دگر اندیش اقتصاد توسعه
پیتر بوئر، شاید اولین اقتصاددانی است که به اهمیت و ابعاد اقتصاد غیررسمی در کشورهای جهان سوم پی برد. او از این لحاظ فضل تقدم بر هرناندو دسوتو، اقتصاددان معروف پرویی دارد. او، چهار دهه قبل از دسوتو، روی نقش تعیین کننده بازارها و حقوق مالکیت تاکید گذاشته بود. نظریات بوئر را از بسیاری جهات می توان پیش درآمد اندیشه های دسوتو دانست، ... بوئر از همان مشاهدات اولیه خود در مالزی و آفریقای غربی، پی برده بود که مشکل جوامع فقیر کمبود سرمایه نیست، بلکه مشکل اصلی فقدان یا سرکوب نهادهای مناسب برای تجارت و نظم بازار است. از نظر بوئر، تشکیل سرمایه بیش از آن که شرط اولیه برای پیشرفت مادی باشد یک پدیده توأمان با آن است. او با اشاره اقتصادی جوامع سرمایه داری نیروی کار در توسعه اقتصادی به کوزنتس، که مطالعات گسترده ای درباره تاریخ اقتصادی جوامع انجام داده، خاطرنشان می سازد که نقش سرمایه و نیروی کار در توسه غرب کمتر از یک دهم است و علت اصلی پیشرفت اقتصادی، عمد اندیشه های جدید، ابداعات فنی و در نتیجه کارآیی فزاینده در به کارگی تولیدی است.بنابراین، او نتیجه گیری می کرد که کشورهای جهان سوم دست یافتن به توسعه اقتصادی، بیش از آنکه به سرمایه نیاز داشته باشند، نیازمند ایجاد شرایطی هستند که محیط جامعه را برای کارآفرینی،نوآوری و عقلان ناظر بر بهبود وضعیت معیشتی و رفاهی آماده سازد. از این رو، او همیشه تاکید می ورزید که پیشرفت اقتصادی مستلزم ایجاد تحول در رویکردها، دیدگاههای آداب و رسوم و خلقیاتی است که مخالف پیشرفت مادی است. برای این منظور، او ترویج دادوستد آزادانه و آمادگی جهت کار کردن برای بازار، به جای تولید خودکفا، را تنها راه حل مناسب می دانست.
پیتر بوئر، برخلاف اغلب نظریه پردازان اقتصاد توسعه، با سیاست های توسعه ای دولت مدار که اغلب با هدف توزیع مجدد در آمد و ثروت توأم است صراحتا مخالفت می کرد و معتقد بود چنین اقداماتی موجب سیاسی شدن زندگی اقتصادی، لطمه زدن به آزادی های فردی و نهایتا ناکامی اکثریت مردم در رسیدن به رونق اقتصادی و رفاه، در دراز مدت، می شود. طرفداران توزیع مجدد پیشنهاد می کنند که نتایج فرآیند اقتصادی از خود این فرآیند تفکیک شود، به این معنا که برخی افراد غیر فعال در فرآیند تولید در نتایج آن (محصولات تولید شده) شریک شوند. چون تفکیک این دو مرحله از فرآیند اقتصادی و نیز تعيين گروههای ذی ربط و ذی نفع و میزان انتقال، الزاما به عهده دولت قرار خواهد گرفت، از این رو، زندگی اقتصادی به شدن سیاسی شده و حاکمان بر سرنوشت اقتصادی شهروندان مسلط خواهند شد. در نتیجه، مصلحت عمومی یعنی تولید آزادانه ثروت و رفاه برای عموم مردم، ، تحت الشعاع منافع گروه و جناح های سیاسی رقیب قرار خواهد گرفت. بزرگترین آفت سیاسی شدن زندگی اقتصادی، گذشته از ناکارآمد شدن نظام اقتصادی، شکل گیری منافع در درون حاکمیت و گسترش فساد است. قدرت اقتصادی و تخصیص منابع را باید از دست دولت مردان و حاکمان سیاسی خارج ساخت، در غیرصورت ناکارآمدی، اتلاف منابع و فساد، امری اجتناب ناپذیر خواهد بود. مشاهدات پیتر بوئر، در آفریقای غربی حاکی از این بود که چگونه انحصارات دولتی، تحت عنوان عوام فریبانه ادارات بازاریابی،تولیدکنندگان و تاجران کاکائو را به روز سیاه نشانده و تنها منافع عده ای از سیاستمداران و دیوان سالاران را تأمین می کردند.
کمک های خارجی که از طریق دولت ها یا نهادهای بین المللی به کشورهای فقیر پرداخت می شود یکی از موارد مورد اختلاف مهم بوئر با دیگر اقتصاددانان توسعه است. به عقیده وی، این گونه کمکها بیشتر از آنکه درد مردمان عادی این کشورها را چاره کند موجب قدرتمندتر شدن حاکمان سیاسی اغلب فاسد و تحکیم سلطه استبدادی آنها می شود. او بر این رأی بود که بیشترین و بهترین کمکی که کشورهای صنعتی پیشرفته در اختیار کشورهای جهان سوم می توانند قرار دهند، توسعه روابط آزاد تجارت میان دو گروه کشورها است. او بر این نکته تاکید می ورزید که توسعه نیافته ترین کشورها، آنهایی هستند که کم ترین روابط تجاری را با کشورهای صنعتی پیشرفته داشته اند. تجارت آزاد برای او دارای خاصیت هم افزایی منافع متقابل است
او در آخرین کتاب خود، راز اقتصاد معیشتی تا اقتصاد مبادله ای» می نویسد:
نخستین و بنیادی ترین عوامل ترویج و گسترش اندیشه های نو، شیوه های رفتاری و روش های تولید، ریشه در ارتباطات تجاری و روابط میان بازرگانان دارد. ارتباطات تجاری خارجی اغلب موجب فراهم شدن شرایط تحول، از جمله تحول اقتصادی در جهت پیشرفت می گردد.تجربه تاریخی مردمان ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور، هنگ کنگ، تایوانو حتی چین کمونیست شاهدی بر این مدعا است.
از کتاب اقتصاد به روایت دیگر
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
پیتر بوئر، شاید اولین اقتصاددانی است که به اهمیت و ابعاد اقتصاد غیررسمی در کشورهای جهان سوم پی برد. او از این لحاظ فضل تقدم بر هرناندو دسوتو، اقتصاددان معروف پرویی دارد. او، چهار دهه قبل از دسوتو، روی نقش تعیین کننده بازارها و حقوق مالکیت تاکید گذاشته بود. نظریات بوئر را از بسیاری جهات می توان پیش درآمد اندیشه های دسوتو دانست، ... بوئر از همان مشاهدات اولیه خود در مالزی و آفریقای غربی، پی برده بود که مشکل جوامع فقیر کمبود سرمایه نیست، بلکه مشکل اصلی فقدان یا سرکوب نهادهای مناسب برای تجارت و نظم بازار است. از نظر بوئر، تشکیل سرمایه بیش از آن که شرط اولیه برای پیشرفت مادی باشد یک پدیده توأمان با آن است. او با اشاره اقتصادی جوامع سرمایه داری نیروی کار در توسعه اقتصادی به کوزنتس، که مطالعات گسترده ای درباره تاریخ اقتصادی جوامع انجام داده، خاطرنشان می سازد که نقش سرمایه و نیروی کار در توسه غرب کمتر از یک دهم است و علت اصلی پیشرفت اقتصادی، عمد اندیشه های جدید، ابداعات فنی و در نتیجه کارآیی فزاینده در به کارگی تولیدی است.بنابراین، او نتیجه گیری می کرد که کشورهای جهان سوم دست یافتن به توسعه اقتصادی، بیش از آنکه به سرمایه نیاز داشته باشند، نیازمند ایجاد شرایطی هستند که محیط جامعه را برای کارآفرینی،نوآوری و عقلان ناظر بر بهبود وضعیت معیشتی و رفاهی آماده سازد. از این رو، او همیشه تاکید می ورزید که پیشرفت اقتصادی مستلزم ایجاد تحول در رویکردها، دیدگاههای آداب و رسوم و خلقیاتی است که مخالف پیشرفت مادی است. برای این منظور، او ترویج دادوستد آزادانه و آمادگی جهت کار کردن برای بازار، به جای تولید خودکفا، را تنها راه حل مناسب می دانست.
پیتر بوئر، برخلاف اغلب نظریه پردازان اقتصاد توسعه، با سیاست های توسعه ای دولت مدار که اغلب با هدف توزیع مجدد در آمد و ثروت توأم است صراحتا مخالفت می کرد و معتقد بود چنین اقداماتی موجب سیاسی شدن زندگی اقتصادی، لطمه زدن به آزادی های فردی و نهایتا ناکامی اکثریت مردم در رسیدن به رونق اقتصادی و رفاه، در دراز مدت، می شود. طرفداران توزیع مجدد پیشنهاد می کنند که نتایج فرآیند اقتصادی از خود این فرآیند تفکیک شود، به این معنا که برخی افراد غیر فعال در فرآیند تولید در نتایج آن (محصولات تولید شده) شریک شوند. چون تفکیک این دو مرحله از فرآیند اقتصادی و نیز تعيين گروههای ذی ربط و ذی نفع و میزان انتقال، الزاما به عهده دولت قرار خواهد گرفت، از این رو، زندگی اقتصادی به شدن سیاسی شده و حاکمان بر سرنوشت اقتصادی شهروندان مسلط خواهند شد. در نتیجه، مصلحت عمومی یعنی تولید آزادانه ثروت و رفاه برای عموم مردم، ، تحت الشعاع منافع گروه و جناح های سیاسی رقیب قرار خواهد گرفت. بزرگترین آفت سیاسی شدن زندگی اقتصادی، گذشته از ناکارآمد شدن نظام اقتصادی، شکل گیری منافع در درون حاکمیت و گسترش فساد است. قدرت اقتصادی و تخصیص منابع را باید از دست دولت مردان و حاکمان سیاسی خارج ساخت، در غیرصورت ناکارآمدی، اتلاف منابع و فساد، امری اجتناب ناپذیر خواهد بود. مشاهدات پیتر بوئر، در آفریقای غربی حاکی از این بود که چگونه انحصارات دولتی، تحت عنوان عوام فریبانه ادارات بازاریابی،تولیدکنندگان و تاجران کاکائو را به روز سیاه نشانده و تنها منافع عده ای از سیاستمداران و دیوان سالاران را تأمین می کردند.
کمک های خارجی که از طریق دولت ها یا نهادهای بین المللی به کشورهای فقیر پرداخت می شود یکی از موارد مورد اختلاف مهم بوئر با دیگر اقتصاددانان توسعه است. به عقیده وی، این گونه کمکها بیشتر از آنکه درد مردمان عادی این کشورها را چاره کند موجب قدرتمندتر شدن حاکمان سیاسی اغلب فاسد و تحکیم سلطه استبدادی آنها می شود. او بر این رأی بود که بیشترین و بهترین کمکی که کشورهای صنعتی پیشرفته در اختیار کشورهای جهان سوم می توانند قرار دهند، توسعه روابط آزاد تجارت میان دو گروه کشورها است. او بر این نکته تاکید می ورزید که توسعه نیافته ترین کشورها، آنهایی هستند که کم ترین روابط تجاری را با کشورهای صنعتی پیشرفته داشته اند. تجارت آزاد برای او دارای خاصیت هم افزایی منافع متقابل است
او در آخرین کتاب خود، راز اقتصاد معیشتی تا اقتصاد مبادله ای» می نویسد:
نخستین و بنیادی ترین عوامل ترویج و گسترش اندیشه های نو، شیوه های رفتاری و روش های تولید، ریشه در ارتباطات تجاری و روابط میان بازرگانان دارد. ارتباطات تجاری خارجی اغلب موجب فراهم شدن شرایط تحول، از جمله تحول اقتصادی در جهت پیشرفت می گردد.تجربه تاریخی مردمان ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور، هنگ کنگ، تایوانو حتی چین کمونیست شاهدی بر این مدعا است.
از کتاب اقتصاد به روایت دیگر
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
ادامه قسمت آموزه های اسلام و اقتصاد
✍ آیت الله دکتر بهشتی که سالها در اروپا اقامت گزیده و با دیدگاه های مخالفان چپ گرا آشنا شده بود، در نوشته های خود در انتقاد شدید ازسرمایه داران بزرگ کم نمی گذاشت. او البته به ضرورت وجود سرمایه های بزرگ برای پیشرفت اقتصادی در دنیای امروز کاملا آگاه بود اما به مصلحت نمی دید که سرمایه های بزرگ در دست سرمایه داران بزرگ باشد و آن را منشاء فساد و استثمار می دانست. از نظر دکتر بهشتی سرمایه اعم از نقدی و جنسی عبارت است از «کار انجام شده در یک شی یا کار «انباشته» یا «متبلور»؛ و نقش واقعی آن شرکت «کار متبلور انباشته شده» با «کار جاری» است. از این تعریف ها که یاد آور تئوری ارزش کار و سرمایه مارکس است همان رابطه استثماری میان سرمایه دار و کارگر نتیجه گرفته می شود:
هنگامی که دارنده این کار انباشته، با کسی که نیروی کار دارد اما کار انباشته در اختیار ندارد قرارداد شرکت می بندد، به دلیل داشتن یک تکیه گاه اهرمی، به او فشار وارد می کند و سهم عادلانه ای که باید به طرفین تعلق بگیرد را از محور عدالت منحرف می کندتقسیم غیرعادلانه به وجود می آید ... نسبت طبیعی ایجاب می کند که هر یک پنجاه درصد (سهم) ببرند ولی دارنده کار انباشته فشارمی آورد و می گوید اگر تو بخواهی از آن استفاده بکنی باید نوددرصد (سهم) را به من بدهی و ده درصد از آن تو باشد. بدین ترتیب (به میزان) چهل درصد او را استثمار می کند. استثماری که ناشی از به کار بردن روش تقسیم غیر عادلانه است. جلوی این استثمار) را باید گرفت.
دکتر بهشتی رضایت صوری و اجباری کارگر را در چنین شرایطی قابل قبول نمی داند و آن را «رضایت خام انحرافی» می نامد که «نظام صحيح هدایت جامعه» باید آن را اصلاح کند. به عقیده وی اگر عرضه و تقاضای آزاد ملاک تعیین قیمت ها و نرخها» باشد همین «هرج و مرج ها و انحراف ها» به وجود می آید. مشکل از آنجا به وجود آمده که برخی تصور کرده اند حلال بودن بيع در اسلام بدون قید و شرط است و خریداران و فروشندگان می توانند با رضایت هم در میان خود هر نرخی را تعیین کنند. او دیدگاه خود را با این پرسش را مطرح می سازد:
آیا در جامعه اسلامی هر کسی حق دارد کار با کالایش را به هر قیمت که می خواهد بفروشد یا بخرد، یا حکومت اسلامی هر جا ببیند این عرضه و تقاضای آزاد در حال برهم زدن توازن اقتصادی جامعه است و منشا فساد می شود، آن وقت حق دارد جلویش را بگیرد و بگوید می خواهم دخالت کنم و نرخ تعیین کنم.حل مشکل در مسئله مربوط به وظایف حکومت درجامعه سالم اسلامی درمورد نظارت بر تعیین نرخ کار و خدمات و کالا است.؟ به نظر او سرمایه های بزرگ بهتر است در اختیار بخش خصوصی نباشد چون دولت های سالم و صالح می توانند خیلی بهتر از سرمایه داران خصوصی در راه صنایع بزرگ یا طرحهای آبیاری و کشاورزی وسیع سرمایه گذاری کنند.» شاهد این ادعا «ملی کردن صنایع بزرگ» و «اقدام به سدسازی و راهسازی و ایجاد خط آهن و خطوط کشتیرانی از جانب دولتها» درکشورهای سرمایه داری از یک طرف، و «ترقیات شگفت انگیز علمی و فنی و اقتصادی کشورهای سوسیالیستی از طرف دیگر است که «نشان می دهد راه سرمایه گذاری های بزرگ منحصر به کار سرمایه داران بزرگ رباخوار نیست.» دکتر بهشتی در پاسخ به این انتقاد که «دولت ها بازرگانان و کارفرمایان خوبی نیستند و لذا اداره امور اقتصادی و حتی فرهنگی و بهداشتی و عمرانی بهتر است به دست افراد و در معرض رقابت آزاد باشد»، می گوید حتی اگر این فرض را بپذیریم، نمی توانیم از وظیفه دولت ها در هدایت و ارشاد بخش خصوصی در راههای صحیح و بر وفق منافع و مصالح توده های وسیع ملت» چشم پوشی کنیم:
در این صورت وظیفه دولت هاست که از بودجه عمومی، بانکهایی مخصوص دادن این نوع کمک های اقتصادی تاسیس کنند تا وامهای بزرگ یا کوچک بدون بهره به افراد یا موسسات خصوصی بدهند و به این وسیله نبض اقتصاد مملکت را بهتر در دست گیرند. این وضع خود به خود به تسلط حکومت بر اقتصاد مملکت کمک شایان می کند، و فرصتی بسیار حساس و مناسب برای دولت به وجود می آورد تا در دادن وام، مصالح امت را بر منافع خصوصی گیرندگان وام مقدم بدارد و سرمایه ملت به دست افراد، در راه مصالح خود ملت به کار افتد، نه در راه ثروت اندوزی شخصی و کنز طلبی و گنجینه سازی این نگاه بدبینانه به بخش خصوصی و اراده به تحت انقیاد در آوردن آن از سوی دولت در اغلب تصمیمات شورای انقلاب در آغاز تاسیس جمهوری اسلامی و تدوین قانون اساسی و دیگر قوانین، قابل ردیابی است.
از کتاب اقتصاد ودولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
✍ آیت الله دکتر بهشتی که سالها در اروپا اقامت گزیده و با دیدگاه های مخالفان چپ گرا آشنا شده بود، در نوشته های خود در انتقاد شدید ازسرمایه داران بزرگ کم نمی گذاشت. او البته به ضرورت وجود سرمایه های بزرگ برای پیشرفت اقتصادی در دنیای امروز کاملا آگاه بود اما به مصلحت نمی دید که سرمایه های بزرگ در دست سرمایه داران بزرگ باشد و آن را منشاء فساد و استثمار می دانست. از نظر دکتر بهشتی سرمایه اعم از نقدی و جنسی عبارت است از «کار انجام شده در یک شی یا کار «انباشته» یا «متبلور»؛ و نقش واقعی آن شرکت «کار متبلور انباشته شده» با «کار جاری» است. از این تعریف ها که یاد آور تئوری ارزش کار و سرمایه مارکس است همان رابطه استثماری میان سرمایه دار و کارگر نتیجه گرفته می شود:
هنگامی که دارنده این کار انباشته، با کسی که نیروی کار دارد اما کار انباشته در اختیار ندارد قرارداد شرکت می بندد، به دلیل داشتن یک تکیه گاه اهرمی، به او فشار وارد می کند و سهم عادلانه ای که باید به طرفین تعلق بگیرد را از محور عدالت منحرف می کندتقسیم غیرعادلانه به وجود می آید ... نسبت طبیعی ایجاب می کند که هر یک پنجاه درصد (سهم) ببرند ولی دارنده کار انباشته فشارمی آورد و می گوید اگر تو بخواهی از آن استفاده بکنی باید نوددرصد (سهم) را به من بدهی و ده درصد از آن تو باشد. بدین ترتیب (به میزان) چهل درصد او را استثمار می کند. استثماری که ناشی از به کار بردن روش تقسیم غیر عادلانه است. جلوی این استثمار) را باید گرفت.
دکتر بهشتی رضایت صوری و اجباری کارگر را در چنین شرایطی قابل قبول نمی داند و آن را «رضایت خام انحرافی» می نامد که «نظام صحيح هدایت جامعه» باید آن را اصلاح کند. به عقیده وی اگر عرضه و تقاضای آزاد ملاک تعیین قیمت ها و نرخها» باشد همین «هرج و مرج ها و انحراف ها» به وجود می آید. مشکل از آنجا به وجود آمده که برخی تصور کرده اند حلال بودن بيع در اسلام بدون قید و شرط است و خریداران و فروشندگان می توانند با رضایت هم در میان خود هر نرخی را تعیین کنند. او دیدگاه خود را با این پرسش را مطرح می سازد:
آیا در جامعه اسلامی هر کسی حق دارد کار با کالایش را به هر قیمت که می خواهد بفروشد یا بخرد، یا حکومت اسلامی هر جا ببیند این عرضه و تقاضای آزاد در حال برهم زدن توازن اقتصادی جامعه است و منشا فساد می شود، آن وقت حق دارد جلویش را بگیرد و بگوید می خواهم دخالت کنم و نرخ تعیین کنم.حل مشکل در مسئله مربوط به وظایف حکومت درجامعه سالم اسلامی درمورد نظارت بر تعیین نرخ کار و خدمات و کالا است.؟ به نظر او سرمایه های بزرگ بهتر است در اختیار بخش خصوصی نباشد چون دولت های سالم و صالح می توانند خیلی بهتر از سرمایه داران خصوصی در راه صنایع بزرگ یا طرحهای آبیاری و کشاورزی وسیع سرمایه گذاری کنند.» شاهد این ادعا «ملی کردن صنایع بزرگ» و «اقدام به سدسازی و راهسازی و ایجاد خط آهن و خطوط کشتیرانی از جانب دولتها» درکشورهای سرمایه داری از یک طرف، و «ترقیات شگفت انگیز علمی و فنی و اقتصادی کشورهای سوسیالیستی از طرف دیگر است که «نشان می دهد راه سرمایه گذاری های بزرگ منحصر به کار سرمایه داران بزرگ رباخوار نیست.» دکتر بهشتی در پاسخ به این انتقاد که «دولت ها بازرگانان و کارفرمایان خوبی نیستند و لذا اداره امور اقتصادی و حتی فرهنگی و بهداشتی و عمرانی بهتر است به دست افراد و در معرض رقابت آزاد باشد»، می گوید حتی اگر این فرض را بپذیریم، نمی توانیم از وظیفه دولت ها در هدایت و ارشاد بخش خصوصی در راههای صحیح و بر وفق منافع و مصالح توده های وسیع ملت» چشم پوشی کنیم:
در این صورت وظیفه دولت هاست که از بودجه عمومی، بانکهایی مخصوص دادن این نوع کمک های اقتصادی تاسیس کنند تا وامهای بزرگ یا کوچک بدون بهره به افراد یا موسسات خصوصی بدهند و به این وسیله نبض اقتصاد مملکت را بهتر در دست گیرند. این وضع خود به خود به تسلط حکومت بر اقتصاد مملکت کمک شایان می کند، و فرصتی بسیار حساس و مناسب برای دولت به وجود می آورد تا در دادن وام، مصالح امت را بر منافع خصوصی گیرندگان وام مقدم بدارد و سرمایه ملت به دست افراد، در راه مصالح خود ملت به کار افتد، نه در راه ثروت اندوزی شخصی و کنز طلبی و گنجینه سازی این نگاه بدبینانه به بخش خصوصی و اراده به تحت انقیاد در آوردن آن از سوی دولت در اغلب تصمیمات شورای انقلاب در آغاز تاسیس جمهوری اسلامی و تدوین قانون اساسی و دیگر قوانین، قابل ردیابی است.
از کتاب اقتصاد ودولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
👍2
✅تقابل سنت فرانسوی و انگلیسی - اسکاتلندی
خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوق العاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور می کردند عقل خود آگاه می تواند تشخیص دهنده و تعیین کننده هر گونه عمل جزئی باشد. خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را می توان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد.
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی می شدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف می کند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچ کدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشده اند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمده اند.
از کتاب گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد، موسی غنی نژاد
@austrianschool
خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوق العاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور می کردند عقل خود آگاه می تواند تشخیص دهنده و تعیین کننده هر گونه عمل جزئی باشد. خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را می توان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد.
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی می شدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف می کند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچ کدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشده اند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمده اند.
از کتاب گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد، موسی غنی نژاد
@austrianschool
برنامه ی حزب نازی
✅سوسیالیسم اقتصادی، نه سرمایه داری
موضوعی که برنامه ی حزب بر آن تأکید می کند سوسیالیسم و رد قاطع سرمایه داری است.
به لحاظ آماری، در برنامه ی حزب نازی بیش از هر چیز دیگر بر مضمون سوسیالیسم تأکید شده است، و در بیشتر از نصف بیست و پنج اصل - به بیان دقیق تر چهارده اصل - مطالبات اقتصادی سوسیالیسم برشمرده شده است.
اصل شماره ی ۱۱ خواهان پایان دادن به درآمدهای حاصله از بهره ی پول قرضی میشود.
اصل شماره ی ۱۲ خواستار مصادره ی تمام سودهایی می شود که بنگاههای اقتصادی آلمان در طی دوران جنگ جهانی اول به جیب زده اند.
اصل شماره ی ۱۳ ملی کردن همه ی شرکتها را مطالبه می کند.
اصل شماره ی ۱۴ خواستار سهیم کردن کارگران در سود بنگاه های صنعتی بزرگ است.
اصل شماره ی ۱۵ خواهان افزایش سخاوتمندانه ی بیمه ی دولتی سالمندان است.
اصل شماره ی ۱۶ خواستار اشتراکی کردن بی درنگ خواروبارفروشی های بزرگ میشود.
و به همین ترتیب ادامه می یابد.
تعهد حزب نازی به سوسیالیسم آن چنان عمیق بود که درسال ۱۹۲۱ برای ادغام با حزب سوسیالیست آلمان، یکی دیگر از احزاب سوسیالیستی، وارد مذاکره شد. اگرچه مذاکرات شکست خورد، اما در سراسر دهه ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ سوسیالیسم اقتصادی همچنان از موضوعات محوری برنامه های حزب نازی باقی ماند.
برای نمونه به بخشی از سخنرانی آدولف هیتلر در سال ۱۹۲۷ توجه کنید:
«ما سوسیالیست هستیم، ما دشمنان نظام اقتصادی سرمایه داری امروز هستیم، به سبب این که با دستمزدهای ناعادلانه اش، با ارزش گذاری ناشایست اش از بشر بر مبنای ثروت و دارایی به جای مسئولیت پذیری و عملکرد، ضعفا را تحت استثمار خود گرفته است، و همه مصمم هستیم تا این نظام اقتصادی را تحت هر شرایطی براندازیم.»
شور و حرارت یوزف گوبلز در نفرت از سرمایه داری و دفاع از سوسیالیسم حتا از این هم بیشتر بود. دکتر یوزف گوبلز را میتوان زیرک ترین و تحصیل کرده ترین سیاست مدار بازی ها خواند. نازیها که به قدرت رسیدند، او یکی ازقدرتمندترین نازی های عالی رتبه بود، شاید نفر شماره ی دو یا شماره ی سه پس از شخص هیتلر. اما تعهد گوبلز به اصول ناسیونال سوسیالیسم بسیار پیش از این آغاز شده بود. او به لطف تحصیل در پنج دانشگاه آلمان از تحصیلات کلاسیک جامعی برخوردار بود و آخر سر در سال ۱۹۲۱ در رشته ی ادبیات و فلسفه از دانشگاه هایدلبرگ مدرک دکتری دریافت کرد. گوبلز در دوران لیسانس بیشتر آثار کارل مارکس و فردریش انگلس کمونیست را خواند و با نوشته های شان هم عقیده بود. گوبلز در سخنرانیهای نوشته های خود، پس از لعن و نفرین کسانی که «خوکهای پول دوست دموکراسی سرمایه داری» می خواند، به کرات گفته بود که «پول ما را برده ی خود ساخت است». به ادعای او «پول بلای جان بشریت است. پول بذر هر چیز بزرگ و نیکی را می خشکاند. هر پني به عرق زحمت و خون، آلوده است». و گوبلز، با لحنی به وضوح برگرفته از گفته های کارل مارکس، قويا بر این باور بود که «کارگر در یک کشور سرمایه داری - که بزرگترین بداقبالی او هم هست به دیگر انسانی جان دار، یک مبدع و یک تولید کننده نیست. او به ماشین بدل شده است. یک عدد، یک مهره ی ناچیز در ماشین بیهیچ احساس یا در کی. او از محصولی که خود تولید می کند، بیگانه است.»
بنابراین راه حل حزب نازی، سوسیالیسم قدرتمند است. دولت باید اقتصاد را کنترل کند، و تولید و توزیع اقتصادی را در جهت منافع جمعی سازمان دهی نماید.
از کتاب نیچه و نازی ها
استیون.هیکس
ترجمه محسن محمودی
@austrianschool
✅سوسیالیسم اقتصادی، نه سرمایه داری
موضوعی که برنامه ی حزب بر آن تأکید می کند سوسیالیسم و رد قاطع سرمایه داری است.
به لحاظ آماری، در برنامه ی حزب نازی بیش از هر چیز دیگر بر مضمون سوسیالیسم تأکید شده است، و در بیشتر از نصف بیست و پنج اصل - به بیان دقیق تر چهارده اصل - مطالبات اقتصادی سوسیالیسم برشمرده شده است.
اصل شماره ی ۱۱ خواهان پایان دادن به درآمدهای حاصله از بهره ی پول قرضی میشود.
اصل شماره ی ۱۲ خواستار مصادره ی تمام سودهایی می شود که بنگاههای اقتصادی آلمان در طی دوران جنگ جهانی اول به جیب زده اند.
اصل شماره ی ۱۳ ملی کردن همه ی شرکتها را مطالبه می کند.
اصل شماره ی ۱۴ خواستار سهیم کردن کارگران در سود بنگاه های صنعتی بزرگ است.
اصل شماره ی ۱۵ خواهان افزایش سخاوتمندانه ی بیمه ی دولتی سالمندان است.
اصل شماره ی ۱۶ خواستار اشتراکی کردن بی درنگ خواروبارفروشی های بزرگ میشود.
و به همین ترتیب ادامه می یابد.
تعهد حزب نازی به سوسیالیسم آن چنان عمیق بود که درسال ۱۹۲۱ برای ادغام با حزب سوسیالیست آلمان، یکی دیگر از احزاب سوسیالیستی، وارد مذاکره شد. اگرچه مذاکرات شکست خورد، اما در سراسر دهه ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ سوسیالیسم اقتصادی همچنان از موضوعات محوری برنامه های حزب نازی باقی ماند.
برای نمونه به بخشی از سخنرانی آدولف هیتلر در سال ۱۹۲۷ توجه کنید:
«ما سوسیالیست هستیم، ما دشمنان نظام اقتصادی سرمایه داری امروز هستیم، به سبب این که با دستمزدهای ناعادلانه اش، با ارزش گذاری ناشایست اش از بشر بر مبنای ثروت و دارایی به جای مسئولیت پذیری و عملکرد، ضعفا را تحت استثمار خود گرفته است، و همه مصمم هستیم تا این نظام اقتصادی را تحت هر شرایطی براندازیم.»
شور و حرارت یوزف گوبلز در نفرت از سرمایه داری و دفاع از سوسیالیسم حتا از این هم بیشتر بود. دکتر یوزف گوبلز را میتوان زیرک ترین و تحصیل کرده ترین سیاست مدار بازی ها خواند. نازیها که به قدرت رسیدند، او یکی ازقدرتمندترین نازی های عالی رتبه بود، شاید نفر شماره ی دو یا شماره ی سه پس از شخص هیتلر. اما تعهد گوبلز به اصول ناسیونال سوسیالیسم بسیار پیش از این آغاز شده بود. او به لطف تحصیل در پنج دانشگاه آلمان از تحصیلات کلاسیک جامعی برخوردار بود و آخر سر در سال ۱۹۲۱ در رشته ی ادبیات و فلسفه از دانشگاه هایدلبرگ مدرک دکتری دریافت کرد. گوبلز در دوران لیسانس بیشتر آثار کارل مارکس و فردریش انگلس کمونیست را خواند و با نوشته های شان هم عقیده بود. گوبلز در سخنرانیهای نوشته های خود، پس از لعن و نفرین کسانی که «خوکهای پول دوست دموکراسی سرمایه داری» می خواند، به کرات گفته بود که «پول ما را برده ی خود ساخت است». به ادعای او «پول بلای جان بشریت است. پول بذر هر چیز بزرگ و نیکی را می خشکاند. هر پني به عرق زحمت و خون، آلوده است». و گوبلز، با لحنی به وضوح برگرفته از گفته های کارل مارکس، قويا بر این باور بود که «کارگر در یک کشور سرمایه داری - که بزرگترین بداقبالی او هم هست به دیگر انسانی جان دار، یک مبدع و یک تولید کننده نیست. او به ماشین بدل شده است. یک عدد، یک مهره ی ناچیز در ماشین بیهیچ احساس یا در کی. او از محصولی که خود تولید می کند، بیگانه است.»
بنابراین راه حل حزب نازی، سوسیالیسم قدرتمند است. دولت باید اقتصاد را کنترل کند، و تولید و توزیع اقتصادی را در جهت منافع جمعی سازمان دهی نماید.
از کتاب نیچه و نازی ها
استیون.هیکس
ترجمه محسن محمودی
@austrianschool
شاه سوسیالیست !
سیاست های اقتصادی دهه ۱۳۴۰ رفتن به سوی صنایع سنگین مانند ذوب آهن، ماشین سازی و پتروشیمی، با سرمایه گذاری و مدیریت دولتی بود. از همان برنامه پنج ساله سوم (۱۳۴۶-۱۳۴۱) که فکر برنامه ریزی جامع غالب شدموضوع تاسیس و توسعه صنایع سنگین مطرح گردید اما در برنامه پنج ساله چهارم ( ۱۳۴۷ - ۱۳۵۲ ) بود که این طرح جامه عمل پوشید. اصرار بر ایجادصنایع سنگین به هر قیمتی، چه از سوی شاه و چه دیگر مسئولان بلندپایه کشور، ریشه در تفکر مهندسی اجتماعی و نوعی سوسیالیسم ناسیونالیستی داشت. عالیخانی که در مدت قریب به هفت سال دوران مسئولیت خود در مقام وزیر ارتباط نزدیکی با شاه داشت و طبیعتا به روحیات و تفکرات وی، به ویژه درخصوص مسائل اقتصادی،شناختنسبتا دقیقی پیدا کرده بود بارها در خاطرات شفاهی خود بر این نکته تاکید می ورزد که اگر محمدرضا پهلوی، شاه نبود و خانواده اش یک خانواده معمولی ایرانی بود به احتمال زیاد مهندس میشد چون به مسائل فنی علاقه مند بود، و بعد هم به عضویت حزب ایران در می آمد «چون یک نوع گرایش دست چپی سوسیالیستی در نهادش بود. ادا در نمی آورد، واقعا این گرایش را داشت.» تاکید شاه بر اصلاحات ارضی و اصرار وی به اجرای مراحل دوم و سوم این اصلاحات حاکی از این گرایش چپ گرایانه است ایجاد شرکتهای سهامی زراعی که شباهت زیادی به کلخوزهای کشورهای سوسیالیستی داشت باب طبع شاه بود. به دلیل همین طرز فکر بود که شاه اصرار داشت «ذوب آهن نباید در اختیار بخش خصوصیباشد» یا اینکه مرحله اول تولید پتروشیمی باید دردست دولت باشد.» شاه در مصاحبه معروفی با اوریانا فالاچی، در اکتبر ۱۹۷۳، صریحا بر تمایلات سوسیالیستی خود تاکید می ورزد. اوریانا فالاچی در پی انتقادش شاه از سوسیالیسم غربی و این ادعا که مدل او بهتر از سوسیالیسم سوئدی کار می کند، از شاه می پرسد، «آیا منظور شما این است که به تعبیری سوسیالیست هستید و سوسیالیسم شما پیشرفته تر و مدرن تر از سوسیالیسم اسکاندیناوی است؟» و شاه در پاسخ می گوید، «البته، زیرا سوسیالیسم اسکاندیناوی به معنای یک سیستم ایمنی برای کسانی است که کار نمی کنند و در عین حال در پایان مثل آنهایی که کار می کنند حقوق می گیرند. برعکس، سوسیالیسم انقلاب سفید من تشویق به کار است. یک سوسیالیسم تازه و مدرن است.»؟
از کتاب اقتصاد ودولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
سیاست های اقتصادی دهه ۱۳۴۰ رفتن به سوی صنایع سنگین مانند ذوب آهن، ماشین سازی و پتروشیمی، با سرمایه گذاری و مدیریت دولتی بود. از همان برنامه پنج ساله سوم (۱۳۴۶-۱۳۴۱) که فکر برنامه ریزی جامع غالب شدموضوع تاسیس و توسعه صنایع سنگین مطرح گردید اما در برنامه پنج ساله چهارم ( ۱۳۴۷ - ۱۳۵۲ ) بود که این طرح جامه عمل پوشید. اصرار بر ایجادصنایع سنگین به هر قیمتی، چه از سوی شاه و چه دیگر مسئولان بلندپایه کشور، ریشه در تفکر مهندسی اجتماعی و نوعی سوسیالیسم ناسیونالیستی داشت. عالیخانی که در مدت قریب به هفت سال دوران مسئولیت خود در مقام وزیر ارتباط نزدیکی با شاه داشت و طبیعتا به روحیات و تفکرات وی، به ویژه درخصوص مسائل اقتصادی،شناختنسبتا دقیقی پیدا کرده بود بارها در خاطرات شفاهی خود بر این نکته تاکید می ورزد که اگر محمدرضا پهلوی، شاه نبود و خانواده اش یک خانواده معمولی ایرانی بود به احتمال زیاد مهندس میشد چون به مسائل فنی علاقه مند بود، و بعد هم به عضویت حزب ایران در می آمد «چون یک نوع گرایش دست چپی سوسیالیستی در نهادش بود. ادا در نمی آورد، واقعا این گرایش را داشت.» تاکید شاه بر اصلاحات ارضی و اصرار وی به اجرای مراحل دوم و سوم این اصلاحات حاکی از این گرایش چپ گرایانه است ایجاد شرکتهای سهامی زراعی که شباهت زیادی به کلخوزهای کشورهای سوسیالیستی داشت باب طبع شاه بود. به دلیل همین طرز فکر بود که شاه اصرار داشت «ذوب آهن نباید در اختیار بخش خصوصیباشد» یا اینکه مرحله اول تولید پتروشیمی باید دردست دولت باشد.» شاه در مصاحبه معروفی با اوریانا فالاچی، در اکتبر ۱۹۷۳، صریحا بر تمایلات سوسیالیستی خود تاکید می ورزد. اوریانا فالاچی در پی انتقادش شاه از سوسیالیسم غربی و این ادعا که مدل او بهتر از سوسیالیسم سوئدی کار می کند، از شاه می پرسد، «آیا منظور شما این است که به تعبیری سوسیالیست هستید و سوسیالیسم شما پیشرفته تر و مدرن تر از سوسیالیسم اسکاندیناوی است؟» و شاه در پاسخ می گوید، «البته، زیرا سوسیالیسم اسکاندیناوی به معنای یک سیستم ایمنی برای کسانی است که کار نمی کنند و در عین حال در پایان مثل آنهایی که کار می کنند حقوق می گیرند. برعکس، سوسیالیسم انقلاب سفید من تشویق به کار است. یک سوسیالیسم تازه و مدرن است.»؟
از کتاب اقتصاد ودولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد
@austrianschool
جان گِری برای رد نظریات هایک در خصوص شکلگیری خودجوش قواعد حقوقی، مدعی میشود که در ترکیه «نظام حقوقی مخلوق یک فرد است، آتاتورک» اما واقعیت این است که آتاتورک نظام حقوقی ترکیه را از نظامهای حقوقی جوامع مدرن اقتباس کرده است وگرنه آتاتورک یا هیچ نابغه دیگری نمیتواند یک نظام حقوقی را از نو خلق کند. صنعگرایی سادهلوحانه گِری او را دچار خلط مفهومی کرده است. همین خلط مفهومیِ صنعگرایانه موجب شده است که گِری پیام هایک را اینگونه درک کند که گویا وی دعوت به «تسلیم بیقیدوشرط به نیروهای بازار و سنت» میکند، در حالیکه در پارادایم هایکی چنین مفاهیمی اساسا بیمعنا است.
بازار از دیدگاه هایک یک نظم انتزاعی و اعتباری است و نیرویی از آنِ خود ندارد که به آن تسلیم شد یا نشد. عملکرد نظم بازار موجب میشود که افراد به حداقل اطلاعات لازم جهت تصمیمگیری متناسب با اهداف خود دست یابند. بازار از دیدگاه هایک یک سیستم اطلاعاتی و اکتشافی کارآمد است که افراد میتوانند از طریق آن از اطلاعاتی استفاده کنند که به بخش بزرگی از آنها دسترسی و آگاهی مستقیم ندارند. محور اصلی علم اقتصاد (مدرن) توضیحشکلگیری و عملکرد بازارها است. همچنان که هایک به کرات تاکید میورزد عدم اطلاع از این علم و جدی نگرفتن منطق آن بزرگترین آفت معرفتی روشنفکران و اندیشمندان اجتماعی است. وقتی جان گِری و امثال او از بازارها و سرمایهداریهای گوناگون انگلیسی، آلمانی، ژاپنی و غیره سخن میگویند یعنی این که آنها از مفهوم علمی نظم بازار دور افتادهاند و متوجه نیستند که یک نظم انتزاعی مانند بازار را نمیتوان به چنین صفاتی متصف کرد.
پیشگفتار مترجمان از کتاب قانون، قانونگذاری و آزادی
اثر فردریش فون هایک
ترجمه موسی غنی نژاد، مهشید معیری
@austrianschool
بازار از دیدگاه هایک یک نظم انتزاعی و اعتباری است و نیرویی از آنِ خود ندارد که به آن تسلیم شد یا نشد. عملکرد نظم بازار موجب میشود که افراد به حداقل اطلاعات لازم جهت تصمیمگیری متناسب با اهداف خود دست یابند. بازار از دیدگاه هایک یک سیستم اطلاعاتی و اکتشافی کارآمد است که افراد میتوانند از طریق آن از اطلاعاتی استفاده کنند که به بخش بزرگی از آنها دسترسی و آگاهی مستقیم ندارند. محور اصلی علم اقتصاد (مدرن) توضیحشکلگیری و عملکرد بازارها است. همچنان که هایک به کرات تاکید میورزد عدم اطلاع از این علم و جدی نگرفتن منطق آن بزرگترین آفت معرفتی روشنفکران و اندیشمندان اجتماعی است. وقتی جان گِری و امثال او از بازارها و سرمایهداریهای گوناگون انگلیسی، آلمانی، ژاپنی و غیره سخن میگویند یعنی این که آنها از مفهوم علمی نظم بازار دور افتادهاند و متوجه نیستند که یک نظم انتزاعی مانند بازار را نمیتوان به چنین صفاتی متصف کرد.
پیشگفتار مترجمان از کتاب قانون، قانونگذاری و آزادی
اثر فردریش فون هایک
ترجمه موسی غنی نژاد، مهشید معیری
@austrianschool
اقتصاد و آموزههای اسلامی
قسمت اول
از دیگر مبارزان اسلام گرایی که بر جریان فکری اقتصادی در انقلاب اسلامی تاثیر گذار بودند می توان به آیت الله طالقانی، دکتر بهشتی و آیت الله مطهری اشاره کرد که هیچ کدام نظر مساعدی نسبت به مالکیت خصوصی گسترده به ویژه مالکیت خصوصی وسایل تولید نداشتند. آیت الله طالقانی در کتابی تحت عنوان اسلام و مالکیت در مقایسه با نظام های اقتصادی غرب (۱۳۴۴)، به معرفی و نقد دو نظام اقتصادی رایج در دنیا یعنی نظام سرمایه داری و نظام سوسیالیستی می پردازد و ضمن برشمردن معایب هر دوی آنها نهایتا نظام اقتصادی مطلوب خود، نظام اسلامی را معرفی می کند. .........
در خصوص پول و مشکلات اقتصادی ناشی از آن، آیت الله طالقانی بر دو موضوع تاکید دارد، یکی پدیده ربا و دیگری کنز. به عقیده وی «معاملات ربوی در آغاز تحولات صنعتی، با پولهایی که از طرق مختلف و سرزمین های دیگر به اروپا سرازیر شده بود منشا و پایه اصلی چنان نظام سرمایه داری و فاصله طبقاتی شد که در تاریخ ملل سابقه نداشته است.» اما در خصوص کنز که او با استناد به آیه ۳۴ سوره توبه، آن را مال اندوزی و تمرکز ثروت تعبیر می کند بر این رای است که «خطرناک ترین و منفورترین اعمال جمع و ذخیره و تمرکز ثروت به خصوص زر و سیم است.» و به نقل از ابوذر و در تایید سخن او می گوید «یک فرد مسلمان حق ندارد بیش از رفع احتياج مال اندوزد تاثیراندیشه های وی رادرتصمیمات شورای انقلاب درخصوص مالکیت ارضی وبرخی اصول اقتصادی قانون اساسی می توان یافت. نکته مهمی که در خصوص مفهوم خدامالکی باید مورد تاکید قرار گیرد این است که مالکیت تکوینی خداوند بر عالم وهرچه که درآن هست، متفاوت ازمالکیت تشریعی است که رابطه میان انسانها را تنظیم می کند. در واقعیت زندگی مسلمانان، تملک زمین منحصر به احیا کردن نیست و در فقه شیعی طرق دیگری مانند خرید زمین از مالک، ارث بردن از مالک، بخشيدن مالک، صلح و غیره پیش بینی شده است. درباره این موضوع که موات شدن زمین قبلا احیاشده موجب سلب مالكيت می گردد یا نه، نظر فقهی این است که «اگر با خریدن یا ارث یا صلح و مانند آن کسی مالک زمینی شود مسلما با گذشت زمان و تبدیل آن به موات از ملک او خارج نمی شود مگر اینکه مالكين او همه از بین بروند و هیچ گونه اطلاعی از آنها در دست نباشد یا اعراض کنند. و اما اگر آن زمین را با احیا کردن مالک شده باشد محل بحث است که آیا با ماندن و موات شدن از ملک او خارج می شود یا نه؟ و مشهور در میان علمای شیعه این است که از ملک او خارج نمی شود.»
و اما در خصوص آیه ۳۴ سوره توبه و تعبیر کنز در آن به انباشت ثروت وسرمایه و این که یک فرد مسلمان حق ندارد بیش از رفع احتياج مال اندوزد بایدتوجه کردکه این تفسیر زمانی قابل قبول است که مال اندوزی را صرفا حبس پول بدانیم والا اگر مقصود از مال اندوزی انباشت سرمایه باشد، این تفسیر نادرست است. سوای این مسئله که شاید بتوان کف نیازها را در شرایط زمانی و مکانی خاصی حدس زد اما يقينا تعیین سقفی برای آنها امکان پذیرنیست، از این نکته مهم نباید غفلت کرد که پیشرفت اقتصادی منوط به انباشت سرمایه است و لذا ممانعت از انباشت آن موجب رکود و فقر می شود و این خلاف مصلحت عمومی است.
علامه طباطبایی در توضیح معنای کنز در آیه فوق می نویسد:
پس در همه موارد استعمال این کلمه، یک معنا نهفته است، و آن نگه داری و ذخیره کردن مال و خودداری از این است که در میان مردم جریان پیدا کند و زیادتر شود، و انتفاع از آن عمومی گردد، یکی از آن با دادنش منتفع شود، و دیگری با گرفتن آن و سومی با عمل کردن روی آن. و این عمل یعنی کنز و ذخیره کردن مال، در سابق به صورت دفینه کردن آن صورت می گرفته چون بانک و مخازن عمومی در کار نبوده، ناگزیر می شدند برای آنکه سوء قصدی بدان نشود آن را در زمین دفینه کنند.
@austrianschool
قسمت اول
از دیگر مبارزان اسلام گرایی که بر جریان فکری اقتصادی در انقلاب اسلامی تاثیر گذار بودند می توان به آیت الله طالقانی، دکتر بهشتی و آیت الله مطهری اشاره کرد که هیچ کدام نظر مساعدی نسبت به مالکیت خصوصی گسترده به ویژه مالکیت خصوصی وسایل تولید نداشتند. آیت الله طالقانی در کتابی تحت عنوان اسلام و مالکیت در مقایسه با نظام های اقتصادی غرب (۱۳۴۴)، به معرفی و نقد دو نظام اقتصادی رایج در دنیا یعنی نظام سرمایه داری و نظام سوسیالیستی می پردازد و ضمن برشمردن معایب هر دوی آنها نهایتا نظام اقتصادی مطلوب خود، نظام اسلامی را معرفی می کند. .........
در خصوص پول و مشکلات اقتصادی ناشی از آن، آیت الله طالقانی بر دو موضوع تاکید دارد، یکی پدیده ربا و دیگری کنز. به عقیده وی «معاملات ربوی در آغاز تحولات صنعتی، با پولهایی که از طرق مختلف و سرزمین های دیگر به اروپا سرازیر شده بود منشا و پایه اصلی چنان نظام سرمایه داری و فاصله طبقاتی شد که در تاریخ ملل سابقه نداشته است.» اما در خصوص کنز که او با استناد به آیه ۳۴ سوره توبه، آن را مال اندوزی و تمرکز ثروت تعبیر می کند بر این رای است که «خطرناک ترین و منفورترین اعمال جمع و ذخیره و تمرکز ثروت به خصوص زر و سیم است.» و به نقل از ابوذر و در تایید سخن او می گوید «یک فرد مسلمان حق ندارد بیش از رفع احتياج مال اندوزد تاثیراندیشه های وی رادرتصمیمات شورای انقلاب درخصوص مالکیت ارضی وبرخی اصول اقتصادی قانون اساسی می توان یافت. نکته مهمی که در خصوص مفهوم خدامالکی باید مورد تاکید قرار گیرد این است که مالکیت تکوینی خداوند بر عالم وهرچه که درآن هست، متفاوت ازمالکیت تشریعی است که رابطه میان انسانها را تنظیم می کند. در واقعیت زندگی مسلمانان، تملک زمین منحصر به احیا کردن نیست و در فقه شیعی طرق دیگری مانند خرید زمین از مالک، ارث بردن از مالک، بخشيدن مالک، صلح و غیره پیش بینی شده است. درباره این موضوع که موات شدن زمین قبلا احیاشده موجب سلب مالكيت می گردد یا نه، نظر فقهی این است که «اگر با خریدن یا ارث یا صلح و مانند آن کسی مالک زمینی شود مسلما با گذشت زمان و تبدیل آن به موات از ملک او خارج نمی شود مگر اینکه مالكين او همه از بین بروند و هیچ گونه اطلاعی از آنها در دست نباشد یا اعراض کنند. و اما اگر آن زمین را با احیا کردن مالک شده باشد محل بحث است که آیا با ماندن و موات شدن از ملک او خارج می شود یا نه؟ و مشهور در میان علمای شیعه این است که از ملک او خارج نمی شود.»
و اما در خصوص آیه ۳۴ سوره توبه و تعبیر کنز در آن به انباشت ثروت وسرمایه و این که یک فرد مسلمان حق ندارد بیش از رفع احتياج مال اندوزد بایدتوجه کردکه این تفسیر زمانی قابل قبول است که مال اندوزی را صرفا حبس پول بدانیم والا اگر مقصود از مال اندوزی انباشت سرمایه باشد، این تفسیر نادرست است. سوای این مسئله که شاید بتوان کف نیازها را در شرایط زمانی و مکانی خاصی حدس زد اما يقينا تعیین سقفی برای آنها امکان پذیرنیست، از این نکته مهم نباید غفلت کرد که پیشرفت اقتصادی منوط به انباشت سرمایه است و لذا ممانعت از انباشت آن موجب رکود و فقر می شود و این خلاف مصلحت عمومی است.
علامه طباطبایی در توضیح معنای کنز در آیه فوق می نویسد:
پس در همه موارد استعمال این کلمه، یک معنا نهفته است، و آن نگه داری و ذخیره کردن مال و خودداری از این است که در میان مردم جریان پیدا کند و زیادتر شود، و انتفاع از آن عمومی گردد، یکی از آن با دادنش منتفع شود، و دیگری با گرفتن آن و سومی با عمل کردن روی آن. و این عمل یعنی کنز و ذخیره کردن مال، در سابق به صورت دفینه کردن آن صورت می گرفته چون بانک و مخازن عمومی در کار نبوده، ناگزیر می شدند برای آنکه سوء قصدی بدان نشود آن را در زمین دفینه کنند.
@austrianschool
قسمت دوم
تفسیر علامه کاملا با منطق اقتصادی سازگار است و این معنی را می رساند که در دنیای امروز که بانک و موسسات عمومی وجود دارد قاعدتا مسئله کنز هم پیش نمی آید. از نظر وی زیان کنز ربطی به اندوختن سرمایه و ثروت ندارد بلکه ناظر به محروم کردن جامعه از وسیله تجارت و رونق کسب و کار است، چنانچه جلوتر این موضوع را تصریح می کند:
پس نهی آیه شریفه از داشتن پول نیست بلکه نهی از حبس آن است، چون اسلام مالکیت اشخاص را از حیث کمیت محدود نکرده و حتی اگر شخص مفروض هزارهابرابرآن دفینه میداشت ولی آن را حس نمی کرد، بلکه آن را در معرض جریان قرار می داد، اسلام هیچ عتابی به او نداشت. چون با جریان ثروت او، هم خود او استفاده می کرد و هم دیگران از آن بهره مند می شدند، و در عین اینکه در راه خدا انفاق نمی کرد، خائن به خداورسول به شمار نمی رفت،زیرا ثروت خود رادرمرای و منظرهمه قرار داده بود به طوری که اگر زمام دار مسلمین احتیاج ضروری پیدا می کرد می توانست به او بگوید فلان مقدار در راه خدا انفاق کن. پس معلوم شد که آیه شریفه ناظر است به آن گنجی
که صاحبش رااز انفاق در حقوق مالیه باز بدارد. البته همان طور که گفتیم منظور از انفاق تنها دادن زکات نیست بلکه معنای اعمی است که هم زکات را شامل می شود و هم حوایج ضروری جامعه را از قبیل جهاد و دفاع و حفظ جان ها از هلاکت و امثال آن.
انتقاد آیت الله طالقانی همانند بسیاری مبارزان سیاسی اسلام گرای دیگر از مارکسیسم عمدتا ناظربرمرزبندی باتفکرات الحادی بوده نه لزوما محتوای اقتصادی ضدسرمایه داری اینایدئولوژی. طالقانی در خصوص شعار «از هر کس به قدر استعداد و برای هرکس به قدر احتیاج» که به عقیده مارکس در جامعه کمونیستی آینده تحقق خواهد یافت، می نویسد، «این جمله شعار اولی اسلام و آخرین شعار سوسیالیست ها است.» گویی اسلام در سوسیالیسم بر ماركس فضل تقدم دارد. این تصور رقابت اسلام با مارکس در ضدیت با سرمایه داری بعضا تا جایی پیش می رود که سوسیالیسم مارکس متهم به طرفداری از سرمایه داری می شود!
از کتاب اقتصاد و دولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد.
@austrianschool
تفسیر علامه کاملا با منطق اقتصادی سازگار است و این معنی را می رساند که در دنیای امروز که بانک و موسسات عمومی وجود دارد قاعدتا مسئله کنز هم پیش نمی آید. از نظر وی زیان کنز ربطی به اندوختن سرمایه و ثروت ندارد بلکه ناظر به محروم کردن جامعه از وسیله تجارت و رونق کسب و کار است، چنانچه جلوتر این موضوع را تصریح می کند:
پس نهی آیه شریفه از داشتن پول نیست بلکه نهی از حبس آن است، چون اسلام مالکیت اشخاص را از حیث کمیت محدود نکرده و حتی اگر شخص مفروض هزارهابرابرآن دفینه میداشت ولی آن را حس نمی کرد، بلکه آن را در معرض جریان قرار می داد، اسلام هیچ عتابی به او نداشت. چون با جریان ثروت او، هم خود او استفاده می کرد و هم دیگران از آن بهره مند می شدند، و در عین اینکه در راه خدا انفاق نمی کرد، خائن به خداورسول به شمار نمی رفت،زیرا ثروت خود رادرمرای و منظرهمه قرار داده بود به طوری که اگر زمام دار مسلمین احتیاج ضروری پیدا می کرد می توانست به او بگوید فلان مقدار در راه خدا انفاق کن. پس معلوم شد که آیه شریفه ناظر است به آن گنجی
که صاحبش رااز انفاق در حقوق مالیه باز بدارد. البته همان طور که گفتیم منظور از انفاق تنها دادن زکات نیست بلکه معنای اعمی است که هم زکات را شامل می شود و هم حوایج ضروری جامعه را از قبیل جهاد و دفاع و حفظ جان ها از هلاکت و امثال آن.
انتقاد آیت الله طالقانی همانند بسیاری مبارزان سیاسی اسلام گرای دیگر از مارکسیسم عمدتا ناظربرمرزبندی باتفکرات الحادی بوده نه لزوما محتوای اقتصادی ضدسرمایه داری اینایدئولوژی. طالقانی در خصوص شعار «از هر کس به قدر استعداد و برای هرکس به قدر احتیاج» که به عقیده مارکس در جامعه کمونیستی آینده تحقق خواهد یافت، می نویسد، «این جمله شعار اولی اسلام و آخرین شعار سوسیالیست ها است.» گویی اسلام در سوسیالیسم بر ماركس فضل تقدم دارد. این تصور رقابت اسلام با مارکس در ضدیت با سرمایه داری بعضا تا جایی پیش می رود که سوسیالیسم مارکس متهم به طرفداری از سرمایه داری می شود!
از کتاب اقتصاد و دولت در ایران
نوشته موسی غنی نژاد.
@austrianschool
میزس:
مهمترین چیزی که نباید از نظر دور داشت این است که تورم مکافات الهی نیست؛ تورم بلای آسمانی یا مرضی نیست که مانند طاعون فرود آمده باشد. تورم نوعی سیاستگذاری است که کسانی با این گمان که شر آن کمتر از بیکاری است، دست به دامنش میشوند. اما واقعیت این است که تورم علاج بلندمدت نیست و مرض بیکاری را درمان نمیکند.
تورم، سیاستگذاری است و سیاستگذاری تغییرپذیر است. بنابراین دلیلی ندارد که تسلیم تورم شویم. اگر کسی تورم را شر میداند، باید جلوی چاپ پول را بگیرد. باید بودجه دولت متوازن شود. البته افکار عمومی هم باید از این نظر حمایت کند. باسوادها باید به مردم عادی کمک کنند که این موضوع را بفهمند. منتخبان مردم، اگر حمایت افکار عمومی را پشت سر داشته باشند میتوانند سیاست تورمی را کنار بگذارند.
@austrianschool
مهمترین چیزی که نباید از نظر دور داشت این است که تورم مکافات الهی نیست؛ تورم بلای آسمانی یا مرضی نیست که مانند طاعون فرود آمده باشد. تورم نوعی سیاستگذاری است که کسانی با این گمان که شر آن کمتر از بیکاری است، دست به دامنش میشوند. اما واقعیت این است که تورم علاج بلندمدت نیست و مرض بیکاری را درمان نمیکند.
تورم، سیاستگذاری است و سیاستگذاری تغییرپذیر است. بنابراین دلیلی ندارد که تسلیم تورم شویم. اگر کسی تورم را شر میداند، باید جلوی چاپ پول را بگیرد. باید بودجه دولت متوازن شود. البته افکار عمومی هم باید از این نظر حمایت کند. باسوادها باید به مردم عادی کمک کنند که این موضوع را بفهمند. منتخبان مردم، اگر حمایت افکار عمومی را پشت سر داشته باشند میتوانند سیاست تورمی را کنار بگذارند.
@austrianschool
کاسبان تورم
دکتر موسی غنینژاد
کاسب دوست خدا است اما نه هر کاسبی. کاسب حقیقی دوست خدا است؛ چون کسی است که کسب او در خدمت به منافع دیگران است و بیشتر از سودی که خود میبرد به دیگران خیر میرساند. ترجمان علمی این اصل در واقع همان همسویی منافع فردی و جمعی در جامعه مبتنی بر اقتصاد رقابتی است.
اما همیشه هستند کسانی که به هر صورت ممکن فقط بهدنبال کسب منفعت شخصی خود هستند و از پایمال کردن حقوق دیگران هیچ ابایی ندارند. نظام اقتصادی جامعه هرچه غیررقابتیتر، دولتیتر و توام با تلاطمهای شدید تورمی باشد محیط برای رشد این نوع کاسبان نامشروع مساعدتر میشود و طبیعتا عرصه بر کاسبان حقیقی تنگتر. در شرایط نابسامان تشدید تحریم در اواخر دولت دهم عدهای سخن از کاسبان تحریم به میان آوردند که در واقع مصداق بارزی از همین کسب نامشروع بود. اما فراتر از این مورد خاص باید توجه کرد که اکنون بیش از چهار دهه است اقتصاد ایران به دلایل متعددی هم دولتیتر شده و هم گرفتار تلاطمهای تورمی شده و در نتیجه انواع گوناگونی از کاسبیهای نامشروع در آن رونق گرفته است.
در کنار انواع کاسبیهای نامشروع ناشی از اقتصاد دولتی از قبیل رانتهای گوناگون و سوء استفاده از موقعیتهای انحصاری، نوعی کاسبی تورمی هم بهوجود آمده که نفعش در گرو تداوم شرایط تورمی متلاطم است. شناسایی اینها کار چندان دشواری نیست. همه بدهکاران بزرگ و وامگیرندگان حرفهای از این جملهاند؛ چراکه تداوم تورم از بدهی آنها که به پول رایج است میکاهد و ارزش داراییهایشان را که غیر پولی است افزایش میدهد. گذشته از این کاسبان مرئی تورم، کاسبان کم و بیش نامرئی دیگری هم هستند که با سفتهبازی در بازار زمین، مسکن، بورس اوراق بهادار، ارز و طلا سودهای کلان بادآورده میبرند و با این کار خود بازارها را حبابی و متلاطم میکنند. کاهش مستمر نرخ تورم در کشور ما در سه سال گذشته و تکرقمی شدن آن در سال جاری و ایجاد ثبات نسبی در سطح اقتصاد کلان منافع همه این کاسبان تورم را به خطر انداخته است. بنابر این طبیعی است که آنها به لطایفالحیل بخواهند آب رفته را به جوی بازگردانند و دوباره بر اسب مراد تورم سوار شوند. البته آنها هیچگاه از خیر تورم برای منافع خاص خود سخن نخواهند گفت، بلکه درباره خیر عمومی تورم دورقمی ملایم مثلا 15 درصدی موعظه خواهند کرد و اینکه چنین تورمی موجب تحریک تقاضا، خروج از رکود و ایجاد اشتغال خواهد شد. اما واقعیت این است که به محض بازگشت نرخ تورم از روند نزولی به روند صعودی، سفتهبازان دست به کار خواهند شد و تلاطم را به همه بازارها باز خواهند گرداند و به این ترتیب بزرگترین دستاورد اقتصادی دولت یازدهم را به باد فنا خواهند داد.
روزنامه دنیای اقتصاد ۱۳۹۵/۰۷/۲۸
@austrianschool
دکتر موسی غنینژاد
کاسب دوست خدا است اما نه هر کاسبی. کاسب حقیقی دوست خدا است؛ چون کسی است که کسب او در خدمت به منافع دیگران است و بیشتر از سودی که خود میبرد به دیگران خیر میرساند. ترجمان علمی این اصل در واقع همان همسویی منافع فردی و جمعی در جامعه مبتنی بر اقتصاد رقابتی است.
اما همیشه هستند کسانی که به هر صورت ممکن فقط بهدنبال کسب منفعت شخصی خود هستند و از پایمال کردن حقوق دیگران هیچ ابایی ندارند. نظام اقتصادی جامعه هرچه غیررقابتیتر، دولتیتر و توام با تلاطمهای شدید تورمی باشد محیط برای رشد این نوع کاسبان نامشروع مساعدتر میشود و طبیعتا عرصه بر کاسبان حقیقی تنگتر. در شرایط نابسامان تشدید تحریم در اواخر دولت دهم عدهای سخن از کاسبان تحریم به میان آوردند که در واقع مصداق بارزی از همین کسب نامشروع بود. اما فراتر از این مورد خاص باید توجه کرد که اکنون بیش از چهار دهه است اقتصاد ایران به دلایل متعددی هم دولتیتر شده و هم گرفتار تلاطمهای تورمی شده و در نتیجه انواع گوناگونی از کاسبیهای نامشروع در آن رونق گرفته است.
در کنار انواع کاسبیهای نامشروع ناشی از اقتصاد دولتی از قبیل رانتهای گوناگون و سوء استفاده از موقعیتهای انحصاری، نوعی کاسبی تورمی هم بهوجود آمده که نفعش در گرو تداوم شرایط تورمی متلاطم است. شناسایی اینها کار چندان دشواری نیست. همه بدهکاران بزرگ و وامگیرندگان حرفهای از این جملهاند؛ چراکه تداوم تورم از بدهی آنها که به پول رایج است میکاهد و ارزش داراییهایشان را که غیر پولی است افزایش میدهد. گذشته از این کاسبان مرئی تورم، کاسبان کم و بیش نامرئی دیگری هم هستند که با سفتهبازی در بازار زمین، مسکن، بورس اوراق بهادار، ارز و طلا سودهای کلان بادآورده میبرند و با این کار خود بازارها را حبابی و متلاطم میکنند. کاهش مستمر نرخ تورم در کشور ما در سه سال گذشته و تکرقمی شدن آن در سال جاری و ایجاد ثبات نسبی در سطح اقتصاد کلان منافع همه این کاسبان تورم را به خطر انداخته است. بنابر این طبیعی است که آنها به لطایفالحیل بخواهند آب رفته را به جوی بازگردانند و دوباره بر اسب مراد تورم سوار شوند. البته آنها هیچگاه از خیر تورم برای منافع خاص خود سخن نخواهند گفت، بلکه درباره خیر عمومی تورم دورقمی ملایم مثلا 15 درصدی موعظه خواهند کرد و اینکه چنین تورمی موجب تحریک تقاضا، خروج از رکود و ایجاد اشتغال خواهد شد. اما واقعیت این است که به محض بازگشت نرخ تورم از روند نزولی به روند صعودی، سفتهبازان دست به کار خواهند شد و تلاطم را به همه بازارها باز خواهند گرداند و به این ترتیب بزرگترین دستاورد اقتصادی دولت یازدهم را به باد فنا خواهند داد.
روزنامه دنیای اقتصاد ۱۳۹۵/۰۷/۲۸
@austrianschool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
مختصری از زندگی نامه لودویگ فون #میزس ، پرچمدار اقتصاد اتریشی
Read our work ...Defend it
Preserve it
Deserve it !
@austrianschool
Read our work ...Defend it
Preserve it
Deserve it !
@austrianschool
Forwarded from اکوایران
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔴 شریعتی، شریعتی نیست
.
در حساسترین مقطع تاریخ در تلهی قرائتهای نادرست از دین، جامعه و اقتصاد گرفتار شدیم. زمانی که جامعه ایران به سمت انقلابی تاریخی حرکت میکرد، "سوسیالیستهای مسلمان" سرنخ افکار عمومی را در دست گرفتند و به تقبیح مهمترین پیشرانهای توسعه پرداختند. آنها آزادی اقتصادی، مالکیت خصوصی، انباشت سرمایه و تعامل با جهان را نفی کردند و به دفاع از خودکفایی، عدالت اجتماعی و برابری برخاستند. سوسیالیسم قبله آنان بود و زمانی که تفکراتشان با مفاهیم دینی درآمیخت، تغییر آن دشوارتر شد. در میان سوسیالیستهای مسلمان، جایگاه علی شریعتی از آن جهت ویژه است که بیشترین اثرگذاری را بر ذهنیت جامعه ایران در سالهای منتهی به انقلاب داشت. آیا اگر علی شریعتی زنده بود، همان حرفها را تکرار میکرد؟
نظرات خود را درباره علی شریعتی با ما به اشتراک بگذارید.
•
🌐 https://ecoiran.com
•
⭕️ @ecoiran_webtv
.
در حساسترین مقطع تاریخ در تلهی قرائتهای نادرست از دین، جامعه و اقتصاد گرفتار شدیم. زمانی که جامعه ایران به سمت انقلابی تاریخی حرکت میکرد، "سوسیالیستهای مسلمان" سرنخ افکار عمومی را در دست گرفتند و به تقبیح مهمترین پیشرانهای توسعه پرداختند. آنها آزادی اقتصادی، مالکیت خصوصی، انباشت سرمایه و تعامل با جهان را نفی کردند و به دفاع از خودکفایی، عدالت اجتماعی و برابری برخاستند. سوسیالیسم قبله آنان بود و زمانی که تفکراتشان با مفاهیم دینی درآمیخت، تغییر آن دشوارتر شد. در میان سوسیالیستهای مسلمان، جایگاه علی شریعتی از آن جهت ویژه است که بیشترین اثرگذاری را بر ذهنیت جامعه ایران در سالهای منتهی به انقلاب داشت. آیا اگر علی شریعتی زنده بود، همان حرفها را تکرار میکرد؟
نظرات خود را درباره علی شریعتی با ما به اشتراک بگذارید.
•
🌐 https://ecoiran.com
•
⭕️ @ecoiran_webtv
❌جهنم چپگرایی
«عدالت اجتماعی» سرِ «عدالت» را میبُرد.
قسمت اول
مجید محمدی
در ادبیات سیاسی امروز (تفاوتی نمیکند به کدام زبان، چون امروز سموم فکری چپ در همه اطرافه و اکناف جهان پراکنده شده است) افراد بدون توجه به پسزمینههای شکلگیری تعبیر «عدالت اجتماعی» آن را به کار میبرند. غیر از چپهابقیه متوجه نیستند که دارند. مبانی فکری چپ را ناآگاهانه تکرار میکنند. این رفتار مفهوم عدالت را به حاشیه رانده است. علاوه بر آن میتوان این پرسش را مطرح کرد که چرا نظامهای مدعی «عدالت اجتماعی» شهروندان تحت حاکمیت خود را فقیرتر و سرکوبشدهتر میکنند. علت این امر را در این نوشته توضیح میدهم. تفاوتها بنیادین است
برخی دو تعبیر فوق را بجای هم به کار میبرند اما این دو از زمین تا آسمان با هم فاصله دارند: «عدالت اجتماعی» اصولا عادلانه نیست. عدالت به معنای کسب آن چیزی است که فرد سزاوار آنست بدون لطف و امتیاز و تبعیض اما عدالت اجتماعی بدین معناست که شما سزاوار چیزی نیستید (برای آن زحمت نکشیدهاید) اما آن را به دست میآورید چون قرار است به شما لطف شود یا امتیازاتی به شما تعلق گیرد.
– عدالت کور است و به همهی انسانها بدون توجه به سن و جنسیت و رنگ و پسزمینهی اجتماعی و اقتصادی بطور مساوی نگاه میکند اما «عدالت اجتماعی» انسانها را بر اساس قومیت و نژاد و پسزمینهی اجتماعی و اقتصادیطبقهبندی کرده و بر اساس همین تفاوتها با آنها رفتار میکند.
عدالت اقتضا میکند که هر کس در برابر قانون با دیگری مساوی باشد اما در نظامی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» همه مساویاند (نه ضرورتا در برابر قانون)؛ در نظام عادلانه همه قانونا برابرند اما تحت «عدالت اجتماعی» برخی در برابر قانون برابرترند و باید در موارد پاداش و مجازات به آنها جایزهی بیشتر یا تخفیف داد چون به قشرضعیف، یا بطور تاریخی، تحت سلطه تعلق دارند.
قائلان به عدالت، برابری را به حقوق قانونی تعریف میکننداما باورمندان به «عدالتاجتماعی» به دنبال برابری اجتماعی و اقتصادیاند به این معنا که بدون هیچ دلیلی به توزیع درآمد و ثروتی در میان فقرا و اقشار کمدرآمد میپردازند که افرادی با زحمت به دست آوردهاند.
– اگر در نظام عادلانهی قضایی کسی خلاف کند پرسش این است که چه کسی این خلاف را انجام داده است وباآیین دادرسی عادلانه تلاش میشود فرد مجرم پیدا شود اما در نظام قضایی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» پرسش این است که «چرا این کار را کرده است» و با سوراخ کردن تاریخ تلاش میشود توجیهی برای تخفیف فرد اگر فقیر یا اقلیت باشد پیدا شود.
– در نظام عادلانه داوری بر اساس مسئولیت فردی افراد برای اطلاع از قانون و رعایت آن انجام میشود اما در نظام تحت «عدالت اجتماعی» مسئله این است که ببینیم جامعه چه نقشی در کشاندن فرد به یک خطا داشته است؛ باورمندان به «عدالت اجتماعی» در هر مشکل و جرمی جامعه و «سیستم» را ملامت میکنند و نه فردی که مشکلساز است یا مرتکب جرم شده است.
@austrianschool
«عدالت اجتماعی» سرِ «عدالت» را میبُرد.
قسمت اول
مجید محمدی
در ادبیات سیاسی امروز (تفاوتی نمیکند به کدام زبان، چون امروز سموم فکری چپ در همه اطرافه و اکناف جهان پراکنده شده است) افراد بدون توجه به پسزمینههای شکلگیری تعبیر «عدالت اجتماعی» آن را به کار میبرند. غیر از چپهابقیه متوجه نیستند که دارند. مبانی فکری چپ را ناآگاهانه تکرار میکنند. این رفتار مفهوم عدالت را به حاشیه رانده است. علاوه بر آن میتوان این پرسش را مطرح کرد که چرا نظامهای مدعی «عدالت اجتماعی» شهروندان تحت حاکمیت خود را فقیرتر و سرکوبشدهتر میکنند. علت این امر را در این نوشته توضیح میدهم. تفاوتها بنیادین است
برخی دو تعبیر فوق را بجای هم به کار میبرند اما این دو از زمین تا آسمان با هم فاصله دارند: «عدالت اجتماعی» اصولا عادلانه نیست. عدالت به معنای کسب آن چیزی است که فرد سزاوار آنست بدون لطف و امتیاز و تبعیض اما عدالت اجتماعی بدین معناست که شما سزاوار چیزی نیستید (برای آن زحمت نکشیدهاید) اما آن را به دست میآورید چون قرار است به شما لطف شود یا امتیازاتی به شما تعلق گیرد.
– عدالت کور است و به همهی انسانها بدون توجه به سن و جنسیت و رنگ و پسزمینهی اجتماعی و اقتصادی بطور مساوی نگاه میکند اما «عدالت اجتماعی» انسانها را بر اساس قومیت و نژاد و پسزمینهی اجتماعی و اقتصادیطبقهبندی کرده و بر اساس همین تفاوتها با آنها رفتار میکند.
عدالت اقتضا میکند که هر کس در برابر قانون با دیگری مساوی باشد اما در نظامی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» همه مساویاند (نه ضرورتا در برابر قانون)؛ در نظام عادلانه همه قانونا برابرند اما تحت «عدالت اجتماعی» برخی در برابر قانون برابرترند و باید در موارد پاداش و مجازات به آنها جایزهی بیشتر یا تخفیف داد چون به قشرضعیف، یا بطور تاریخی، تحت سلطه تعلق دارند.
قائلان به عدالت، برابری را به حقوق قانونی تعریف میکننداما باورمندان به «عدالتاجتماعی» به دنبال برابری اجتماعی و اقتصادیاند به این معنا که بدون هیچ دلیلی به توزیع درآمد و ثروتی در میان فقرا و اقشار کمدرآمد میپردازند که افرادی با زحمت به دست آوردهاند.
– اگر در نظام عادلانهی قضایی کسی خلاف کند پرسش این است که چه کسی این خلاف را انجام داده است وباآیین دادرسی عادلانه تلاش میشود فرد مجرم پیدا شود اما در نظام قضایی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» پرسش این است که «چرا این کار را کرده است» و با سوراخ کردن تاریخ تلاش میشود توجیهی برای تخفیف فرد اگر فقیر یا اقلیت باشد پیدا شود.
– در نظام عادلانه داوری بر اساس مسئولیت فردی افراد برای اطلاع از قانون و رعایت آن انجام میشود اما در نظام تحت «عدالت اجتماعی» مسئله این است که ببینیم جامعه چه نقشی در کشاندن فرد به یک خطا داشته است؛ باورمندان به «عدالت اجتماعی» در هر مشکل و جرمی جامعه و «سیستم» را ملامت میکنند و نه فردی که مشکلساز است یا مرتکب جرم شده است.
@austrianschool
دانشجویانی که از ریاضیات متنفرن اما علم اقتصاد را دوست دارند.
دکتر غنی نژاد:
مشکل اصلی روش شناختی است بدین صورت که: ریاضیات بنا به ویژگی هایی که دارد مناسبترین ابزار، یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راه حلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای #ریاضیات در این علم قابل تصور نیست
@austrianschool
دکتر غنی نژاد:
مشکل اصلی روش شناختی است بدین صورت که: ریاضیات بنا به ویژگی هایی که دارد مناسبترین ابزار، یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راه حلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای #ریاضیات در این علم قابل تصور نیست
@austrianschool
سوسیالیسم بنا بر ادعای هایک، نماینده غرایز و عواطفی است که نه در جریان تکامل تمدن و ورود به جامعه کلان، بلکه در طول پانصد هزار سال حیات آدمی در مرحله "شکار و خوشه چینی" پرورش یافته اند.
آدمیزاد برخلاف میل طبیعی خویش متمدن شد. مهمترین اصول اخلاقی جوامع ابتدایی، همبستگی، گروه گرایی، تعقیب هدفهای جمعی، سرکوب تک روی و مبارزه با فردگرایی بوده که در طی صدها هزار سال در سرشت روانی انسان مخمر شده و اکنون به سوسیالیسم به ارث رسیده است.
بنابراین به عقیده هایک، سوسیالیسم عمیقاً ضدمدرن و واپسگراست و سوسیالیستها بی آنکه خود متوجه باشند از اخلاق متعلق به جوامع ابتدایی دفاع می کنند و چون نمی خواهند بفهمند که تمدن مدرن در چه اصولی بنیاد شده است، برای وارد کردن شاخصها و ملاکهایی در "جامعه کلان" دست به تلاش می زنند که گرچه در مرحله "شکار و خوشه چینی" بسیار موثر و ارزشمند بود، ولی به کار تمدن مدرن نمی آید.
از کتاب سنگر آزادی #هایک
@austrianschool
آدمیزاد برخلاف میل طبیعی خویش متمدن شد. مهمترین اصول اخلاقی جوامع ابتدایی، همبستگی، گروه گرایی، تعقیب هدفهای جمعی، سرکوب تک روی و مبارزه با فردگرایی بوده که در طی صدها هزار سال در سرشت روانی انسان مخمر شده و اکنون به سوسیالیسم به ارث رسیده است.
بنابراین به عقیده هایک، سوسیالیسم عمیقاً ضدمدرن و واپسگراست و سوسیالیستها بی آنکه خود متوجه باشند از اخلاق متعلق به جوامع ابتدایی دفاع می کنند و چون نمی خواهند بفهمند که تمدن مدرن در چه اصولی بنیاد شده است، برای وارد کردن شاخصها و ملاکهایی در "جامعه کلان" دست به تلاش می زنند که گرچه در مرحله "شکار و خوشه چینی" بسیار موثر و ارزشمند بود، ولی به کار تمدن مدرن نمی آید.
از کتاب سنگر آزادی #هایک
@austrianschool
#در_سنگر_آزادی
#هایک
از ذاتیات جامعه آزاد یکی این است که ارزش و مزد و پاداش فرد نه به توانایی کلی و انتزاعی او، بلکه به توفیقش در تبدیل آن به خدماتی مشخص و ملموس بستگی دارد که به درد دیگران بخورد و بخواهند آن را جبران کنند.
@austrianschool
#هایک
از ذاتیات جامعه آزاد یکی این است که ارزش و مزد و پاداش فرد نه به توانایی کلی و انتزاعی او، بلکه به توفیقش در تبدیل آن به خدماتی مشخص و ملموس بستگی دارد که به درد دیگران بخورد و بخواهند آن را جبران کنند.
@austrianschool
در ستایش فون #میزس
فون ميزس دين بسيار بزرگي بر گردن همه ما دارد. نه فقط به خاطر ايدههايش بلکه به خاطر جسارتش. اگر شجاعت ميزس نبود اين ايدهها براي مدت زيادي مغفول و فراموششده باقي ميماند. روز به روز دنياي پولي مدرن همانگونه که ميزس پيشبيني کرده بود در حال تجزيه و خرد شدن است. ميزس همان مردي است که در سال 1922 و در اوج محبوبيت سوسياليسم آن را تکذيب و ابطال کرد و با شکست سيستمهاي پولي دستوري و قلعه شني ترک خورده نظامهاي بانکي که تاب تحمل در برابر نيروهاي بازار را نداشتند در حالي که به شدت نيز مورد حمايت دولت، وامها و مداخله دولت بود، حقانيت او بيش از پيش اثبات شد. ميزس سقوط کمونيسم و متلاشي شدن نظام پولي را پيشبيني کرده بود و در نوشتههايش آشکارا به آنها تاخته بود. با اين همه، پيشبينيهاي درخشان او نهتنها زندگي خودش و همسرش مارگريت را که زندگي تعداد زيادي از دوستانش را نيز که اکنون در دنياي تئوريهاي اقتصادي اسطوره هستند نجات داد. وقتي ميدانيد که سرنوشت بدي در انتظار شماست اگر عجله نکنيد و چارهاي نينديشيد کارتان بسيار سخت خواهد شد. بسياري هستند که حتي به اعتقادات قوي و محکم خود هم اطمينان نميکنند و به جاي آن تنها ميايستند و به آنچه که اتفاق ميدهد چشم ميدوزند تا سرانجام دير ميشود. اما ترک وطن و رفتن به سرزميني جديد، جايي که نه زبانشان را ميداني و نه دوستي آنجا داري، کار شجاعانهاي است. اينکه دانشمندي با نزديک به 60 سال سن که تنها با کلمات و ايدهها کار ميکند مجبور به ترک خانه و حرکت به سمت سرنوشتي نامشخص شود، چشماندازي ترسناک است. اما ميزس هيچ انتخاب آسان ديگري پيش رو نداشت.اين جسارت فکري و فيزيکي ميزس بود که حرکت مکتب اتريش مدرن را ممکن ساخته است. اگر سفر شگفتانگيز او نبود پشتوانه روشنفکري جنبش آزاديخواهي نيز وجود نداشت. ميزس انساني نبود که نيازمند وجود انسانهاي چاپلوس و متملق در اطراف خود باشد يا پستهاي راحت و بيدردسر بخواهد. هرگز به دنبال هيچکدام از اينها نرفت. در حالي که در محاصره مشتي انسانهاي کوچک و حسود نيز بود. اما همه اينها جريان ايدههاي فکري او و شکوفايي يک حرکت را متوقف نکرد. شاگردان ميزس چون موري روتبارد نيز هرگز پستهاي آکادميک دهن پرکني نگرفتند اما تنها نتيجه کار خود روتبارد بهاندازه يکصد دانشمند بود.او با شادماني تا آخرين روز به توليد علم مشغول بود بهرغم اينکه هيچ گاه تکريم و احترامي که شايستهاش بود را نديد. اتريشيها علاقهاي به نسل و نسب و شجرهنامه و موقعيت ندارند. اين ايده آنهاست که مهم است. خواه بعد از ساعتها در کافه کانستلر در وين پذيرايي شوي، خواه کودکي در برادوي در نيويورک يا در حال شرطبندي در لاسوگاس يا حتي در سايت مؤسسه ميزس آنلاين باشي اين قدرت چهارچوب اقتصاد اتريشي است که مدتهاست به خوبي به کار خود ادامه ميدهد. ميزس و روتبارد نيز در طول زندگي خود همانند ساير اتريشيها هميشه بسيار راديکال به نظر ديگران رسيدهاند که به شدت نيز ناسازگارند و براي همين هميشه آنها و ايدههايشان دور از ديد نگه داشته شدهاند. در حالي که امروز اتريشيهاي بيشتري در دانشگاهها نفوذ و ظهور ميکنندوايدههاي آنها دروالاستريت و مِين استريت بسيار بيشتر مورد استقبال قرار ميگيرد. اين همان گونه است که بايد باشد و جاي تعجب نيست که ميزس بزرگ در کتاب «کنش انسانی» مينويسد: «علم اقتصاد نبايد به کلاسهاي درس و دفاتر آماري محدود شود. اقتصاد نبايد در حلقههاي محرمانه بماند. اقتصاد فلسفه زندگي انسان و عمل و دغدغه هر کس و هر چيزي است. اقتصاد جوهره تمدن و وجود بشر است.»اگر شخصيت اين مرد نبود، يا ايدههايش با ما نبود چگونه ميتوانستيم به دنيا اميد صلح، آزادي و کاميابي بدهيم. به ياد ميآوريم و تجليل ميکنيم از قدمهايي که پيش از ما برداشته شده است. بازتاب اين اقدامات الهامبخش و مشعل راه ما براي گذر به نسل جديدي از پيروان مکتب اتريش است که بتواند سفر دور و درازي را که زماني فون ميزس آغاز کرده بود به پايان برساند.
داگلاس فرنچ /رئیس موسسه #میزس
@austrianschool
فون ميزس دين بسيار بزرگي بر گردن همه ما دارد. نه فقط به خاطر ايدههايش بلکه به خاطر جسارتش. اگر شجاعت ميزس نبود اين ايدهها براي مدت زيادي مغفول و فراموششده باقي ميماند. روز به روز دنياي پولي مدرن همانگونه که ميزس پيشبيني کرده بود در حال تجزيه و خرد شدن است. ميزس همان مردي است که در سال 1922 و در اوج محبوبيت سوسياليسم آن را تکذيب و ابطال کرد و با شکست سيستمهاي پولي دستوري و قلعه شني ترک خورده نظامهاي بانکي که تاب تحمل در برابر نيروهاي بازار را نداشتند در حالي که به شدت نيز مورد حمايت دولت، وامها و مداخله دولت بود، حقانيت او بيش از پيش اثبات شد. ميزس سقوط کمونيسم و متلاشي شدن نظام پولي را پيشبيني کرده بود و در نوشتههايش آشکارا به آنها تاخته بود. با اين همه، پيشبينيهاي درخشان او نهتنها زندگي خودش و همسرش مارگريت را که زندگي تعداد زيادي از دوستانش را نيز که اکنون در دنياي تئوريهاي اقتصادي اسطوره هستند نجات داد. وقتي ميدانيد که سرنوشت بدي در انتظار شماست اگر عجله نکنيد و چارهاي نينديشيد کارتان بسيار سخت خواهد شد. بسياري هستند که حتي به اعتقادات قوي و محکم خود هم اطمينان نميکنند و به جاي آن تنها ميايستند و به آنچه که اتفاق ميدهد چشم ميدوزند تا سرانجام دير ميشود. اما ترک وطن و رفتن به سرزميني جديد، جايي که نه زبانشان را ميداني و نه دوستي آنجا داري، کار شجاعانهاي است. اينکه دانشمندي با نزديک به 60 سال سن که تنها با کلمات و ايدهها کار ميکند مجبور به ترک خانه و حرکت به سمت سرنوشتي نامشخص شود، چشماندازي ترسناک است. اما ميزس هيچ انتخاب آسان ديگري پيش رو نداشت.اين جسارت فکري و فيزيکي ميزس بود که حرکت مکتب اتريش مدرن را ممکن ساخته است. اگر سفر شگفتانگيز او نبود پشتوانه روشنفکري جنبش آزاديخواهي نيز وجود نداشت. ميزس انساني نبود که نيازمند وجود انسانهاي چاپلوس و متملق در اطراف خود باشد يا پستهاي راحت و بيدردسر بخواهد. هرگز به دنبال هيچکدام از اينها نرفت. در حالي که در محاصره مشتي انسانهاي کوچک و حسود نيز بود. اما همه اينها جريان ايدههاي فکري او و شکوفايي يک حرکت را متوقف نکرد. شاگردان ميزس چون موري روتبارد نيز هرگز پستهاي آکادميک دهن پرکني نگرفتند اما تنها نتيجه کار خود روتبارد بهاندازه يکصد دانشمند بود.او با شادماني تا آخرين روز به توليد علم مشغول بود بهرغم اينکه هيچ گاه تکريم و احترامي که شايستهاش بود را نديد. اتريشيها علاقهاي به نسل و نسب و شجرهنامه و موقعيت ندارند. اين ايده آنهاست که مهم است. خواه بعد از ساعتها در کافه کانستلر در وين پذيرايي شوي، خواه کودکي در برادوي در نيويورک يا در حال شرطبندي در لاسوگاس يا حتي در سايت مؤسسه ميزس آنلاين باشي اين قدرت چهارچوب اقتصاد اتريشي است که مدتهاست به خوبي به کار خود ادامه ميدهد. ميزس و روتبارد نيز در طول زندگي خود همانند ساير اتريشيها هميشه بسيار راديکال به نظر ديگران رسيدهاند که به شدت نيز ناسازگارند و براي همين هميشه آنها و ايدههايشان دور از ديد نگه داشته شدهاند. در حالي که امروز اتريشيهاي بيشتري در دانشگاهها نفوذ و ظهور ميکنندوايدههاي آنها دروالاستريت و مِين استريت بسيار بيشتر مورد استقبال قرار ميگيرد. اين همان گونه است که بايد باشد و جاي تعجب نيست که ميزس بزرگ در کتاب «کنش انسانی» مينويسد: «علم اقتصاد نبايد به کلاسهاي درس و دفاتر آماري محدود شود. اقتصاد نبايد در حلقههاي محرمانه بماند. اقتصاد فلسفه زندگي انسان و عمل و دغدغه هر کس و هر چيزي است. اقتصاد جوهره تمدن و وجود بشر است.»اگر شخصيت اين مرد نبود، يا ايدههايش با ما نبود چگونه ميتوانستيم به دنيا اميد صلح، آزادي و کاميابي بدهيم. به ياد ميآوريم و تجليل ميکنيم از قدمهايي که پيش از ما برداشته شده است. بازتاب اين اقدامات الهامبخش و مشعل راه ما براي گذر به نسل جديدي از پيروان مکتب اتريش است که بتواند سفر دور و درازي را که زماني فون ميزس آغاز کرده بود به پايان برساند.
داگلاس فرنچ /رئیس موسسه #میزس
@austrianschool