📙🚰هشدارهایی که نادیده گرفته شدند!

 بحران آب، هشدار ۶۰ ساله

▫️«براساس محاسباتی که انجام شده، جمعیت شهر تهران تا ۲۵ سال دیگر به بیش از ۸.۵ میلیون نفر می‌رسد، در مقابل این پیشبینی نکته‌ای هم وجود دارد، نفوس این شهر نباید از ۴ میلیون نفر تجاوز کند.» این عصاره گزارش موسسه مطالعات و تحقیقات گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران در سال 1345 است.

▫️کارشناسان این گزارش با تمرکز بر پیامدهای رشد بی‌رویه پایتخت، راهکارهای توزیع متوازن فعالیت‌های اقتصادی در سطح کشور را تدوین کردند.

▫️در این گزارش تاکید شده بود، سهم تهران از کل جمعیت شهری کشور از ۲۵ به ۲۷ درصد رسیده است. در بخش دیگری از این گزارش تاکید شده بود، ۳۸ درصد مهاجرت داخلی به تهران اختصاص دارد که عمدتاً از استان‌های تبریز، اراک، اردبیل، اصفهان و همدان صورت می‌گیرد. همچنین تمرکز بیش از ۴۰ درصد سرمایه‌گذاری‌های صنعتی بزرگ (بیش از ۱۰۰ نیروی کار) در تهران انجام می‌گیرد.

▫️پژوهشگران این گزارش پیشنهادهای سیاستی برای کاهش تمرکز در تهران ارائه دادند. در این ویدئو بخش‌هایی از این گزارش را مرور کردیم.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

⚡️💧کرمان و تهران، خطرناک‌ترین مناطق فرونشست زمین در ایران


خبرگزاری مهر روز یکشنبه نهم شهریور به نقل از اسکندر صیدایی، رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور از تدوین "اطلس محرمانه فرونشست ایران" خبر داد.

در این سند که گفته شده به منظور "هشدار و سیاست‌گذاری به نهادهای مسئول ارائه شده است"، آمار و اطلاعاتی منتشر شده که بعضی از مسئولان شهری تهران آن را "وحشتناک" خوانده‌اند.

بر اساس این گزارش، رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور اعلام کرده است که بیشترین میزان فرونشست، "به دشت بهرمان در استان کرمان با ۳۱ سانتی‌متر و نیز یکی از مناطق تهران با حدود ۳۰ سانتی‌متر" مربوط می‌شود.

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور در ادامه یادآور شده که این میزان از فرونشست زمین در ایران، در شرایطی است که بر اساس استانداردهای جهانی، فرونشست از حدود سه سانتی‌متر به بالا به عنوان هشدار در نظر گرفته می‌شود.

سازمان نقشه‌برداری پیش از این هشدار داده بود که علاوه بر تهران، بخش‌هایی از شهرهای بزرگ، از جمله اصفهان و تبریز نیز در معرض فرونشست قرار دارند.

وضعیت فرونشست زمین در سایر استان‌ها از جمله البرز، فارس، کرمان، همدان، سمنان، قزوین، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد نیز وخیم گزارش شده است.

در ادامه اظهارنظرها در خصوص وضعیت فرونشست زمین در تهران و سایر مناطق کشور، محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران، روز ۶ شهریور به خبرنگاران گفته بود: «آمار فرونشست تهران محرمانه است و نمی‌توانم آن را بیان کنم. همین قدر بدانید که این آمار وحشتناک است.»

🏺💧ورشکستگی آبی

✍️ کاوه مدنی

▪️ورشکستگی آبی فقط یک اصطلاح برای بیان میزان بغرنج بودن وضعیت آبی نیست.

▪️وقتی میزان مصرف آب (مخارج) از میزان تجدید منابع آب (درآمد) توسط طبیعت بیشتر است، تأمین مصارف متکی به استفاده از همه منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر به جا مانده از نسل‌های قبلی (دارایی‌ها) است.

▪️ادامه این مسیر برای مدت طولانی منجر به «شکست» سیستم و خساراتی می‌شود که در آینده‌ای قابل تصور، جبران‌ناپذیر است (مثل خشکی تالاب‌ها، تخلیه آبخوان‌ها، فرونشت و ایجاد فروچاله‌ها، بیابان‌زایی و از بین رفتن گونه‌های گیاهی و جانوری) و این یکی از مهم‌ترین مواردی‌ست که ورشکستگی (شکست) را از بحران (وضعیتی حاد و شکننده) متمایز می‌کند.

▪️پس از شکست، راهبرد تمرکز روی جبران (قابل استفاده در مرحله بحران) دیگر جواب‌گو نیست و ورشکسته باید جبران‌ناپذیری و اجبار به سازگاری با برخی از شرایط نامطلوب وضعیت خودساخته را بپذیرد. هر چه پذیرش شکست به تاخیر انداخته شود، حجم خسارات وارد شده بیشتر می‌شود.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

💵💧درهم‌تنیدگی آب، محیط زیست و اقتصاد

▫️دکتر کاوه مدنی: هر چه اقتصاد ضعیف‌تر شود، حل معضل ‎ورشکستگی آبی و دیگر مشکلات محیط زیستی سخت‌تر خواهد شد.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

⚙🌾چرا ایران صنعتی نشد؟

🔺ایران دهه‌هاست که در آرزوی توسعه صنعتی به‌سر می‌برد. سیاست‌های مختلفی تدوین و اجرا شده، اما نتیجه آن بیشتر شکل‌گیری جزایری پراکنده از صنعت بوده تا یک نظام منسجم صنعتی. وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، بی‌ثباتی در سیاست‌گذاری‌ها، ضعف در پیوند میان دانشگاه و صنعت، و کمبود سرمایه‌گذاری پایدار از جمله موانعی بوده‌اند که اجازه نداده‌اند صنعت به موتور محرک توسعه اقتصادی بدل شود.

🔺صنعتی‌شدن نیازمند نگاهی فراتر از پروژه‌های کوتاه‌مدت است. باید به ایجاد زنجیره‌های ارزش افزوده، ارتقای فناوری و شکل‌گیری صنایع مادر توجه کرد.

🔺تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که توسعه صنعتی تنها با اتکا به منابع طبیعی ممکن نیست، بلکه مستلزم استراتژی روشن، ثبات در تصمیم‌گیری و مشارکت واقعی بخش خصوصی است.

🔺 پرسش «چرا ایران صنعتی نشده است؟» امروز بیش از هر زمان دیگر اهمیت دارد؛ چرا که بدون پاسخ به آن، آینده‌ای پایدار و رقابتی در اقتصاد جهانی دست‌نیافتنی خواهد بود. از سوی دیگر بدون موتور صنعت فشار بر منابع طبیعی و کشاورزی برای جبران بیکاری و فقر افزایش خواهد یافت.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🈴💧آب طبقاتی!

🔹قطعی‌های چندساعته آب در شهر تهران، زندگی عادی شهروندان را با اختلال جدی مواجه کرده است. در برخی نقاط تهران مردم بیش از ۱۴ ساعت قطعی آب را تجربه کرده‌اند.

🔹با این حال مسوولان همچنان نسبت به پذیرش حقیقت «قطعی آب» مقاومت دارند و به شهروندان توصیه می‌کنند برای افزایش فشار در طبقات بالا، منبع و پمپ آب تهیه کنند.

🔹خرید یک دستگاه پمپ آب برای یک خانه 4 طبقه از حدود 3‌میلیون تومان تا بالای 20‌میلیون تومان متغیر است. همچنین مخزن‌های ۵۰۰۰ لیتری بین حدود ۲۵ تا ۳۶‌میلیون تومان و مخزن‌های ۱۰۰۰ لیتری بین ۸ تا ۱۱‌میلیون تومان قیمت دارند.

🔹این درخواست به این معنی است که اگر یک خانواده منابع مالی کافی برای تهیه این تجهیزات نداشته باشد، عملا با مشکل تامین آب مواجه خواهد شد؛ مساله‌ای که «مایه حیات» را به یک کالای طبقاتی تبدیل کرده است.

🔹برخی کسب و کارها در محله‌های مختلف مجبور به کاهش ساعات کاری شده‌اند.

🔹خرید مداوم و بیش از اندازه آب معدنی هم هزینه‌های خانوار را بالا برده است.

🔹حجم آب موجود در مخازن سدها نسبت به سال قبل به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

❌💧یک سد بزرگ دیگر از شبکه تامین آب حذف شد!

سد ۱۵ خرداد قم عملاً از مدار تأمین آب خارج شد. به دلیل کاهش بارش‌ها، تغییر اقلیم و ساخت سدها در بالادست، ورودی آب این سد به صفر رسیده است.

از ظرفیت ۲۰۰ میلیون مترمکعبی سد، تنها ۱۶ میلیون مترمکعب باقی مانده که ۱۵ میلیون آن حجم مرده و غیرقابل استفاده است. تنها یک میلیون مترمکعب نیز برای شرایط بحرانی ذخیره شده است.

با حذف سد ۱۵ خرداد، استان قم یکی از سه مسیر اصلی تأمین آب خود (در کنار سرشاخه‌های دز و چاه‌ها) را از دست داده است.

مدیرکل آب منطقه‌ای قم، علاوه بر تغییر اقلیم، سوءمدیریت در حوزه آب کشور را نیز عامل جدی بحران کنونی دانست.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

📊#داده_نما

🌖رابطه بیابان و خیابان

🌗بیابان‌زایی به شورش اجتماعی تبدیل می‌شود؟

🌖جامعه‌شناسان معتقدند بیابان‌زایی می‌تواند به‌طور غیرمستقیم به تنش‌ها و شورش‌های اجتماعی منجر شود.

🌖خشکسالی باعث کاهش تولیدات کشاورزی و مرگ دام می‌شود، که به بیکاری، فقر و مهاجرت اجباری از مناطق روستایی به شهرها منجر می‌شود.

🌗مهاجران اغلب در حاشیه شهرها ساکن شده و در تله فقر گرفتار می‌شوند، که این موضوع می‌تواند نارضایتی اجتماعی و تنش‌های سیاسی را تشدید کند.

🌖تجارت فردا

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

⏳ایران با ۲۵ تن فرسایش خاک مواجه است

▪️معاون سازمان حفاظت محیط زیست: اگرچه ایران یک کشور بسیار غنی به لحاظ طبیعت است، اما دچار مشکلات محیط زیستی از جمله ۲۵ تن فرسایش خاک بوده که بدین لحاظ در دنیا رکورددار است.| باشگاه خبرنگاران جوان

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌾💧وزیر کشاورزی: حدود ۷۰ درصد از مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است!

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

📉💧هشت سد مهم کشور در آستانه خشک شدن است/ سه سد خشک شده کدامند؟

براساس آخرین آمار شرکت منابع آب ایران از ابتدای سال آبی جاری  تا هشت شهریور ماه هشت سد مهم و بزرگ کشور شامل طرق در استان خراسان رضوی با موجودی آب ۲ میلیون متر مکعبی، استقلال و سرنی با موجودی آب هر کدام هشت و هفت میلیون متر مکعبی در استان هرمزگان، تهم و کینه ورس با موجودی آب به ترتیب هشت و سه میلیون متر مکعبی در استان زنجان، سد تنگوئیه سیرجان با موجودی آب سه میلیون متر مکعبی در استان کرمان، سد دامغان با موجودی هشت میلیون متر مکعبی در استان سمنان و سد نهرین خراسان جنوبی با موجودی یک میلیون متر مکعبی در آستانه خشک شدن قرار گیرند.
سد شمیل و نیان در استان هرمزگان با موجودی آب صفر، سد وشمگیر، گلستان و بوستان در استان گلستان نیز موجودی آب صفر و سد رودبال داراب در استان فارس با موجودی آب صفر سدهای خشک شده امسال هستند.
از ابتدای سال آبی جاری تا هشت شهریور در مجموع سدهای کشور ۲۴ میلیارد و ۱۹۰ میلیون متر مکعب آب وارد شده است که در مقایسه با ۴۱ میلیارد و ۵۶۰ میلیون متر مکعب سال گذشته ۴۲ درصد کاهش نشان می دهد.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌾💧از خودکفایی تا خودکشی آبی

روز پنجشنبه ۳۰ مرداد، غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد که رویکرد دولت حمایت از تولید داخلی است و امیدوار است کشور در تولید برنج برای مصرف داخلی به خودکفایی برسد.

یک روز قبل از آن علیرضا شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران در گفتگو با «خانه اقتصاد» با اشاره به اینکه وزارت جهاد کشاورزی بزرگترین مصرف‌کننده آب در کشور است، گفت: «در برنامه هفتم توسعه از یک طرف گفته شده وزارت نیرو موظف است ۱۵ میلیارد مترمکعب در مصرف آب صرفه‌جویی کند و از طرف دیگر وزارت جهاد کشاورزی موظف شده است در تولید محصولات استراتژیک مثل برنج، گندم و یونجه به خودکفایی برسد، برنجی که تولید هر کیلو از آن به ۴ تا ۵ هزار لیتر آب نیاز است.»

او گفت سازمان‌ها و وزارت‌خانه‌های مسئول و تاثیرگذار در کنترل مصرف آب انشقاق دارند و هر کس برنامه خودش را اجرا می‌کند.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌾💧رنج برنج

اصرار بر خودکفایی برنج چه عواقبی دارد؟

✍️جواد حیدریان / نویسنده نشریه

رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در روزهایی که بحران آب به اوج خود رسیده و نگرانی حتی به مصرف شرب شهروندان در شهرهای بزرگ به‌خصوص در فلات مرکزی ایران افزایش یافته، با اشاره به اهمیت برنج در سبد مصرف خانوار ایرانی، از پیگیری جدی این کمیسیون برای تنظیم بازار، شفاف‌سازی آمار تولید و حرکت به‌سوی خودکفایی در تولید برنج خبر داده است. ایده‌ای که همگان را به یاد ایده خودکفایی گندم در دهه‌های گذشته تا امروز می‌اندازد.

منتقدان نحوه حکمرانی فعلی آب و محیط ‌زیست ایران بر این باور هستند؛ در زمانی که بحران آب به اوج خود رسیده و منابع زیرزمینی و سدها و رودخانه‌ها و دریاچه‌های این سرزمین از آب تهی هستند، چرا چنین ایده‌ای مطرح شده است؟ به نظر می‌رسد همان تفکری که با طرح شعار خودکفایی در گندم، منابع آبی کشور را به این روز انداخت، امروز شعار خودکفایی برنج سر می‌دهد.

محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه برنج یکی از کالاهای اساسی و راهبردی در سبد مصرفی خانوار ایرانی است، گفت: نوسانات شدید قیمت برنج در ماه‌های اخیر و همچنین نبود آمار دقیق از میزان تولید، کمیسیون را بر آن داشت تا با دعوت از مسئولان اجرایی استان‌های شمالی، بررسی جدی‌تری درباره وضعیت این محصول انجام دهد.

سه استان مازندران، گیلان و گلستان به‌عنوان قطب‌های اصلی تولید برنج کشور، نقش تعیین‌کننده‌ای در تامین بازار داخلی دارند. عسکری با اشاره به اینکه تولید برنج کیفی و پُرمحصول به‌ویژه در شمال کشور ظرفیت مناسبی برای کاهش وابستگی ارزی و حرکت به سمت خودکفایی فراهم کرده، تاکید دارد که دستیابی به خودکفایی در تولید برنج ممکن است؛ به‌شرط آنکه سیاست‌گذاری درستی در حوزه حمایت از کشاورزان، قیمت‌گذاری عادلانه، تامین نهاده‌ها و خرید تضمینی صورت گیرد.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

🌀🌍پیامدهای ناپایداری اقلیمی

🔹تغییرات اقلیمی دیگر یک هشدار برای سال‌های بسیار دور نیست؛ محیط زیست تبدیل به یک مقوله اقتصادی شده که بنیان‌های اقتصادی، امنیتی و اجتماعی جهان را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

🔹بخش کشاورزی و صنایع غذایی هم  قربانی شرایط آب‌و‌هوایی و هم یکی از بازیگران اصلی انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند.

🔹هزینه‌های اقلیمی هم روزبه‌روز آشکارتر می‌شود؛ افزایش قیمت گوشت و کاکائو به دلیل خشکسالی در آمریکا و آفریقا، جهش بهای سیب‌زمینی در اروپا یا کمبود «ماچا» به‌دلیل نامرغوب بودن خاک، همگی جزو یک روند هستند که می‌تواند معیشت میلیون‌ها کشاورز خرد و امنیت غذایی میلیاردها مصرف‌کننده را تهدید کند.

🔹البته فرصت‌های تازه‌ای نیز در حال شکل‌گیری است. مقررات سخت‌گیرانه اتحادیه اروپا، مالیات‌های زیست‌محیطی جدید و ابتکارهای جهانی برای کشاورزی احیاگر، شرکت‌ها را به سمت شفافیت بیشتر و سرمایه‌گذاری پایدار سوق می‌دهد.

🔹در جهان سیاست نیز بحران اقلیمی به‌طور مستقیم به مباحث امنیت ملی، مهاجرت و حتی رقابت قدرت‌های بزرگ پیوند خورده است./دنیای اقتصاد

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater

🌾💧مقایسه مفاهیم: کشاورزی  «خودکفا» و کشاورزی «تأمین‌گر»

در دنیا به مزارعی که منابع حیاتی خود را تأمین و مدیریت می کنند مزارع
خودکفا (Self-sufficient) می‌گویند.

اما بکار بردن این مفهوم در ایران ذهن را مخدوش می کند. چرا که در ادبیات کشاورزی ایران وقتی حرف از «خودکفایی» می‌شود، اغلب به یک ایدئولوژی غیرواقعی و تحمیلی اشاره دارد که باعث فشار روی منابع محدود، به ویژه آب، و تخریب محیط‌زیست شده است. در نتیجه لااقل در کشور ما  بکار بردن این مفهوم برای توصیف مزارع حفاظتی که  عناصر حیاتی مثل آب و انرژی را پایدار مدیریت کنند سبب انحراف درک معنا می‌شود.

ذهنیت و درک معنا :  همه یا بیشتر محصولات و نیاز غذایی باید توسط خود مزرعه تولید شود. مزرعه باید  در تولید همه چیز کاملاً مستقل باشد و به هیچ منبع خارجی وابسته نباشد.!!
برای حل این خلط مفهوم در جهت توصیف این مزارع، می توان از واژه  « تأمین گر»  استفاده کرد  که ذهن را به سمت ایدئولوژی خودکفایی نبرده و درک معنای پایداری به ذهن مخاطب متبادر کند: 

تأمین‌گر (Self-supplying / Resource-supplying)

مزرعه تامین گر یعنی  مزرعه ای که  توانایی تأمین منابع حیاتی خود را دارد، بدون اینکه الزاماً همه محصولات را خودش تولید کند. تمرکز روی توام استقلال نسبی برای تأمین منابع حیاتی مثل آب و انرژی است، نه تولید کامل همه محصولات. مفهومی که لااقل در کشور ما  دقیق‌تر و واقعی‌تر است، و پیام پایداری و مدیریت منابع را بهتر منتقل می‌کند.
خودکفایی بویژه در ادبیات کشاورزی ایران مفهوم یک شعار  با نتایج نا مطلوب و مخرب است و واژه «تأمین‌گر» برای توصیف مزارعی که بخشی از منابع حیاتی خود را مستقل مدیریت می‌کنند، واضح‌تر و دقیق‌تر از «خودکفا» است و ذهن مخاطب را به سمت هدف واقعی مزرعه می‌برد.

💢کانال شفافیت برای آب💢

🆔 @Transparencyforwater