇷دریاچه‌ ارومیه، ایران:
در دهه‌ ۱۳۷۰، جمهوری اسلامی با هدف ساخت پل در میان دریاچه، در اولین گام، اقدام به پرکردن عمیق‌ترین قسمت‌های دریاچه کرد، که به کاهش عمق دریاچه و سرریز شدن آب آن انجامید. سپس برای حل مشکل به سدسازی و انحراف رودها روی آورد، این اقدام سبب توسعه‌ی کشاورزی در آن مناطق، و مصرف بی‌رویه‌ی آب شد.

🇺🇸دریاچه‌ اُوِنز، ایالات متحده آمریکا:
در سال ۱۹۱۳، اداره‌ آب و برق لس‌آنجلس، رودها و نهرهایی را که آب دریاچه‌ اونز را تأمین می‌کردند به سوی کانال لس‌آنجلس منحرف کرد. کشاورزان و دامداران در برابر این حرکت ساکت ننشستند ولی راه به جایی نبردند. علاوه بر این مهندسان به استخراج آب‌های زیرزمینی هم پرداختند. دریاچه‌ی اونز در سال ۱۹۲۶ خشکید.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

⚠️💧بحران آب در ایران؛ از 'معدن کوه‌خوار' اصفهان تا دشت‌قزوین و گلستان

محمد درویش، رئیس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو، با انتشار چندین پست در شبکه‌های اجتماعی نسبت به بروز فاجعه زیست‌محیطی برای کوه کرکس در اصفهان ابراز نگرانی کرده است.

آقای درویش هشدار داده که معدنی در کوه کرکس در حال از بین بردن این کوه است و آن را "استقبال از فروپاشی نطنز و اصفهان" خوانده است.

https://bbc.in/3x76y3f

🧂💎غول نمکی یا فرشته آبی خوزستان؟!

پرویز فتاح، وزیر اسبق نیرو در دولت نهم:
سد گتوند جزو بهترین سدهای ایران و دنیا است! آنچه سبب شوری رودخانه کارون و البته آن هم پس از خروج آب از سد گتوند می‌شود مجموعه‌های کشت و صنعت‌ نیشکر و صنایع وابسته به آن و نیز سایر آلوده‌کننده‌هایی هستند که آب را با کیفیت خوب از رودخانه می‌گیرند.

از آنجا که زهکش‌های کشت و صنعت نیشکر بدون هیچ‌گونه تصفیه‌ای، به رودخانه کارون می‌ریزد املاح را به آب رودخانه می‌افزایند، علاوه بر آن پساب فاضلاب خام شوش و اندیمشک نیز که پالایش نشده‌اند به کارون می‌ریزند و کیفیت آب را نامطلوب‌ می‌کند.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🔍💧سد گتوند، یکی از متهمان اصلی بی‌آبی در خوزستان است. فاجعه‌ای زیست‌محیطی که سه دولت هاشمی، خاتمی و احمدی‌نژاد در آن نقش داشتند. سدی که مطالعه و اجرایش برعهده شرکت‌های وابسته به سپاه پاسداران و آستان قدس رضوی بود، نهادهای زیرمجموعه رهبر جمهوری اسلامی./گزارشی از مجتبا پورمحسن

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🧠💧پیچیدگی و قدرت محدود ذهن ما برای تحلیل

▫️بسیاری از مشکلات محیط زیستی را به خاطر میزان #پیچیدگی آنها نمی‌توانیم حل کنیم. ما به ساده‌سازی عادت داریم و یاد گرفته‌ایم که خیلی سریع علت و معلول را شناسایی کنیم. بنابراین سامانه‌های پیچیده و در هم تنیده که دارای روابط بازخوردی و تو در تو هستند ما را گیج می‌کنند. مسائل پیچیده و در هم تنیده به راه‌حل‌های تلفیقی و ترکیبی نیاز دارند./کاوه مدنی

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🛰💧خشکسالی کالیفرنیا و کوچکترشدن دریاچه سد Oroville به روایت تصاویر ماهواره‌ای #سنتینل_۲ بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱/مهدی معتق

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

💡💧وقتی می‌گوییم مشکل منابع آب در ایران مدیریتی است منظور چیست؟

▪️همین دو مصاحبه را نگاه کنید. خودشان مجوز می‌دهند که در خوزستان مردم برنج بکارند و بعد می‌آیند صحبت از اصلاح الگوی کشت در خوزستان می‌کنند!

▪️این مسأله پس از سیل فرودین ۹۸ هم بود. یعنی بعد از اینکه سدها باز شد و زندگی مردم را سیل برد، بجای ریشه‌یابی مسأله سیل به کشاورزان گفتند بروید امسال هر چه میخواهید بکارید و با افتخار اعلام کردند خوزستان رتبه نخست در کشت برنج را به خود اختصاص داد. چنین جملاتی با اصلاح الگوی کشت جور در نمی‌آید.

▪️از این‌گونه تناقض‌ها در مدیریت منابع آب بسیار هست./مهدی معتق

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

⚠️💧زنگ خطر خشکی تالاب‌های مازندران

تالاب‌ها و آب‌بندان‌های مازندران در وضعیت بحرانی قرار دارند. پسروی آب دریای خزر و پیشروی زمین‌خواران و آتش‌سوزی‌های ناشی از عوامل انسانی، حیات اکوسیستم تالاب‌های مازندران را نیز تهدید می‌کنند./عکس: مهدی محبی‌پور

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌎📋هورامان ثبت جهانی شد!

▫️روز سه‌شنبه در چهل و چهارمین جلسه کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر فوجوی چین، پرونده هورامان بررسی و منظر فرهنگی آن به ثبت جهانی رسید./باشگاه خبرنگاران

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

💧🔥گزارش اکونومیست از خشکسالی فاجعه‌بار ایران

هفته‌نامه اکونومیست در مطلبی به کم‌آبی فاجعه‌بار در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا پرداخته و هشدار داده است که در آینده ممکن است، «کمبود آب» آتش جنگ در خاورمیانه را شعله‌ور کند.

اکونومیست در شماره جدید خود پرونده‌ای مفصل درباره تبعات گرمایش زمین (تغییر اقلیم) گردآوری کرده و در یکی از مقالات آن، به خشکسالی گسترده در خاورمیانه و شمال آفریقا پرداخته و نوشته است: کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا خشکیده‌‌اند، و دولت‌ها نیز ‌اوضاع را بدتر می‌کنند. پیش‌بینی می شود بارندگی‌ها در بعضی از نقاط به طور ناگهانی کاهش یابد، و کشاورزان ناچار به حفر چاه‌های بیشتر روی آورند، سفره‌های زیرزمینی را تخلیه کنند و به طور بالقوه منجر به آسیب‌های غیرقابل‌جبران زیست‌محیطی شوند.

برخی مانند اسرائیل و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس با این مشکل مقابله کرده‌اند و به نیروگاه های آب‌شیرین‌کن متکی هستند که می‌توانند با انرژی خورشیدی کار کنند و یک متر مکعب آب شیرین (برای ۳۰۰۰ بطری آب کوچک کافی) را با ۵۰ سنت تولید کنند.

بانک جهانی می‌گوید، کشاورزی سهم قریب به اتفاق آب شیرین منابع آب زیرزمینی یا سطحی در سراسر جهان را تشکیل می دهد. سهمی که بالغ بر حدود ۷۰ درصد است و این نسبت در خاورمیانه و شمال آفریقا حتی بیشتر است و به حدود ۸۰ درصد می‌رسد. چگونگی محصولات در مناطق خشک کاملاً به آبیاری بستگی دارد و مقامات می‌گویند که حمایت از کشاورزی، مبنای مهاجرت روستایی است و نیاز به استفاده از ارز سخت برای واردات مواد غذایی را کاهش می‌دهد.
به عنوان مثال، مصر به کشاورزان خود اجازه می‌دهد آبیاری خود را از رود نیل تأمین کنند و صرفاً هزینه پمپاژ آن را می‌دهند. این یارانه ها مدت‌هاست که کشاورزان منطقه را به هدر رفتن آب در مقیاس گسترده ترغیب می‌کند.

هنوز هم رهبران خاورمیانه دوست دارند از آب ارزان به عنوان راهی برای جلب پشتیبانی یا حفظ منافع شخصی استفاده کنند. حاکمیت اردن، یکی از خشک‌ترین کشورهای جهان، از این مسئله برای مقابله با کشاورزان قدرتمند قبایل در دره اردن استفاده می کند.
در ایران برای خنک سازی کارخانه‌های تولید فولاد در اصفهان و دیگر مصارف آبی این استان نه تنها از آب شیرین رودی که در نزدیکی اصفهان است، استفاده می کند، بلکه آب یک رودخانه دیگر را نیز تغییر مسیر داده است.

اعتراضات ایران، در استان خوزستان، محل زندگی بیشتر اعراب این کشور، رخ داده است. برای دوره‌های طولانی، بیشتر آب شیرین ایران از استان خوزستان عبور می کرد. قدیمی‌ها به یاد می‌آورند که کشتی‌هایی که به آمریکا می‌رفتند از رودخانه کارون عبور می کردند. اما احداث ده‌ها سد، رودخانه‌ها و باتلاق‌های خوزستان را خشک کرده است. ساکنان خشمگین خوزستان، مسئولان را متهم می‌کنند که تعمداً آب را به شهرهای فارس‌نشین مرکزی هدایت می‌کند و قصد دارد برای حفاری بیشتر مخازن نفتی، اعراب را از زمین‌هایشان دور کند. به همین دلیل معترضین شعار می‌دادند: «نه به مهاجرت اجباری».

ماجرا در عراق نیز تقریباً به همین منوال است، جایی که احداث یک کارخانه بزرگ آب‌شیرین‌کن سال‌ها به تأخیر افتاده است، زیرا گروه‌های حاکم این کشور در مورد اینکه چه کسی اعتبار قرارداد را می‌گیرد، با یکدیگر اختلاف دارند.
جنگ باعث شده است که زیرساخت‌های آب برای برخی از کشورها سخت شود و از آب بعنوان سلاح استفاده می‌شود. جهادگران دولت اسلامی سعی کردند سد فرات را بزنند تا مردم مخالف خود در عراق را تشنه بگذارند. شورشیان مورد حمایت ترکیه در شمال سوریه، کارخانه آبی را که سبد نان رقبا، یعنی کردها را تأمین می‌کرد، متوقف کرده‌اند. گزارشی از دانشگاه صنعا تخمین زده بود که قبل از جنگ داخلی، ۷۰٪ از درگیری‌های روستایی در یمن، با اختلافات بر سر آب آغاز شده است.

آب حتی می‌تواند عامل اصلی درگیری‌های آینده باشد. مصر و سودان با اتیوپی در مورد پر کردن سدی غول پیکر در مسیر رود نیل درگیر هستند. ترکیه و ایران نیز در حال ساخت سدهایی هستند که جریان آب به کشورهای عربی را تخلیه می کند. محاصره غزه توسط اسرائیل تضمین می‌کند که سرزمین فلسطینی وسیله‌ای برای تولید آب آشامیدنی کافی ندارد.
اران فیتلسون از دانشگاه عبری اسرائیل می‌گوید، نمک‌زدایی آب ارزان‌تر از جنگ بر سر آن است. هنوز هم ناآرامی‌های مربوط به آب می‌تواند عواقب جهانی داشته باشد. به عنوان مثال یمنی‌ها در حال حاضر روستاهای خشک شده را رها می‌کنند.
بدون مشارکت، مدیریت و سرمایه گذاری بهتر، میلیون‌ها نفر از ساکنان منطقه با خطر تبدیل شدن به «پناهندگان اقلیمی» مواجه‌اند.

https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2021/07/24/the-countries-of-the-middle-east-and-north-africa-are-parched

⚠️💧بحران آب و آخرالزمان سیاسی-اقتصادی ایران

در شرایطی که بخش‌هایی از کشور در اثر آسیب دیدن از این شرایط شاهد اعتراضاتی نسبت به آن است، بابی گاش تحلیل‌گر خبرگزاری بلومبرگ با انتشار یادداشتی با عنوان «کم آبی و تهدیدی آخرالزمانی سیاسی-اقتصادی ایران» به بررسی پیامدهای این مسئله پرداخته است.

در حالی که اعتراضات نسبت به کم آبی در استان خوزستان که تولید کننده نفت ایران است رو به فزونی است، مقامات دولتی نمی‌توانند ادعا کنند که غافل‌گیر شده‌اند و یا این که بهانه بیاورند که کسی نمی‌توانست این بحران را پیش‌بینی کند، چرا که پیش از این خودشان پیش‌بینی آن را می‌کردند.

در سال ۲۰۱۵، عیسی کلانتری، وزیر اسبق کشاورزی هشدار داد که کمبود آب باعث خواهد شد نزدیک به ۵۰ میلیون ایرانی -چیزی در حدود ۶۰ درصد از جمعیت- مجبور به ترک کشور شوند. وی با ابراز شکایت از این‌که مسئولان برای مدتی طولانی این مشکل را نادیده گرفته‌اند، افزود: «حالا که آن‌ها به عمق مسئله پی برده‌اند، دیگر اندکی دیر شده است».

دو سال بعد از آن، به کلانتری فرصت داده شد تا در مقام معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان محیط‌زیست برای مبارزه با بلایی که پیش‌گویی کرده بود آستین بالا بزند، اما نه تنها او نتوانست کاری درباره مصیبتی که پیش‌بینی‌اش را کرده بود از پیش ببرد، بلکه پیش‌ بینی‌های هولناک‌تری را هم بدان افزود. در ابتدای تابستان اخیر، او پیش‌بینی کرد «جنگ بر سر آب» در روستاهای دورافتاده گسترش می‌یابد و ایران در معرض خطر نابودی قرار دارد.

این اظهارات در شرایطی که همکار کلانتری -رضا اردکانیان، وزیر نیرو- تابستان امسال را خشک‌ترین تابستان ۵۰ سال گذشته توصیف کرده بود، برای مردم ساکن در استان‌هایی که با تنش آبی مواجهند تشویش‌برانگیز بود. با این حال روستاهای خوزستان که علاوه بر کم‌آبی متحمل گرمای طاقت‌فرسایی هستند، به روی یکدیگر اسلحه نکشیده‌اند و اعتراضات آن‌‌ها متوجه مسئولان امر است.

در این‌جا مسئله فقط کمبود آب نیست و کم‌آبی تنها یکی از مصادیق عدم توفیق در ارائه خدمات اساسی برای استانی است که منابع‌اش مورد استفاده بی‌رویه است. هم‌چنین اعتراضات بعدی قومی هم دارد، چرا که آن‌ها احساس می‌کنند از سوی تهران نادیده گرفته می‌شوند. ترکیبی از چنین مسائل شعله اعتراضات را برافروخته و دولت سعی در کنترل آن را دارد. در صورت ادامه اعتراضات، ممکن است حتی با روی کار آمدن ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور محافظه‌کار منتخب، اعتراضات فزونی یابد.

این در حالی است که رئیسی با مشکلات فوری دیگری نیز روبروست: اقتصاد ایران شرایط نامطلوبی را تجربه می‌کند، مذاکرات احیای برجام با هدف لغو تحریم‌های آمریکا متوقف شده و کشور گرفتار موج جدیدی از موارد ابتلا به ویروس کرونا و مرگ ناشی از آن شده است.

با این وجود مسلما بحران آب دشوارترین چالش پیشِ روی رئیسی است. روندهای تغییرات آب‌وهوایی، حاکی از مشاهده تابستان‌های خشک و سوزان در سال‌های آینده است و منابع آب زیرزمینی ایران تاکنون به میزان خطرناکی برداشت شده است. رئیسی باور دارد اقتصاد مقاومتی -که ستون اصلی‌اش خودکفایی در کشاورزی است- باعث مصونیت جمهوری اسلامی در برابر فشارهای بین‌المللی می‌شود. اما باید به خاطر داشت با وضعیتی که کارشناسان محیط‌زیست از آن با عنوان ورشکستگی آبی یاد می‌کنند، این امر دور از ذهن می‌آید

مسئله کم‌آبی تا اندازه زیادی در اثر تمایل به خودکفایی کشاورزی است، به گونه‌ای که دهه‌هاست کشت گسترده محصولات ضروری را تشویق و باعث ترغیب کشاورزان به استفاده از هر طریقی از منابع آب زیرزمینی می‌شود. در نتیجه، کارشناسان محیط‌زیست پیش‌بینی کرده‌اند که سفره‌های زیرزمینی ۱۲ استان از ۳۱ استان ایران در طول ۵۰ سال آینده خشک خواهد شد. مضاف بر آن حجم آب‌های روان و سطحی هم به شدت در حال کاهش است. کما این‌که سدسازی‌های بی‌رویه بر روی رودخانه‌های خوزستان باعث خشک شدن تالاب‌های استان شده است.

پیش‌بینی پیامدهای سیاسی همه این‌ها کار دشواری نیست: مهاجرت‌های اقلیمی در ابعادی بسیار وسیع. حتی اگر تخمین ۵۰ میلیون نفری کلانتری اغراق‌گونه به نظر بیاید، باز باید به این مسئله توجه کرد که تا هم اکنون خیل کثیری از ایرانیان که از روستاها و شهرهای کوچک به مراکز شهری مهاجرت کرده‌اند، بر صف‌ بزرگ بیکاران معترض افزوده‌اند. قابل پیش‌بینی است که افزایش این مهاجرت‌ها به همراه خود پیامدهای سیاسی و اجتماعی هم خواهد داشت.

https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2021-07-23/iran-faces-a-water-apocalypse-as-hardliners-consolidate-power

🌎💧تجربه مدیریت منابع آبی در برخی کشورها

▪️بسیاری از کشورهای جهان با چالش کمبود منابع آبی مواجه هستند و برای مدیریت منابع آبی خود راهکارهای مختلفی را پیاده‌سازی کرده‌اند.

▪️تجربه‌ای که بسیاری از آنها با توجه به تنش آبی در مناطق مختلف ایران قابلیت اجرا در کشور را دارند.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

💡💧افشاگری بحران آب خوزستان پس از یک دهه!

▪️این روزها اسنادی از ماجرای خشک شدن هورالعظیم و حوزه‌های آبریز مشابه مطرح می‌شود. ماجرایی که به صدور مجوز یک شورای امنیتی بالادستی بر می‌گردد./اکوایران

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

💡💧قم رود، الیگودرز را خشکاند!

انتقال آب از الیگودرز به قم با عنوان «طویل‎ترین طرح آب‎رسانی و بزرگ‎ترین طرح انتقال آب کشور» مشکلاتی برای مردم الیگودرز ایجاد کرده است.

با بهره‎برداری از این طرح، آب موردنیاز شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم‎ور، سلفچگان، ساوه و قم تأمین شد. در هنگام شروع عملیات طرح فوق، نام شهرستان الیگودرز و استان لرستان حذف شده بود که همین واکنش‎های بسیاری از مردمان لر را به‎همراه داشت. این پروژه از سوی وزارت وقت نیرو «طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم‎رود» نام نهاده شده بود که بارها لرستانی‎ها به این نام‌گذاری اعتراض کردند.

حجت‎الله رحمانی نماینده مجلس هشتم الیگودرز در این باره گفته بود: «در سال‌های اجرای پروژه آب‎رسانی به قم، مردم الیگودرز مورد اذیت و آزار قرار گرفتند، اما مسئولان نام جعلی را برای این پروژه انتخاب کرده‌اند.»

‍💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

📉💧امسال، سومین سال خشک در گلستان طی ۴۵ سال اخیر است. میزان ذخایر آبی در این استان صفر است و در حال حاضر سد گلستان یکی از اصلی ترین سدهای استان هیچ ذخیره آبی ندارد و سد وشمگیرتنها سه درصد ظرفیت دارد.

🔸سد گلستان در ۱۲ کیلومتری شهرستان گنبد کاووس و بر روی رودخانه گرگان رود قرار دارد، سد گلستان دارای ۲۳ میلیون مترمکعب ظرفیت دارد که در حال حاضر ذخیره آن به صفر درصد رسیده است.

🔸سد وشمگیر در استان گلستان و در شهرستان آق قلا قراردارد، سد وشمگیر ۱/۱ میلیون مترمکعب معادل ۳ درصد ظرفیت دارد.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater