پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
Forwarded from اکوایران
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔴 شریعتی، شریعتی نیست
.
در حساس‌ترین مقطع تاریخ در تله‌ی قرائت‌های نادرست از دین، جامعه و اقتصاد گرفتار شدیم. زمانی که جامعه ایران به سمت انقلابی تاریخی حرکت می‌کرد، "سوسیالیست‌های مسلمان" سرنخ افکار عمومی را در دست گرفتند و به تقبیح مهم‌ترین پیشران‌های توسعه پرداختند. آن‌ها آزادی اقتصادی، مالکیت خصوصی، انباشت سرمایه و تعامل با جهان را نفی کردند و به دفاع از خودکفایی، عدالت اجتماعی و برابری برخاستند. سوسیالیسم قبله آنان بود و زمانی که تفکراتشان با مفاهیم دینی درآمیخت، تغییر آن دشوارتر شد. در میان سوسیالیست‌های مسلمان، جایگاه علی شریعتی از آن جهت ویژه است که بیش‌ترین اثرگذاری را بر ذهنیت جامعه ایران در سال‌های منتهی به انقلاب داشت. آیا اگر علی شریعتی زنده بود، همان حرف‌ها را تکرار می‌کرد؟

نظرات خود را درباره علی شریعتی با ما به اشتراک بگذارید.


•
🌐 https://ecoiran.com
•
⭕️ @ecoiran_webtv
❌جهنم‌ چپگرایی
«عدالت اجتماعی» سرِ «عدالت» را می‌بُرد.
قسمت اول

مجید محمدی
در ادبیات سیاسی امروز (تفاوتی نمی‌کند به کدام زبان، چون امروز سموم فکری چپ در همه‌ اطرافه و اکناف جهان پراکنده شده است) افراد بدون توجه به پس‌زمینه‌های شکل‌گیری تعبیر «عدالت اجتماعی» آن را به کار می‌برند. غیر از چپ‌هابقیه متوجه نیستند که دارند. مبانی فکری چپ را ناآگاهانه تکرار می‌کنند. این رفتار مفهوم عدالت را به حاشیه رانده است. علاوه بر آن می‌توان این پرسش را مطرح کرد که چرا نظام‌های مدعی «عدالت اجتماعی» شهروندان تحت حاکمیت خود را فقیرتر و سرکوب‌شده‌تر می‌کنند. علت این امر را در این نوشته توضیح می‌دهم. تفاوت‌ها بنیادین است
 برخی دو تعبیر فوق را بجای هم به کار می‌برند اما این دو از زمین تا آسمان با هم فاصله دارند: «عدالت اجتماعی» اصولا عادلانه نیست. عدالت به معنای کسب آن چیزی است که فرد سزاوار آنست بدون لطف و امتیاز و تبعیض اما عدالت اجتماعی بدین معناست که شما سزاوار چیزی نیستید (برای آن زحمت نکشیده‌اید) اما آن را به دست می‌آورید چون قرار است به شما لطف شود یا امتیازاتی به شما تعلق گیرد.
– عدالت کور است و به همه‌ی انسان‌ها بدون توجه به سن و جنسیت و رنگ و پس‌زمینه‌ی اجتماعی و اقتصادی بطور مساوی نگاه می‌کند اما «عدالت اجتماعی» انسان‌ها را بر اساس قومیت و نژاد و پس‌زمینه‌ی اجتماعی و اقتصادی‌طبقه‌بندی کرده و بر اساس همین تفاوت‌ها با آنها رفتار می‌کند.
عدالت اقتضا می‌کند که هر کس در برابر قانون با دیگری مساوی باشد اما در نظامی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» همه مساوی‌اند (نه ضرورتا در برابر قانون)؛ در نظام عادلانه همه قانونا برابرند اما تحت «عدالت اجتماعی» برخی در برابر قانون برابرترند و باید در موارد پاداش و مجازات به آنها جایزه‌ی بیشتر یا تخفیف داد چون به قشرضعیف، یا بطور تاریخی، تحت سلطه تعلق دارند.
قائلان به عدالت، برابری را به حقوق قانونی تعریف می‌کننداما باورمندان به «عدالتاجتماعی» به دنبال برابری اجتماعی و اقتصادی‌اند به این معنا که بدون هیچ دلیلی به توزیع درآمد و ثروتی در میان فقرا و اقشار کم‌در‌آمد می‌پردازند که افرادی با زحمت به دست آورده‌اند.
– اگر در نظام عادلانه‌ی قضایی کسی خلاف کند پرسش این است که چه کسی این خلاف را انجام داده است وباآیین دادرسی عادلانه تلاش می‌شود فرد مجرم پیدا شود اما در نظام قضایی مبتنی بر «عدالت اجتماعی» پرسش این است که «چرا این کار را کرده است» و با سوراخ کردن تاریخ تلاش می‌شود توجیهی برای تخفیف فرد اگر فقیر یا اقلیت باشد پیدا شود.
– در نظام عادلانه داوری بر اساس مسئولیت فردی افراد برای اطلاع از قانون و رعایت آن انجام می‌شود اما در نظام تحت «عدالت اجتماعی» مسئله این است که ببینیم جامعه چه نقشی در کشاندن فرد به یک خطا داشته است؛ باورمندان به «عدالت اجتماعی» در هر مشکل و جرمی ‌جامعه و «سیستم» را ملامت می‌کنند و نه فردی که مشکل‌ساز است یا مرتکب جرم شده است.

@austrianschool
دانشجویانی که از ریاضیات متنفرن اما علم اقتصاد را دوست دارند.


دکتر غنی نژاد:
مشکل اصلی روش شناختی است بدین صورت که: ریاضیات بنا به ویژگی هایی که دارد مناسبترین ابزار، یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راه حلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای #ریاضیات در این علم قابل تصور نیست

@austrianschool
سوسیالیسم بنا بر ادعای هایک، نماینده غرایز و عواطفی است که نه در جریان تکامل تمدن و ورود به جامعه کلان، بلکه در طول پانصد هزار سال حیات آدمی در مرحله "شکار و خوشه چینی" پرورش یافته اند.

آدمیزاد برخلاف میل طبیعی خویش متمدن شد. مهمترین اصول اخلاقی جوامع ابتدایی، همبستگی، گروه گرایی، تعقیب هدفهای جمعی، سرکوب تک روی و مبارزه با فردگرایی بوده که در طی صدها هزار سال در سرشت روانی انسان مخمر شده و اکنون به سوسیالیسم به ارث رسیده است.

بنابراین به عقیده هایک، سوسیالیسم عمیقاً ضدمدرن و واپسگراست و سوسیالیستها بی آنکه خود متوجه باشند از اخلاق متعلق به جوامع ابتدایی دفاع می کنند و چون نمی خواهند بفهمند که تمدن مدرن در چه اصولی بنیاد شده است، برای وارد کردن شاخصها و ملاکهایی در "جامعه کلان" دست به تلاش می زنند که گرچه در مرحله "شکار و خوشه چینی" بسیار موثر و ارزشمند بود، ولی به کار تمدن مدرن نمی آید.

از کتاب سنگر آزادی #هایک


@austrianschool
#در_سنگر_آزادی
#هایک

از ذاتیات جامعه آزاد یکی این است که ارزش و مزد و پاداش فرد نه به توانایی کلی و انتزاعی او، بلکه به توفیقش در تبدیل آن به خدماتی مشخص و ملموس بستگی دارد که به درد دیگران بخورد و بخواهند آن را جبران کنند.

@austrianschool
در ستایش فون #میزس

فون ميزس دين بسيار بزرگي بر گردن همه ما دارد. نه فقط به خاطر ايده‌هايش بلکه به خاطر جسارتش. اگر شجاعت ميزس نبود اين ايده‌ها براي مدت زيادي مغفول و فراموش‌شده باقي مي‌ماند. روز به روز دنياي پولي مدرن همان‌گونه که ميزس پيش‌بيني کرده بود در حال تجزيه و خرد شدن است. ميزس همان مردي است که در سال 1922 و در اوج محبوبيت سوسياليسم آن را تکذيب و ابطال کرد و با شکست سيستم‌هاي پولي دستوري و قلعه شني ترک خورده نظام‌هاي بانکي که تاب تحمل در برابر نيروهاي بازار را نداشتند در حالي که به شدت نيز مورد حمايت دولت، وام‌ها و مداخله دولت بود، حقانيت او بيش از پيش اثبات شد. ميزس سقوط کمونيسم و متلاشي شدن نظام پولي را پيش‌بيني کرده بود و در نوشته‌هايش آشکارا به آنها تاخته بود. با اين همه، پيش‌بيني‌هاي درخشان او نه‌تنها زندگي خودش و همسرش مارگريت را که زندگي تعداد زيادي از دوستانش را نيز که اکنون در دنياي تئوري‌هاي اقتصادي اسطوره هستند نجات داد. وقتي مي‌دانيد که سرنوشت بدي در انتظار شماست اگر عجله نکنيد و چاره‌اي نينديشيد کارتان بسيار سخت خواهد شد. بسياري هستند که حتي به اعتقادات قوي و محکم خود هم اطمينان نمي‌کنند و به جاي آن تنها مي‌ايستند و به آنچه که اتفاق مي‌دهد چشم مي‌دوزند تا سرانجام دير مي‌شود. اما ترک وطن و رفتن به سرزميني جديد، جايي که نه زبانشان را مي‌داني و نه دوستي آنجا داري، کار شجاعانه‌اي است. اينکه دانشمندي با نزديک به 60 سال سن که تنها با کلمات و ايده‌ها کار مي‌کند مجبور به ترک خانه و حرکت به سمت سرنوشتي نامشخص شود، چشم‌اندازي ترسناک است. اما ميزس هيچ انتخاب آسان ديگري پيش رو نداشت.اين جسارت فکري و فيزيکي ميزس بود که حرکت مکتب اتريش مدرن را ممکن ساخته است. اگر سفر شگفت‌انگيز او نبود پشتوانه روشن‌فکري جنبش آزادي‌خواهي نيز وجود نداشت. ميزس انساني نبود که نيازمند وجود انسان‌هاي چاپلوس و متملق در اطراف خود باشد يا پست‌هاي راحت و بي‌دردسر بخواهد. هرگز به دنبال هيچ‌کدام از اينها نرفت. در حالي که در محاصره مشتي انسان‌هاي کوچک و حسود نيز بود. اما همه اينها جريان ايده‌هاي فکري او و شکوفايي يک حرکت را متوقف نکرد. شاگردان ميزس چون موري روتبارد نيز هرگز پست‌هاي آکادميک دهن پرکني نگرفتند اما تنها نتيجه کار خود روتبارد به‌اندازه يکصد دانشمند بود.او با شادماني تا آخرين روز به توليد علم مشغول بود به‌رغم اينکه هيچ گاه تکريم و احترامي که شايسته‌اش بود را نديد. اتريشي‌ها علاقه‌اي به نسل و نسب و شجره‌نامه و موقعيت ندارند. اين ايده آنهاست که مهم است. خواه بعد از ساعت‌ها در کافه کانستلر در وين پذيرايي شوي، خواه کودکي در برادوي در نيويورک يا در حال شرط‌بندي در لاس‌وگاس يا حتي در سايت مؤسسه ميزس آنلاين باشي اين قدرت چهارچوب اقتصاد اتريشي است که مدت‌هاست به خوبي به کار خود ادامه مي‌دهد. ميزس و روتبارد نيز در طول زندگي خود همانند ساير اتريشي‌ها هميشه بسيار راديکال به نظر ديگران رسيده‌اند که به شدت نيز ناسازگارند و براي همين هميشه آنها و ايده‌هاي‌شان دور از ديد نگه داشته شده‌اند. در حالي که امروز اتريشي‌هاي بيشتري در دانشگاه‌ها نفوذ و ظهور مي‌کنندوايده‌هاي آنها دروال‌استريت و مِين استريت بسيار بيشتر مورد استقبال قرار مي‌گيرد. اين همان گونه است که بايد باشد و جاي تعجب نيست که ميزس بزرگ در کتاب «کنش انسانی» مي‌نويسد: «علم اقتصاد نبايد به کلاس‌هاي درس و دفاتر آماري محدود شود. اقتصاد نبايد در حلقه‌هاي محرمانه بماند. اقتصاد فلسفه زندگي انسان و عمل و دغدغه هر کس و هر چيزي است. اقتصاد جوهره تمدن و وجود بشر است.»اگر شخصيت اين مرد نبود، يا ايده‌هايش با ما نبود چگونه مي‌توانستيم به دنيا اميد صلح، آزادي و کاميابي بدهيم. به ياد مي‌آوريم و تجليل مي‌کنيم از قدم‌هايي که پيش از ما برداشته شده است. بازتاب اين اقدامات الهام‌بخش و مشعل راه ما براي گذر به نسل جديدي از پيروان مکتب اتريش است که بتواند سفر دور و درازي را که زماني فون ميزس آغاز کرده بود به پايان برساند.

داگلاس فرنچ /رئیس موسسه #میزس 

@austrianschool
کاربرد ریاضیات در شرایط نا اطمینانی و عدم قطعیت در اقتصاد

آلبرت اینشتین:
در جایی که بیان ریاضیات اشاره به واقعیت نماید اطمینانی نیست و در جایی که اطمینان باشد آن به واقعیات اشاره نمی کند.

@austrianschool
میلتون فریدمن : فساد ،دخالت دولت به کارایی بازار در قالب مقررات است.

@austrianschool
📃جایگاه فردریش فون ویزر در اندیشه‌ی اقتصادی

✍ موسی غنی‌نژاد

معمولا فردریش فون ویزر را در کنار کارل منگر و اویگن فون بوم باورک، یکی از سه بنیان‌گذار مکتب اقتصادی اتریشی می­‌دانند، مکتبی که در فاصله میان سال­ های ۱۸۷۰ و ۱۹۲۰ شکل گرفت. ویزر در سال ۱۹۰۳ پس از بازنشستگی کارل منگر، جانشین او در دانشگاه وین شد. گرچه هم بوم باورک و هم ویزر متاثر از اندیشه­‌های منگر بودند اما هیچکدام از شاگردان وی نبودند و از نظر سنی کم و بیش به یک نسل تعلق داشتند. کارل منگر در مقام بنیان‌گذار اصلی و اولیه این مکتب فکری، در واقع یکی از سه اقتصاددانی به حساب می­‌آید که تقریبا به طور هم­زمان به کشف تحلیل مطلوبیت نهایی نایل آمدند، کشفی که نظریه ارزش اقتصاد کلاسیک را دگرگون کرد و بر اساس آن اقتصاد نئوکلاسیک بنیان نهاده شد. اما تحلیل منگر از همان آغاز متفاوت از تحلیل­ های لئون والراس و ویلیام استانلی جونس بود؛ و در واقع، آنچه بعدتر موجب تمایز مکتب اتریشی از مکتب نئوکلاسیک شد به همین مساله بر می­ گردد . . .


👈 متن کامل را در بومرنگ بخوانید


🆔@ghaninejad_mousa
✔️@BoomrangInstitute


#مکتب_اتریش
فریدمن :بسیاری از مردم می خواهند دولت از مصرف کننده محافظت کند. یک مسئله بسیار ضروری تر محافظت مصرف کننده از دولت است.

غنی نژاد : منشأ تشکیل و استمرار سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، نوعی کج‌اندیشی بزرگ بوده است. یک سازمان دولتی اساساً نمی‌تواند از مصرف‌کننده حمایت کند و این وظیفه باید بر عهده نهادی از جنس خود مردم یا همان مصرف‌کنندگان باشد

برای مطالعه بیشتر
http://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/19672-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D8%AF


@austrianschool◀️
👍1
کمونیست بودن در یک کشور آزاد آسان است. سعی کنید در یک کشور کمونیستی ، آزاد باشید.



@austrianschool
👍1
🧨دولت دمکراتیک بدتر از دولت مستبد!
قسمت اول

بنیان های روان شناختی - جامعه شناختی دولت بیشتر به عنوان نهاد خشونت پیوسته عليه مالكان طبیعی ، و نه در بازتوزیع کالاها و خدمات اساسی ، نمود می یابد. برای تثبیت و رشد دولت، ساختار تصمیم گیری آن نیز به ان اندازه اهمیت دارد: قانون اساسی .
...... در مقایسه با کسب و کار معمولی، دولت تماما ساختار تصمیم گیری متفاوتی را برمی گزیند که به بیشینه شدن در آمد برخاسته از تخصیص های اجباری کمک کند: از قدرت خود برای تهدید و از امتیازدهی برای تطميع افراد برای جذب طرفدار استفاده می کند. بهترین ساختار تصمیم گیری برای تحقق این امر، قانون اساسی دموکراتیک است؛ یعنی پذیرش قاعده اکثریت. برای درک صحت این نظریه، فقط کافی است فرضیه پیش رو را دنبال کنید. نه تنها افرادی که واقعا به نمایندگی از دولت عمل می کنند تمایل دارند درآمد خود را به قیمت کاهش درآمد مالکان طبیعی و تولیدکنندگان بیشینه کنند، بلکه طمع قدرت و تمایل به حکمرانی در میان رعایا نیز در کار است..... دولت باید مقاومت برخاسته از دو منبع از نظر تحلیلی متفاوت را در هم بشکند. از یک سو مقاومتی از سوی قربانیان وجود دارد که سیاست دولت موجبات آن را فراهم می آورد. دولت می تواندبا ایجاد دوستان حامی برای خود این مقاومت را در هم شکند و تا جایی که مردم با رشوه به فساد کشیده میشوند، در انجام این امر موفق خواهد بود. از سوی دیگر، اگر طمع قدرت میان قربانیان ویا طرفداران سیاست خاص دولت باشد همیشه باید مقاومت یا دست کم ناخشنودی از هر سیاست سلب مالك توزیع تبعیض آمیزی به وجود آید، زیرا به خودی خود مانع هر سیاست دیگر با طرفداران خاص خود می شود؛ از این رو برنامه ویژه آنها درباره چگونگی استفاده از قدرت را تباه می کند. با این تعریف، هیچ تغییری در سیاست سلب مالکیت - بازتوزیع دولت نمی تواند این نوع نارضایتی را از بین ببرد، زیرا هر تغییری الزاما سیاست متفاوت دیگر را نادیده می گیرد. بنابراین، اگر دولت بخواهد برای کاهش مقاومت برخاسته از ناکامی افراد در رسیدن به قدرت تمهیداتی بیاندیشد ، فقط می تواند با پذیرش ساختار تصمیم گیری این امر را تحقق بخشد و ناامیدی دارندگان قدرت بالقوه را کاهش دهد: با ترفند مشارکت مردم در تصمیم گیری چنانکه همگان برای تحقق برنامه خود می توانند به امید رسیدن به قدرت سیاسی در آینده بنشیند. این دقیقا کارکرد دموکراسی است. از آنجا که دموکراسی بر احترام به رای اکثریت مبتنی است، بنیانی عوام گرایانه و توده محور برای تصمیم گیری به وجود می آورد. با وجود دموکراسی، هرکس این بخت را دارد برای به بار نشستن برنامه خاص خود اعمال نفوذ کند که در نتیجه آن، حرص بیهوده کنونی رسیدن به قدرت با امید به آینده ای بهتر کاهش می یابد. بر خلاف عقیده مشهور، پذیرش بنیان دموکراتیک به آزادی یا عدالت هیچ ربطی ندارد. درست است که وقتی که دولت در تولید برخی کالاها و خدمات با ارزش اهتمام می ورزد، خود را در استفاده از خشونت محدود کرده است، بنابراین زمانی، بنابراین زمانی که بقای حاكمان را نیز در اختیار اکثریت تابعان قرار می دهد، محدودیت های بیشتری به جان می خرد؛ اما باید گفت اگر چه این محدودیت ها با کاستن از حرص بیهوده برای قدرت، در جلب رضا -یت گروهی از مردم کارکردی مثبت دارد، به هیچ وجه منکر جایگاه ممتاز دولت به عنوان نهاد تجاوز مشروع نیست. در عوض، دموکراتیک کردن دولت، ابزاری سازمانی به منظور لباس عقل پوشانیدن بر اعمال قدرت است که به موجب آن، فقط درآمد به چنگ آمده از ضبط اموال مالکان طبیعی فزونی می یابد. شکل قدرت تغییر داده می شود، اما قاعده اکثریت همچنان تجاوز است.
در نظامی که بر نظریه طبیعی مالکیت، تحت نظام سرمایه داری، مبتنی است، قاعده اکثریت نمی تواند نقشی بازی کند؛ البته جدای از این واقعیت که اگر پذیرفته شود، هرکس می تواند به مؤسسه مبتنی بر قاعده اکثریت، مانند انجمن حمایت از حیوانات با باشگاه ورزشی بپیوندد که صلاحیت آن را عالما و عامدا اعضا و طی دوران عضویت، به رسمیت می شناسند. در چنین نظامی فقط قواعد تخصیص اولیه کالاها از راه تصرف یا انعقاد قرارداد با مالکان پیشین معتبر است.

@austrianschool ◀️◀️◀️
قسمت دوم

تخصیص سلطان گونه یا بدون رضایت مالک پیشین، صرف نظر از آنکه از سوی اقلیت علیه اکثریت یا اکثریت علیه اقلیت انجام شود، بدون استثنا مستبدانه است. آنچه دموکراسی را از استبداد، حکومت سلطنتی یا اولیگارشی جدا می کند، این نیست که دموکراسی به مفهوم آزادی است و آنها به معنای تجاوز. تفاوت میان آنها صرفا در تکنیک هایی است که هریک برای اداره، انتقال و جهت دهی مقاومت توده به دلیل حرص نومیدانه برای قدرت طرف می بندند. انسان مستبد به مردم اجازه نمی دهد تا از راه رسمی و قانونی بر سیاست تاثیربگذارند، اگرچه او باید توجه بسیاری به افکار عمومی داشته باشد تا وجود خود را تثبیت کند. بنابراین، حکومت استبدادی با نبود روزنه نهادینه شده برای صاحبان بالقوه قدرت تمیز داده می شود. از سوی دیگر، دموکراسی دقیقا چنین روزنه ای را دارد. دموکراسی به اکثریت اجازه می دهد بر اساس قواعد رسمی تعیین شده شکل بگیرند تا به صورت منظم بر سیاست تاثیر بگذارند. بدین ترتیب به دلیل وجود روزنه ای مشخص، ناکامی از رسیدن به قدرت تحمل پذیرترمی شود درمقایسه با قدرت مستبدانه، در برابر قاعده دموکراتیک مقاومت کمتری بوجود می آید. این تفاوت روانشناختی - جامعه شناختی میان رژیم های دموکراتیک و مستد برتراند دو ژونیل با استادی تمام تبیین کرده است:
ًاز قرن دوازدهم تا هجدهم، نهادهای دولتی پیوسته رشد کردن شاهدان وقوع این فرایند را شاهدان آن به خوبی درک کردند. این مسئله آنها را به اعتراض و واکنش های خشونت آمیز واداشت. بعدها رشد دولت با سرعت بیشتری ادامه یافت و گسترده شدن آن گستردگی جنگ را تداعی کرد. اکنون دیگر ما این فرایند را متوجه نمی شویم، دیگر اعتراض نمی کنیم و دیگر واکنشی نشان نمی دهیم. این سکون چیز تازه ای است که قدرت باید بیش از همه منت پذیر لفافه ای باشد که آن به دورش پیچیده است. سابقا قدرت عریان بود و در شخص پادشاه تجلی می یافت؛ پادشاهی که از ارباب خوانده شدن ابایی نداشت. لقبی که خوی انسانی آن قابل تشخیص بود. اکنون دولت رد گم کرده است و مدعی می شود که به خودی خود وجودی ندارد و ابزاری بدون روح و غیرشخصی در ید اراده عمومی است. اما این دقیقا خیالی واهی است. امروزه مثل همیشه قدرت در دستان گروهی است که کنترل نهادهای قدرت را بر عهده دارند... همه آن چیزی که تغییر کرده این است که اکنون حکومت به آسانی می تواند صاحبان عمده قدرت را تغییر دهد. از یک زاویه، این امر به تضعیف قدرت می انجامد، زیرا اراده هایی که حیات جامعه را کنترل می کنند، می توانند با توجه به خوشایندی جامعه با اراده های دیگری که نسبت به آن اعتمادبیشتری وجود دارد، جایگزین شود اما با باز کردن چشم انداز قدرت به روی همه نوابغ جاه طلب، اینترتیبات به یقین گسترده شدن قدرت را تسهیل می کند. در رژیم سابق، از آنجا که هیچ شانسی برای سهیم شدن در قدرت وجود نداشت، در محکوم کردن کوچکترین تجاوزی، قوای محرکه جامعه سریع عمل می کرد. از سوی دیگر، امروزه وقتی همگان بالقوه خود را وزیر مختار می پندارند، هیچ کس دل نگران کم کاری در مشاغلی نیست که روزی آرزویش را داشت یا اگر کسی چوب لای چرخ بگذارد برای هیچ کس اهمیتی ندارد؛ چون نوبت استفاده او نیز فراهم می رسد از این رو است که در محافل قدرت جامعه مدرن ، مشارکت زیادی برای گستراندن قدرت وجود دارد.ً
.........وضعیت دو قرن اخیر، آشکارا شاهدی بر این نظریه است. طی این دوران، ما جانشینی جهانی برای نظام های نسبتا پادشاهی -استبدادی، که همان رژیم های نسبتا دموکراتیک است، را تجربه کرده ایم ؛ حتی اتحاد جماهیر شوروی در دموکراتیک تر از روسیه تزاری بوده است. دست به دست شدن این تغییر، فرایندی را به ارمغان آورده است که پیش از این، هرگز از نظر شتاب و گستره مانند آن ندیده بودیم: رشد پیوسته و کنترل نشده دولت. در رقابت میان دولتهای مختلف برای جذب توده های استثمارشدنی و تلاش دولت برای به کنترل در اوردن مقاومت داخلی ، بی درنگ دولت دمکراتیک به عنوان گزینه برتر بر دولت مستبد غلبه می یابد.
از کتاب سوسیالیسم و سرمایه داری
نوشته هانس هرمان هوپ
مترجم متین پدرام
با اندکی تلخیص.

@austrianschool ◀️◀️◀️
📜#فردگرایی_روش_شناختی

قسمت اول
فردگرایی روش شناختی مفهوم فردگرایی روش شناختی ریشه در مباحثات مهم و معروف
روش شناسی موسوم به «جدال روش ها» دارد که در سال های پایانی سده نوزدهم و آغاز سده بیستم میلادی میان متفکران سوبژکیتویست اتریشی، به طور مشخص کارل منگر، از یک سو، و طرفداران مکتب تاریخی آلمان، به رهبری گوستاو شمولر، از سوی دیگر، جریان داشت. به رغم مطالب زیادی که در این خصوص نوشته شده، در اغلب موارد موضوع این جدال را به صرف تقابل بین روش قیاسی و استقرایی یا نیاز به تئوری نظری و بی نیازی از آن، یعنی اتكاء صرف به وقایع تجربی و تاریخی، تقلیل می دهند. و از جنبه بسیار مهم این بحث که به سوبژ کیتویسم و آنچه که بعدها به روش شناسی فردگرایانه یا فردگرایی روش شناختی، در مقابل كل گرایی روش شناختی، معروف شد غفلت می شود اصطلاح فردگرایی روش شناختی را ظاهرا شومپیتر در سال ۱۹۰۸ برای نخستین بار به کار برد. هدف وی از وضع این اصطلاح، این بود که آن را از مفهوم فردگرایی سیاسی بعنای برنامه سیاسی حفظ آزادی فردی، متمایز کند. از نظر شومپیتر، فردگرایی روش شناختی عبارت است از شیوه ای از تحليل اقتصادی که نقطه آغاز آن بررسی رفتار افراد است. اما باید دقت کرد که تمایز این دو مفهوم به معنای نفی رابطه درونی و جدایی ناپذیر میان آنها نیست . نه تنها منشا آنها یکی است، بلکه نوعی ضرورت منطقی بین آنها وجود دارد، به طوری که تفکیک این دو مفهوم به تناقض و نتیجه گیری های فاقد انسجام نظری منتهی می گردد. فردگرایی روش شناختی از دیدگاه هایک، وجه تفکیک ناپذیر از آن چیزی است که وی فردگرایی حقیقی، در برابر فردگرایی کاذب، می نامد. از نظر وی فردگرایی حقیقی در شکل مدرن آن با جان لاک آغاز می شود و با متفکرانی چون برنارد مندویل، دیوید هیوم گسترش می یابد و با آدام فرگسون و آدام اسمیت و دیگر اندیشمند مهم معاصر وی، ادموند بورک، به اوج می رسد. نمایندگان فردگرایی کاذب عمدتا متفكران فرانسوی، اصحاب دایرة المعارف، ژان ژاک روسو و فیزیوکراتها، هستند. فردگرایی خردگرایانه این گروه از فیلسوفان و اندیشمندان که خردگرایی دکارتی نقش مسلطی در آن دارد، به دلایلی که هایک توضیح می دهد، با افتادن در دام عقلانیت صنع گرایانه، به نتایجی کاملا مخالف ارزش های فردگرایانه منجر می گردد که مصداق آن سوسیالیسم و دیگر انواع جمع گرایی است هایک درباره اساسی ترین ویژگی های فردگرایی حقیقی می گوید باید آن را در مرتبه اول نوعی «تئوری درباره جامعه دانست یعنی کوششی نظری برای درک نیروهایی که نقش تعیین کننده در زندگی اجتماعی انسان دارند. تنها در مرتبه دوم است که می توان آن را به صورت مجموعه ای از اصول سیاسی تعریف کرد، اصولی که از آن «تئوری درباره جامعه» نشات گرفته است. او تاکید می کند که چنین تعریفی از فردگرایی باید برای رد جاهلانه ترین سوء تفاهم های رایج در این باره کافی باشد، یعنی این تصور که فردگرایی مبتنی بر اعتقاد به افراد مجزا و خودکفا است. فردگرایی به منزله نوعی «تئوری درباره جامعه» از انسانهایی سخن می گوید که کل ماهیت و خصلتشان توسط هستی آنها در جامعه معین می گردد. اگر غیر از این بود، فردگرایی نمی توانست هیچ س همی در فهم ما از جامعه داشته باشد. مضمون اصلی این گونه فردگرایی معرفت شناختی این است که برای درک پدیدارهای اجتماعی، هیچ راهی جز درک کنش های فردی در رابطه با دیگران و متاثر از رفتار مورد انتظار آنها نیست. در این خصوص هایک اذعان دارد که فردگرایی همانطور که کارل پریبرام نشان داده است، نتیجه ضروری «نومینالیسم» فلسفی است، در حالی که تئوری های جمع گرایانه ریشه در سنت رئالیسم مفهومی، یا آنچه پوپر به وجه مناسب تری« ذات گرایی» می نامد، دارد.رویکرد نومینالیستی منحصر به فردگرایی حقیقی است و فردگرایی کاذب روسو» و فیزیوکرات ها، به علت ریشه «دکارتی»شان قویا خصلت ذات گرایانه دارند.فردگرایی حقیقی، به عنوان نظریه ای درباره جامعه، در نقطه مقابل نظریه های کل گرایانه در این خصوص قرار دارد که مدعی شناخت مستقیم واحدهای اجتماعی، از قبیل جامعه و جز آن هستند و اینها را موجوداتی قائم بالذات و و از کردارهای فردی اعضای تشکیل دهنده آنها تلقی می کنند. از سوی دیگر ، فردگرایی حقیقی یا روش شناختی مفهوم مخالف فردگرایی کاذب خردگرایانه است که در عمل اغلب به جمع گرایی می انجامد. هایک میگوید رویکرد اول، جامعه را در چارچوب آثار به هم پیوسته کردارهای فردی بررسی می کند و نهادهایی را که پیشرفت های انسانی بر آنها بنياد گرفته، نهادهای خودجوشی تلقی می کند که با طرح و قصد آگاهانه ایجاد نشده اند.
گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد
نوشته موسی غنی نژاد

@austrianschool ⏪⏪⏪
آیا علم اعصاب نظریه‌ی اتریشی را حمایت می‌کند؟
داگ فرنچ، رییس سابق بنیاد میزس
ترجمه رضا زارع پور. قسمت اول

هر کس که سیاست یا بازارهای مالی را دنبال می‌کند، باید گاهی بیاندیشد «مردم چه فکری در سر دارند؟ چگونه تصمیم می‌گیرند؟»

تصورش سخت است که جان موث (John Muth) و رابرت لوکاس (Robert Lucas) چیزی معروف به «نظریه‌ی انتظارات عقلانی» ارائه داده‌اند که مطابق ویکیپدیا در این نظریه «فرض بر این است که نتایجی که پیش‌بینی می‌شوند، به طور سیستماتیک با نتایج تعادل بازار تفاوت ندارند. در نتیجه، انتظارات عقلانی به طور سیستماتیک یا قابل پیش‌بینی از نتایج تعادلی متفاوت نیستند. یعنی، فرض می‌شود که مردم هنگام پیش‌بینی آینده مرتکب خطاهای سیستماتیک نمی‌شوند، و انحرافات از پیش‌بینی بی‌نقص صرفا تصادفی هستند.»

موث و لوکاس باید شوی تلویزیونی جری اسپرینگر (Jerry Springer)، یا حتی بهتر از آن، برنامه‌ی روزانه‌ی «پول دیوانه» جیم کریتر (Jim Crater) درباره‌ی سرمایه‌گذاری را ببینند. در حالی که بازارهای مالی دنباله‌ای از حباب‌های پر‌ریسک بوده‌اند، به دلیل خلق دوباره و دوباره‌ی پول به دست فدرال رزرو، اقتصاددان‌های انتظارات عقلانی، رابرت فلاد (Robert Flood) و رابرت هادریک (Robert Hodrick) جسارت داشته‌اند این‌طور جمع‌بندی کنند که «آزمایش‌های تجربی حال حاضر نتوانسته‌اند به طور موفقیت‌آمیز این اتهام را که قیمت دارایی‌ها حباب دارد، توجیه کنند.»

دکتر رید مونتگیو (Read Montague) ادعای متفاوتی دارد. او در کتابش «چرا این کتاب را انتخاب کنیم؟» ما را درون مغز می‌برد تا بفهمیم چگونه تصمیم می‌گیریم. مونتگیو اقتصاددان نیست. تخصصش علم اعصاب است. «چرا انتخاب کنیم» از علم اعصاب کامپیوتری، شاخه‌ای از بیولوژی تکاملی که به مطالعه‌ی پردازش واقعی اطلاعات توسط مغز ما می‌پردازد، بهره می‌گیرد و تلاش دارد تا بفهمد چرا انسان‌ها به گونه‌ای که کنش می‌کنند، کنش می‌کنند.

چیزی از آغاز کتاب نمی‌گذرد که دکتر مونتگیو به توضیح یک بازی سرمایه‌گذاری می‌رسد که به کمک دو اقتصاددان، کوین مک‌کیب (Kevin McCabe) و کالین کیمرر (Colin Camerer)، براساس یک تجربه‌ی مشابه توسط تری لورنز (Terry Lohrenz) رایاضی‌دان، پایه‌گذاری کرده. به افراد حاضر در این آزمایش ۱۰۰ دلار پرداخت شد تا با تصمیم‌گیری در ۲۰ بازار مختلف سرمایه‌گذاری کنند. طبقه نوشته‌ی مونتگیو او و دو اقتصاددان از «ردپاهای تاریخی بازار و واکنش‌های اندازه‌گیری شده‌ی مغزی و رفتاری به آن‌ها» استفاده کردند.

هدف خاص پژوهشگران چگونگی واکنش شرکت‌کننده‌ها به بازارهای دچار حباب و سقوط بود. آن‌ها این کار را با استفاده از مدل حباب‌های بازار انجام دادند که ورنون اسمیت (Vernon Smith) اقتصاددان برنده‌ی جایزه‌ی نوبل طراحی کرده بود. مغز آزمایش‌شونده‌ها، درحالی که با سرمایه‌گذاری‌هایشان مشغول خلق حباب‌های بازار و واکنش به آن‌ها بودند، اسکن می‌شد. ۵۲ فرد آزمایش‌شونده بازی سرمایه‌گذاری را درون اسکنرها انجام می‌دادند، اما هیچ نمی‌دانستند که در حال بازی در یک بازار واقعی تاریخی هستند.

دوتا از بازارهای استفاده شده در این شبیه‌سازی به طور خاصی با این ۵۲ مشارکت‌کننده بی‌رحم بودند؛ سقوط بازار سهام در سال‌های ۱۹۸۷ و ۱۹۲۹. هیچ‌کدام از افراد پولی در شبیه‌سازی بازار ۱۹۲۹ کسب نکرد و بسیاری از آن‌ها بیش از نصف پورتفولیوی خود را از دست دادند. به گفته‌ی مونتگیو «این بازار، از بین تمام بیست بازار استفاده شده، مکانیزم‌های تصمیم‌گیری افراد را به نوعی گیجی تقلیل داد و بعد–بنگ. خداحافظ پول».

متغیری که بیش از همه در پیش‌راندن این بازی سرمایه‌گذاری در تمام بازارها نقش داشت، چیزی نبود جز پشیمانی. زمانی که افراد سرمایه‌گذاری‌شان را تغییر می‌دادند، پشیمانی بود. همچنین پشیمانی «به عنوان یک سیگنال عصبی به شدت قوی در منطقه‌ی پاداش-تصمیم‌گیری مغز، هسته‌ی پوتامن (ventral Putamen)، ظاهر می‌شد، همان بخشی که سیگنال‌های خطای پاداش-پیش‌بینی ظاهر می‌شوند». پس مغز در مواجهه با تجربه‌ی خلاف واقع (Counterfactual) مشابه تجربیات واقعی عمل می‌کند.

مونتگیو باور دارد که این امر مهم است، زیرا همانند بازی‌های قمار که تکامل یافتند تا «از ضعف‌های ارزش‌گذاری بیولوژیکی و سیستم تصمیم‌گیری ما بهره ببرند»، بازار ۱۹۲۹ نیز «به نوعی پاشنه‌ی آشیل سیستم تصمیم‌گیری و ارزش‌گذاری ذهن افراد آزمایش‌شونده را هدف گرفت».

در این مورد، پشیمانی تفاوت بین ارزش موجود و ارزشی که می‌توانست موجود باشد، است. مونتگیو چیزی که خودش یه شبه‌معادله می‌نامد پیشنهاد می‌کند: «پشیمانی تری مالوی (Terry Malloy) برابر است با ارزش مدعی بودن منهای ارزش بازنده بودن. علت اهمیت این موضوع چیزی است به نام دوپامین، یک ماده‌ی شیمیایی در مغز که به انسان کمک می‌کند به گونه‌ای تصمیم‌گیری کند که در زمان درست به پاداش منجر شود.»

@austrianschool
قسمت دوم

مردم زمانی که چیزی که انتظار دارند را دریافت می کنند دچار ترشح دوپامین نمی‌شوند، این اتفاق فقط زمانی می‌افتد که چیزی بادآورده نصیبشان شود. پس همانطور که جیسن زوویگ (Jason Zewig) در کتا «پول تو و مغز تو» می‌نویسد، معتادان دوزهای بیشتر و بیشتری را هوس می‌کنند تا به یک مقدار ثابت رضایت برسند و «سرمایه‌گذاران [نیز] به همین دلیل چنین اشتیاقی برای سهم‌های با رشد بالا با "مومنتوم مثبت" و "رشد درآمد شتاب‌گیرنده" دارند». همچنین وقتی پاداشی که انتظار دارید محقق نشود، ترشح دوپامین متوقف می شود.
دکتر مونتگیو نظریه‌ی چرخه‌ی کسب و کار اتریشی را در «چرا انتخاب کنیم» ذکر نمی‌کند، اما اگر چنین می‌کرد، احتمالا در آغاز می‌گفت بانک مرکزی نقدینگی بیش از حد فراهم می‌کند، که نرخ‌های بهره را کاهش می‌دهد و مقداری از نقدینگی اضافه در سهام سرمایه‌گذاری می‌شود. با رشد قیمت این سهام، سطح دوپامین سرمایه‌گذاران از انتظار درآمد افزایش پیدا می‌کند، قیمت‌های بالاتری برای سهام‌های ریسکی‌تر پیشنهاد می‌دهند چون برای دریافت سطح دوپامین قبلی ریسک بیشتری باید برعهده گرفته شود و بازار دچار حباب می‌شود. در نهایت، اساس سرمایه‌گذاری‌ها توان نگهداری قیمت‌ها را ندارد، پس قیمت‌ها از تب و تاب افتاده و ترشح دوپامین متوقف می‌شود، چرا که درآمدهای مورد انتظار محقق نمی‌شوند. به دنبال پشیمانی سرمایه‌گذاران بازار سقوط می‌کند.
لودویگ فون میزس در «کنش انسانی» توضیح می‌دهد که کاهش ناگهانی نرخ‌های بهره که بانک مرکزی با افزایش نقدینگی آن را مهندسی می‌کند، «محاسبات اهالی کسب و کار را تحریف می‌کند». «پس نتیجه‌ی چنین محاسبه‌ای گمراه‌کننده خواهد بود. آن‌ها باعث می‌شوند پروژه‌هایی سودده و محقق‌شدنی به نظر برسند، درحالی که یک محاسبه‌ی صحیح، برپایه‌ی نرخ بهره‌ای که توسط گسترش اعتبار دستکاری نشده، آن‌ها را محقق‌نشدنی نشان می‌دهد. کارآفرین‌ها سوار بر اجرای این پروژه‌ها می‌شوند. یک رونق رخ می‌دهد.»
علم اعصاب کامپیوتری نشان می‌دهد که نه تنها این پروژه‌ها روی کاغذ سودده به نظر می‌رسند، بلکه با پیش‌بینی سودهای آینده دوپامین نیز در مغز کارآفرین‌ها ترشح می‌شود.
البته که رونق‌ها به اشک ختم می‌شوند. میزس می‌نویسد ورشکستگی نهایی «مردم را ناامید و بی‌انگیزه می‌کند».
«هرچه که آن‌ها تحت تاثیر توهم کامیابی خوش‌بین‌تر باشند، اندوه و احساس ناامیدی‌شان بیشتر خواهد بود. فرد همیشه آماده است تا شانس خوبش را به حساب کفایت خودش بنویسد و آن را به عنوان پاداشی به حساب بیاورد که به موجب استعداد، ممارست و پایبندی به اصولْ شایسته‌ی آن است. اما چرخش روزگار را به مردم دیگر، و بیشتر از همه به پوچی نهادهای اجتماعی و سیاسی نسبت می‌دهد. او افراد مسئول را به خاطر پروراندن رونق سرزنش نمی‌کند. او آن‌ها را برای فروپاشی اجتناب‌ناپذیر به باد ناسزا می‌گیرد.»
دنیل گیلبرت (Daniel Gilbert) در کتابش «لغزیدن روی شادی» درباره‌ی این توجیه که میزس به آن اشاره کرده، بحث می‌کند. طبق گفته‌ی این استاد هاروارد، لوب پیشانی (Frontal lobe) مغز ما، ما را وادار می‌کند تا از درون عینکِ بی‌نقصی به خودمان بنگریم. او می‌نویسد «برای یادگیری از تجربیات‌مان باید به دلایل گوناگون به یاد داشته باشیم که حافظه یک دوست بی‌وفاست.»
روان‌شناسان نیز این پدیده را «سوگیری گذشته‌نگارانه» می‌نامند. دنیل کانمن (Daniel Kahnemen) روانشناس توضیح می‌دهد که «حس ما از این که دنیا چقدر عدم قطعیت دارد هیچ‌گاه به طور کامل توسعه نمی‌یابد، چرا که بعد از روی دادن چیزی، ما احتمال روی دادن آن چیز را به اندازه‌ی زیادی در قضاوت خود افزایش می‌دهیم.» این سوگیری می‌تواند ما را از حس احمق بودن حفظ کند، اما آن‌طور که جیسن زوییت می‌نویسد «می‌تواند در آینده ما را وادار کند تا مانند یک احمق رفتار کنیم.»
طبق نوشته‌ی مونتگیو «درواقع، طبق تجزیه و تحلیل‌های مختلف تاریخ‌دانان فرهنگی و مالی از آن دوران، پشیمانی درباره‌ی گروهی از تصمیم‌ها، چه فردی و چه نهادی، به هر کس سرایت می‌کند.»
پس درحالی که مکتب انتظارات عقلانی سعی دارد تا حباب‌های بازار و سقوط‌های متعاقب‌شان را از سر راه بردارد، مکتب اتریش، که پیش از این به تنهایی برای این پدیده‌های بازار توضیح‌های متقاعد‌کننده فراهم می‌کرد، حالا کمکی از جانب اجتماع علم اعصاب خواهد داشت.

@austrianschool
📌کارل منگر و حقوق عرفی

منگر درباره نظم خودانگیخته ، او بر ارزش نهادهای طراحی نشده به همان شیوه ای تأکید نمی کند که دیگر متفکران در این سنت تأکید کرده بودند و منگر در ضمن فرض را هم بر این نمی گذارد که این نهادها ضرورتا برتر از نهادهای پراگماتیک(محصول تاملات و‌اراده انسانی) هستند...... منگر على الخصوص این دغدغه را دارد که مبادا نگرش ارگانیک( محصول فرایند های طبیعی) چنان تفسیر شود که از آن این معنا برآید که قواعدی را که به شیوه طراحی نشده تکوین یافته اند ضرورتاً باید برتر از قواعدی به شمار آورد که ساخته یا وضع شده اند. آنچه به یک قانون ارزش می بخشد منشأ پدیداری آن قانون نیست بلکه سودمندی آن است. منگر می گوید:
«بسیار دیده شده است که حقوق عرفی به خير عمومی لطمه زده است... و به همین میزان هم دیده شده است که قوه قانونگذاری حقوق عرفی را به نحوی تغییر داده است که به خير عموم فایده رسانده است.» بنابراین، منگر نسبت به این که حقوق عرفی حاوی «حکمت برتر» است و مصون از نقد عقلانی سخت به دیده تردید می نگرد. این واقعیت که برخی نهادها به شکل ارگانیک سر برآورده اند دلیلی برای صحه گذاشتن بر آنها نیست ، همانگوبکه ریشه پراگماتیک برخی دیگر از نهادها دلیلی برای محکوم کردن آنها نمی تواند باشد. برخی نویسندگان در سنت نظم خودانگیخته تمایل دارند برخی نهادها را صرفا به این دلیل کارآمد بدانند که در فرایند تکاملی بقا پیدا کرده اند، اما چنین اعتقادی را نزد منگر نمی توان یافت.
نظریه نظم خودانگیخته
نورمن بری

@austrianschool⏪⏪⏪
خطرات نرخ بهره حقیقی منفی

👤 سرمقاله ای از دکتر موسی غنی‌نژاد

✍️ تحمیل نرخ بهره حقیقی منفی به نظام بانکی به بهانه کمک به تولید یا هر نیت خیرخواهانه دیگری، ازجمله سیاست‌گذاری‌های نادرست است که طبیعتا نتیجه معکوس به همراه می‌آورد.

✍️ تاریخ اقتصادی کشور ما در دهه‌های اخیر انباشته از تجربه‌های شکست خورده ناشی از نفی برخی بدیهیات عقلی است؛ اما متاسفانه کمتر اتفاق می‌افتد که درس‌های لازم از آنها گرفته شود...

✍️ نویسنده سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»، در ادامه به تذکر برخی نتایج زیان‌بار نرخ بهره حقیقی منفی می پردازد و در نهایت می نویسد:

✍️ اگر مسوولان اقتصادی بتوانند به روشی غیرتورمی کسری بودجه گسترده دولت را تامین مالی کنند، می‌توان به کنترل موج تورمی نگران‌کننده‌ای که اکنون با آن مواجه هستیم، امیدوار بود.

✍️ تلاش‌های بانک مرکزی با همکاری دیگر مسوولان اقتصادی در جهت فروش اوراق بدهی دولتی و تامین کسری بودجه دولت از این طریق جای تحسین و تقدیر دارد. اما بزرگوارانی که در این مسیر درست گام نهاده‌اند، باید توجه کنند که برای نتیجه بخش بودن این سیاست‌ها، نرخ بهره این اوراق باید در بازار و با حراج واقعی تعیین شود نه به اراده سیاستمداران و سیاست‌گذاران.

✍️ این بزرگواران به جای نگرانی از تکدر خاطر سیاستمداران باید گوش به زنگ توصیه‌های کارشناسان و اهل تخصص باشند.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3679015