شفافیت برای آب
903 subscribers
7.15K photos
2.17K videos
244 files
1.62K links
🎯 اهداف کانال شفافیت برای آب
💡 شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات
♻️ مدیریت بهم پیوسته منابع آب
👥 جلب مشارکت‌های مردمی
🌽 همبست آب، انرژی، غذا
🚱 سازگاری با کم آبی
📚 دستاوردهای علمی
🌎 تجارب جهانی
@ECONHOME
Download Telegram
سیاست یا کیاست؟

رئیس دولت یازدهم در معدود دفعاتی که در باره آب سخن گفته، مژده ساخت سد و انتقال آب از دریا و اقیانوس‌ها را داده است. چنین برخوردی بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های پشت هر پاسخ، می‌تواند مخاطبان زیادی را تحت تاثیر قرار دهد. سخن از شیرین کردن آب در مقیاسی بزرگ و انتقال آن به مناطق مرکزی، بدون در نظر گرفتن منبع انرژی انتقال و مشکلات زمین‌ساختاری، کمی پوپولیستی به‌نظر می‌آید.

عجیب نخواهد بود اگر خوشحال‌ترین افراد از این گفته‌های روحانی، پیمان‌کاران و شرکت‌های تابعه و مهندسان مشاور توجیه کننده پروژه‌های بزرگ باشند. البته تجربه نشان داده که هیچ پیمان‌کاری قدرت مقابله و رقابت با قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا را ندارد. بسیاری از پیمان‌کاران خرد نیز اگر بخشی از غذای روی سفره با آنان تقسیم شود خوشحال خواهند بود. شرکت‌های مشاور هم از نفوذ شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس که با دولت همکاری می‌کند بهره‌مند نیستند و هیچ مجموعه‌ای در وزارت نیرو، به اندازه شرکت آب و نیرو، در تقسیم پروژه‌های کلان، تعیین کننده نبوده است.

نقطه مشترک دولت روحانی و مجموعه‌های منتفع از پروژه‌های بزرگ، بی‌توجهی به توسعه پایدار است. البته روحانی در این عرصه تنها نیست و راه پیشینیان خود را رفته است.
@ParticipateForWater
اجرای طرح‌های بزرگ ولی آسیب زننده به محیط زیست و منابع طبیعی، تازگی ندارد. بخش بزرگی از سدهای کشور و شبکه‌های آبیاری بدون توجه به نیاز آیندگان ساخته شده است. طرح‌های انتقال آب از استان چهار محال و بختیاری، آسیب‌هایی جدی به چشمه‌‌های سابقاً خروشان این خطه وارد کرده، اما عملکرد کارخانه‌های جدید ذوب آهن و پروژه‌های عظیم کشاورزی و طرح‌های صنعتی در اصفهان و یزد و کرمان، اندک اندک آب را تا آخرین قطرات از «بام ایران» می‌رباید.
تغییر روش‌های کم بازده آبیاری سنتی و حرکت به‌سوی بهره‌وری بیشتر را در برخی مناطق باید به فال نیک گرفت، اما هنوز شاهد تداوم همان روش‌های آسیب زننده در اکثر مزارع کشور هستیم.

اصرار بی‌جا بر خودکفایی کشاورزی بدون توجه به امکان کشت نیابتی، باعث شده دشت‌های بسیاری در اثر برداشت بی‌رویه آب، بخشکند و نشست کنند.

بی‌توجهی به کاهش روند بارندگی در استان‌های متعدد و فقدان آمادگی برای مقابله با سیلاب‌های خروشان، نشانه خوبی نیست. دولت نتوانسته مشارکت مردمی را برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در راستای مهار سیلاب‌ها و جذب آب‌ در آبخوان‌ها جلب کند.

مشکل اینجا است که پتانسیل لازم در دستگاه‌های اجرایی و پژوهشی برای بهبود شرایط وجود دارد، اما ساختار اداری و فساد ساختاری مانع بهبود اوضاع می‌شود. بخشی از فساد حاکم باعث تصویب پروژه‌هایی می‌شود که در مواردی، نیازی به اجرای‌شان وجود نداشته است
@ParticipateForWater
چند وقت پیش، حمید چیت‌چیان وزیر نیرو، مهمان کمیسیون امنیت ملی بود. این مقام دولت روحانی کاهش بارندگی، تغییر اقلیم، افزایش درجه حرارت،‌ تغییر الگوی بارش (مثل کاهش بارش برف)، افزایش جمعیت و مصرف بی‌رویه آب را از جمله شرایط جدیدی بر شمرد که در مورد آب، حاکم است. اما وزیر دولت یازدهم از حکم‌رانی خطای آب در دولت‌های دهه‌های اخیر چیزی نگفت. چیت‌چیان که زمانی منتقد سدسازی افراطی به شمار می‌آمد، در حضور سردار عبد‌اللهی، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا، انتقادی در باره طرح‌های انتقال آب و سدسازی‌های بی‌رویه مطرح نکرد.
برای بررسی عملکرد دولت فعلی و مجموعه‌های وابسته به آن در حوزه خاک و آب، و برای تصمیم‌گیری درباره آینده، شهروندان می‌توانند به نکات زیر توجه کنند و با توجه به این نکات از خود، نمایندگان دولت و نیز دیگر سیاسیونی که مدعی ارائه راه حل هستند، سوال کنند.
◾️جمعیت بیشتر می‌شود
◾️روند بارندگی به سمت کمتر شدن پیش می‌رود
◾️بخش عمده منابع آب‌های زیرزمینی از بین رفته و روند از میان رفتن منابع، کند نشده
◾️کاری برای جبران این ذخایر زیرزمینی آب، انجام نمی‌شود
◾️ذخیره برفی کوهستان‌ها کمتر شده
◾️میزان تبخیر سالانه افزایش یافته
◾️دشت‌های کشور یک به یک به خاطر نشست زمین و بروز فروچاله‌ها می‌میرند
◾️مهاجرت از مناطق کم آب افزایش یافته و شاهد حاشیه‌نشینان بیشتری هستیم
◾️سیاست‌های کلان مدیران آب تغییری نیافته
◾️سدسازی بی‌رویه و انتقال حوضه به حوضه آب بدون توجه به آثار منفی‌اش ادامه می‌یابد
◾️دولت نتوانسته مشارکت مردمی را برای حفظ منابع آب جلب کند
@ParticipateForWater
به‌تازگی، فعالان سیاسی، در کنار پرسش‌های سیاسی، سوال‌هایی مرتبط با تدابیر مسئولان در قبال مشکلات آب را روانه دفاتر رهبران قدیمی‌تر کرده‌اند.این امر به خودیِ خود باعث امیدواری است، چه، در سال‌های پیشین، فعالان سیاسی کار چندانی با محیط زیست نداشتند، سدسازی افراطی برای‌شان اهمیت چندانی نداشت و اغلب، حامی سیاست‌های عمرانی جناح خود بودند. امروز اما وضع تغییر کرده است.

به نظر می‌رسد تا انتخابات ریاست جمهوری سال بعد، میزان این پرسش‌ها بیشتر از این هم خواهد شد. باید دید آیا پرسش‌گری به شفاف‌تر شدن، مسوولیت‌پذیری و اصلاح تدبیرهای اشتباه منتهی خواهد شد یا نه.
@PaticipateForWater
در گزارش جدید بانک جهانی، سرانه آب تجدیدپذیر برای هر ایرانی در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۶۴۴ مترمکعب اعلام شده است.

🔹در حالیکه در سال ۱۹۶۲ این مقدار ۵۵۷۰ مترمکعب بوده است؛ یعنی در حدود نیم قرن، سرانه آب تجدیدپذیر ایران کمتر از ۴ هزار مترمکعب کم شده است.

🔹همچنین در کل جهان در سال ۲۰۱۴، ۵۹۲۵ مترمکعب سرانه آب شیرین تجدید پذیر بوده است. در سال ۱۹۶۲، این مقدار ۱۳۲۰۶ مترمکعب بوده و هم اکنون کاهش بیش از 7هزار مترمکعبی دارد.

🔹عمده دلیل کاهش سرانه آب تجدیدپذیر در جهان افزایش جمعیت است. بنابراین کاهش این شاخص در ایران به مراتب کمتر از متوسط جهانی در نیم قرن اخیر گزارش شده است.http://yon.ir/JL9r
┏━━📡━━━━━━━━┓
🆔 @ParticipateForWater
┗━━
✅ ۴۰ سال قبل هر ایرانی بیش از ۷ هزار و 500 متر مکعب در سال آب تجدیدشونده در اختیار داشت اما امروز این میزان به کمتر از یک هزار و 400 مترمکعب رسیده است.
┏━━📡━━━━━━━━┓
🆔 @ParticipateForWater
┗━━━━━━━━📡━━┛
نابودی زمین⚠️‼️
افزایش تقاضا برای بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی به سبب گسترش اراضی کشاورزی و مراکز شهری از چالش‌های جدّی، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌شمار می‌آید. چندین دهه برداشتِ کنترل‌نشده از آب زیرزمینی برای مصارف خانگی، کشاورزی و صنعتی به کاهش شدید این منبع ارزشمند منجر شده است. در این نوشتار نشان داده می‌شود که اُفتِ سطح آب زیرزمینی، تغییر شکل زمین را در مقیاس محلی و منطقه‌ای در پی داشته است. ترکیب داده‌های سطح آب زیرزمینی با مشاهدات ماهواره‌ای، شواهد شیوع متراکم‌شدن آبخوان‌ها را در ایران به دست می‌دهد. اُفت سطح آب زیرزمینی غالباً با تخریب آبخوان‌ها همراه است، که به نظر می‌رسد مشکلی متداول در آبخوان‌های مرکز و شمال شرق ایران باشد. گرم‌شدن زمین و تغییر اقلیم، در دهه‌های آتی نواحی خشک و نیمه‌خشک را تحت تأثیر قرار خواهد داد و در نتیجه، مخاطرات توأم با نشست زمین ناشی از اُفتِ سطح آب زیرزمینی را بیشتر خواهد کرد.
┏━━📡━━━━━━━━┓
🆔 @ParticipateForWater
┗━━
طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی کشور⚖💦💧🎚
@ParticipateForWater
سازمان محیط زیست سرعت استفاده از منابع آب زیرزمینی در ایران را در قیاس با استاندارد جهانی سه برابر بیشتر تخمین می‌زند. لذا منابع آب زیرزمینی کشور در حال نابودی است. نویسنده تقاضا دارد؛ این نوشته را بخوانید و انتشار دهید تا اطلاع رسانی شود.
@ParticipateForWater
1- معرفی طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی:
@ParticipateForWater
وضعيت بحراني منابع آب زيرزميني در حال حاضر باعث تشديد افت سطح آب زيرزميني و كسري حجم مخزن دشت‌ها شده به گونه‌اي كه حدود 306 محدوده از 609 محدوده مطالعاتي کشور در وضعيت ممنوعيت توسعه بهره‌برداري قرار گرفته و ساليانه با حدود 6 ميليارد متر مكعب كسري مخزن مواجه شده است.
@ParticipateForWater
كاهش منابع آب زيرزميني خصوصاً در دهه اخير به طور مستمر ادامه داشته به طوري كه در طول دوره آماري بيست سال اخير 120 ميليارد مترمكعب اضافه برداشت از ذخاير استراتژيك آب زيرزميني مواجه بوده‌ايم.
@ParticipateForWater
تداوم اين امر باعث تشديد افت مستمر سطح آب و هجوم آب شور به سمت آب‌هاي شيرين، ايجاد فرونشست زمين، ايجاد فروچاله و تراكم آبخوان‌ها و بالاخره ميرایی آن‌ها خواهد شد و اگر با بسيج كليه امكانات فني و اعتباري در برطرف نمودن اين معضل گامي اساسي برداشته نشود، در آينده‌اي نه چندان دور در تامين آب شرب جمعيتي بالغ بر 50 ميليون نفر نيز ناتوان خواهيم بود.
@ParticipateForWater
وزارت نيرو با توجه به تجربيات حاصل از عملكرد وظايف و تكاليف قانوني مندرج در قانون‌هاي برنامه‌ چهارم و پنجم توسعه كشور مبني بر جبران 25 درصد از كسري حجم مخزن دشت‌هاي داراي بيلان منفي در هر دوره و علي‌رغم تحقق اين هدف در طول برنامه‌هاي ياد شده، به منظور برون‌رفت از اين وضعيت بحراني نسبت به تنظيم و پيشنهاد طرح احيا و تعادل‌بخشي منابع آب زيرزميني کشور مشتمل بر پانزده پروژه‌ به شرح زير به شوراي عالي آب اقدام و خواستار افزايش عملكرد تعادل بين منابع و مصارف در آبخوان‌هاي كشور در سال 1394 و سال‌هاي برنامه ششم مي‌باشد. در اين طرح براي تثبيت سطح آب زيرزميني در شرايط فعلي، جبران كل كسري حجم مخزن دشت‌هاي داراي بيلان منفي (به طور متوسط به ميزان 4.6 ميلياردمتر مكعب در هر سال)، براي اجرا در سال 94 و سال‌هاي برنامه ششم توسعه برنامه‌ريزي شده است.
@ParticipateForWater
اهداف و چشم‌انداز اين طرح و مجموعه پروژه‌هاي آن در پانزدهمين جلسه شوراي عالي آب به تصويب رسيده و تامين اعتبارات مورد نياز مورد تأكيد تمام اعضاي شورا بوده و تامين و تخصيص اعتبارات كافي براي اجراي آن‌ها ضروري است. در این راستا 15 پروژه تعریف شده است. متولی اجرای پروژه‌ها در استان‌های مختلف کشور شرکت‌های آب منطقه ای، سازمان‌های جهاد کشاورزی، ادارات کل منابع طبیعی و آبخیزداری و سازمان زمین‌شناسی می‌باشند. ضمنا وزارت نیرو برای نظارت بر حسن اجرای این پروژه‌ها کشور را به سه منطقه عملیاتی تقسیم کرده و نظارت بر هر منطقه را به یک مشاور سپرده است.
@ParticipateForWater
2- پروژه‌های 15 گانه طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی:

پروژه 1- حفر 5200 حلقه چاه پيزومتري (مشاهده اي) در دشت‌هاي كشور و تجهيز آن‌ها
پروژه 2- نصب 20900 مورد تجهيزات اندازه‌گيري منابع آب بر روي پيزومترها و چاه‌هاي اكتشافي
پروژه 3- تهيه بيلان و بانك اطلاعاتي براي 609 محدوده‌ مطالعاتي كشور به صورت برخط (on line)
پروژه 4- پهنه‌بندي و بررسي مخاطرات ناشي از فرونشست زمين در 609 محدوده مطالعاتي (سازمان زمين‌شناسي)
پروژه 5- ايجاد و استقرار 1200 بازار محلي آب در كشور
پروژه 6- ايجاد 1200 مورد تشكل‌هاي آب‌بران و انجام حمايت‌هاي مالي و فني از آن‌ها
پروژه 7- به روز نمودن سند ملي آب در 609 محدوده مطالعاتي كشور (وزارت جهاد كشاورزي)
پروژه 8- خريد چاه‌هاي كم بازده كشاورزي براي تعادل بخشي منابع آب زيرزميني
پروژه 9- ساماندهي شركت‌هاي حفار و نصب دستگاه رهیاب(GPS) بر روي دستگاه‌هاي حفاري
پروژه 10- جايگزيني پساب با چاه‌هاي كشاورزي در دشت‌هاي ممنوعه
پروژه 11- تقويت و استقرار گروه‌های گشت و بازرسي در سراسر كشور
پروژه 12- تهيه و نصب كنتور حجمي و هوشمند آب و برق، اطلاع‌رساني و ايجاد سامانه پايش و كنترل برداشت از چاه‌ها
پروژه 13- كنترل،‌ نظارت و مسلوب‌المنفعه نمودن چاه‌هاي فاقد پروانه مضر به مصالح عمومي
پروژه 14- اجراي 400 پروژه تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب در دشت‌هاي ممنوعه
پروژه 15- مطالعه و اجراي پروژه‌هاي آبخيزداري (وزارت جهاد كشاورزي)
@ParticipateForWater
عباس دهقان
کارشناس مطالعات اقتصادی و اجتماعی
@ParticipateForWater
💢 آیا بحران کم‌آبی در ایران باستان نیز وجود داشته است؟
1⃣ هرودوت، تاریخ‌نگار مشهور یونانی که در سن ۲۰ سالگی به ایران سفر کرد و حتی تابعیت ایرانی هم داشت، از تاثیرات کم‌آبی سخن به میان آورده است:
«در هر منطقه که بلایای طبیعی مانند خشکسالی سبب از بین بردن محصول می‌گردد، زارعین از پرداخت مالیات معاف می‌شوند. معاف شدن از مالیات هنگام بلایای طبیعی مانند خشکسالی فقط شامل ایرانیان نمی‌شود، بلکه ملل دیگر که در امپراطوری ایران به سر می‌برند نیز شامل همین قانون معاف از مالیات هستند.»
2⃣ در وصیت‌نامه داریوش کبیر به خشایارشاه نیز نکته‌ای ظریف وجود دارد: «ده سال است که من مشغول ساختن انبارهای غله در نقاط مختلف کشور هستم، روش ساختن این انبارها که از سنگ و به شکل استوانه‌ای ساخته می‌شوند را من از مصریان آموخته‌ام. به این ترتیب تو هرگز برای تامین آذوقه مملکت مشکل نخواهی داشت ولو اینکه ۲ یا ۳ سال متوالی در کشور خشکسالی شود.»

3⃣ در بند ۳ سنگ‌ نوشته داریوش کبیر در تخت‌جمشید نیز آمده:
«اهورامزدا این سرزمین را از دشمن، خشکسالی، دروغ بپایاد! به این کشور نیاید از سپاه دشمن، از بدسالی(خشکسالی)، از دروغ.»

┏━━📡━━━━━━━━┓
🆔 @ParticipateForWater
┗━━━━━━━━📡━━┛
توسعه سازه ای و نهادی آب:

توسعه زيرساخت‌هاي فيزيكي و نهادسازي در دو كرانه طيف مديريت آب قرار مي‌گيرند. مديريت اثربخش منابع آب در حالت ايده‌آل به هر دو رويكرد نظر خواهد داشت، به ويژه به نسبتي كه تأكيد از توسعه سازه‌اي به نهادسازي تغيير مي‌كند. البته بايد توجه داشت كه اهميت نسبي هر رويكرد را شرايط اجتماعي، سياسي، اقتصادي و زيست‌محيطي تعيين خواهد كرد. شكل بالا مدل مفهومي روند عمومي تغيير مديريت منابع آب را براي تطبيق با شرايط و مسائل جديد نشان مي‌دهد.
(نویسنده: عباس دهقان کارشناس مطالعات اقتصادی و اجتماعی)
┏━━📡━━━━━━━━┓
🆔 @ParticipateForWater
┗━━━━━━━━📡━━┛