💧💧💧آب از مهمترین سرمایههای ملی کشورها بوده و نقش اساسی در توسعه هر کشوری دارد. کارشناسان آب پیشبینی میکنند که در آینده تنشها و مناقشات بینالمللی بر سر آب بیشتر خواهد شد و آب نقش مهمتری در بحرانهای بینالمللی خواهد داشت. مسئله کمبود آب در آینده در مناطق گرم و خشک به طور مسلم حادتر خواهد شد💧💧💧
⚠️در رابطه با بحران آب در ایران، آمارهای سازمان خوار و بار ملل متحد(FAO) حکایت از آن دارد که در حدود 50 سال پیش سرانه آب در دسترس حدود 7000 مترمکعب در سال بوده است و امروزه این سرانه به 1700 مترمکعب در سال کاهش یافته است. این در حالی است که 50 سال پیش، جمعیت ایران 25 میلیون نفر بوده و امروزه در حدود 80 میلیون نفر می باشد.⚠️
🇮🇷🇮🇷🇮🇷ایران در یکی از خشکترین مناطق جهان قرار گرفته است و کمبود آب در آن مهمترین تنگنای توسعه کشاورزی به شمار میآید، به گونهایکه بر اساس شاخص سازمان ملل و همچنین مؤسسه بینالمللی مدیریت آب ، ایران در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. بدیهی است از حدود 37 میلیون هکتار از اراضی مستعد کشاورزی به دلیل محدودیت منابع آب فقط 8،7 میلیون هکتار از اراضی تحت کشت آبی است که 90 درصد از تولیدات غذایی کشور را تأمین میکند. از طرف دیگر، در ایران 92% منابع آب کشور در بخش کشاورزی مصرف میشود که از متوسط سهم مصرف جهانی آب(70%) بالاتر است. لذا نگرش فراگیر و همهجانبه به بهبود مدیریت مصرف آب میتواند بهگونه چشمگیری بهرهوری و راندمان مصرف آب را در کشور افزایش دهد🇮🇷🇮🇷🇮🇷
ایران از نظر منابع آبی، کشوری خشک . دارای معدود رودخانه های دائمی است. نبود تعادل در نسبت بارش ها در مناطق، کمبود آب را برای برخی حوضه های آبریز بیشتر کرده است. با کاهش بارندگی ها در طول یک دوره، شاهد کاهش شدید منابع و جریانها در چند دریاچه مشهور چندین رودخانه بزرگ به خصوص در مناطق شرقی و جنوب کشور بوده ایم. بدین لحاظ استحصال آب زیرزمینی افزایش و به تبع آن، سطح سفره های زیرزمینی بسیاری از مناطق به شدت کاهش یافته است. برداشت های بی رویه موجب شور شدن سفره ها و در نهایت، تخریب خاک زمین های کشاورزی شده است.
رشد سریع جمعیت و نیاز رو به رشد بخش کشاورزی و بخش های شرب و صنعت به آب سالم و مطمئن در کشور، ما را به بسط نظام های تخصیص و بهبود الگوهای مصرف جهت صرفه جویی بیشتر آب در سه بخش فوق ناگزیر می سازد. توجه به این مهم، در آینده نزدیک با کاهش منابع قابل استحصال، بیشتر احساس خواهد شد. لذا استقرار یک نظام محوری که بتواند بسیاری از این مسائل را حل کند، ضرورت می یابد. در این زمینه و در راستای حل چالش ها و اعمال سیاست های اصلاحی، سه چاره اصلی مطرح شده است:
1⃣ اصلاحات در بخش سازمانی و نظارتی مدیریت منابع آب 2⃣ تقویت مدیریت جلب مشارکت های اجتماعی و بخش خصوصی 3⃣ تثبیت حقوق آب قابل مبادله و تشکیل و تقویت بازارهای آب
تاکنون بخش مدیریت منابع آب کشور برنامه هایی در خصوص دو چاره اول داشته ولی با توجه به آماده نبودن فضای قانونی و حقوقی مناسب، از راهکار و چاره سوم استفاده مقتضی نشده است. در این کانال در نظر است تا چاره سوم یعنی "تقویت نظام بازارهای آب" را به عنوان رویکردی محوری طرح کنیم و به توانمندی آن در حل برخی از مسائل مبتلا به مدیریت منابع آب بپردازیم. لازم به یادآوری است که مدیریت منابع آب تنها با یک نسخه و راه حل قابل درمان نیست و باید همزمان از تمام امکانات و گزینه ها و به صورت یکپارچه در این مسیر گام برداشت. بنابراین ضمن آگاهی بخشی در خصوص منابع آب کشور و چالش های پیش رو، در نظر داریم با فرهنگ سازی و آموزش مدیریت یکپارچه منابع آبی، از قابلیت و ظرفیت بسیار با اهمیت مشارکت های مردمی برای این هدف بهره ببریم. مجموعه ای از این راه حل ها در کنار همدیگر برای مدیریت چالش های پیش روی حوزه آب کشور ضروری و حیاتی به نظر می رسد.
🔵سرفصل رهیافت های بخش آب :
✅ لزوم تشکیل وزارت آب که اختیار همراه با مسئولیت همه منابع آب کشور را داشته باشد.
✅ لزوم ورود بخش خصوصی داخلی وخارجی به تصدی گری آب کشور با منطق wsco
✅ لزوم سرمایه گذاری در بازیافت آب
✅ لزوم حاکمیت منطق قیمت رقابت فروش در سرمایه گذاری بخش آب کشور
✅ لزوم محدود نمودن چاه های کشاورزی در مناطق سه وچهار کشور.
✅ عدم برقدار نمودن چاه های کشاورزی در برنامه ششم و هفتم توسعه
✅ لزوم ایجاد بازار محلی و بورس آب کشور
✅ لزوم منطقی نمودن قیمت آب ومدیریت اقتصاد آب کشور
✅ هوشمند نمودن لوازم اندازه گیری بخش آب
✅ مدیریت هدر دهی آب با استفاده از مکانیزیم wsco
✅ لزوم حمایت از طرحهای آبی مشابه آنچه در قانون یارانه تسهیلات وجود دارد
✅ مدیریت بخش آب در کولرهای آبی کشوربا پتانسیل مصرف :
۲۰۰۰۰۰۰۰*./۱۵۰*۶۰=۱۸۰۰۰۰۰۰۰m3
✅ سازماندهي و برنامه ريزي براي نصب تجهيزات كاهنده آب
✅ توجه به موضوعات كيفيت آب و سلامت آب ( مهم)
✅ مهار آب هاي مرزي
✅ سياست گذاري در آب مجازي ( مهم)
✅ توجه همزمان به آب و محيط زيست
✅ بررسي واگذاري يا عدم واگذاري شركتهاي آب و فاضلاب به شهرداريها !!
✅ لزوم تشکیل وزارت آب که اختیار همراه با مسئولیت همه منابع آب کشور را داشته باشد.
✅ لزوم ورود بخش خصوصی داخلی وخارجی به تصدی گری آب کشور با منطق wsco
✅ لزوم سرمایه گذاری در بازیافت آب
✅ لزوم حاکمیت منطق قیمت رقابت فروش در سرمایه گذاری بخش آب کشور
✅ لزوم محدود نمودن چاه های کشاورزی در مناطق سه وچهار کشور.
✅ عدم برقدار نمودن چاه های کشاورزی در برنامه ششم و هفتم توسعه
✅ لزوم ایجاد بازار محلی و بورس آب کشور
✅ لزوم منطقی نمودن قیمت آب ومدیریت اقتصاد آب کشور
✅ هوشمند نمودن لوازم اندازه گیری بخش آب
✅ مدیریت هدر دهی آب با استفاده از مکانیزیم wsco
✅ لزوم حمایت از طرحهای آبی مشابه آنچه در قانون یارانه تسهیلات وجود دارد
✅ مدیریت بخش آب در کولرهای آبی کشوربا پتانسیل مصرف :
۲۰۰۰۰۰۰۰*./۱۵۰*۶۰=۱۸۰۰۰۰۰۰۰m3
✅ سازماندهي و برنامه ريزي براي نصب تجهيزات كاهنده آب
✅ توجه به موضوعات كيفيت آب و سلامت آب ( مهم)
✅ مهار آب هاي مرزي
✅ سياست گذاري در آب مجازي ( مهم)
✅ توجه همزمان به آب و محيط زيست
✅ بررسي واگذاري يا عدم واگذاري شركتهاي آب و فاضلاب به شهرداريها !!
روال عمومی مديريت و سياستگذاری آب در سطح جهان تا آغاز دهه 1980، صرفاً به دنبال عرضه آب بيشتر برای تأمين تقاضای جمعيت رو به رشد بود. متأثر از اين رويكرد، مبنای توسعه منابع همواره تك منظوره بود. چنين رويكردی به روابط درونی و پيچيدگیهای محيط طبيعی و انسانی و برهمكنش آنها توجهی نداشت. به بياني ديگر، طرحهای توسعه صرفاً در پی كنترل فيزيكی آب در راستای منافع اقتصادی بودند و به تأثيرات زيستمحيطی و اجتماعی نيز توجه چندانی نمیشد. افزون بر اينها، مشاركت مردمی در فرايندهای تصميمگيری بهندرت وجود داشت. چنين رويكردی آثار نامطلوب و گاه جبرانناپذيری را بر اكوسيستمها و جوامع برجای میگذاشت. اين امر جامعه جهاني را به واكنش و اتخاذ نگرشی جديد در مديريت بخش آب وادار كرد. تلاشهای بينالمللی 30 سال اخير، ضرورت جامعنگری را به الگوی جديد مديريت آب تبديل كرده است كه «مديريت يكپارچه منابع آب» و «مديريت يکپارچه حوضه» از مظاهر آن به شمار میرود.
جامعنگری در مديريت آب، به بيانی ساده بدين معناست كه مسائل اقتصادی، زيستمحيطی، فنی و اجتماعی، در عين تضمين پايداری منابع آب براي نسلهای آتی مورد توجه قرار میگيرد.
مديريت يكپارچه منابع آب مفهومی تجربی است كه مبتنی بر تجربه جامعه آب برپا شده است. با اينكه سابقه اين مفهوم به چند دهه قبل باز میگردد (نخستين كنفرانس جهانی آب در ماردل پلاتا در سال 1977)، ولی پس از دستور كار 21 و اجلاس سران زمين درباره توسعه پايدار در سال 1992 در ريودوژانيرو بود كه پيادهسازی اين مفهوم در عمل، موضوع مباحثات وسيع قرار گرفت. امروزه اين مفهوم در سطح گسترده مورد توجه مديران آب، تصميمگيران و سياستمداران در سراسر جهان قرار گرفته است
جامعنگری در مديريت آب، به بيانی ساده بدين معناست كه مسائل اقتصادی، زيستمحيطی، فنی و اجتماعی، در عين تضمين پايداری منابع آب براي نسلهای آتی مورد توجه قرار میگيرد.
مديريت يكپارچه منابع آب مفهومی تجربی است كه مبتنی بر تجربه جامعه آب برپا شده است. با اينكه سابقه اين مفهوم به چند دهه قبل باز میگردد (نخستين كنفرانس جهانی آب در ماردل پلاتا در سال 1977)، ولی پس از دستور كار 21 و اجلاس سران زمين درباره توسعه پايدار در سال 1992 در ريودوژانيرو بود كه پيادهسازی اين مفهوم در عمل، موضوع مباحثات وسيع قرار گرفت. امروزه اين مفهوم در سطح گسترده مورد توجه مديران آب، تصميمگيران و سياستمداران در سراسر جهان قرار گرفته است
در كنفرانس بينالمللي آب و محيطزيست در دوبلين در ژانويه 1992، نمايندگان دولتها از 100 كشور جهان بر سر اصولی به توافق رسيدند که به اصول دوبلين (موارد چهارگانه ذیل) مشهور شدند.
1.آب شيرين، منبعی محدود و آسيبپذير است و برای تداوم حيات، توسعه و محيط زيست ضروری است.
2.زنان نقشی محوری در تهيه، مديريت و تضمين آب ايفا میكنند.
3.توسعه و مديريت آب بايستی بر رهيافتی مشاركتی شامل مصرفكنندگان، برنامهريزان و سياستگذاران در تمامی سطوح مبتنی باشد.
4.آب در تمامی مصارف رقيب خود دارای ارزش اقتصادی است و بايستی به عنوان كالايی اقتصادی به رسميت شناخته شود
1.آب شيرين، منبعی محدود و آسيبپذير است و برای تداوم حيات، توسعه و محيط زيست ضروری است.
2.زنان نقشی محوری در تهيه، مديريت و تضمين آب ايفا میكنند.
3.توسعه و مديريت آب بايستی بر رهيافتی مشاركتی شامل مصرفكنندگان، برنامهريزان و سياستگذاران در تمامی سطوح مبتنی باشد.
4.آب در تمامی مصارف رقيب خود دارای ارزش اقتصادی است و بايستی به عنوان كالايی اقتصادی به رسميت شناخته شود
