نمایی از ویرانه دهکده گرنیکا در شمال اسپانیا در سال 1937
@artperception

🌿«گرنیکا»
🎨اثر پابلو پیکاسو
سال خلق: ۱۹۳۷
تکنیک: رنگ روغن روی بوم
اندازه‌: ۳۴۹ × ۷۷۶ سانتیمتر
🏛محل نگهداری: موزه رینا سوفیا، مادرید
@artperception

🌿زبانِ هنریِ مدرن، عناصرِ سازنده اش را از واقعیت وام می گیرد و آنها را در یک صورتِ جدید ترکیب می کند تا به خوبی نشان دهد که هنرِ مدرن اگرچه وامدارِ واقعیتِ بیرونی است اما همیشه از موضعی انتقادی با آن برخورد می کند.
تئودور آدورنو (1903-1969) تابلوی گرنیکا ی پیکاسو را مثال می آورد که برای هرچه بهتر افشا کردنِ واقعیتِ یک رخدادِ تاریخی و با کنار هم گذاشتنِ «قطعاتِ تکان دهنده ی» چهره انسان ها یا جانوران، این واقعیت را بازسازی می کند.

آرنولد شوئنبرگ، آهنگسازِ مدرنِ آلمانی نیز در همین مسیر گام برداشت. او هارمونیِ سنتیِ اصوات را به هم ریخت تا به کمکِ تنظیمِ غیرمعمولِ اصوات در قالبِ یک گامِ دوازده تُنی، قدرتِ بیانگریِ موسیقی را افزایش دهد. شوئنبرگ در قطعه بازمانده ای از ورشو (1947) اصواتِ ناهماهنگ و ناموزونی به مخاطب عرضه می کند که در حقیقت، ناموزونی و اعوجاجِ دنیای ویران شده به دست نازی های ددمنش را بیان کند.

این اصلِ تدوین کردن (به هم ریختن و ساختنِ دوباره) و ساختار شکستنِ فرمِ سنتیِ هنر به قصدِ افزایشِ توانِ بیانگری آن، می تواند در سایر هنرها از جمله مجسمه سازی، ادبیات، سینما یا عکاسی نیز محقق شود.
این اصل، زیربنای زیباشناسی نوینی است که خودمختاریِ کاملِ هنرِ مدرن از واقعیت را آشکار می کند.

📗زیبایی شناسی چیست؟ / جدایِش ها و خودمختاری
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception

🎼🌿«بازمانده‌ای از ورشو» در 1947در هفتاد و دو سالگی شوئنبرگ، آفریده شد. سبک اکسپرسیونیستی و پُرتنش این اثر،قطعهٔ ارکستری دلهره آور و تجسم‌بخشِ جوی کابوس‌گونه است.
@artperception

🌿📷عنوان عکس: «دود شدنِ یهودیان و راهزنان"
قیام یهودی نشینانِ ورشو
@artperception

🌿🎼متن ارکستر:

نمی‌توانم همه چیز را به یاد بیاورم. لابد بیشتر وقت‌ها بیهوش بوده‌ام. فقط آن لحظهٔ باشکوه یادم هست که همه با هم، طوری که انگار از پیش هماهنگ کرده باشند، سرود می‌خواندند؛ دعائی قدیمی که آن همه سال از آن غافل مانده بودند - آئین فراموش شده!
هیچ یادم نیست چه‌طور خود را به آب‌روهای زیرزمینی رساندم تا مدتی طولانی را در فاضلاب‌های ورشو زندگی کنم.
روز مثل همیشه شروع شد. بیدار شدن و بیرون رفتن وقتی هنوز تاریک است - چه خوابیده باشی یا سراسر شب را از دلهره بیداری کشیده باشی: از بچه‌هایت، از همسر و پدر و مادرت جدا شده بودی و نمی‌دانستی بر سرشان چه آمده؛ چه‌طور ممکن بود خوابت برده باشد؟
آلمانی‌ها دوباره فریاد می‌کشیدند: 'بیرون! گروهبان عصبانی می‌شود!' می‌آمدند بیرون؛ بعضی، مثل پیرمردها مریض‌ها، خیلی کُند و بعضی دیگر با دستپاچگی و هول عصبی. از گروهبان می‌ترسیدند تا حد توان عجله می‌کردند. و چه بیهوده! سر و صدای بیش از حد، اغتشاش بیش از حد و باز نه چندان که باید سریع! سرجوخه داد می‌زد: ''Achtung! Still gestanden! Na wird's mal oder soll ich mit dem Gewehrkolben nachhelfen? Na jut ;wenn Ihr's durchaus haben wollt" (خبردار! بی‌حرکت! درست می‌ایستید یا با قنداق تفنگ درستتان کنم؟ خب، انگار راستی دلتان قنداق تفنگ می‌خواهد' )،
گروهبان و زیردست‌هایش همه را می‌زدند: پیر و جوان، سالم و مریض، تقصیر کار و بی‌تقصیر - شنیدن ناله‌ها و موبه‌ها دردناک بود.
با آنکه مرا سخت کتک زدند، صدای ناله‌ها و مویه‌ها را می‌شنیدم؛ مرا چنان زدند که نتوانستم سرپا بند شوم. همه بر زمین افتاده بودیم و آنها بر سر کسانی‌که نمی‌توانستیند بلند شوند می‌کوبیدند.
لابد از حال رفته بودم. بعد، آنچه فهمیدم صدای یک سرباز بود که می‌گفت: 'همه‌شان مرده‌اند!' و گروهبان دستور داد ما را از آنجا ببرند.
به پهلو افتاده و نیمه‌هوشیار بودم. از ترس و درد خشکم زده بود. بعد شنیدم که گروهبان داد می‌زند: "Abzählen'' ( 'بشمریدشان!' )
آنها آرام و نامنظم شروع به شمردن کردند: یک، دو، سه، چهار، گروهبان دوباره فریاد زد: "Rascher! Nochmals von vorn anfangen! In einer Minute will ich wissen wieviele ich zur Gaskammer abliefere! Abzählen!" (تندتر! یک‌بار دیگر از اول بشمرید! می‌خواهم فوری بدانم که چند نفر را باید به اتاق گاز بفرستم! بشمرید!' ).
دوباره شروع به شمردن کردند، اول به آرامی: یک، دو، سه، چهار، و بعد تندتر و تندتر، آنقدر تند که انگار اسب‌های وحشی رمیده‌اند، و ناگهان، وسط شمارش آنها، سرود بشنو ای بنی‌اسرائیل برخاست!
بشنو ای بنی‌اسرائیل، پروردگارمان، خداوندگارمان یکتاست! و تو می‌بایست به خداوندگارت با تمام وجود و جان و توان عشق بورزی. این کلمات که امروز به تو امر می‌کنم، می‌بایست در دلت جای گیرد. و تو می‌بایست در تعلیم آن به فرزندانت بکوشی و آنگاه که در خانه‌ات نشسته‌ای، آنگاه که در راه هستی و آنگاه که می‌نشینی و برمی‌خیزی آن را بر زبان آوری.
@artperception

🌿📷عنوان عکس: «تخریب یک بلوک مسکونی»
محله یهودی نشینِ ورشو
@artperception

🌿🎼بازمانده‌ای از ورشو (A Survivor from Warsaw)، اپوس ۴۶ (۱۹۴۷):

بازمانده‌ای از ورشو، کانتانی تک‌موومان یو دراماتیک است که برای راوی، گروه کُر مردان و ارکستر ساخته شده و به واقعهٔ کشتار ۶ میلیون یهودی توسط نازی‌ها در جنگ جهانی دوم می‌پردازد. شونبرگ متن این اثر را خود نوشت و در این کار تا اندازه‌ای روایت یکی از معدود بازماندگان بخش یهودی‌نشین (ghetto) ورشو را به‌کار گرفت. بیش از ۴۰۰,۰۰۰ تن از ساکنان این بخش یا در اردوگاه‌های مرگ جان باختند و یا از گرسنگی مُردند؛ بسیاری دیگر نیز در شورش بر ضد نازی‌ها در ۱۹۴۳ کشته شدند.
متن راوی، فرمان‌های دهشتناک نازی‌ها است که به انگلیسی فریاد زده می شود. گفتار راوی، گونه‌ای Sprechstimme است؛ آوازی گفتارگونه و بدیعی که توسط شونبرگ پرورانده شده است. ریتم واژه‌های گفتار به دقت نت‌نگاری اما زیر و بم هجاها به تقریب معین شده است.

متن علاوه بر انگلیسی و آلمانی شامل قسمت‌هائی به زبان عربی نیز هست؛ و اینها سه زبان زندگی شونبرگ هستند: آلمانی، زبان مادری او؛ انگلیسی، زبان ایالات‌متحد، کشوری که مقیم آن شد؛ و عربی، زبان مذهبی که او به دامان آن بازگشت. این کانتات ۶ دقیقه‌ای با آواز کُر مردان که هم‌صدا واژه‌های دعای Shema Yisroel (بشنو ای بنی‌اسرائیل) را می‌خوانند، به‌گونه‌ای تأثیرگذار پایان می‌گیرد. این دعا، سده‌های متمادی ورد زبان یهودیان در واپسین لحظه‌های مرگ بوده است.

اثر با مقدمهٔ کوتاه ارکستر آغاز می‌شود که تجسم‌بخش جو کابوس‌گونهٔ هنگامی است که نازی‌ها یهودیان ورشو را برای انتقال به اردوگاه‌های مرگ از خواب بیدار می‌کنند. در این هنگام با صدای ترومپت‌ها، صدای غریب بیدار باش و طبل نظامی را می‌شنویم.
شونبرگ از همان نخستین سطرهای گفتار راوی، زمینه را برای دعای عبری پایان‌بخش اثر آماده می‌کند. هنگامی‌که راوی از 'دعائی قدیمی که این همه سال از آن غافل مانده بودند' می‌گوید، یک هورن با ملایمت بسیار آغاز ملودئی را که بعدها کُر با قدرت تمام آن را خواهد خواند می‌نوازد.

توصیف بسیار پُرشور موسیقائی هنگامی رخ می‌دهد که راوی شیوهٔ شمارش قربانیان را توسط نازی‌ها بازگو می‌کند: 'دوباره شروع به شمردن کردند، اول به آرامی: یک، دو، سه، چهار، و بعد تندتر و تندتر ...' و موسیقی نیز تا رسیدن به ورود پُرتوان همسرایان، تندتر و پُرطنین‌تر می‌شود.
@artperception

🌿تعبیرِ «شعر همچون نقاشی است» در اصل برگرفته از شعری از هوراس، شاعر لِاتینِ قرنِ نخستِ پیش از میلاد است. به بیانِ روشن تر، شعر درست مانندِ نقاشی از قدرتِ توصیف، القا و بازنماییِ تصویری برخوردار است.
معادله شعر/نقاشی معادله کاملی نیست زیرا شعر را به تقلید از نقاشی ملزم می کند، اما نقاشی را به تقلید از شعر وانمی دارد. با این حال نقاشان دوره رنسانس، این معادله را برعکس کردند و نقاشی را با شعر همتا دانستند. البته در این دوران همچنان سخنوری و شعر در راس هنرهای آزاد جای داشت، همچنانکه در قرون وسطا نیز هنرهای کلامی یعنی دستور زبان، بلاغت و دیالکتیک از همین جایگاه برخوردار بودند.
لئوناردو داوینچی در رساله «درباره نقاشی» کل این معادلات را تغییر داد و سلسله مراتبی بین هنرها برپا نمود که در آن بازنماییِ تصویری اولویت پیدا کرد و نقاشی بر موسیقی و شعر تقدمِ مطلق یافت. داوینچی می نویسد: «شعر اصولا ذهنِ نابینایان را مخاطب قرار می دهد و نقاشی، ذهنِ ناشنوایان را، پس به همان اندازه ارزشِ نقاشی بیشتر از شعر است چرا که به حسِ برتر و کامل تری خدمت می رساند».

📗زیبایی شناسی چیست؟ / جدایِش ها و خودمختاری
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception

🌿در جهانِ باستان به توضیح ادبیِ یک اثرِ هنری که غالبا در هنرِ خطابه به کار می رفت، اِکفِراسیس(Ekphrasis) می گفتند. اکفراسیس از ekphradzein یونانی مشتق شده است که معنای تحت اللفظی آن «گفتن، توضیح دادنِ کامل» است.
اکفراسیس در معنای وسیع تر اشاره دارد به تمامِ شعرها، داستان ها و مقالاتِ تفسیری که با روش های مختلف به آثار هنری نقاشی، مجسمه، گرافیک، و یا حتا معماری می پردازد.
به بیانی دیگر، اکفراسیس توصیفِ کلامیِ تصویر است.

📙اکفراسیس
📝درآمدی بر اکفراسیس
🖊دکتر زینب صابر

@artperception

🌿«زنِ شیرفروش» اثر یان ورمیر
Johannes Vermeer
"The Milkmaid" - 1657/1658

@artperception

🌿تا آن دم که زنِ موزه ی ریکس*
در این سکوتِ مصور و با دقتی مثال زدنی
روز از پسِ روز شیر می ریزد
از پارچ به پیاله.

روا نیست جهان
به آخرالزمانش برسد.


*بزرگترین موزه هلند واقع در آمستردام

🖋ویسواوا شیمبورسکا
📙اکفراسیس
📝ترجمه مودب میرعلایی و سیاوش عظیمی
📚گردآورنده: پویا افضلی

@artperception

«موجِ بزرگ کاماگاوا»
اثر کاتسوشیکا هوکوسای
The Great Wave at Kamagawa (1823)
Katsushika Hokusai

@artperception

🌿🌊به این دلیل که دریا آبی ست
که فوجی آبی ست، که انحنا آبی ست
مردها صورت هایی سفید دارند، مثلِ برفِ روی فوجی،
مثلِ قله ی این موج در آسمان که به رنگِ قایقهای شان است.

به این دلیل که آسمان
پر از نوشته است، که موج ساکن است: هیچ چیز
به این غریبه های نحیف آسیب نمی زند،
و بر فرازِ فوجی در آسمانی به رنگِ زمین انگشت ها
نمی افتند، و مردهای آبی
تکیه داده اند به دریایی چون برف، و موج چون کوهی تکیه داده است
به آسمان.

در دریای نقاش
تمام ماهی گیرها در امان اند. خشم به تمامی کمر خم می کند زیرِ فردیت او.
نظاره گرِ بی گناه اما، گهگاهی
گذرش به این طرف می افتد، در حالی که به هیچ چیز فکر نمی کند: پنهان پشت پرده ای صدای ناله اش را می شنویم.
انگار یک پایش در این دنیا و یک پایش بیرون مانده؛ او همان مردهاست، اما نمی تواند پایین تر از فوجی را
ساحلِ به رنگِ آسمان را ببیند؛ او آن موج است، پنجه هایش را سمتِ غریبه ها دراز می کند.

در امان نیست، حتا از دستِ خودش. دنیایش تخت است.
دریایی پر از مار صید می کند، قایقش را می راند
از موجی به موجِ دیگر به سوی آرارات.


🖋دونالد فینکِل
📙اکفراسیس
📝ترجمه مودب میرعلایی و سیاوش عظیمی
📚گردآورنده: پویا افضلی

@artperception

🌿«اتاقِ خواب وینست در آرلس» - نسخه دوم*
اثر وینست ون گوگ
"Vincent's Bedroom in Arles"
1888
Oil on canvas, 72 x 90 cm, Art Institute of Chicago
*از این نقاشی سه نسخه وجود دارد.
@artperception

🌿نارنجی ست،
عینِ کالسکه سیندرلا،
عینِ خورشید وقتی که افتاد
در چشم های خیره اش.

پهنایش کم است، تنها می خوابد، خودش را
بین دو بالِش می اندازد، در همان حال که تختِ
پردست انداز می بردش سوی آرامش

بدترکیب است،
اما صمیمی. یک روستایی
قابش را ساخت؛ و همسرِ پیرش
تشک را می زد تا مثل مَرَنگ* پف کند

خالی ست،
نورِ صبحگاهی خاطراتِ خوش را
عینِ شراب، ملودی، بویِ خوش
به داخل می ریزد.



*مرنگ: حاصل ترکیب سفیده تخم مرغ و شکر که آنقدر هم می زنند تا پف کند.

🖋جین فلندرز
📙اکفراسیس
📝ترجمه مودب میرعلایی و سیاوش عظیمی
📚گردآورنده: پویا افضلی

@artperception

«شبِ پرُستاره»
اثر وینسنت ون گوگ / 1888
"Starry Night"
Museum of Modern Art, New York City
@artperception

🌿شهری در کار نیست
مگر جایی که تک درختِ مشکین مو سُر می خورد بالا
مثلِ زنی مغروق در آسمانِ داغ.
شهر ساکت است. شب با یازده ستاره می جوشد.
وَه شبِ پرستاره! این گونه
می خواهم بمیرم.

در جنب و جوش است. همگی زنده اند.
حتا ماه در غل و زنجیرِ نارنجی اش ورم می کند
تا براند کودکان را، مثل خدایی، از چشمش.
بزرگ مارِ ناپیدایِ پیر، ستاره ها را فرو می بلعد.
وه شب پرستاره ی پرستاره! این گونه
می خواهم بمیرم:

در آن جانورِ حمله ورِ شب،
که آن اژدهای بزرگ به بالایش مکیده، دو جا شوم
از زندگی ام، بی پرچم،
بی شکم،
بی فریادی.


🖋آن سکستون
📙اکفراسیس
📝ترجمه مودب میرعلایی و سیاوش عظیمی
📚گردآورنده: پویا افضلی

@artperception

🌿Ernest Hemingway once wrote, “The world is a fine place and worth fighting for.” I agree with the second part.
🎬Seven (1995)
🎗David Fincher

@artperception

🌿📜دیالوگ
🌿 "ارنست همینگوی یه زمانی نوشت: «دنیا جای قشنگیه و ارزشِ جنگیدن رو داره.» من با قسمتِ دومش موافقم."
🎬هفت (1995)
🎗کارگردان: دیوید فینچر

@artperception