ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز شانزدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء شانزدهم قرآن | کهف:۷۵ تا طه:۱۳۵

بخش ۲ از ۳ (روایت مریم و ولادت عیسی)


———————————————
📖 سوره‌ی مریم، آیه‌های ۱۶ تا ۳۵

🔻 در آیه‌ی ۱۶،‌ مریم به مکانی شرقی «مَكَانًا شَرْقِيًّا» می‌رود. از آنجایی که مریم در معبدی در اورشلیم ساکن بوده است می‌توان از این آیه دریافت که احتمالاً مکان معبد در شرق اورشلیم بوده است. کلیاتِ روایت بارداریِ مریم و ولادتِ عیسی در قرآن با انجیل‌های قانونی تقریباً هم‌خوانی دارد، اما به‌طور خاص با دو انجیلِ مشکوک یا پنهان (Apocryphal) که جزء انجیل‌های رسمیِ مسیحی نیستند مشابهت بسیاری دارد و بعضی از جزئیاتی که در روایتِ قرآن آمده است فقط در آن انجیل‌های غیررسمی موجودند، از جمله در «انجیل یعقوب» (Gospel of James)؛ و «انجیل مَتّیِٰ جعلی» (Gospel of Pseudo-Matthew).

🔻 در انجیلِ یعقوب، مکان ولادت عیسی در «مکانی دور» ذکر شده است که با آیه‌ی ۲۲ مشابهت دارد: «فَحَمَلَتْهُ فَانتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا».
📚 انجیلِ یعقوب، بخش ۱۷، بند ۲؛ و بخش ۱۸، بند ۱: و آنان تا نیمه‌ی راه آمدند، و مریم به او گفت: "یوسف [نامزد مریم]، مرا از الاغ پایین بیاور، زیرا که فرزندی که با من است بر من فشار می‌آورد تا بیرون بیاید." و یوسف مریم را پایین آورد و به او گفت: "کجا باید تو را ببرم و شرمت را پنهان کنم؟ زیرا که اینجا بیابان است." و یوسف در آنجا غاری یافت و مریم را به درون آن برد، ... و به طلبِ قابله‌ای عبرانی در ناحیه‌ی بیت‌لحم بیرون رفت. [ز.م.]

🔻 از متن آشکار می‌شود که مریم به هنگام وضع حمل از اورشلیم بیرون رفته بوده است (شاید برای دوربودن از سخن مردم، چه اینکه در سخن یوسف نیز این شرم بر زبان آورده شده است) و احتمالاً در نزدیکی بیت‌لحم (شهری با فاصله‌ی ۹ کیلومتر در جنوب اورشلیم) درد زایمان او را فراگرفته است.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_شانزدهم #جزء_شانزدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز شانزدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء شانزدهم قرآن | کهف:۷۵ تا طه:۱۳۵

بخش ۳ از ۳


🔻 «انجیل مَتّیِٰ جعلی»، عباراتی در خود دارد که مشابه معجزاتی است که در قرآن برای زمانِ زایمانِ مریم آمده است: خوردن از میوه‌ی درخت خرما، روان شدن چشمه، و سخن گفتن عیسی در نوزادی. اما این عبارات در انجیل مَتّیِٰ جعلی نه برای زمانِ ولادتِ عیسی، بلکه برای زمانی نقل شده‌اند که مریم به همراه نامزدش یوسف و عیسی که نوزاد است در حال گریز از اورشلیم به سوی مصرند. ماجرا در روایات مسیحی این‌گونه است که چندین روز پس از ولادت عیسی، یوسف خبردار می‌شود که حاکم در پی کشتن عیسی است، پس تصمیم می‌گیرد با خانواده به مصر بگریزند.
📚 انجیل مَتّیِٰ جعلی، بخش ۲۰، بندهای ۱ و ۲:
اکنون در سومین روز سفرشان، همچنان که پیش می‌رفتند، مریمِ مقدّس از گرمای بسیارِ خورشید در صحرا خسته شده بود، و درخت خرمایی می‌دید. مریم به یوسف گفت: "دوست می‌دارم که اندکی در سایه‌ی این درخت استراحت کنم." و یوسف به سرعت او را به سوی درخت خرما پیش برد و او را از مَرکبش پیاده کرد. و هنگامی که مریمِ مقدّس نشست، به بالایِ درخت خرما نگاه کرد و دید که انباشته از خرما است، و به یوسف گفت: "آرزو دارم کسی بتواند مقداری از خرمای این درخت را بیاورد." و یوسف به او پاسخ داد: "از این سخنت متعجبم، زیرا که می‌بینی این درختِ خرما تا چه اندازه بلند است، و حتی متعجبم که به خوردنِ خرمای این درخت می‌اندیشی. در عوض، من در اندیشه‌ی کمبود آبم، که هم‌اینک چیزی در مَشک‌هایمان نمانده است، و چیزی نداریم که با آن بتوانیم قوای خود و حیواناتمان را تجدید کنیم."
آنگاه عیسیِ کودک،‌ که با چهره‌ای شاد بر دامانِ مادرش نشسته بود، به درختِ خرما گفت: "شاخه‌هایت را خم کن ای درخت و با خرمایت مادرم را قوّتی تازه ببخش." و پس از این فرمان درخت بی‌درنگ سرش را تا پای مریمِ مبارک خم کرد، و آنان از میوه‌اش برگرفتند که با آن قوای خود را تجدید کردند. اما پس از آنکه آنان همه‌ی خرماها را برگرفتند، درخت، که به فرمان عیسی سر خم کرده بود، همچنان سرخم‌کرده باقی مانده بود و منتظر بود تا به فرمان عیسی سر خود را دوباره بلند کند. سپس عیسی به درخت گفت: "ای درختِ خرما، بایست، و قوی باش، و به درختانِ من که در بهشتِ پدرم هستند بپیوند. و در زیرِ ریشه‌هایت جویِ آبی که در زیر زمین پنهان است را بگشا، و بگذار که آب‌ها جریان یابند تا ما بتوانیم تشنگی‌مان را با آن فروبنشانیم." و درخت بی‌درنگ سر بلند کرد، و آنجا از ریشه‌هایش چشمه‌ای از آبِ بسیار شفاف، تازه، و کاملاً صاف فَوَران کرد. [ز.م.]

🔻 در آیه‌ی ۲۸، مریم «خواهرِ هارون» (اُخت هارون) خوانده می‌شود. این عبارت محل مناقشه‌ها‌ی فراوانی بوده است. بعضی از قرآن‌پژوهان ادعا می‌کنند که قرآن «مریم» مادرِ عیسی را با «میریام» خواهرِ هارون اشتباه گرفته است؛ و خاندان «عمران» که خاندانِ «پدرِ موسی» بوده است را به‌جای خاندانِ «پدرِ مریم» استفاده کرده است. میریام خواهرِ هارون و موسی است و همگی فرزندانِ عِمرام‌اند. اما «عمرام» (در عربی «عِمران») در قرآن پدرِ مریم است. شاهدی دیگری بر این ادعا، آیه‌ی ۳۵ از آل‌عمران است، آنجا که قرآن از مادرِ مریم با عنوان «همسرِ عمران» یاد می‌کند: «إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا». شاهد دیگر، آیه‌ی ۱۲ سوره‌ی تحریم است که در آن مریم «دختر عمران» نامیده می‌شود: «وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ». اما در متون بایبلی، عمرام یا عمران نسبتی با مریم ندارد، ‌و نام پدرِ مریم «یِهویاقیم» است که در انجیلِ یعقوب نامش ذکر شده است. مریم تنها فرزند اوست و بنا بر نقل‌ها او پیش از ولادت مریم از دنیا رفته است. اما بعضی دیگر از قرآن‌پژوهان این جابه‌جایی را صنعتی ادبی می‌دانند که قرآن عامدانه به‌کار برده است.

🔻 اما «گیوم دی» با به‌کارگیری شواهد باستان‌شناختی و متن‌شناختی نشان داده است که این عبارت ریشه در متن نیایش‌های مذهبی در کلیسای کاتیزما در فلسطین داشته است و احیاناً پس از درگذشت پیامبر اسلام یا پس از رسیدن مسلمانان به آن کلیسا به قرآن راه یافته است (او بخش‌هایی از سوره‌ی مریم را افزوده‌های بعدی به قرآن می‌داند). البته محتمل است که پیامبر در سفرهایش با این کلیسا آشنا شده باشد و عبارت «اخت هارون» را با همان دلالت بعداً در قرآن به کار گرفته باشد.


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_شانزدهم #جزء_شانزدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

https://t.me/anqanest/46

💢سلسله یادداشت‌های «قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟» فرصتی مغتنم برای مخاطبان فارسی‌زبان

💢یکی از حوزه‌های مطالعاتی نسبتا نو در قرآن پژوهی، مطالعات قرآن و عهدین و به طور کلی متون مقدس پیشاقرآنی است. جای بسی خرسندی است که همگام با توسعه تحقیقات محافل قرآن پژوهی بین‌المللی در این حوزه، در کشورمان نیز علاقه رو به فزونی به این حوزه مطالعاتی در حال شکل‌گیری است. با این حال، به دلیل مشکلات زبان و از آن مهمتر ناآشنایی مخاطبان فارسی‌زبان با متون مقدس پیشاقرآنی مشکلاتی در توسعه و فراگیر شدن این نوع مطالعات در کشورمان وجود دارد. اخیرا زهیر میرکریمی در اقدامی ستودنی اقدام به انتشار سلسله یادداشت‌هایی با عنوان « قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟» به طور روزانه در ماه مبارک رمضان کرده است. این یادداشت‌ها با ترجمه‌ای نسبتا روان براساس مهمترین ادبیات غربی موجود در این حوزه سامان یافته‌اند. به گمان من، این مجموعه یادداشت‌ها بهترین مجموعه مختصر و مفید و در عین حال علمی برای آشنایی قرآن‌دوستان فارسی‌زبان با این حوزه مطالعاتی گسترده و عمیق است.

🔰برای مطالعه این یادداشتها به کانال عنقاء مراجعه کنید.

🆔 https://t.me/Khanishha

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز هفدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء هفدهم قرآن | أنبیاء:۱ تا حج:۷۸

بخش ۱ از ۲

—————————————————
📖 سوره‌ی انبیاء، آیه‌های ۵۱ تا ۷۰

🔻 در این آیه‌ها داستان ابراهیم در نوجوانی (فَتیً) روایت می‌شود که پدرش و قومش را نصیحت می‌کند و آنان را از توجه به بتان منع می‌کند؛ بتان را می‌شکند؛ دستگیر می‌شود و به آتش افکنده می‌شود؛ و آتش بر او سرد می‌شود. مشابه این روایت را می‌توان در متون میدراشی (تفسیری که علمای یهود بر توراه نوشته‌اند) یافت.
📚 تفسیرِ سفر پیدایش (Genesis Rabbah)، بخش ۳۸، فصل ۱۳ (که تفسیری است بر بند ۲۸ از بخش ۱۱ از سِفر پیدایش): تارَح [پدر ابراهیم] بُت‌ساز بود. باری او به جایی رفت و ابراهیم را بر جای خود گماشت تا بُت‌ها را بفروشد. مردی آمد و خواست که بتی بخرد. ابراهیم از او پرسید: "چند سال داری؟" او گفت: "پنجاه سال." ابراهیم گفت: "عجب است از مردی که پنجاه سال دارد و بُتی که یک‌روز عمر دارد را عبادت می‌کند!" دفعه‌ای دیگر، زنی با بشقابی پر از آرد آمد و از ابراهیم درخواست کرد که: "این را بگیر و به بُتان پیشکش کن." پس [از آنکه آن زن رفت] ابراهیم چُماقی برداشت و بت‌ها را شکست، و چماق را در دست بزرگترین بت گذاشت. هنگامی که پدرش بازگشت [ابراهیم را] عتاب کرد که: "تو با آنان چه کردی؟!" ابراهیم پاسخ داد: "نمی‌توانم ماجرا را از شما پنهان کنم. زنی آمد و بشقابی پُر از غذایی نیکو آورد و از من خواست که آن را به بت‌ها پیشکش کنم. یکی از بت‌ها گفت: «من باید اول غذا بخورم!» و در همان حال بت دیگری گفت: «من باید اول غذا بخورم!» پس بزرگترین بت بی‌درنگ برخاست، چماق را برداشت، و همه‌ی بت‌ها را شکست." تارَح گفت: "چرا مرا به سُخره گرفته‌ای؟ مگر بت‌ها شعور دارند؟" ابراهیم پاسخ داد: "آیا نباید گوش‌هایت آنچه دهانت هم‌اینک گفت را بشنوند؟" پس تارح بی‌درنگ او را گرفت و به نمرود تحویل داد.
نمرود گفت: "بیا تا آتش را بپرستیم." ابراهیم گفت: "بیا در عوض آب را بپرستیم که آتش را فرومی‌نشاند." نمرود گفت: "بیا آب را بپرستیم." ابراهیم گفت: "بیا در عوض ابرها را بپرستیم که آب را با خود می‌آورند." نمرود گفت: "بیا ابرها را بپرستیم." ابراهیم گفت: "بیا باد را بپرستیم که ابرها را پراکنده می‌کند." نمرود گفت: "بیا باد را بپرستیم." ابراهیم گفت: "بیا انسان را بپرستیم که می‌تواند در برابر باد تاب بیاورد." نمرود گفت: "تو فقط بگومگو می‌کنی، و ما هیچ چیز جز آتش را نمی‌پرستیم. بنگر که من تو را به درون آن خواهم انداخت، و بگذار که خدایت که تو او را سخت دوست می‌داری بیاید و تو را نجات بخشد."
در همان حال، «هاران» مردّد آنجا ایستاده بود؛ و با خود می‌اندیشید: "اگر ابراهیم پیروز گردد، خواهم گفت که عقیده‌ام همچون اوست، و اگر نمرود پیروز گردد،‌ خواهم گفت که در جانب نمرود هستم." هنگامی که ابراهیم به درون کوره‌ی سوزان فروافتاد و نجات یافت، نمرود از هاران پرسید: "عقیده‌ی تو کدام است؟" هاران پاسخ داد: "عقیده‌ی ابراهیم." نمرود بی‌درنگ او را فروگرفت و به درون آتش انداخت. احشاء او بسوخت و در حضور پدرش [تارح] بمُرد. [ز.م.]

🔻 در روایت‌های بایبلی، نمرود شکارچیِ توانمندی است و حاکمِ شهرِ اوُر است که ابراهیم در نوجوانی به همراه پدر و برادرانش در آن زندگی می‌کند. تارَح (پدرِ ابراهیم) سه فرزند دارد: اَبْرام (که بعد نامش به ابراهیم تغییر می‌کند)، ناحور، و هاران. هاران خود سه فرزند دارد که یکی از ‌آن‌ها لوط است؛ یعنی لوط برادرزاده‌ی ابراهیم است. در روایتِ میدراشی، نمرود ابراهیم را به درون آتش می‌افکند اما گزندی به ابراهیم نمی‌رسد. آنگاه نمرود از فرزندِ دیگرِ تارح، یعنی هاران، درباره‌ی عقیده‌اش می‌پرسد، و چون هاران جانب ابراهیم را می‌گیرد نمرود او را نیز به آتش می‌افکند؛ اما هاران در آتش در برابر چشمان پدرش می‌میرد.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_هفدهم #جزء_هفدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

https://t.me/anqanest/47

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز هفدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء هفدهم قرآن | أنبیاء:۱ تا حج:۷۸

بخش ۲ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی انبیاء، آیه‌ی ۷۹
فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَ كُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَ عِلْمًا وَ سَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَ الطَّيْرَ وَ كُنَّا فَاعِلِينَ
پس آن [داورى‌] را به سليمان فهمانديم، و به هر يك [از آن دو] حكمت و دانش عطا كرديم، و كوه‌ها را با داوود و پرندگان به نيايش واداشتيم، و ما كننده [اين كار] بوديم.

🔻 باور موجود در قرآن درباره‌ی انتسابِ زبور (مزامیر) به داود با باور یهودیان و مسیحیان در زمانه‌ی ظهور قرآن هم‌خوانی دارد. هرچند امروزه می‌دانیم که تنها بخشی از مزامیر منسوب به داود است. نگارش و ویرایشِ مزامیر در طول پنج سده به دست نویسندگان گوناگونی انجام شده است. این آیه به بخشی از مزمور ۱۴۸ هم‌خوانی دارد.
📚 مزامیر، مزمور ۱۴۸، بندهای ۷ تا ۱۰: خداوند را از زمین تسبیح بخوانید، ای نهنگان و جمیع لُجّه‌ها. ای آتش و تگرگ و برف و مه و بادِ تند که فرمان او را به جا می‌آورید. ای کوه‌ها و تمام تلّ‌ها و درختان میوه‌دار و همه‌ی سروهای آزاد. ای وُحوش و جمیع بهایم و حشرات و مرغانِ بال‌دار. [ت.ق.]


———————————————
📖 سوره‌ی انبیاء، آیه‌ی ۱۰۴
يَوْمَ نَطْوِي السَّمَاءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُّعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ.
روزى كه آسمان را همچون در پيچيدن صفحه نامه‌ها در مى‌پيچيم. همان گونه كه بار نخست آفرينش را آغاز كرديم، دوباره آن را بازمى‌گردانيم. وعده‌اى است بر عهده ما، كه ما انجام‌دهنده آنيم.

🔻 استعاره‌ی «در هم پیچیدنِ آسمان‌ها» را می‌توان در بایبل عبری، کتابِ اِشَعْیا؛ و در عهد جدید، مکاشفه‌ی یوحنّا یافت.
📚 بایبل عبری، کتاب اِشَعْیا، بخش ۳۴، بند ۴ب: و تمامی لشکر آسمان از هم خواهند پاشید و آسمان مثل طومار پیچیده خواهد شد. و تمامی لشکر آن پژمرده خواهند گشت، بطوریکه برگ از مو بریزد و مثل میوه‌ی نارس از درخت انجیر. [ت.ق.]
📚 عهد جدید، مکاشفه‌ی یوحنّا، بخش ۶، بند ۱۴: و آسمان چون طوماری که آن را درپیچند ناپدید گشت، ‌و کوه‌ها و جزیره‌ها از جای خود کنده شدند. [پ.س.]


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_هفدهم #جزء_هفدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز هجدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء هجدهم قرآن | مؤمنون:۱ تا فرقان:۲۰

بخش ۱ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی مؤمنون، آیه‌ی ۲۷
فَإِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَ فَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَ لَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ.
پس به او وحى كرديم كه: زير نظر ما و [به‌] وحى ما كشتى را بساز، و چون فرمان ما دررسيد و تنور به فَوَران آمد، پس در آن از هر نوع [حيوانى‌] دو تا [يكى نر و ديگرى ماده‌] با خانواده‌ات -بجز كسى از آنان كه حكم [عذاب ] بر او پيشى گرفته است- وارد كن، در باره كسانى كه ظلم كرده‌اند با من سخن مگوى، زيرا آن‌ها غرق خواهند شد.

🔻 معنا و مقصودِ عبارت «فَارَ التَّنُّور» در این آیه برای مفسران و مترجمان قرآن محل بحث و مناقشه بوده است. یکی از دلالت‌های این عبارت را از نقل‌هایی استخراج کرده‌اند که در آن‌ها ادعا شده است که در آغاز طوفانِ نوح، نخستین جایی که آب از آن جوشید یک تنور بوده است. همچنین گفته شده است که این عبارت اشاره‌ای است به شدت‌گرفتن و داغ‌شدنِ خشم و غضب الهی که باعث بروز طوفان شده است.

🔻 اما بافتار بایبلی قرآن در این مورد شاید راهگشا باشد. احتمال دارد که این عبارت بازتابی از سنّتی میدراشیِ یهودیان در قرآن باشد. در متنِ میدراشیِ «سِفرِ لاویانِ مبسوط» (Leviticus Rabbah) آمده است که آبِ طوفان «داغ و جوشان» بوده است؛ اما نه به این خاطر که از «تنور» جوشیده است، بلکه چون در جهنم جوشانده شده است. اگر کیهان‌شناسی سامی-قرآنی را در نظر داشته باشیم که جهنم در جهانِ زیرینِ زمین است، آن‌گاه تنوری که با درونِ زمین ارتباط دارد و زبانه‌های آتش دارد می‌تواند مکانی باشد که آب از جهنمی که در آن برای عذاب جوشانده شده است به بیرون فَوَران کند.
📚 سفرِ لاویانِ مبسوط، بخش ۷، بند ۶: رَبّی یوهانان گفت: "هر قطره‌ای از باران که یکتایِ مقدّس، که مبارک باد او، برای ایجادِ سیل فرومی‌فرستاد، آن را در جهنّم (گیهونوم) به‌جوش آورده بود."

🔻 مشابه این تعبیر در تَلمود نیز مشاهده می‌شود:
📚 تلمود بابِلی، سَنهِدرین (انجمن)، ۱۰۸ب: "آنان با هوس‌هایی سوزان گناه کردند، و با آبی سوزان مجازات شدند."

🔻 احتمال دارد که آیه‌ی ۲۵ سوره‌ی نوح نیز اشاره‌ای به همین سنّت داشته باشد؛ زیرا که در آن آیه «غرق‌شدن» و داخل‌شدن به «نار» یا همان آتشِ سوزان در کنار هم آمده‌اند، و خطایایِ قوم سببِ غرق‌شدن‌شان و اِدخال‌شان در آتش عنوان شده است: «مِّمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا ...»

🔻 اما احمد پاکتچی، قرآن‌پژوهِ بنامِ ایرانی، معنایی دیگر برای «فار التنور» ذکر کرده است. او این عبارت را «کنایی» می‌داند: کنایه از گسترده‌شدن ظلم و تباهی، مانند حالتی که تنور یا آتش‌دان در میانه‌ی خیمه‌ی اقوام بدوی فوران می‌کرد و آنگاه همه‌چیز سیاه و دودآلود می‌شد. به همین طریق، ظلم فراگیر شده بوده است.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_هجدهم #جزء_هجدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

https://t.me/anqanest/48

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز هجدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء هجدهم قرآن | مؤمنون:۱ تا فرقان:۲۰

بخش ۲ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی مؤمنون، آیه‌ی ۹۶
اِدْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ
بدى را به شيوه‌اى نيكو دفع كن. ما به آنچه وصف مى‌كنند داناتريم.
📚 عهد جدید، رساله به رومیان، بخش ۱۲، بند ۲۱: مگذار مغلوب بدی شوی، بلکه با نیکی بر بدی ظفر یاب.


———————————————
📖 سوره‌ی نور، آیه‌‌ی ۲۴
يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ.
در روزى كه زبان و دست‌ها و پاهايشان، بر ضد آنان براى آنچه انجام مى‌دادند، شهادت مى‌دهند.

🔻 در این آیه گفته شده است که اعضای بدنِ انسان در روز جزا علیه او شهادت می‌دهند. مشابه این آموزه را می‌توان در کتابِ اشعاری از یعقوبِ سروجی (درگذشت ۵۲۱ م.)، مسیحیِ سُریانی‌زبان، با عنوان «در باب پایان جهان و روز داوری» یافت. او در آنجا می‌نویسد: "در برابر عدالت، بدن‌های آدمیان همچون طومارهایی خواهند بود که تمامی اعمال‌شان بر آن‌ها نوشته ‌شده‌اند." همین آموزه را می‌توان در تلمود (تفسیر و شرح یهودیان بر بایبل عبری) نیز یافت.
📚 تلمودِ بابلی، میشنا، کتابِ موعد (اعیاد)، رساله‌ی حقیقه (پیشکش‌های اعیاد)، ۱۶ب: اما فرزانگان گفتند "اندام‌های انسان بر علیه او شهادت می‌دهند، زیرا که گفته شده است: «خداوند گفت که بدین‌سان شما شاهد‌ان من هستید و من خدا هستم.»" [ز.م.]


———————————————
📖 سوره‌ی نور، آیه‌ی ۳۱
وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ وَ لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَىٰ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَ لَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّـهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.
و به زنان با ايمان بگو: «ديدگان خود را [از هر نامحرمى‌] فرو بندند و پاكدامنى ورزند و زيورهاى خود را آشكار نگردانند مگر آنچه كه طبعاً از آن پيداست. و بايد روسرى خود را بر گردن خويش [فرو ]اندازند، و زيورهايشان را جز براى شوهرانشان يا پدرانشان يا پدران شوهرانشان يا پسرانشان يا پسران شوهرانشان يا برادرانشان يا پسران برادرانشان يا پسران خواهرانشان يا زنان [همكيش‌] خود يا كنيزانشان يا خدمتكاران مرد كه [از زن‌] بى‌نيازند يا كودكانى كه بر عورت‌هاى زنان وقوف حاصل نكرده‌اند، آشكار نكنند؛ و پاهاى خود را [به گونه‌اى به زمين‌] نكوبند تا آنچه از زينت‌شان نهفته مى‌دارند معلوم گردد. اى مؤمنان، همگى [از مرد و زن‌] به درگاه خدا توبه كنيد، اميد كه رستگار شويد.

🔻 این آیه ارائه‌دهنده‌ی الگوی قرآن برای رفتار مناسب و نحوه‌ی حضور زنان در جامعه است. هولگِر زِلِنتین در کتاب فرهنگِ شرعیِ قرآن (Qur’an’s Legal Culture) —که در آن به رابطه‌ی مسائل حقوقی و شرعی قرآن و بافتار برجا مانده از متون بایبلی پرداخته است— این آیه را بازتاب دهنده‌ی بخشی از کتاب «آموزه‌های حواریون» می‌داند. آموزه‌های حواریون (Didascalia Apostolorum) کتابی است که مسیحیانِ سُریانی‌زبان آن را در سده‌ی سوم میلادی نگاشته‌اند و دربردارنده‌ی فرامین کلیسا برای مسیحیان است.
📚 آموزه‌های حواریون، فصل ۳: اگر می‌خواهی که زنی مؤمن بگردی، فقط همسرت را خشنود ساز. و هنگامی که در کوچه راه می‌روی، سرت را با جامه‌ات بپوشان، که به سببِ حجابت زیباییِ بزرگِ تو می‌تواند پنهان بماند. و رخسارِ چهره‌ات را آرایش ننما، بلکه نگاهی سر-به-زیر داشته باش و محجوبانه قدم بردار.


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_هجدهم #جزء_هجدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز نوزدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء نوزدهم قرآن | فرقان:۲۱ تا نمل:۵۵

بخش ۱ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی فرقان، آیه‌های ۵۳ و ۵۴
وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَـٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَ هَـٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَ حِجْرًا مَّحْجُورًا ﴿۵٣﴾ وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَ صِهْرًا وَ کَانَ رَبُّکَ قَدِيرًا ﴿۵۴﴾
و اوست کسى که دو دريا را موج‌زنان به سوى هم روان کرد: اين يکى شيرين [و] گوارا و آن يکى شور [و] تلخ است؛ و ميان آن دو، مانع و حريمى استوار قرار داد. ﴿۵٣﴾ و اوست کسى که از آب، بشرى آفريد و او را [داراى خويشاوندى‌] نسبى و دامادى قرار داد، و پروردگار تو همواره تواناست. ﴿۵۴﴾

🔻 بسیاری از مفسران مسلمان منظور از عبارت «مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ» را التقایِ آب شیرین رودخانه با آبِ شورِ دریاها می‌دانند. اما در بافتار بایبلیِ قرآن، ابتدای این آیه اشاره‌ای است به نظام کیهان‌شناختیِ سامی که در قرآن نیز بازتاب یافته است. نظام کیهان‌شناختی قرآن، چنانچه در یادداشت روز دوازدهم نوشتم، ترکیبی است از دو نظام کیهان‌شناختیِ رقیب در زمانه‌ی ظهور اسلام: کیهان‌شناسیِ سامی و کیهان‌شناسی یونانی-رومی (ارسطویی). در نظام کیهان‌شناختیِ سامی، آب‌های عالم در روزهای دوم و سوم آفرینش از هم جدا شده‌اند، بخشی از آب‌ها در آسمان است که نزول باران از آب‌های محبوس مانده در ورایِ گنبدِ آسمان است، و بخشی از آب‌ها در زمین است که آب شور دریاها را تشکیل می‌دهد. عبارت «وَ جَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَ حِجْرًا مَّحْجُورًا» می‌تواند بازتابِ باور مردمان در دوران پساباستان باشد که عقیده داشتند گنبدی مستحکم آبِ آسمان را از آبِ زمین جداکرده است.

🔻 ریشه‌های این کیهان‌شناسی را می‌توان در آثارِ اِفرامِ سوریِ مسیحی نیز مشاهده کرد. او در تفسیری که بر بندِ هفتم از بخش یکم از سِفر پیدایش دارد می‌نویسد که خداوند در روز دوم آفرینش آبِ آسمان‌ها را از آب زمین جدا کرد، و آب آسمان تازه و شیرین باقی‌ماند و آبِ دریاها در روز سوم آفرینش شور گردید.
📚 تفسیرِ سِفر پیدایش، بخش ۱۳، بند ۱: چون که در دومین روز [از آفرینش] آب‌های عُلیا از آب‌های سُفلی به واسطه‌ی گنبدی که بین‌شان قرار گرفته بود جدا شده بودند، همچون آب‌های سُفلی شیرین بودند (آب‌های عُلیا آن آب‌هایی نبودند که در دریا در روز سومِ آفرینش شور شدند). [ز.م.]

🔻 محمدعلی طباطبایی و‌ سعیده میرصدری در مقاله‌ای کوشیده‌اند تا با بررسی‌های تاریخی درباره‌ی باورهای مردمانِ عربِ پیش از اسلام و خوانشی از متن بعضی از آیه‌های قرآن نشان بدهند که آسمان‌های هفت‌گانه در کیهان‌شناسی قرآن نه به صورت گنبد بلکه مسطح و مطبّق بوده‌اند.

📗 برای دسترسی به این مقاله بنگرید به:
Tabatabaʾi, Mohammad Ali (Mehr Dad) and Saida Mirsadri. “The Qurʾānic Cosmology, as an Identity in Itself.” Arabica 63 (2016): 201-234.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_نوزدهم #جزء_نوزدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز نوزدهم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء نوزدهم قرآن | فرقان:۲۱ تا نمل:۵۵

بخش ۲ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی شعراء، آیه‌های ۱۸ و ۱۹
قَالَ أَلَمْ نُرَبِّکَ فِينَا وَلِيدًا وَ لَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِکَ سِنِينَ ﴿١٨﴾ وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَکَ الَّتِي فَعَلْتَ وَ أَنتَ مِنَ الْکَافِرِينَ ﴿١٩﴾
[فرعون‌] گفت: «آيا تو را از کودکى در ميان خود نپرورديم و ساليانى چند از عمرت را پيش ما نماندى؟ ﴿١٨﴾ و [سرانجام‌] کار خود را کردى، و تو از ناسپاسانى.» ﴿١۹﴾

🔻 آموزه‌یِ برتری نسبت‌ها و پیوندهای ایمانی بر نسبت‌ها و پیوندهای خونی در قرآن در چند مورد تکرار شده است، از جمله در روایت نوح و پسرش که در طوفان غرق شد، و ابراهیم و پدرش که از مشرکان بود، و نسبت فرزند‌خواندگی موسی با فرعون. در این آیه، همانند موارد دیگر، قرآن نسبت و پیوند ایمانی را برتر از نسبت و پیوند خونی می‌داند.

🔻 قرآن ملاقاتِ موسی و فرعون را ملاقات فرزند‌خوانده‌ای با پدر‌خوانده‌اش می‌داند، یعنی فرعون در این آیه همان شخصی است که موسی را در نوزادی به خواستِ همسرش به فرزندخواندگی قبول کرده است. فرعون در آیه‌ی ۱۸ به موسی یادآوری می‌کند که او از کودکی در نزد فرعون پروده شده است. اما این روایت با متون بایبلی هم‌خوانی ندارد. در سِفر خروج، دختر فرعون موسی را از آب می‌گیرد و او را نزد خود نگه می‌دارد (نه فرعون). همچنین، موسی زمانی از مدین به مصر مراجعت می‌کند که آن فرعونی که در کودکی او را به فرزندخواندگی پذیرفته بوده است از دنیا رفته است و فرعونی دیگر بر تخت نشسته است. اما در قرآن تنها یک فرعون وجود دارد. چنین به نظر می‌آید که «فرعون» در قرآن نام خاص یک شخص است،‌ و نه عنوانی برای حاکمان مصر. شاهدی دیگر بر اینکه قرآن «فرعون» را نام خاصِ حاکم مصر در زمان موسی می‌داند این است که در روایت یوسف قرآن برای نام‌بردن از حاکم مصر از واژه‌ی «مَلِک» استفاده می‌کند، در حالی که در سِفر پیدایش «فرعون» آمده است.


———————————————
📖 سوره‌ی شعراء، آیه‌های ۶۳ تا ۶۶
فَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاکَ الْبَحْرَ فَانفَلَقَ فَکَانَ کُلُّ فِرْقٍ کَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ ﴿۶۳﴾ وَ أَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ ﴿۶۴﴾ وَ أَنجَيْنَا مُوسَىٰ وَ مَن مَّعَهُ أَجْمَعِينَ ﴿۶۵﴾ ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ ﴿۶۶﴾
پس به موسى وحى کرديم: «با عصاى خود بر اين دريا بزن.» تا از هم شکافت، و هر پاره‌اى همچون کوهى سترگ بود. ﴿۶۳﴾ و ديگران را بدانجا نزديک گردانيديم. ﴿۶۴﴾ و موسى و همه كسانى را كه همراه او بودند نجات داديم؛ ﴿۶۵﴾ آنگاه ديگران را غرق كرديم. ﴿۶۶﴾

🔻 این آیات تنها آیاتی در قرآن‌اند که در آن‌ها ذکری از شکافتن دریا برای بنی‌اسرائیل آمده است. این آیه‌ها را می‌توان با بندهایی از سِفر خروج مقایسه کرد.
📚 بایبل عبری، توراه، سِفر خروج، بخش ۱۴، بند‌های ۲۱ تا ۲۸: موسی دست بر دریا دراز کرد و یَهُوَه سراسر شب دریا را با باد شرقیِ تندی پس راند؛ آن را خشک ساخت و تمامی آب‌ها شکافته گشت. اسرائیلیان به میانه‌ی دریا درآمدند بی آن که خیس شوند و آب‌ها از راست و چپ دیواری بهر ایشان ساختند. مصریان از پی آنان روان گشتند و تمامی اسبان فرعون و ارابه‌ها و سواران او از پی ایشان به میانه‌ی دریا درآمدند. در پاس بامداد، یَهُوَه از ستون آتش و ابر به سوی اردوی مصریان درنگریست و در اردوی مصریان آشفتگی افکند. چرخ‌های ارابه‌هاشان را از حرکت بازداشت که دیگر جز به سختیِ زیاد پیش نمی‌رفتند. مصریان گفتند: "از برابر اسرائیل بگریزیم، چرا که یَهُوَه همراه ایشان با مصریان پیکار می‌کند!" یَهُوَه موسی را گفت: "دست خویش بر دریا دراز کن تا آب‌ها به روی مصریان و ارابه‌ها و سواران‌شان برگردد." موسی دست بر دریا دراز کرد و سپیده‌دمان دریا به بستر خود بازگشت. مصریان در حال گریز با آن رو در رو شدند و یَهُوَه مصریان را در میانه‌ی دریا سرنگون ساخت. آب‌ها برگشتند و ارابه‌ها و سوارانِ تمامیِ سپاه فرعون را که از پی ایشان به دریا درآمده بودند، در خود گرفت. یک تن از آنان باقی نماند. [پ.س.]

📝 تصحیح: محمد فضل و عباس حائری بزرگوارانه یادآور شدند که قرآن در آیه‌ی ۵۰ سوره‌ی بقره نیز به شکافتن آب/دریا برای بنی‌اسرائیل اشاره کرده است.


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_نوزدهم #جزء_نوزدهم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیستم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیستم قرآن | نمل:۵۶ تا عنکبوت:۴۵

بخش ۱ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی نمل، آیه‌ی ۷۵
وَ مَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ.
و هيچ پنهانى در آسمان و زمين نيست، مگر اينكه در كتابى روشن [درج‌] است.

🔻 مشابه این آموزه در مزامیر نیز وجود دارد:
📚 مزامیر، مزمور ۱۳۹ (حکمت و علم خدا)، بند ۱۶: چشمان تو جنینِ مرا دیده است و در دفتر تو همه ی اعضای من نوشته شده، در روزهایی که ساخته می‌شد، وقتی که یکی از آن‌ها وجود نداشت. [ت.ق.]


———————————————
📖 سوره‌ی قصص، آیه‌ی ۱۲
وَ حَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ نَاصِحُونَ.
و از پيش، شير دايگان را بر او حرام گردانيده بوديم. پس [خواهرش آمد و] گفت: «آيا شما را بر خانواده‌اى راهنمايى كنم كه براى شما از وى سرپرستى كنند و خيرخواه او باشند؟»

🔻 روایت موسی که در ابتدای سوره‌ی قصص آمده است را می‌توان در بخش‌های ابتداییِ سِفر خروج یافت. البته روایتِ قرآن در مواردی با روایتِ سِفر خروج تفاوت دارد، از جمله اینکه در سِفر خروج دختر فرعون موسی را از آب می‌گیرد و می‌خواهد که او را «همچون یک فرزند» نگه دارد. اما در قرآن همسرِ فرعون موسی را از آب می‌گیرد و می‌خواهد که او را «به فرزندی» بپذیرد. افزون بر سِفر خروج، در بعضی از آیه‌های سوره‌ی قَصَص اشاراتی به متون تفسیریِ یهودی نیز وجود دارند. آیه‌ی ۱۲ اشاره‌ای است به باوری یهودی که در تلمودِ بابِلی ذکر شده است. موسی که قرار است در آینده «سخنِ خدا» را به زبان بیاورد، نمی‌تواند و نباید از پستانِ زنی «ناپاک» شیر بنوشد؛‌ بنابراین از نوشیدنِ شیرِ دایگان دیگر غیر از مادر خودش ابا می‌کند.
📚 تلمودِ بابِلی، کتابِ نَشیم (زنان)، رساله‌ی سوُطَه، ۱۲ب: آنگاه خواهرش [خواهرِ موسی، میریام] به دخترِ فرعون گفت: آیا اجازه دارم تا بروم و برای تو دایه‌ای از زنان عِبری را فرابخوانم؟ چرا فقط "از زنانِ عِبری"؟ این مطلب می‌آموزد که آنان موسی را تقریباً به تمامیِ زنانِ مصری عرضه کرده بوده‌اند اما او [از پستان آنان] نمی‌مکیده است. او گفت: آیا زبانی که از خدا سخن خواهد گفت اجازه دارد آنچه ناپاک است را بمکد؟!


———————————————
📖 سوره‌ی قصص، آیه‌ی ۷۶
إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِن قَوْمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَيْهِمْ وَ آتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ.
قارون از قوم موسى بود و بر آنان ستم كرد، و از گنجينه‌ها آن قدر به او داده بوديم كه كليدهاى آن‌ها بر گروه نيرومندى سنگين مى‌آمد، آنگاه كه قوم وى بدو گفتند: «شادى مكن كه خدا شادى‌كنندگان را دوست نمى‌دارد.»

🔻 در کتابِ اَعداد که بخشی از بایبلِ عِبری است، قارون علیه موسی شورش می‌کند و او را به زنا متهم می‌کند. موسی او را نفرین می‌کند و آنگاه او و همه‌ی اموالش و خانواده‌اش در زمین فرومی‌بلعیده می‌شوند. قارون در متون بایبلی با نامِ «قورَح» شناخته می‌شود.
📚 بایبل عبری، کتاب اَعداد، بخش ۱۶، بندهای ۲۸ تا ۳۳: موسی گفت: "بدین خواهید دانست که یَهُوَه مرا گسیل داشته است تا تمامی این کارها را انجام دهم و آن‌ها را به اراداه‌ی خویش نکنم: اگر این مردمان به مرگ طبیعی بمیرند و حکم مشترک همه‌ی آدمیان بر ایشان نازل گردد، بدین معنی است که یَهُوَه مرا گسیل نداشته است. لیک اگر یَهُوَه کاری بی‌سابقه کند، اگر زمین دهان خود بگشاید و آنان را با هرآنچه متعلق به ایشان است به کام خویش کشد و زنده‌زنده به منزلگه مردگان فروشوند، خواهید دانست این مردمان یَهُوَه را از خود رانده‌اند." چون ادای تمامی این سخنان را به پایان رساند، زمین زیر پاهای ایشان بشکافت ، زمین دهان خود گشود و آنان را به کام خویش کشید، آنان را با خانواده‌هایشان و جمله‌ی مردانِ قورَح و تمامیِ اموالِ وی. زنده‌زنده با هر آنچه به ایشان تعلق داشت، به منزلگه مردگان [شِئول] فروشدند. زمین آنان را در خود فروگرفت و از میان جمعیت ناپدید گشتند.

🔻 مفسران یهودی اشاره‌های سِفر اَعداد به اموال قارون را نشانه‌ای بر ثروتمندی او دانسته‌اند و گفته‌اند که: "کلیدهای مخازنِ گنج‌های قارون بارِ سیصد قاطر بوده است." (تلمودِ بابلی، سَنهِدرین، ۱۱۰آ)

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیستم #جزء_بیستم
#Bible #Quran
🖋زهیر میرکریمی
@anqanotes

ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیستم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیستم قرآن | نمل:۵۶ تا عنکبوت:۴۵

بخش ۲ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی عنکبوت، آیه‌ی ۱۴
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَ هُمْ ظَالِمُونَ
و به راستى، نوح را به سوى قومش فرستاديم، پس در ميان آنان نهصد و پنجاه سال درنگ كرد، تا طوفان آنها را در حالى كه ستمكار بودند فرا گرفت.

🔻 عمر نوح در سنّت اسلامی و مفسران مسلمان محل بحث‌های فراوانی بوده است؛ حتی در نقل‌هایی برای طول عمر بعضی از شخصیت‌های مذهبی در شیعه به طولِ عمرِ نوح استناد شده است. قرآن غیر از این آیه اشاره‌ای به عمر نوح نکرده است و هیچ‌جا علتی برای این طول عمرِ غیرمعمول ذکر نکرده است.

🔻 اما به نظر می‌آید که قرآن بازتاب دهنده‌ی تنها بخشی از آن چیزی است که در سِفر پیدایش درباره‌ی عمرِ بعضی از فرزندانِ آدم ذکر شده است. برای نمونه در بخشِ ۵ از سِفر پیدایش آمده است که: آدم ۹۳۰ سال، شیث ۹۱۲ سال، اَنوش ۹۵۰ سال، قَینان ۹۱۰ سال، مَهَلَلئیل ۸۹۵ سال، بارَد ۹۶۲ سال، خَنوخ ۳۶۵ سال، مَتوشالَح ۹۶۲ سال، لَمَک ۷۷۷ سال، و نوح ۹۵۰ سال عمر داشته‌اند. همچنین، این شخصیت‌های بایبلی در سنینی که امروزه سنِ ناباروری محسوب می‌شوند صاحب فرزند شده‌اند. برای نمونه، آدم در ۱۳۰ سالگی شیث را آورد، شیث در ۱۰۵ سالگی اَنوش را آورد، اَنوش در ۹۰ سالگی قَینان را آورد، قَینان در ۷۰ سالگی مَهَلَلئیل را آورد، مَهَلَلئیل در ۶۵ سالگی یارَد را آورد، یارَد در ۱۶۲ سالگی خَنوخ را آورد، خَنوخ در ۶۵ سالگی مَتوشالَح را آورد، مَتوشالَح در ۱۸۷ سالگی لَمَک را آورد، لَمَک در ۱۸۲ سالگی نوح را آورد، و نوح در ۵۰۰ سالگی سام و حام و یافَث را آورد.

🔻 پژوهشگران این اعداد را واقعی نمی‌دانند بلکه آن‌ها را اعدادی نمادین به‌حساب می‌آورند. ادعایِ عمر طولانی یا حکومتِ طولانی برای یک شخص در سنّت‌های میان‌رودانی (بین‌النهرین) نشان‌دهنده‌ی قدرت و اهمیت، و ارتباط او با امر قُدسی بوده است. برای نمونه، طبقِ کتیبه‌های یافت‌شده از تمدنِ سومر، «آلولیم» که یکی از پادشان سومری است، ۲۸۸۰۰ سال حکومت کرده است! نویسندگانِ بایبل که میراث‌دار سنّت‌های میان‌رودانی بوده‌اند نیز برای شخصیت‌های سِفر پیدایش طول عمرهای دراز ادعا کرده‌اند.

🔻 پژوهشگران با بررسی فرهنگ‌های میان‌رودانی دریافته‌اند که سومریان و بابلیان نظام شمارشِ شصت‌‌تایی (شصت‌شصتی) داشته‌اند. بازمانده‌های آن نظام عددی را هنوز می‌توان در تقسیم ساعت به ۶۰ دقیقه، و دقیقه به ۶۰ ثانیه، و محاسبات زوایا در مثلثات دید. همچنین عدد ۷ برای آن‌ها حالتی قدسی داشته‌ است. پژوهشگرانِ کتاب مقدس نشان‌داده‌اند که همگی اعدادی که برای طول عمر یا زمانِ فرزندآوریِ شخصیت‌های بایبلی در سِفر پیدایش ذکر شده‌اند ترکیبی از ماه و سال با مضارب ۶۰ و ۷ هستند.

🔻 افزون بر این، همه‌ی ۲۰ عددی که در بخشِ پنجم از سِفر پیدایش برای طول عمر یا زمان فرزندآوریِ آدم و فرزندانش ذکر شده‌اند فقط به یکی از این چهار رقم ختم می‌شوند: ۰، ۲، ۵، یا ۷. احتمالِ اینکه همه‌ی این ۲۰ عدد فقط به همین چهار رقم ختم بشوند «یک در صد میلیون» است. شواهدی که ذکر شدند می‌توانند نشان بدهند که طول عمر شخصیت‌های بایبلی اعدادی ساختگی‌اند و نشانگر طول عمر واقعی آن شخصیت نیستند.

🔻 به نظر می‌آید که قرآن نیز طول عمرِ نوح را طبق آنچه در سِفر پیدایش آمده است، با تلقّی قبول و شاید بدون علم نسبت به ساختگی بودن آن عدد، در متنِ خود عیناً بازتاب داده است.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۱۰، بند ۲۸ و ۲۹: پس از طوفان، نوح سیصد و پنجاه سال بزیست. تمامی مدت عمر نوح نهصد و پنجاه سال بود، پس آنگاه بمُرد.

📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیستم #جزء_بیستم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌ویکم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌ویکم قرآن | عنکبوت:۴۶ تا أحزاب:۳۰

بخش ۱ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی روم، آیه‌های ۱ تا ۵
غُلِبَتِ الرُّومُ ﴿٢﴾ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ ﴿٣﴾ فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّـهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَ مِن بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ ﴿۴﴾ بِنَصْرِ اللَّـهِ يَنصُرُ مَن يَشَاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿۵﴾
روميان شكست خوردند، ﴿٢﴾ در نزديكترين سرزمين، و[لى‌] بعد از شكستشان، در ظرف چند سالى، به زودى پيروز خواهند گرديد. ﴿۳﴾ [فرجام‌] كار در گذشته و آينده از آن خداست، و در آن روز است كه مؤمنان از يارى خدا شاد مى‌گردند. ﴿۴﴾ هر كه را بخواهد يارى مى‌كند، و اوست شكست‌ناپذير مهربان. ﴿۵﴾

🔻 بسیاری از مفسران، این آیه‌ها را اشاره‌ای می‌دانند به جنگ‌هایِ میان حکومتِ ساسانی و حکومتِ بیزانس (یعنی میان ایران و رومِ شرقی) از ۶۰۲ تا ۶۲۸ میلادی. در همین راستا، آیه‌ی ۲ را اشاره‌ای می‌دانند به این‌که ساسانیان در ۶۱۳ میلادی دمشق را تصرّف کردند، یا به این‌که در ۶۱۴ میلادی اورشلیم را تصرّف کردند. آیه‌ی ۳ را نیز اشاره‌ای پیش‌گویانه به پیروزیِ بیزانس بر ساسانیان در نینوا در سال ۶۲۷ می‌دانند. اما بعضی پژوهشگران این آیه را گونه‌ای «پیش‌گوییِ پس از وقوعِ ماجرا» می‌دانند، به این نحو که آیه پس از رویداد گفته شده است اما در قالبِ عبارتی که در دستور زبان اشاره به آینده دارد. اما این ادعا که از سوی بعضی پژوهشگران مطرح شده است با ترتیب تاریخی سوره‌ها (که به ترتیب نزول معروف است) هم‌خوانی ندارد. زیرا در این صورت سوره‌ی عنکبوت را باید منسوب به سال‌های میانیِ زندگی پیامبر در مدینه دانست (در حدود سال پنجم هجری)، در حالی که در ترتیب نزولِ فعلی، این سوره منسوب به سال‌های پایانیِ زندگی پیامبر در مکه است. این مطلب بیشتر آشکار می‌شود اگر بدانیم که آغازِ دعوتِ پیامبر اسلام در ۱۳ پیش از هجرت، هجرت به مدینه در ۱ هجری، و وفات در ۱۱ هجری به‌ترتیب با سال‌های ۶۱۰، ۶۲۲، و ۶۳۲ میلادی مطابقت دارند.

🔻 اما افزون بر بحث‌های تاریخی، این آیه‌ها را می‌توان در راستای نگاهی «آخر‌الزمانی» نیز تفسیر کرد. باوری گسترده در میان مسیحیانِ بیزانس و فرهنگ‌های نزدیک به آن‌ها (که فرهنگ مردمان عرب را می‌توان از آن جمله دانست) وجود داشت که پیروزیِ مقدّر و نهاییِ بیزانسِ مسیحی بر ساسانیانِ زرتشتی مقدمه‌ی ظهور مسیح و پایان جهان خواهد بود. با این نگاه، حضور مکرّرِ واژه‌ی «نصر» در آیه‌ی ۴ را می‌توان تبیین کرد که مژده‌بخش «پیروزی نهایی و آخر‌آلزمانی» است. البته این ادعا زمانی بیشتر معنادار خواهد بود که بدانیم در نگاه بعضی پژوهشگران، قرآن در مسیر متون بایبلی گامی به پیش نهاده است، و دعوت پیامبر اسلام در ابتدا اقدامی اصلاحی در سنّت یهودی-مسیحی بوده است که بعدها به‌صورت دینی جداگانه هویت یافته است (همان اتفاقی که برای اقدامِ اصلاحی عیسی در بطن یهودیت روی داد و او را به پیامبرِ دینی تازه تبدیل کرد). آیه‌های پایانیِ این سوره (۵۵ تا ۵۷)، همانند آیه‌های ابتداییِ آن، وعده‌های آخرالزمانی و شکستِ مجرمان را تکرار می‌کنند.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ویکم #جزء_بیست‌ویکم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes

ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌ویکم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌ویکم قرآن | عنکبوت:۴۶ تا أحزاب:۳۰

بخش ۲ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی لقمان، آیه‌ی ۱۹
وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَ اغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ
و در راه‌رفتن خود ميانه‌رو باش، و صدايت را آهسته‌ساز، كه بدترين آوازها بانگ خران است.

🔻 قرآن در آیه‌های ۱۲ تا ۱۹ از زبان شخصی به نامِ «لُقمان» حکمت‌ها و پندهایی اخلاقی ارائه می‌کند. بسیاری از مفسران، لقمان را شخصی از مردمانِ عرب می‌دانند که پند‌هایش تبدیل به روایت‌های اخلاقی شده‌اند و به قرآن نیز راه‌یافته‌اند. اما دست‌کم دو نظر دیگر درباره‌ی او وجود دارد. بعضی قرآن‌پژوهان، همچون ریچارد بِل و هارتویگ هِرشفِلد، او را همان «سُلَیمان» می‌دانند که در تحولی زبانی و تاریخی به «لُقمان» تبدیل شده است. شاهدِ این فرض، پندنامه‌هایی است که در کتابِ امثالِ سلیمان وجود دارد و با آنچه در قرآن آمده است مشابهت‌هایی دارد (بنگرید به کتابِ امثال سلیمان، بخش ۱). بعضی دیگر از پژوهشگران، شخصیتی افسانه‌ای در خاورنزدیک به نام «أَحیقار» را همان لقمان می‌دانند، زیرا روایت‌های بسیار مشابهی با آنچه به لقمان منسوب است از او نقل شده است. البته این امکان نیز وجود دارد که لقمان شخصیتی اقتباس‌شده از شخصیتِ افسانه‌ایِ أَحیقار باشد که برای فرهنگ عربی بومی‌سازی شده است.
📚 داستانِ أَحیقار، نسخه‌ی سُریانی‌زبان، ۱۰۴ن‌۸: ای فرزندم، نگاهت را پایین بینداز، و صدایت را فرو بکاه، و از زیرِ مژه‌ی چشمانت بنگر؛ زیرا که اگر می‌شد که فقط با بلندکردنِ صدا ساخت، خر می‌توانست در یک روز دو خانه بسازد. [ز.م.]


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ویکم #جزء_بیست‌ویکم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌ودوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌ودوم قرآن | أحزاب:۳۱ تا یس:۲۷

بخش ۱ از ۲

———————————————
📖 سوره‌ی احزاب، آیه‌ی ۳۳
وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِکُنَّ وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ وَ أَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَ آتِينَ الزَّکَاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّـهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّـهُ لِيُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَکُمْ تَطْهِيرًا
و در خانه‌هايتان قرار گيريد و مانند روزگار جاهليت قديم زينت‌هاى خود را آشکار مکنيد و نماز برپا داريد و زکات بدهيد و خدا و فرستاده‌اش را فرمان بريد. خدا فقط مى‌خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر ]بزدايد و شما را پاک و پاکيزه گرداند.

🔻 در این آیه، امر به «آشکار نشاختنِ زینت» (وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ) به آنچه در رساله‌ی اول تیموتِئوس در عهد جدید آمده است بسیار شبیه است:
📚 عهد جدید، رساله‌ی اول تیموتِئوس، بخش ۲، بندهای ۹ و ۱۰: همچنین زنان جامه‌ی برازنده داشته باشند؛ زیور بی‌پیرایه و بی‌تجمل ایشان، گیسوانِ بافته، و زر و جواهرات و لباس‌های فاخر نباشد، بلکه اعمال نیکو باشد، آنچنان که شایسته‌ی زنانی است که اقرار به ایمان می‌کنند. [پ.س.]


———————————————
📖 سوره‌ی احزاب، آیه‌ی ۴۰
مَّا کَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِکُمْ وَ لَـٰکِن رَّسُولَ اللَّـهِ وَ خَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ کَانَ اللَّـهُ بِکُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
محمّد پدر هيچ يک از مردان شما نيست، ولى فرستاده خدا و خاتم پيامبران است. و خدا همواره بر هر چيزى داناست.

🔻 در این آیه از پیامبر اسلام، محمد، با عنوانِ «خاتم النبیین» یاد شده است. مفسران مسلمان این عبارت را معمولاً دلالتی می‌دانند بر این‌که پس از پیامبر اسلام پیامبر دیگری نخواهد بود و ایشان آخرین فرستاده‌ی الهی بوده است. اما در متون دیگر ادیانِ سامی نیز می‌توان نمونه‌هایی یافت که موسی و عیسی را «خاتم النبیین» دانسته‌اند.

🔻 واژه‌ی «خاتم» در عربی با واژه‌ی «خاتْما» در زبانِ سُریانی به معنای «مُهر»، یا با واژه‌ی «خاتیما» در زبانِ آرامیِ فلسطینیِ مسیحی به معنای «مُهرکردن، فرجام، پایان‌دادن» ریشه‌های مشترکی دارد. یورْل فُسِّم (Jorl Fossum) در نوشتاری با عنوانِ «مفهومِ رسول در قرآن و در ادبیات پیشااسلامیِ خاورِ نزدیک» ذکر می‌کند که در متنیِ منسوب به یهودیانِ سامری، از موسی با عنوان «رسول خدا» و «خاتم النبیین» یاد شده است.

🔻 مسیحیان نیز ادعایی مشابه دارند. در بند ۲۴ از بخش ۹ در کتابِ دانیال،‌ جبرئیل با دانیال درباره‌ی «مُهرنهادن بر مکاشفه و نبوت برای هفتاد هفته» سخن می‌گوید. تِرتولیان، الهی‌دان و مدافعه‌جویِ مسیحیِ سده‌های دوم و سوم میلادی، در کتابش با عنوان «در مخالفت با یهودیان» این بند از کتاب دانیال را مژده‌‌ای مکتوب در بایبل عبری بر ظهور مسیح دانسته است، زیرا «عیسی مسیح» پایانی بر همه‌ی مکاشفه‌ها و نبوت‌ها بوده است.
📚 کتابِ «در مخالفت با یهودیان»، بخش ۸، بند ۱۱: و بنابراین، پیش از این، نبوت با ظهور او [عیسی] به پایان رسیده است —در سراسر زمان از ولادت که ما پیش از این آن را [در این کتاب] گرامی داشتیم، تا زمان مصائب و محنت‌های او [پیش از مصلوب‌شدن] که ما آشکارا توضیح دادیم— و این دلیلی است بر این‌که چرا دانیال گفت «مکاشفه و نبوت ختم شده‌اند» زیرا مسیح «خاتم» همه‌ی پیامبران است. [ز.م.]


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ودوم #جزء_بیست‌ودوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes

ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌ودوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌ودوم قرآن | أحزاب:۳۱ تا یس:۲۷

بخش ۲ از ۲


———————————————
📖 سوره‌ی سبأ، آیه‌ی ۴۷
قُلْ مَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّـهِ وَ هُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
بگو: «هر مزدى كه از شما خواستم آن از خودتان مزد من جز بر خدا نيست، و او بر هر چيزى گواه است.»

🔻 آنچه در این آیه مبنی بر «امتناع پیامبران از دریافت مزد از مردم» آمده است در ۱۱ سوره‌ی دیگر از قرآن به دفعات تکرار شده است. این آموزه در سنّتِ شفاهیِ یهودی یعنی «میشناه» که بعدها مکتوب نیز شده است، و در انجیل مَتّیٰ در مسیحیت وجود دارد.
📚 میشناه، پِرکِی آبوت (فصلِ آباء)، بخش ۱، بند ۳: همانندِ آن خدمت‌گزارانی مباش که سَرورِ خود را در عوضِ دریافتِ مزدی خدمت می‌کنند؛ بلکه همچون خدمت‌گزارانی باش که سَرور خود را بدون چشم‌داشتِ هیچ‌گونه مزدی خدمت می‌کنند، و بگذار که ترسِ از «آسمان» بر تو باشد. [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۰، بندهای ۵، ۸، و ۹: این دوازده تن را عیسی با این دستورها به رسالت گسیل داشت: "... بیماران را شفا بخشید و مردگان را زنده کنید و جذامیان را پاک سازید و دیوها را دفع کنید. رایگان یافته‌اید، رایگان دهید. زر و سیم و سکه‌ی خُرد بهرِ نهادن در کمربندهای خویش فراهم میاورید." [پ.س.]

🔻 افزون بر «بافتار بایبلی قرآن» می‌توان با استفاده از «بافتار عربی و پیشااسلامیِ قرآن» نیز این آیه را تفسیر کرد. در بافتار عربیِ قرآن، «نبئ» در کنار «شاعر»، «ساحر»، و «کاهن» قرار دارد؛ اما سه شخصیتِ اخیر در ازای سخنان و اعمال و دعاها و پیش‌گویی‌هایی که ارائه می‌کنند مزد می‌طلبند، اما نبئ مزدی نمی‌طلبد و بدین‌سان خودش و روشی که با آن سخنانش را به‌دست آورده است (یعنی از طریق فرشتگانی که از نور خلق شده‌اند) را از شاعر و ساحر و کاهن (که با جنّیانی در ارتباطند که از آتش خلق شده‌اند) جدا می‌سازد.


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ودوم #جزء_بیست‌ودوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌وسوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌وسوم قرآن | یس:۲۸ تا زمر:۳۱

بخش ۱ از ۴ (موضوع: شورایِ عالی فرشتگان بر فراز گنبد یا سقف آسمان)

———————————————
📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌های ۶ تا ۱۰
إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ ﴿۶﴾ وَ حِفْظًا مِّن كُلِّ شَيْطَانٍ مَّارِدٍ ﴿٧﴾ لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ وَ يُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍ ﴿٨﴾ دُحُورًا وَ لَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ﴿٩﴾ إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ ﴿١٠﴾
ما آسمان اين دنيا را به زيور اختران آراستيم! (۶) و [آن را] از هر شيطان سركشى نگاه داشتيم! (۷) [به طورى كه‌] نمى‌توانند به انبوه [فرشتگان‌] عالَم بالا گوش فرا دهند، و از هر سوى پرتاب مى‌شوند. (۸) با شدت به دور رانده مى‌شوند، و برايشان عذابى دايم است. (۹) مگر كسى كه [از سخن بالاييان‌] يكباره استراق سمع كند، كه شهابى شكافنده از پى او مى‌تازد! (۱۰)

🔻 در آیه‌ی ۸، ‌عبارت «ملإ اعلی» به «انبوه فرشتگانِ عالَم بالا» ترجمه شده است، اما شاید با توجه به بافتارِ کیهان‌شناختیِ این آیه‌ها «شورای عالی» ترجمه‌ی مناسب‌تری باشد. این آیه‌ها بازتاب‌دهنده‌ی کیهان‌شناسی متداول در زمانه‌ی ظهور قرآن در سرزمین عربستان است که در آن، گنبدی زمین را از آسمان جدا می‌کند و فرشتگان و خدا بر ورای گنبد قرار دارند. ستارگان، برخلاف تصور امروزین، در زیر گنبد آسمان قرار دارند و افزون بر اینکه زینتی برای آسمانِ قابل مشاهده از زمین هستند، نقشِ حفاظتِ آسمانیان از ورودِ شیاطین و جنّیان را نیز دارند. شهاب‌سنگ‌ها همچون تیرهای آتشین به شیاطین و جنّیان پرتاب می‌شوند تا مانع رسیدن آن‌ها به شورایی شوند که در ورای گنبد آسمان برپا است؛ که آن شورا محل سخن‌گفتن خدا با فرشتگان است. در یادداشت‌های پیشین نوشتم که بعضی از پژوهشگران، همچون طباطبایی و میرصدری، کیهان‌شناسی قرآن را با تصوّر وجودِ سقف مسطح و چندلایه متناسب‌تر می‌دانند.

🔻در کتابِ «عهدِ سلیمان» که متنی متعلق به مسیحیتِ یونانی در سده‌های اولیه‌ی میلادی است، آمده است که:
📚 عهدِ سلیمان، بخش ۲۰، بند ۱۲: "ما شیاطین به بالای گنبد آسمان می‌رویم، در اطرافِ ستارگان پرواز می‌کنیم، و تصمیماتی که از جانبِ خدا درباره‌ی امور آدمیان اتخاذ شده است را می‌شنویم."


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌وسوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌وسوم قرآن | یس:۲۸ تا زمر:۳۱

بخش ۲ از ۴ (موضوع: ذبیح در بایبل و قرآن)


———————————————
📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌های ۱۰۰ تا ۱۰۲
رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿١٠٠﴾ فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ ﴿١٠١﴾ فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّـهُ مِنَ الصَّابِرِينَ ﴿١٠٢﴾
«اى پروردگار من! مرا [فرزندى‌] از شايستگان بخش.» (۱۰۰) پس او را به پسرى بردبار مژده داديم. (۱۰۱) و وقتى با او به جايگاه «سعى» رسيد، گفت: «اى پسرك من! من در خواب [چنين‌] مى‌بينم كه تو را سَرْ مى‌بُرم، پس ببين چه به نظرت مى‌آيد؟» گفت: «اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت.» (۱۰۲)

🔻 مفسران مسلمان درباره‌ی این‌که ابراهیم کدام‌یک از فرزندان خود را برای قربانی برده است به دوسته تقسیم شده‌اند. گروهی اسحاق و گروهی اسماعیل را «ذبیح» می‌دانند. اما در بایبل عبری، این اسحاق است که ابراهیم او را به نیت قربانی‌کردن به قربانگاه می‌برد.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲۲، بندهای ۱، ۲، و ۷ تا ۱۳: پس از این وقایع چنین روی داد که خدا ابراهیم را آزمود و او را گفت: "ای ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" خدا گفت: "پسر خویش، یگانه‌ی خود که او را عزیز می‌داری، اسحاق را برگیر و به سرزمین موریّا برو، و در آنجا او را چون قربانیِ سوختنی بر کوهی که بر تو معین خواهم ساخت، تقدیم دار." ... اسحاق خطاب به پدر خود ابراهیم گفت: "پدرم!" او را پاسخ گفت: "لبیک،‌ فرزندم!" ادامه داد: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟" ابراهیم پاسخ گفت: "پسرم،‌ خدا بره از برای قربانیِ سوختنی مهیا خواهد ساخت." و هر دو با هم رفتند. چون به مکانی رسیدند که خدا بر او معین ساخته بود، ابراهیم در آنجا قربانگاه را بر پا داشت و هیزم را چید، پس آنگاه پسر خویش اسحاق را ببست و بر قربانگاه روی هیزم نهاد. ابراهیم دست دراز کرد و کارد را گرفت تا پسر خود را ذبح کند. لیک فرشته‌ی یَهُوَه از آسمان او را بخواند و گفت: "ابراهیم! ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" فرشته گفت: "بر فرزند دست دراز مکن! او را هیچ گزندی مرسان! اکنون می‌دانم از خدا می‌ترسی: پسر خویش، یگانه‌ی خود، را از من دریغ نداشتی." ابراهیم دیدگان برآورد و قوچی بدید که شاخ‌هایش در بوته‌ای گرفتار آمده بود، و ابراهیم رفت و قوچ را گرفت و آن را چون قربانی سوختنی به جای پسر خویش تقدیم کرد.

🔻 تفاوتی که در روایت قرآن و روایت سِفر پیدایش دیده می‌شود در تمایلِ اسحاق برای ذبح‌شدن است. در روایتِ موجود در سِفر پیدایش، اسحاق از نیت ابراهیم برای ذبحِ او خبر ندارد، چنانچه می‌گوید: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟". اما در قرآن، در آیه‌ی ۱۰۲، ابراهیم فرزندش را از نیت‌اش مطلع می‌کند و فرزندش پاسخ می‌دهد که "اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت." این آموزه‌ی قرآن را می‌توان در متون تفسیری بایبلی ریشه‌یابی کرد. هم در تفسیرهای یهودی و هم در تفسیرهای مسیحی مواردی یافت می‌شوند که ادعا می‌کنند که اسحاق به میل خود خواهان ذبح‌شدن بوده است، زیرا همچون پدرش بنده‌ای مطیع بوده است. اما این ادعا در متون تفسیری یهودی و مسیحی با نص سِفر پیدایش منافات دارد.

🔻 در بخش ۴۶ از «سِفر پیدایشِ مبسوط» که از متون تفسیریِ یهودی است، شیطان نیز نقش بازی می‌کند. شیطان ابتدا می‌کوشد تا ابراهیم را از ذبح‌کردن فرزندش باز دارد اما موفق نمی‌شود. سپس با اسحاق صحبت می‌کند اما اسحاق سرنوشت خود را پذیرفته است و می‌خواهد که ذبح بشود. حتی در متون تفسیری یهودی آمده است که اسحاق به پدرش ابراهیم کمک می‌کند تا قربانگاهی را بسازد که قرار است خود بر آن قربانی بشود.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

https://t.me/anqanest/49

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌وسوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌وسوم قرآن | یس:۲۸ تا زمر:۳۱

بخش ۳ از ۴ (موضوع: ذبیح در بایبل و قرآن؛ الیاس و إل یاسین؛ ماجرای داود و همسرِ اوریا)



🔻 پیش از این در یادداشتی با نام چکیده‌ای از مقاله‌ی «القَواعِدَ مِنَ البَیْت» نوشته‌ی یوسف (جُزِف) ویتزتِم ادعای اصلی نویسنده‌ی مقاله را آورده‌ام که روایت‌های پسابایبلی که ناظر به ماجرای آزمایش ابراهیم، قربانی‌کردن اسحاق، و ساخت پرستشگاه/قربانگاه در اورشلیم بر تپه‌ی موریاه (מוריה) به دست ابراهیم و اسحاق بوده است در روایت قرآن به اقتضای باورهای قومی عرب‌ها که خود را از فرزندان اسماعیل می‌دانسته‌اند به ماجرای قربانی‌کردن اسماعیل و ساخت پرستشگاه کعبه در مکه به دست ابراهیم و اسماعیل تبدیل شده است. این تغییر که پیشتر کارکرد هویت‌بخشی برای عرب‌ها داشته است و جایگاه مکه را با انتساب به ابراهیم تقویت می‌کرده است اکنون آیینِ مؤمنانه‌ی تازه‌ی محمّد را نیز قوام می‌بخشد.


———————————————
📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌ی ۱۲۳
وَ إِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ
و به راستى الياس از فرستادگان [ما] بود.

🔻 الیاس در قرآن که از «ایلیاس» در زبان یونانی آمده است (که خود احتمالاً ریشه‌ای در زیانِ سُریانی دارد) همان «ایلیا» (Elijah) در بایبل است. چنانچه در کتابِ اولِ پادشاهان آمده است، ایلیا بنی‌اسرائیل و أحاب (یا أخاب، پادشاهِ اسرائیل) را عتاب می‌کند که چرا خدای کنعانیان، «بَعْل»، را می‌پرستند و سخنان ایلیا را نمی‌شنوند.
📚 بایبل عبری، کتاب اول پادشاهان، بخش ۱۸، بندهای ۱۷ و ۱۸: و چون أخاب ایلیا را دید، أخاب وی را گفت: "آیا تو هستی که اسرائیل را مضطرب می‌سازی؟ گفت: "من اسرائیل را مضطرب نمی‌سازم، بلکه تو و خاندان پدرت؛ چونکه اوامر خداوند را ترک کردید و تو پیروی بَعلیم [بَعل] را نمودی."

🔻 قرآن در آیه‌ی ۱۳۰ از همین سوره، به ضرورتِ ادبی و برای حفظِ نظم‌آهنگِ پایانی در آیه‌هاث، الیاس را به «ال یاسین» تغییر داده است: «سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ يَاسِينَ».


———————————————
📖 سوره‌ی ص، آیه‌های ۱۷، و ۲۱ تا ۲۵
اصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ ﴿١٧﴾ ... وَ هَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ ﴿٢١﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَىٰ دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قَالُوا لَا تَخَفْ خَصْمَانِ بَغَىٰ بَعْضُنَا عَلَىٰ بَعْضٍ فَاحْكُم بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَ لَا تُشْطِطْ وَ اهْدِنَا إِلَىٰ سَوَاءِ الصِّرَاطِ ﴿٢٢﴾ إِنَّ هَـٰذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَ عَزَّنِي فِي الْخِطَابِ ﴿٢٣﴾ قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِ وَ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ قَلِيلٌ مَّا هُمْ وَ ظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ رَاكِعًا وَ أَنَابَ ﴿٢۴﴾ فَغَفَرْنَا لَهُ ذَٰلِكَ وَ إِنَّ لَهُ عِندَنَا لَزُلْفَىٰ وَ حُسْنَ مَآبٍ ﴿۲۵﴾
بر آنچه مى‌گويند صبر كن، و داوود، بنده ما را كه داراى امكانات [متعدّد] بود به ياد آور؛ آرى، او بسيار بازگشت‌كننده [به سوى خدا] بود. (۱۷) ... و آيا خبر دادخواهان -چون از نمازخانه [او] بالا رفتند- به تو رسيد؟ (۲۱) وقتى [به طور ناگهانى‌] بر داوود درآمدند، و او از آنان به هراس افتاد، گفتند: «مترس، [ما] دو مدّعى [هستيم‌] كه يكى از ما بر ديگرى تجاوز كرده، پس ميان ما به حق داورى كن، و از حق دور مشو، و ما را به راه راست راهبر باش.» (۲۲) «اين [شخص‌] برادر من است. او را نود و نه ميش، و مرا يك ميش است، و مى‌گويد: آن را به من بسپار، و در سخنورى بر من غالب آمده است.» (۲۳) [داوود] گفت: «قطعاً او در مطالبه ميش تو [اضافه‌] بر ميش‌هاى خودش، بر تو ستم كرده، و در حقيقت بسيارى از شريكان به همديگر ستم روا مى‌دارند، به استثناى كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، و اين‌ها بس اندكند، و داوود دانست كه ما او را آزمايش كرده‌ايم. پس، از پروردگارش آمرزش خواست و به رو درافتاد و توبه كرد. (۲۴) و بر او اين [ماجرا] را بخشوديم؛ و در حقيقت براى او پيش ما تقرّب و فرجامى خوش خواهد بود. (۲۵)


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼

ادامه از 👆🏼

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌وسوم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌وسوم قرآن | یس:۲۸ تا زمر:۳۱

بخش ۴ از ۴ (موضوع: ماجرای داود و همسرِ اوریا)



🔻 در این آیه‌ها، روایتی از داود نقل شده است که احتمالاً اشاره‌ای است به آنچه در بایبلِ عِبری درباره‌ی داود و سردار سپاهش، اوریا، نقل شده است. در کتاب دوم سموئیل آمده است که روزی داود از پشت‌بام قصر خویش به شهر می‌نگریسته است و زنی به نام بَث‌شِبَع که در حیاط خانه‌‌اش در حال استحمام بوده است را می‌بیند و مجذوب زیبایی او می‌شود. بَث‌شِبَع همسرِ اوریا، یکی از جنگ‌جویانِ بزرگِ سپاه داود است و اوریا در آن زمان در جنگ مشغول بوده است. داود بَث‌شِبَع را فرامی‌خواند و با او همبستر می‌شود و بَث‌شِبَع از داوود حامله می‌شود. داود برای مخفی‌نگه‌داشتن این اتفاق، اوریا را از جنگ فرامی‌خواند تا به خانه بیاید، به این امید که در مراجعت با همسرش هم‌بستر شود و حاملگیِ بَث‌شِبَع به خودِ اوریا منسوب شود. اوریا به دستور داود به شهر برمی‌گردد اما از رفتن به خانه‌اش امتناع می‌کند زیرا نمی‌خواهد در حالی که هم‌رزمانش در جنگ‌اند او در خانه‌اش در آرامش و عیش بگذراند. داود تصمیم می‌گیرد که اوریا را دوباره به جنگ روانه کند تا در اقدامی هماهنگ‌شده در نوک میدانِ جنگ واقع شود تا کشته شود. نقشه‌ی داود عملی می‌شود و اوریا در جنگ کشته می‌شود. بَث‌شِبَع پس از شنیدن خبر مرگ شوهرش ماتم می‌گیرد، اما پس از مدتی داود او را به همسری خود در می‌آورد. ناتان، پیامبرِ بنی‌اسرائیل در زمان پادشاهیِ داود، بر داود ظاهر می‌شود و برای او روایتی نقل می‌کند. در بایبل عبری، بر خلاف قرآن، داود صرفاً پادشاه سرزمین‌های اسرائیل و یهودا است، و پیامبر نیست. به نظر می‌آید که روایتِ قرآن از داود در این سوره چکیده‌ای تنزیه‌شده از روایتِ موجود در کتابِ اول سموئیل است.

📚 بایبل عبری، کتاب اول سموئیل، بخش ۱۲، بندهای ۱ تا ۹: و خداوند ناتان را نزد داود فرستاد و نزد وی آمده، او را گفت که: "در شهری دو مرد بودند، یکی دولتمند و دیگری فقیر. و دولتمند را گوسفند و گاو، بی‌نهایت بسیار بود. و فقیر را جز یک ماده بره‌ی کوچک نبود که آن را خریده، و پرورش داده، همراه وی و پسرانش بزرگ می‌شد؛ از خوراک وی می‌خورد و از کاسه‌ی او می‌نوشید و در آغوشش می‌خوابید و برایش مثل دختر بود. و مسافری نزد آن مرد دولتمند آمد و او را حیف آمد که از گوسفندان و گاوان خود بگیرد تا به جهت مسافری که نزد وی آمده بود مهیا سازد؛ و بره‌ی آن مرد فقیر را گرفته، برای آن مرد که نزد وی آمده بود،‌ مهیا ساخت." آنگاه خشمِ داود بر آن شخص افروخته شده، به ناتان گفت: "به حیاتِ خداوند قسم، کسی که این کار را کرده است مستوجب قتل است. و چونکه این کار را کرده است و هیچ ترحّم ننموده، بره را چهار چندان باید رد کند." ناتان به داود گفت: "آن مرد تو هستی، و یَهُوَه، خدای اسرائیل چنین می‌گوید: من تو را بر اسرائیل به پادشاهی مسح نمودم و من تو را از دست شائول رهایی دادم. و خانه‌ی آقایت را به تو دادم و زنان آقای تو را به آغوش تو، و خاندان اسرائیل و یهودا را به تو عطا کردم. و اگر این کم می‌بود، چنین و چنان بر تو مزید می‌کردم. پس چرا کلام خداوند را خوار نموده، در نظر وی عمل بد بجا آوردی و اوریای حِتّی را به شمشیر زده، زن او را برای خود به زنی گرفتی، و او را با شمشیرِ بنی‌عمّون به قتل رسانیدی؟" ... و داود با ناتان گفت: "به خداوند گناه کرده‌ام." ناتان به داود گفت: "خداوند نیز گناه تو را عفو نموده است که نخواهی مُرد. لیکن چون از این امر باعث کفر گفتن دشمنان خداوند شده‌ای،‌ پسری نیز که برای تو زاییده شده است، ‌البته خواهد مُرد." پس ناتان به خانه‌ی خود رفت.

🔻 چنانچه در کتابِ اول سموئیل آمده است، پس از مرگِ فرزندی که بَث‌شِبَع از داود حامله شده است، بَث‌شِبَع از داوود چهار فرزند دیگر به دنیا می‌آورد که «سلیمان» یکی از آن‌ها است. قرآن شخصیت‌های تمثیلیِ موجود در سخنانِ ناتان را به شخصیت‌های حقیقی تبدیل کرده است که برای تظلّم‌خواهیِ و قضاوت نزد داود می‌روند. قرآن ذکر می‌کند که داود به اشتباه خود پی‌می‌برد و استغفار می‌کند. قرآن بسیاری از جزئیات ماجرا را نقل نکرده است اما خطوطِ اصلی روایت حفظ شده‌اند. قرآن در مواردی، از جمله این مورد، شخصیت‌های بایبلی را از رفتارهای غیراخلاقی که در متون بایبلی به آن‌ها نسبت داده شده است تنزیه کرده است و جزئیات رفتارهای غیراخلاقی آن‌ها را ذکر نکرده است.


📗 بخش‌هایی از مطالب این فرسته‌ها از کتاب «قرآن و بایبل: متن و تفسیر» نوشته‌ی گابرییِل سعید رِینولدز برگرفته شده‌اند.


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes


https://t.me/anqanest/50

✨ قرآن و بافتار بایبلی آن: نسبت متن قرآن با متون بایبلی‌ و پسابایبلی چیست؟

📌 روز بیست‌وچهارم رمضان ۱۴۴۲ هجری | جزء بیست‌وچهارم قرآن | زمر:۳۲ تا فصّلت:۴۶

بخش ۱ از ۲ (موضوع: دمیدنِ خدا در سوراخ‌های بینی آدم)


———————————————
📖 سوره‌ی غافر، آیه‌ی ۴۶
اللَّـهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَارًا وَ السَّمَاءَ بِنَاءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ ذَٰلِكُمُ اللَّـهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّـهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
خدا [همان‌] كسى است كه زمين را براى شما قرارگاه ساخت و آسمان را بنايى [گردانيد] و شما را صورتگرى كرد و صورتهاى شما را نيكو نمود و از چيزهاى پاكيزه به شما روزى داد. اين است خدا پروردگار شما! بلندمرتبه و بزرگ است خدا، پروردگار جهانيان.

🔻 واژه‌ی «صَوَّرَ» که در این آیه برای صورتگری و سرشتنِ انسان استفاده شده است با واژه‌ی «یاصَر» در زبان عبری که همین معنا را دارد هم‌ریشه است. در بندی از سِفر پیدایش که درباره‌ی خلقت آدم از خاک است، همین واژه در صورتِ «وَیّیصِر» (וַיִּיצֶר֩) آمده است.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲، بند ۷: آنگاه یَهُوَه خدا انسان را با خاکِ زمین سرشت [וַיִּיצֶר֩]، در مِنْخَرَین [دو سوراخِ بینی] او نَفَس حیات دمید و انسانْ موجودِ زنده گشت. [پ.س.]

🔻 همچنین، همان‌گونه که در بند بالا آمده است،‌ خلقتِ انسان و دمیدنِ در او، در بایبل عبری از مجرایِ دو سوراخِ بینی آدم انجام شده است زیرا که عبارت می‌گوید «در سوراخ‌های بینی او نَفَس حیات دمید». این نگاه با تصور مردمانِ دوران باستان و باستانِ متأخر درباره‌ی ماهیتِ جان و حیات در انسان هم‌خوانی دارد که جانِ انسان را از جنسِ هوا می‌دانستند. همین نگاه در فرهنگ مردمانِ زمانه‌ی ظهور قرآن نیز موجود بوده است. شباهت‌های لفظی و معنایی بسیار نزدیک میان «نَفْس» به معنای جان و خودِ آدمی و «نَفَس» به معنای هوایی که انسان فرومی‌کشد و برون می‌دهد نشان‌گر همین نگاه است. تقریباً در تمامی زبان‌های آفروآسیایی (از جمله خانواده‌های زبان‌های سامی، مصری، و بربر) و نیز در زبان یونانی واژهایی که برای تنفس، هوا، و باد به‌کار می‌روند در صورت‌هایی مشابه برای حیات، جان، و نفسِ انسان نیز به‌کار می‌روند. مشابهِ عبارتی که در سِفر پیدایش آمده است در قرآن با عبارتِ «وَ نَفَخْتُ فیه مِن روحی» بازتاب یافته است.


———————————————
📖 سوره‌ی غافر، آیه‌های ۷۳ و ۷۴
ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿٧٣﴾ مِن دُونِ اللَّـهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُو مِن قَبْلُ شَيْئًا كَذَٰلِكَ يُضِلُّ اللَّـهُ الْكَافِرِينَ ﴿٧۴﴾
آنگاه به آنان گفته مى‌شود: «آنچه را در برابر خدا [با او] شريك مى‌ساختيد كجايند؟» (۷۳) مى‌گويند: «گمشان كرديم، بلكه پيشتر [هم‌] ما چيزى را نمى‌خوانديم.» اين گونه خدا كافران را بى‌راه مى‌گذارد. (۷۴)

🔻 این آیه‌ها را می‌توان با بندهایی از سِفر تثنیه مقایسه کرد:
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۳۲، بندهای ۳۷ تا ۳۹: آنگاه خواهد گفت: "خدایانشان کجایند، صخره‌ای که بدان پناه می‌برند، آن‌ها که پیه قربانی‌های ذبح‌کردنی آنان را تناول می‌کردند و شراب هدایای ریختنی ایشان را می‌نوشیدند؟ برخیزند و شما را یاری کنند، سرپناه شما فراز سرتان باشد! اکنون ببینید که من، او هستم و با من هیچ خدای دگری نیست! منم که می‌میرانم و زنده می‌گردانم؛ چون فرو می‌کوبم، منم که شفا می‌بخشم (و کسی از دست من رهایی نبخشد). [پ.س.]


#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وچهارم #جزء_بیست‌وچهارم
#Bible #Quran
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
ادامه در 👇🏼