Forwarded from موسی غنینژاد
⚖️نگاهی به پیشینه مفهوم مبادله داوطلبانه و پارادایم همسویی اهداف
✍🏻موسی غنی نژاد
@ghaninejad_mousa
🔸این موضوع که در یک مبادله تجاری میان دو سوی معامله چه اتفاقی می افتد از دیرباز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته بود. ارسطو موضوع مبادله را در چارچوب بحث عدالت مورد بررسی قرار داد و به نوعی می توان گفت که رویکرد وی به این موضوع هنجاری بود. از نظر این فیلسوف یونانی، عدالت حکم می کند که هیچ یک از دو سوی معامله سودی در مبادله خود نبرند.
🔸قدیس توماس همانند دیگر مدرسیان ، در جای جای نوشته های خود تعبیر های بعضاً بسیار متفاوتی از مفهوم قیمت عادلانه ارائه می دهد که حداقل به چهار مورد آن می توان اشاره کرد : 1- برابری بر حسب هزینه کار انجام شده ، 2- برابری بر حسب مطلوبیت ، 3- برابری برحسب هزینه کل تولید، 4- قیمت بازار. با اینهمه، زمانی که وی از قیمت عادلانه در یک مبادله سازمان یافته سخن می گوید به نظر می رسد که منظور او قیمت تشکیل شده در یک بازار کم و بیش رقابتی است.
🔸طرفداران مکتب سالامانکا که عمدتاً کاتولیکها یسوعی بودند به شدت نظریه قیمت عادلانه مبتنی بر هزینه تولید را که دانزاسکات در سده های پیشین مطرح ساخته بود مورد انتقاد قرار می دادند و این مدرسی رقیب توماس آکوئینی را به مغالطه متهم می کردند. آنها بر این عقیده بودند که هر تجارتی مستلزم قبول ریسکهای متعدد است از اینرو سخن گفتن از سود تضمین شده بی معنی است. در تجارت، اشتباه در داوری و تصمیم گیری و نیز حوادث پیش بینی نشده ناشی از تغییر اوضاع می تواند به زیان در معامله منتهی شود.
🔸لوئیس ساراویا یکی دیگر از مدرسیان متأخر نظریه ارزش ذهنی را با وضوح و انسجام بیشتری بیان کرد و نشان داد که قیمت عادلانه ای که کلیسا می تواند از آن دفاع کند نمی تواند مبتنی بر تئوری ارزش – کار یا ارزش – هزینه باشد چراکه این تئوری ها به لحاظ عقلی و استدلالی مغالطه آمیزند.
🔸موفقیت کتاب «ثروت ملل» به قدری زیاد بود که تا حدود یک صد سال همه نظریه های رقیب ارزش – کار را تحت الشعاع قرار داد. نظریه های مدرسیان مکتب سالامانکا به رغم تاثیری که روی برخی اندیشمندان اقتصادی سده های هفده و هیجده میلادی داشت تا انقلاب مارژینالیستی دهه 1870 میلادی به حاشیه رانده شد. مارژینالیستها به ویژه کارل منگر با روی آوردن به تئوری ذهنی ارزش در واقع سنت فکری مکتب سالامانکا را جان تازه ای بخشیدند.
#تئوری_ارزش #قیمت
🖇متن کامل این مقاله را در لینک زیر و یا فایل پیوست مطالعه نمائید👇
🌐 https://www.boomrang.org/a-look-at-background-of-concept-of-voluntary-exchange
Telegram
attach 📎
✍🏻موسی غنی نژاد
@ghaninejad_mousa
🔸این موضوع که در یک مبادله تجاری میان دو سوی معامله چه اتفاقی می افتد از دیرباز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته بود. ارسطو موضوع مبادله را در چارچوب بحث عدالت مورد بررسی قرار داد و به نوعی می توان گفت که رویکرد وی به این موضوع هنجاری بود. از نظر این فیلسوف یونانی، عدالت حکم می کند که هیچ یک از دو سوی معامله سودی در مبادله خود نبرند.
🔸قدیس توماس همانند دیگر مدرسیان ، در جای جای نوشته های خود تعبیر های بعضاً بسیار متفاوتی از مفهوم قیمت عادلانه ارائه می دهد که حداقل به چهار مورد آن می توان اشاره کرد : 1- برابری بر حسب هزینه کار انجام شده ، 2- برابری بر حسب مطلوبیت ، 3- برابری برحسب هزینه کل تولید، 4- قیمت بازار. با اینهمه، زمانی که وی از قیمت عادلانه در یک مبادله سازمان یافته سخن می گوید به نظر می رسد که منظور او قیمت تشکیل شده در یک بازار کم و بیش رقابتی است.
🔸طرفداران مکتب سالامانکا که عمدتاً کاتولیکها یسوعی بودند به شدت نظریه قیمت عادلانه مبتنی بر هزینه تولید را که دانزاسکات در سده های پیشین مطرح ساخته بود مورد انتقاد قرار می دادند و این مدرسی رقیب توماس آکوئینی را به مغالطه متهم می کردند. آنها بر این عقیده بودند که هر تجارتی مستلزم قبول ریسکهای متعدد است از اینرو سخن گفتن از سود تضمین شده بی معنی است. در تجارت، اشتباه در داوری و تصمیم گیری و نیز حوادث پیش بینی نشده ناشی از تغییر اوضاع می تواند به زیان در معامله منتهی شود.
🔸لوئیس ساراویا یکی دیگر از مدرسیان متأخر نظریه ارزش ذهنی را با وضوح و انسجام بیشتری بیان کرد و نشان داد که قیمت عادلانه ای که کلیسا می تواند از آن دفاع کند نمی تواند مبتنی بر تئوری ارزش – کار یا ارزش – هزینه باشد چراکه این تئوری ها به لحاظ عقلی و استدلالی مغالطه آمیزند.
🔸موفقیت کتاب «ثروت ملل» به قدری زیاد بود که تا حدود یک صد سال همه نظریه های رقیب ارزش – کار را تحت الشعاع قرار داد. نظریه های مدرسیان مکتب سالامانکا به رغم تاثیری که روی برخی اندیشمندان اقتصادی سده های هفده و هیجده میلادی داشت تا انقلاب مارژینالیستی دهه 1870 میلادی به حاشیه رانده شد. مارژینالیستها به ویژه کارل منگر با روی آوردن به تئوری ذهنی ارزش در واقع سنت فکری مکتب سالامانکا را جان تازه ای بخشیدند.
#تئوری_ارزش #قیمت
🖇متن کامل این مقاله را در لینک زیر و یا فایل پیوست مطالعه نمائید👇
🌐 https://www.boomrang.org/a-look-at-background-of-concept-of-voluntary-exchange
Telegram
attach 📎
Telegram
attach 📎
🔴 سراب عدالت از دیدگاه هایک
✍️ موسی غنینژاد
این نوشته پیشتر در مجله نامه فرهنگ شماره 10 و 11 منتشر شده است
📌توضیح نویسنده: عنوان اصلی این مقاله «سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک» است و نه سراب عدالت. مسئولان مجله نامه فرهنگ بدون اطلاع نویسنده عنوان آنرا عوض کرده اند تا ظاهرا این گونه القا کنند که گویا عدالت از دیدگاه متفکر لیبرالی مانند هایک سراب است حال آنکه خواننده با مطالعه مقاله متوجه می شود که قضیه درست برعکس است و هایک همانند همه لیبرال های واقعی مدافع آرمان حقیقی عدالت است و تئوری عدالت بسیار محکم و منسجمی دارد؛ و نه تنها مفهوم آزادی طرح مساله عدالت را دشوار نکرده است بلکه یکی از لوازم منطقی طرح این مساله است.
🔹منظور از عدالت اجتماعی چیست؟ آنچه در جامعه ما پذیرفته شده است، تصور مبهمی از توزیع اجتماعی «عادلانه» یا «مناسب» امکانات و ثروتهاست، بدون این که به این امر توجه شود که در چه شرایطی می توان مفهوم عدالت را متصف به صفت اجتماعی نمود و یا با چه معیاری توزیع را می توان عادلانه تلقی کرد. برای بازنمودن این بحث ما در این نوشته نظرگاه های «فردریک فن هایک» را در خصوص عدالت اجتماعی منود.
🔹مفهوم عدالت مستلزم این است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب می کند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع رفتار انسانی ممنوع یا الزامی است، معلوم باشد. بنابرین تعریف عدالت در حدود قواعد رفتاری عادلانه (صحیح) امکان پذیر است و به رفتار مسئولانه (طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد. در سطح اجتماعی اعمال هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای مقصود معینی گردهم آمده اند، می تواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظم های اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد معینی بستگی ندارد، نمی توان متصف به وصف عادلانه یا ناعادلانه بودن نمود. از این لحاظ درباره اعمال حکومت می توان از جهت عدالت حکم کرد، اما در مورد خود جوامع انسانی، که نظم های خودجوشی هستند، چنین حکمی جایز نیست.
✍️ موسی غنینژاد
این نوشته پیشتر در مجله نامه فرهنگ شماره 10 و 11 منتشر شده است
📌توضیح نویسنده: عنوان اصلی این مقاله «سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک» است و نه سراب عدالت. مسئولان مجله نامه فرهنگ بدون اطلاع نویسنده عنوان آنرا عوض کرده اند تا ظاهرا این گونه القا کنند که گویا عدالت از دیدگاه متفکر لیبرالی مانند هایک سراب است حال آنکه خواننده با مطالعه مقاله متوجه می شود که قضیه درست برعکس است و هایک همانند همه لیبرال های واقعی مدافع آرمان حقیقی عدالت است و تئوری عدالت بسیار محکم و منسجمی دارد؛ و نه تنها مفهوم آزادی طرح مساله عدالت را دشوار نکرده است بلکه یکی از لوازم منطقی طرح این مساله است.
🔹منظور از عدالت اجتماعی چیست؟ آنچه در جامعه ما پذیرفته شده است، تصور مبهمی از توزیع اجتماعی «عادلانه» یا «مناسب» امکانات و ثروتهاست، بدون این که به این امر توجه شود که در چه شرایطی می توان مفهوم عدالت را متصف به صفت اجتماعی نمود و یا با چه معیاری توزیع را می توان عادلانه تلقی کرد. برای بازنمودن این بحث ما در این نوشته نظرگاه های «فردریک فن هایک» را در خصوص عدالت اجتماعی منود.
🔹مفهوم عدالت مستلزم این است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب می کند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع رفتار انسانی ممنوع یا الزامی است، معلوم باشد. بنابرین تعریف عدالت در حدود قواعد رفتاری عادلانه (صحیح) امکان پذیر است و به رفتار مسئولانه (طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد. در سطح اجتماعی اعمال هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای مقصود معینی گردهم آمده اند، می تواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظم های اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد معینی بستگی ندارد، نمی توان متصف به وصف عادلانه یا ناعادلانه بودن نمود. از این لحاظ درباره اعمال حکومت می توان از جهت عدالت حکم کرد، اما در مورد خود جوامع انسانی، که نظم های خودجوشی هستند، چنین حکمی جایز نیست.
Forwarded from موسی غنینژاد
درگذشت غم انگیز دوست نازنینم دکتر فریبرز رئیس دانا را به خانواده محترم و همه دوستان و دوستدارانش تسلیت میگویم. او جان شیفته انسانیت و بیقرار برای کمک به همنوعان بود.
روحش شاد و یادش گرامی باد
روحش شاد و یادش گرامی باد
👈🏻دو نوع ناسیونالیسم وجود دارد؛ یک نوع ناسیونالیسم که بر ایجاد دولت-ملت و هویت ملی در چارچوب مدرن کلمه ناظر است و نوع دیگر ناسیونالیسم رمانتیک است که در کنار آن پوپولیسم رشد میکند.
چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد، بیشتر از نوع دوم بود؛ یعنی یک نوع ناسیونالیسم رمانتیک توأم با پوپولیسم. او اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. گفتار غالب در نهضت ملیشدن و جریان سیاسی نفت، از این نوع بود. شما اگر نهضت ملی را بررسی کنید، میبینید گفتار سیاسیاش این است که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی قرار داشته و علت عقبماندگیکشور ما عمدتا همین مسئله بوده است؛ بنابراین ما باید خودکفا و مستقل شویم. گویا ما هیچگاه مستقل نبودهایم. گویا خودکفاشدن از نظر اقتصادی، چیز مطلوبی است و اینها درمان درد ماست. این گفتارها به نظر من از جنبه نظری نادرست و از جنبههای عملی ناممکن بود. همانطور که اشاره کردم، ایرانیها در آن زمان بههیچوجه توانایی مدیریت صنعت نفت را چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی نداشتند و شعارهایی که مطرح میشد، غیرواقعبینانه بود. گفتار دکتر مصدق مبنی بر این تفکر که خارجیها مقصر اصلی همه عیبونقصهای ما هستند، در واقع رویکردی پوپولیستی؛ اما جذاب برای عامه مردم بود. دکتر مصدق گفتار سیاسیای را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن از یکسو، اجنبیستیزی در سیاست خارجی و از سوی دیگر، اقتصاد دولتی در سیاست داخلی بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد. به همین دلیل من مخالف آن تکریم و تجلیل از جریان ملیکردن صنعت نفت و جبهه ملی هستم.
🗞ملیشدن صنعت نفت در گفتوگوی موسی غنینژاد با شرق ۲۷ اسفند ۱۳۹۶، شماره ۳۱۱۲
چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد، بیشتر از نوع دوم بود؛ یعنی یک نوع ناسیونالیسم رمانتیک توأم با پوپولیسم. او اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. گفتار غالب در نهضت ملیشدن و جریان سیاسی نفت، از این نوع بود. شما اگر نهضت ملی را بررسی کنید، میبینید گفتار سیاسیاش این است که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی قرار داشته و علت عقبماندگیکشور ما عمدتا همین مسئله بوده است؛ بنابراین ما باید خودکفا و مستقل شویم. گویا ما هیچگاه مستقل نبودهایم. گویا خودکفاشدن از نظر اقتصادی، چیز مطلوبی است و اینها درمان درد ماست. این گفتارها به نظر من از جنبه نظری نادرست و از جنبههای عملی ناممکن بود. همانطور که اشاره کردم، ایرانیها در آن زمان بههیچوجه توانایی مدیریت صنعت نفت را چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی نداشتند و شعارهایی که مطرح میشد، غیرواقعبینانه بود. گفتار دکتر مصدق مبنی بر این تفکر که خارجیها مقصر اصلی همه عیبونقصهای ما هستند، در واقع رویکردی پوپولیستی؛ اما جذاب برای عامه مردم بود. دکتر مصدق گفتار سیاسیای را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن از یکسو، اجنبیستیزی در سیاست خارجی و از سوی دیگر، اقتصاد دولتی در سیاست داخلی بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد. به همین دلیل من مخالف آن تکریم و تجلیل از جریان ملیکردن صنعت نفت و جبهه ملی هستم.
🗞ملیشدن صنعت نفت در گفتوگوی موسی غنینژاد با شرق ۲۷ اسفند ۱۳۹۶، شماره ۳۱۱۲
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
«رژه تاریخ» پروژه ای انجام شده توسط AIER است که اقتصاددان شهیر اتریشی «لودویگ فون میزس» را در یک مبارزه موزیکال به سبک رپ، به رقابت با پدرخوانده سوسیالیسم «کارل مارکس» وا میدارد؛ که در آن بیش از 150 سال تاریخ، فلسفه و نظریات اقتصادی پوشش داده شده است.
مباحثه بین سوسیالیستها و طرفداران سرمایه داری، امروز به همان اندازه داغ است که در سال 1848 بود.
شما در کدام سمت ایستادهاید؟
مباحثه بین سوسیالیستها و طرفداران سرمایه داری، امروز به همان اندازه داغ است که در سال 1848 بود.
شما در کدام سمت ایستادهاید؟
#غنی_نژاد
نهادگرایان ایرانی که علاقه چندانی به روشن کردن چشمه ها و منابع علمی نظریه خود ندارند، بر این باورند که اصلاحات نهادی باید به ابتکار دولت و نظارت و صلاح دید سیاستمدارانِ متعهدی! که منافع عمومی! را مدنظر قرار می دهد، صورت گیرد تا نظام سرمایه داری که فقط منافع خصوصی را مدنظر دارد، مهار شود!
مدعیان ایرانی نهادگرایی ظاهراً توجه ندارند که مهم ترین نهاد اقتصادی همان بازار رقابتی است و نظریه نهادگرایی جدید در واقع دغدغه استقرار و استمرار این نهاد را دارند و نه محدود کردن و ناکارآمد کردن آن با دخالت های دولتی.
نهادگرایان ایرانی که علاقه چندانی به روشن کردن چشمه ها و منابع علمی نظریه خود ندارند، بر این باورند که اصلاحات نهادی باید به ابتکار دولت و نظارت و صلاح دید سیاستمدارانِ متعهدی! که منافع عمومی! را مدنظر قرار می دهد، صورت گیرد تا نظام سرمایه داری که فقط منافع خصوصی را مدنظر دارد، مهار شود!
مدعیان ایرانی نهادگرایی ظاهراً توجه ندارند که مهم ترین نهاد اقتصادی همان بازار رقابتی است و نظریه نهادگرایی جدید در واقع دغدغه استقرار و استمرار این نهاد را دارند و نه محدود کردن و ناکارآمد کردن آن با دخالت های دولتی.
#مالکیت بزرگترین نیروی انقلابی موجود در برابر قدرت مطلقه #دولت است. ... دولت هر چند با عاقلانهترین ترتیب و آزادمنشانهترین قوانین، تشکیل شده و دارای پاکترین و خالصترین نیات باشد، باز قدرت عظیم و سهمناکی است که اگر وزنه متقابلی نداشته باشد، ممکن است همهچیز را در پیرامون خود، خرد و نابود کند. این وزنه متقابل چه چیز میتواند باشد؟ از کجا میتوان قدرتی پیدا کرد که بتواند با قدرت وحشتناک دولت برابری نماید؟ هیچچیز را نمیتوان یافت، مگر مالکیت.
پرودن
پرودن
🔖روششناسی علم اقتصاد و ریاضیات (۱ از ۲)
✍️ موسی غنینژاد
🔻برای توضیح تئوری کنش انسانی و روابط مبتنی بر علیت در فرایندهای بازار، ریاضیات ابزار مناسبی نیست و باید از منطق پراگزولوژی بهره جست. اما سلطه ریاضیات بر آموزش و پژوهش در اقتصاد جریان اصلی به جایی رسیده که به هر وسیله ممکن از عبور از ریاضیات و رفتن به سوی منطق صرف اقتصادی جلوگیری میشود.
این کار اغلب با طرح فرضهایی صورت میگیرد که به کمک آنها فرآیندهای واقعی بازار تحتالشعاع توصیفات ریاضی قرار میگیرد. این کار سابقه طولانی دارد و به گذشته علم اقتصاد برمیگردد اما ابعاد آن به طور فزایندهای گسترش یافته است. یکی از نخستین و مهمترین این فرضها همان حراجگر والراسی است که مبنایی برای بنیاد تئوری تعادل عمومی قرار گرفت. این فرض خیالپردازانه درباره ساختار و کارکرد بازار رقابتی، راه را برای استفاده گسترده از ریاضیات در نظریه اقتصادی باز کرد اما در عین حال موجب غفلت از فرایند واقعی رقابت در بازار و نقش آنترپرنرها در آن شد.
مدعای اصلی نظریه تعادل عمومی نشان داد برتری بازار رقابتی در تخصیص بهینه منابع با استفاده از ابزار ریاضی است اما فرضهای اولیه آن نه فقط غیرواقعی بلکه به شدت غیرعقلانی است. مثلاً این فرض که همه بازیگران بازار اطلاعات کامل دارند نه تنها دور از واقعیت بلکه کاملا غیرمنطقی است چون کسی که اطلاعات کامل دارد بینیاز از رقابت است و بدون وارد شدن در فرایند رقابتی بهترین گزینه را انتخاب میکند. علت دست یازیدن به این فرضهای نامعقول ظاهراً یکی بیشتر نیست و آن فراهم آوردن چارچوب تصنعی است که کاربرد ریاضیات را امکانپذیر میکند.
#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روششناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
@ghaninejad_mousa
✍️ موسی غنینژاد
🔻برای توضیح تئوری کنش انسانی و روابط مبتنی بر علیت در فرایندهای بازار، ریاضیات ابزار مناسبی نیست و باید از منطق پراگزولوژی بهره جست. اما سلطه ریاضیات بر آموزش و پژوهش در اقتصاد جریان اصلی به جایی رسیده که به هر وسیله ممکن از عبور از ریاضیات و رفتن به سوی منطق صرف اقتصادی جلوگیری میشود.
این کار اغلب با طرح فرضهایی صورت میگیرد که به کمک آنها فرآیندهای واقعی بازار تحتالشعاع توصیفات ریاضی قرار میگیرد. این کار سابقه طولانی دارد و به گذشته علم اقتصاد برمیگردد اما ابعاد آن به طور فزایندهای گسترش یافته است. یکی از نخستین و مهمترین این فرضها همان حراجگر والراسی است که مبنایی برای بنیاد تئوری تعادل عمومی قرار گرفت. این فرض خیالپردازانه درباره ساختار و کارکرد بازار رقابتی، راه را برای استفاده گسترده از ریاضیات در نظریه اقتصادی باز کرد اما در عین حال موجب غفلت از فرایند واقعی رقابت در بازار و نقش آنترپرنرها در آن شد.
مدعای اصلی نظریه تعادل عمومی نشان داد برتری بازار رقابتی در تخصیص بهینه منابع با استفاده از ابزار ریاضی است اما فرضهای اولیه آن نه فقط غیرواقعی بلکه به شدت غیرعقلانی است. مثلاً این فرض که همه بازیگران بازار اطلاعات کامل دارند نه تنها دور از واقعیت بلکه کاملا غیرمنطقی است چون کسی که اطلاعات کامل دارد بینیاز از رقابت است و بدون وارد شدن در فرایند رقابتی بهترین گزینه را انتخاب میکند. علت دست یازیدن به این فرضهای نامعقول ظاهراً یکی بیشتر نیست و آن فراهم آوردن چارچوب تصنعی است که کاربرد ریاضیات را امکانپذیر میکند.
#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روششناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
@ghaninejad_mousa
🔖روششناسی علم اقتصاد و ریاضیات (۲ از ۲)
✍ موسی غنینژاد
🔻مساله اصلی روششناختی را شاید بتوان به این صورت مطرح کرد: ریاضیات بنا به ویژگیهایی که دارد مناسبترین ابزار یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راهحلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای ریاضیات در این علم قابل تصور نیست.
شاید بتوان ادعا کرد مجموعه مقولات کنش انسانی یا پراگزئولوژی در علم اقتصاد همان جایگاهی را دارد که ریاضیات در فیزیک. البته این سخن به هیچ وجه به معنای بینیازی علم اقتصاد از ریاضیات نیست بلکه به معنی تعریف جایگاه مناسب و مقتضی ریاضیات در طرح فرضیههای کمکی علم اقتصاد به ویژه در توضیح تاریخ اقتصادی است.
وانگهی، باید تاکید کرد مقولات بنیادی کنش انسانی به لحاظ منطقی و تاریخی مقدم بر شکلگیری بازار است اما وقتی بازار شکل میگیرد و علم اقتصاد موضوعیت پیدا میکند، کنشگران ناگزیر از محاسبه اقتصادیاند و محاسبه بدون تکیه بر ریاضیات امکانناپذیر است. البته همانگونه که میزس به دفعات تاکید میکند محاسبه اقتصادی را نباید با اندازهگیری به سیاق آنچه در فیزیک رایج است اید تفکیک میان دو مفهوم محاسبه اقتصادی و اندازهگیری نقطه آغاز خوبی برای تفکر درباره جایگاه مناسب ریاضیات در اقتصاد باشد.
#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روششناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
✍ موسی غنینژاد
🔻مساله اصلی روششناختی را شاید بتوان به این صورت مطرح کرد: ریاضیات بنا به ویژگیهایی که دارد مناسبترین ابزار یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راهحلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای ریاضیات در این علم قابل تصور نیست.
شاید بتوان ادعا کرد مجموعه مقولات کنش انسانی یا پراگزئولوژی در علم اقتصاد همان جایگاهی را دارد که ریاضیات در فیزیک. البته این سخن به هیچ وجه به معنای بینیازی علم اقتصاد از ریاضیات نیست بلکه به معنی تعریف جایگاه مناسب و مقتضی ریاضیات در طرح فرضیههای کمکی علم اقتصاد به ویژه در توضیح تاریخ اقتصادی است.
وانگهی، باید تاکید کرد مقولات بنیادی کنش انسانی به لحاظ منطقی و تاریخی مقدم بر شکلگیری بازار است اما وقتی بازار شکل میگیرد و علم اقتصاد موضوعیت پیدا میکند، کنشگران ناگزیر از محاسبه اقتصادیاند و محاسبه بدون تکیه بر ریاضیات امکانناپذیر است. البته همانگونه که میزس به دفعات تاکید میکند محاسبه اقتصادی را نباید با اندازهگیری به سیاق آنچه در فیزیک رایج است اید تفکیک میان دو مفهوم محاسبه اقتصادی و اندازهگیری نقطه آغاز خوبی برای تفکر درباره جایگاه مناسب ریاضیات در اقتصاد باشد.
#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روششناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
مسالهی بردهداری در آمریکا از زمان کنگرهی قارهای و مجمع قانون اساسی مورد بحث و اختلاف نظر بوده. پدران بنیانگذار آمریکا به این دلیل که در کوتاه مدت راه حلی موثر برای این مشکل متصور نبودند، از کنارش گذشتند.
به علاوه، پیش کشیدن این بحث تهدیدی برای اتحاد ایالت،ها بود.چرا که بردهداری از همان زمان در ایالتهای شمالی از بین رفته بود.بعدها، در میانههای قرن ۱۹، ایالتهای جنوبی به لطف آب و هوای ایدهآل و بردهها به بزرگترین تولیدکنندهی پنبه در دنیا تبدیل شدند. به قول جیمز هنری هموند پنبه حالا پادشاه بود!در همین زمان بود که با ظهور جنبشهای مذهبی و ادبی در ایالتهای شمالی دوباره بحث سر مسالهی بردهداری اوج گرفت. بحثهای سیاسی عمدتا حول چگونگی لغو بردهداری بدون بالا گرفتن تنشها و از بین رفتن اتحاد بین ایالتهای شمالی و جنوبی بود.جنگ داخلی و حملهی انگلیس (بزرگترین مشتری پنبه) از تهدیدهایی بود که باعث شد حزب دموکرات آمریکا علیه لغو بردهداری بسیج شود. از طرف دیگر، جمهوریخواهان با تکیه بر اصول اخلاقی و حقوق برابر انسانها به لغو بردهداری اصرار میورزیدند.با این حال جنگ آمریکا و مکزیک و اضافه شدن ایالت تگزاس به ایالات متحده آغازگر زنجیرهای از وقایع بود که در نهایت به جنگ داخلی آمریکا منجر شد.نزاع بین دو حزب جمهوریخواه و دموکرات به اوج خود رسید و اینجا فقدان نظریهای فلسفی و اخلاقی به ضرر دموکراتها بود.در فضایی که هیچ کس جرات دفاع اخلاقی و فلسفی از بردهداری را نداشت، نظر دموکراتها به نوشتههای جورج فیتزهیو، نظریهپرداز سوسیالیست، جلب شد. فیتزهیو در دو کتاب «جامعهشناسی برای جنوب، یا شکست جامعهی آزاد» (۱۸۵۴) و «آدمخوارهاهمه!» (۱۸۵۷) جانانهترین دفاعها از بردهداری را ارائه داده بود.
فیتزهیو به دشمنی با تمام آزادیخواهان مطرح تاریخ برخاست و با نفرت تمام عقاید آدام اسمیت، جان لاک و تامس حفرسون را نقد کرد.
او موفق شد یک دهه قبل از مارکس نظریهی ارزش اضافی و استثمار نیروی کار را بسط داده و به این نتیجه برسد که کار دستمزدی ایالتهای شمالی چیزی جز بردهداری نیست.چیزی که او «بردهداری دستمزدی» نامید. فیتزهیو همچنین به این مساله پی برد که اگر کارگران کنترل و سرکوب نشوند، دیر یا زود به عقد قراردادهای دستمزدی با کارفرمایان یا بین خودشان روی خواهند آورد. پس به این نتیجه رسید که جامعهی ایدهآلی که در آن استثمار وجود ندارد، یک جامعهی بردهداری است. او عقیده داشت که «بردهداری یک فرم، و بهترین فرم سوسیالیسم است» (۱۸۵۴).
به عقیدهی فیتزهیو بردهداری تنها وضعی است که در آن میتوان رقابت بازار را از بین برد و کارگران را تحت حمایت کامل قرار داد. این مساله که بردهها به جای پول سرپناه و غذا و کالاهای دیگر دریافت میکنند، مزیت بردهداری نسبت به کار آزاد بود. فیتزهیو باور داشت همنشینی بردهها و بردهدار موجب نزدیکی و همدلی آنها و تقسیم عادلانهی سرمایه میشود. درواقع، فیتزهیو طرفدار بردگی تمام قشر ضعیف جامعه بود، چه سفید، چه سیاه.دو نقل قول از فیتزهیو:
«حمایت از ضعیفان، وظیفهی جامعه است، اما حمایت بدون قدرت کنترل کارا نخواهد بود؛ پس این وظیفهی جامعه است که ضعیفان را به بردگی بگیرد.» (آدمخوارها همه! یا بردگان بدون ارباب، ۱۸۵۷)«تنها درگیری ما با سوسیالیسم، این است که سوسیالیسم صادقانه به این موضوع اقرار نمیکند که احیایش را مدیون شکست آزادی همگانی است، و خواهان این است که بردهداری را به گونهای دوباره بازگرداند.» (جامعهشناسی برای جنوب، یا شکست جامعهی آزاد، ۱۸۵۴)
برداشت شخصی: جدای از این همه رذالت که در وجود یک انسان تجلی یافته، فیتزهیو بر خلاف مارکس کاملا واقعبین بود و نوشتههاش رو میشه به گونهای یک پیشبینی از اوضاع و احوال تمام جوامع سوسیالیستی قرن ۲۰ در نظر گرفت.
نظامهایی مثل شوروی حتی درصد بالایی از حقوق کارگران رو به صورت کالا و غذا میدادن. همونطور که فیتزهیو میخواست.
در کل یک سوسیالیست بیپردهست که برخلاف بقیهی سوسیالیستها، نه تنها منکر سرکوب در جوامع سوسیالیستی نمیشه، بلکه آگاهانه میگه که تنها راه بقای این جوامع سرکوب و بردگی هست.
نوشته رضا زارع پور
@austrianschool
به علاوه، پیش کشیدن این بحث تهدیدی برای اتحاد ایالت،ها بود.چرا که بردهداری از همان زمان در ایالتهای شمالی از بین رفته بود.بعدها، در میانههای قرن ۱۹، ایالتهای جنوبی به لطف آب و هوای ایدهآل و بردهها به بزرگترین تولیدکنندهی پنبه در دنیا تبدیل شدند. به قول جیمز هنری هموند پنبه حالا پادشاه بود!در همین زمان بود که با ظهور جنبشهای مذهبی و ادبی در ایالتهای شمالی دوباره بحث سر مسالهی بردهداری اوج گرفت. بحثهای سیاسی عمدتا حول چگونگی لغو بردهداری بدون بالا گرفتن تنشها و از بین رفتن اتحاد بین ایالتهای شمالی و جنوبی بود.جنگ داخلی و حملهی انگلیس (بزرگترین مشتری پنبه) از تهدیدهایی بود که باعث شد حزب دموکرات آمریکا علیه لغو بردهداری بسیج شود. از طرف دیگر، جمهوریخواهان با تکیه بر اصول اخلاقی و حقوق برابر انسانها به لغو بردهداری اصرار میورزیدند.با این حال جنگ آمریکا و مکزیک و اضافه شدن ایالت تگزاس به ایالات متحده آغازگر زنجیرهای از وقایع بود که در نهایت به جنگ داخلی آمریکا منجر شد.نزاع بین دو حزب جمهوریخواه و دموکرات به اوج خود رسید و اینجا فقدان نظریهای فلسفی و اخلاقی به ضرر دموکراتها بود.در فضایی که هیچ کس جرات دفاع اخلاقی و فلسفی از بردهداری را نداشت، نظر دموکراتها به نوشتههای جورج فیتزهیو، نظریهپرداز سوسیالیست، جلب شد. فیتزهیو در دو کتاب «جامعهشناسی برای جنوب، یا شکست جامعهی آزاد» (۱۸۵۴) و «آدمخوارهاهمه!» (۱۸۵۷) جانانهترین دفاعها از بردهداری را ارائه داده بود.
فیتزهیو به دشمنی با تمام آزادیخواهان مطرح تاریخ برخاست و با نفرت تمام عقاید آدام اسمیت، جان لاک و تامس حفرسون را نقد کرد.
او موفق شد یک دهه قبل از مارکس نظریهی ارزش اضافی و استثمار نیروی کار را بسط داده و به این نتیجه برسد که کار دستمزدی ایالتهای شمالی چیزی جز بردهداری نیست.چیزی که او «بردهداری دستمزدی» نامید. فیتزهیو همچنین به این مساله پی برد که اگر کارگران کنترل و سرکوب نشوند، دیر یا زود به عقد قراردادهای دستمزدی با کارفرمایان یا بین خودشان روی خواهند آورد. پس به این نتیجه رسید که جامعهی ایدهآلی که در آن استثمار وجود ندارد، یک جامعهی بردهداری است. او عقیده داشت که «بردهداری یک فرم، و بهترین فرم سوسیالیسم است» (۱۸۵۴).
به عقیدهی فیتزهیو بردهداری تنها وضعی است که در آن میتوان رقابت بازار را از بین برد و کارگران را تحت حمایت کامل قرار داد. این مساله که بردهها به جای پول سرپناه و غذا و کالاهای دیگر دریافت میکنند، مزیت بردهداری نسبت به کار آزاد بود. فیتزهیو باور داشت همنشینی بردهها و بردهدار موجب نزدیکی و همدلی آنها و تقسیم عادلانهی سرمایه میشود. درواقع، فیتزهیو طرفدار بردگی تمام قشر ضعیف جامعه بود، چه سفید، چه سیاه.دو نقل قول از فیتزهیو:
«حمایت از ضعیفان، وظیفهی جامعه است، اما حمایت بدون قدرت کنترل کارا نخواهد بود؛ پس این وظیفهی جامعه است که ضعیفان را به بردگی بگیرد.» (آدمخوارها همه! یا بردگان بدون ارباب، ۱۸۵۷)«تنها درگیری ما با سوسیالیسم، این است که سوسیالیسم صادقانه به این موضوع اقرار نمیکند که احیایش را مدیون شکست آزادی همگانی است، و خواهان این است که بردهداری را به گونهای دوباره بازگرداند.» (جامعهشناسی برای جنوب، یا شکست جامعهی آزاد، ۱۸۵۴)
برداشت شخصی: جدای از این همه رذالت که در وجود یک انسان تجلی یافته، فیتزهیو بر خلاف مارکس کاملا واقعبین بود و نوشتههاش رو میشه به گونهای یک پیشبینی از اوضاع و احوال تمام جوامع سوسیالیستی قرن ۲۰ در نظر گرفت.
نظامهایی مثل شوروی حتی درصد بالایی از حقوق کارگران رو به صورت کالا و غذا میدادن. همونطور که فیتزهیو میخواست.
در کل یک سوسیالیست بیپردهست که برخلاف بقیهی سوسیالیستها، نه تنها منکر سرکوب در جوامع سوسیالیستی نمیشه، بلکه آگاهانه میگه که تنها راه بقای این جوامع سرکوب و بردگی هست.
نوشته رضا زارع پور
@austrianschool
❤1
Forwarded from On Liberty | دربارهی آزادی
«تا جاییکه فمینیسم در پی تطابقِ حقوقِ اساسی زنان و مردان است، تا جاییکه در جستوجوی آن است که آزادی قانونی و اقتصادیاش به دست آید تا مطابق علایق، خواستهها و شرایط اقتصادیاش دست به کنش بزند، تا اینجا، چیزی فراتر از یک شاخهی جنبش عظیم لیبرال نیست، که از تحوّلی مسالمتآمیز و آزاد هواداری میکند. هنگامیکه فمینیسم فراتر از این میرود، به نهادهای زندگی اجتماعی حمله میبرد، با این خیال که قادر خواهد بود موانع طبیعی را نابود کند؛ از این لحاظ، فمینیسم فرزند معنوی سوسیالیسم است؛ زیرا یک ویژگی سوسیالیسم این است که خاستگاه حقایق تغییرناپذیر در نهادهای اجتماعی را کشف کنند، و تلاش کنند با اصلاح این نهادها، طبیعت را اصلاح کنند!»
❈ لودویگ فون میزس، سوسیالیسم: تحلیلی اقتصادی و جامعهشناختی، فصل یکم.
➣ @Notes_On_Liberty
❈ لودویگ فون میزس، سوسیالیسم: تحلیلی اقتصادی و جامعهشناختی، فصل یکم.
➣ @Notes_On_Liberty
👍2
Forwarded from جناب گاو
سراب رشته های علوم انسانی و اقتصاد، بخش۱
✍️ حسن دیباج
کسانی که عموم فارغ التحصیلان مهندسی را ترغیب به ادامه تحصیل در رشته های اقتصاد و مدیریت میکنند بر دو دستهاند: دسته اول آدمهای خیرخواه، ولی به زعم اینجانب در خطا و برخطا و ناآگاهاند. دسته دوم و بزرگتر، شارلاتان های بوروکرات و دکانداران دانشگاهیاند که نیت خیری ندارند جز اهداف صددرصد شخصی و گسترش خودخواهانه کار و کسب دانشگاهی خود.
من واقفم براینکه، در کشوری که تب مدرک و دانشگاه محوری هنوز نخوابیده، این سخنان من غریب خواهد بود، ولی وظیفه دارم تجربیاتی را که با بهایی هنگفت بدست آمده در اختیار جوانان هموطن خویش قرار دهم. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید!
با توجه به اينكه بعضيها، به جای خواندن متن و تفكر و قضاوت در آن، نويسنده را جزو گروه و دسته خاصی تلقی خواهند كرد و احتمالاً به خود اجازه قضاوت و توهین خواهند داد، اعلام مي كنم كه جزو هيچ دسته و گروهی نیستم و هدفم جز انتقال صادقانه تجربیات گران نیست. بنابراین گزارههایی كه در انتقاد از علوم اجتماعی نوشتهام به معنای حمایت از یک مدیریت ایدئولوژیک نیست. بنده اصولاً طرفدار کوچکی دولت و حذف رانتها و سوبسیدهای دانشگاهی و حوزوی به طور کاملام!
نکته دیگر آنکه، با توجه به سکولار شدن جامعه، دانشگاه تبدیل به بتخانه خیلیها شده که انتقاد از دانشگاه را برنمیتابند و انتقاد از دانشگاه را چون وارد شدن به بتخانه و ملوث کردن بت اعظم میدانند. بنده عقیده دارم دانشگاه هم مثل هر نهاد گسترده ساخت دولت از ذیل تا صدر سرشار از سوراخ و ایراد است.
البته نقد کاملتر دانشگاه و دکانهای مختلف دانشگاهی حوصله مفصلتری میطلبد. حرف نوشتار حاضر به طور خلاصه این است که تبلیغات برای تغییر از رشتههای مهندسی به علوم اجتماعی گمراه کننده است. به طور خلاصه، بازگشت یک فارغ التحصیل مهندسی به دانشگاه، آن هم در رشته های نامربوط، وبه خصوص اقتصاد و رشته های کاذب مدیریتی، اتلاف کامل وقت است و در اکثر موارد به روند شغلی و زندگی افراد لطمه جدی خواهد زد. در دستاوردِ اجتماعی چنین تحصیلاتی هم به دلایلی که بیان خواهد شد بسیار اغراق شده است. مطلب را مختصر و مفید نگاه می دارم وگرنه شرح حقه بازی ها و تناقض های افرادی که این حرکت را ترویج کردند کتابی خواهد شد.
🌀اولاً، دانشگاه جای اطراق کردن نیست! قرار است ظرف چهار سال کلیاتی به خورد دانشجو داده شود و سپس دانشجو یادگیری واقعی را در محیط کار شروع کند. دانشگاه نه جای مولدی است و نه مرکز یادگیری واقعی، بلکه یک بوروکراسی بسیار ناکارا و کند و بعضاً مضر و پرتلفات! برخلاف روند حاکم بر جامعه ایران قرار نیست مردم زندگی خود را در دانشگاه تلف کنند، ولی اگر هم قرار باشد همچین اتلاف عمری صورت گیرد، دور انداختن تحصیلات مهندسی و تغییرِ جهت انقلابی به رشته های اجتماعی، حرکتی است که تمرکز شغلی افراد را هدف میگیرد، و تنها برای افرادی معنا میدهد که در زندگی خود جز مدرک جمع کردن و کارمندی دولت هدف دیگری نداشته باشند و اتفاقاً این افراد، نادان ترین و گمراه ترین در زمینه های اجتماعیاند و هرگز قادر به ارائه حرف حسابی چه در زمینه اقتصاد و چه رشته های دیگر نخواهند بود.
🌀 ثانیاً، هرچند رشته های مهندسی متاسفانه در ایران بسیار تصنعی ایجاد و انتخاب و تدریس میشوند، ولی قابلیت انعطاف بالایی دارند. فارغ التحصیل مهندسی میتواند وارد زمینه های مختلف صنعتی شود و به تدریج راه دلخواه خود را پیدا کند. او همچنین میتواند با کسب تجربه، راه خود را به مدیریت باز کند (کما اینکه بسیاری از فارغالتحصیلان قبلی دانشکدههای مهندسی، مدیران خوب شرکتهای کوچک و بزرگ خصوصی شدند، بدون اینکه دورههای مدیریتی بگذرانند). در زمینه های مختلف، یک مهندس میتواند راحت تر شرکت خصوصی خود را دایر کند، و البته اکثر این موارد به مدرک اضافی احتیاج ندارد و بلکه مدرک بازدارنده است.
برعکس اما، رشتهای مانند اقتصاد، در بهترین حالت برای دولت و بعضاً شرکتهای بزرگ، طراحی شده است. رشته فاینانس نیز برای بانک ها یا موسسات مالی مشابه تنظیم شده، یعنی یک محیط بسیار محدود و بافرهنگ کاری و اهداف ویژه که به کار هرکس نمی آید و با شخصیت اکثر افراد سازگار نیست.
در زمینه رشتههای مدیریتی، باید گفت که قریب به اتفاق رشته های مدیریتی کاذباند و برای کسب درآمد دانشگاه درست شده اند. کاربرد اصلی MBA (شاید تنها کاربرد آن) در حالت ایده ال ایجاد ارتباط و شبکه درمیان فارغ التحصیلان برای کسب شغل و امتیازات ویژه است، آنهم بعد از تجربه کاری. این اهداف احتمالاً از راه های ساده تر و بهتر و بیضررتر دیگری قابل حصول است. MBAها کلاً و به خصوص در ایران که دانشگاه ها، تقلیدیتر و احمقانهترند، چیز بهدردبخوری به جز یک سری معلومات کاذب و سفسطه، البته در لباس مفاهیم پرطمطراق، یاد نمیدهند!
✍️ حسن دیباج
کسانی که عموم فارغ التحصیلان مهندسی را ترغیب به ادامه تحصیل در رشته های اقتصاد و مدیریت میکنند بر دو دستهاند: دسته اول آدمهای خیرخواه، ولی به زعم اینجانب در خطا و برخطا و ناآگاهاند. دسته دوم و بزرگتر، شارلاتان های بوروکرات و دکانداران دانشگاهیاند که نیت خیری ندارند جز اهداف صددرصد شخصی و گسترش خودخواهانه کار و کسب دانشگاهی خود.
من واقفم براینکه، در کشوری که تب مدرک و دانشگاه محوری هنوز نخوابیده، این سخنان من غریب خواهد بود، ولی وظیفه دارم تجربیاتی را که با بهایی هنگفت بدست آمده در اختیار جوانان هموطن خویش قرار دهم. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید!
با توجه به اينكه بعضيها، به جای خواندن متن و تفكر و قضاوت در آن، نويسنده را جزو گروه و دسته خاصی تلقی خواهند كرد و احتمالاً به خود اجازه قضاوت و توهین خواهند داد، اعلام مي كنم كه جزو هيچ دسته و گروهی نیستم و هدفم جز انتقال صادقانه تجربیات گران نیست. بنابراین گزارههایی كه در انتقاد از علوم اجتماعی نوشتهام به معنای حمایت از یک مدیریت ایدئولوژیک نیست. بنده اصولاً طرفدار کوچکی دولت و حذف رانتها و سوبسیدهای دانشگاهی و حوزوی به طور کاملام!
نکته دیگر آنکه، با توجه به سکولار شدن جامعه، دانشگاه تبدیل به بتخانه خیلیها شده که انتقاد از دانشگاه را برنمیتابند و انتقاد از دانشگاه را چون وارد شدن به بتخانه و ملوث کردن بت اعظم میدانند. بنده عقیده دارم دانشگاه هم مثل هر نهاد گسترده ساخت دولت از ذیل تا صدر سرشار از سوراخ و ایراد است.
البته نقد کاملتر دانشگاه و دکانهای مختلف دانشگاهی حوصله مفصلتری میطلبد. حرف نوشتار حاضر به طور خلاصه این است که تبلیغات برای تغییر از رشتههای مهندسی به علوم اجتماعی گمراه کننده است. به طور خلاصه، بازگشت یک فارغ التحصیل مهندسی به دانشگاه، آن هم در رشته های نامربوط، وبه خصوص اقتصاد و رشته های کاذب مدیریتی، اتلاف کامل وقت است و در اکثر موارد به روند شغلی و زندگی افراد لطمه جدی خواهد زد. در دستاوردِ اجتماعی چنین تحصیلاتی هم به دلایلی که بیان خواهد شد بسیار اغراق شده است. مطلب را مختصر و مفید نگاه می دارم وگرنه شرح حقه بازی ها و تناقض های افرادی که این حرکت را ترویج کردند کتابی خواهد شد.
🌀اولاً، دانشگاه جای اطراق کردن نیست! قرار است ظرف چهار سال کلیاتی به خورد دانشجو داده شود و سپس دانشجو یادگیری واقعی را در محیط کار شروع کند. دانشگاه نه جای مولدی است و نه مرکز یادگیری واقعی، بلکه یک بوروکراسی بسیار ناکارا و کند و بعضاً مضر و پرتلفات! برخلاف روند حاکم بر جامعه ایران قرار نیست مردم زندگی خود را در دانشگاه تلف کنند، ولی اگر هم قرار باشد همچین اتلاف عمری صورت گیرد، دور انداختن تحصیلات مهندسی و تغییرِ جهت انقلابی به رشته های اجتماعی، حرکتی است که تمرکز شغلی افراد را هدف میگیرد، و تنها برای افرادی معنا میدهد که در زندگی خود جز مدرک جمع کردن و کارمندی دولت هدف دیگری نداشته باشند و اتفاقاً این افراد، نادان ترین و گمراه ترین در زمینه های اجتماعیاند و هرگز قادر به ارائه حرف حسابی چه در زمینه اقتصاد و چه رشته های دیگر نخواهند بود.
🌀 ثانیاً، هرچند رشته های مهندسی متاسفانه در ایران بسیار تصنعی ایجاد و انتخاب و تدریس میشوند، ولی قابلیت انعطاف بالایی دارند. فارغ التحصیل مهندسی میتواند وارد زمینه های مختلف صنعتی شود و به تدریج راه دلخواه خود را پیدا کند. او همچنین میتواند با کسب تجربه، راه خود را به مدیریت باز کند (کما اینکه بسیاری از فارغالتحصیلان قبلی دانشکدههای مهندسی، مدیران خوب شرکتهای کوچک و بزرگ خصوصی شدند، بدون اینکه دورههای مدیریتی بگذرانند). در زمینه های مختلف، یک مهندس میتواند راحت تر شرکت خصوصی خود را دایر کند، و البته اکثر این موارد به مدرک اضافی احتیاج ندارد و بلکه مدرک بازدارنده است.
برعکس اما، رشتهای مانند اقتصاد، در بهترین حالت برای دولت و بعضاً شرکتهای بزرگ، طراحی شده است. رشته فاینانس نیز برای بانک ها یا موسسات مالی مشابه تنظیم شده، یعنی یک محیط بسیار محدود و بافرهنگ کاری و اهداف ویژه که به کار هرکس نمی آید و با شخصیت اکثر افراد سازگار نیست.
در زمینه رشتههای مدیریتی، باید گفت که قریب به اتفاق رشته های مدیریتی کاذباند و برای کسب درآمد دانشگاه درست شده اند. کاربرد اصلی MBA (شاید تنها کاربرد آن) در حالت ایده ال ایجاد ارتباط و شبکه درمیان فارغ التحصیلان برای کسب شغل و امتیازات ویژه است، آنهم بعد از تجربه کاری. این اهداف احتمالاً از راه های ساده تر و بهتر و بیضررتر دیگری قابل حصول است. MBAها کلاً و به خصوص در ایران که دانشگاه ها، تقلیدیتر و احمقانهترند، چیز بهدردبخوری به جز یک سری معلومات کاذب و سفسطه، البته در لباس مفاهیم پرطمطراق، یاد نمیدهند!
Forwarded from جناب گاو
سراب رشته های علوم انسانی و اقتصاد، بخش۲
✍️ حسن دیباج
اشکال کار سفسطه هم آن است که اشباع مغزی و غرور کاذب ایجاد میکند و جلوی یاد گرفتن واقعی را هم میگیرد.
✅ مطالب گفته شده تا اینجا مضرات فردی مدارک قلابی و تغییر رشته های انقلابی بود. برسیم به توجیهات اجتماعی و تشویقاتی که برای تغییر به رشته اقتصاد و غیره ارائه میشود: بهانه چنين حركتهایی آن است كه در ایران مهندسین به تصمیمگیرنده تبدیل میشوند، ولی سررشتهای از اقتصاد ندارند، و خود ذات تحصیلات مهندسی هم نوعی تصلب ذهنی و علاقه به برنامهریزی جبری و تمرکزگرا میآورد، و در نتیجه مهندسینِ وکیل و وزیر شده به اقتصاد و جامعه لطمه میزنند.
اين ابداً برداشت غلطی نیست، ولی راه حل ارائهشده مصداق شیپور را از سر گشادش زدن است! زیرا به جای آنکه شر تصمیم گیرندگان دولتی را از سر مملکت کوتاه کنیم، با مدرک بازی به غرور و تکبر انها اضافه می کند. عصاره همه توجیهات، آن است که مملکت به فارغ التحصیلان خوب رشته اقتصاد وغیره احتیاج دارد، یعنی برای آبادانی و رونق کشور و اصلاح وضع امور و روبراه شدن سیاست داخله و خارجه، احتیاج مبرم به فارغ التحصیلان رشته اقتصاد و غیره داریم. باور دارم که اقلیتی از گروهی که مشوق این حرفاند، آدم های صادق ولی به عقیده من در خطایند. صرف نظر از نیت این دوستان، این موضعی بسیار نخبه گرایانه است که تصور میکند پاشنه کار دنیا بر محور نخبگان و مدارک دانشگاهی آنها میچرخد. خود این نخبه گرایی، از فهم ناقص اجتماع و اقتصاد ناشی میشود. فرض برآن بگذاریم که یک علم واقعی و پخته اقتصادی که وحدت نظر ایجاد کند در دانشگاه ها تدریس میشود(فرضی کاملاً نادرست!): کدام کشوری در تاریخ دنیا بوده که تحولات اقتصادی و اصلاحات و یا پیشرفت امور آن مدیون اقتصاددانها باشد؟ حال فرض کنیم با یک فهم سطحی، ژاپن و کره جنوبی، آمریکا و یا حتی چین و امارات متحده عربی را الگوی اقتصادی خود معرفی کنیم، آیا رشد اقتصادی این کشورها به دلیل نصایح گهربار اقتصاددانی بود که کشف اسرار کرد؟ نه! چنین نیست! مملکت داری خوب، که شامل مولفه های آزادی و امنیت اقتصادی، ثبات، کنترل بودجه دولت، تشویق به تجارت و قانونمداری و جلوگیری از گسترش دولت وفساد ناشی از آن، از پنج هزار سال پیش تغییری نکرده است! اتفاقی که افتاده این است که عصر جدید و ایدئولوژیهای سیاسی دولت محور، غرور سیاستمداران و حکمرانان را بالا برده، آنها را به جان اقتصاد و مردم و طبیعت و فرهنگ انداخته است. فارغ التحصیلان دانشگاهی از جمله اقتصاد، در ایجاد این غرور کاذب و دولت محوری و تخریب سنن و روال طبیعی امور خیلی هم نقش پررنگی داشتهاند. پس چطور میشود که فکر کنیم حالا، بر فرض بعیدی که تاثیری بر سیاست کشور داشته باشند، تاثیرشان مثبت باشد؟
مطلب دیگر آنکه اصولاً علوم اجتماعی ماهیت فلسفی و ایدئولوژیک دارند و دانشجوی مهندسی آمادگی (و اغلب ذهنیت) نقد و انتخاب این ایدئولوژیها را ندارد! مثلا رشته اقتصاد، رشته بالغ علمی مانند فیزیک و شیمی نیست، یعنی علم جوانی است که هنوز خیلی مانده تا قطعیت و وحدت نظر ایجاد کند و یا به راحتی در نظریه های سیاسی سنتی خود را جا دهد و اثر گذار باشد. اگر اقتصاددانی ادعا کند سوای همان عقول سنتی کشورداری که بیان شد، فرمول معجزه آسایی دارد، بدون شک حقه باز و معرکه گیر است. به قدری فارغ التحصیل سوسیالیست هاروارد و ام ای تی و کمبریج داریم و به قدری حرف چرند و هزاررنگ و متضاد از ایشان شنیده ایم که حد ندارد! پس این حرف که با مدرک بیشتر مسئله حل می شود، در بهترین حالت سادگی و در بدترین حالت تبلیغ دروغ است. همین الان هم ایران بیشتراز مجموع کشورهای خاورمیانه و آمریکای لاتین، اقتصاددان و متخصص کاذب مدیریتی و مقالات طویل دانشگاهی دارد و تاثیر آن را هم شاهدیم، پس تبلیغ کاذب چرا؟ این نگاه از بالا به پایین که میراث تفکرات کمونیستی (برنامه ریزی علمی مرکزی) است، کاملا در تضاد با اقتصاد مولد و آزاد است. جالب نیست که یکی از اولین مدارکی که برای جذب مهندسین به اقتصاد سرهم شد مهندسی سیستم های اقتصادی اجتماعی نام داشت؟! متاسفانه این مدرک بی هویت با نام کمونیستیاش هنوز به جوانان وطن فروخته می شود. و حتی بعد از بارها هشدار و پند باز هم مروجان ان با افتخار و بدون شرم میگویند که چنین عنوان مغلوط و بیفایدهای را برای جلب مهندسین جعل کردهاند. انگار که تبلیغات کاذب فقط برای کسبه معمولی گناه است!
اگر راجع به این معرکهگیریها دهانمان را جبونانه و خودخواهانه ببندیم سخت است خودمان را در آینده ببخشیم، به خصوص در دوران فعلی ایران که عصر پرستیدن دانشگاه و مدارک دانشگاهی است. چنان تلقی و تلقین میشود که هر چیزی از دانشگاه برسد بیضرر و کمخطر است با اینکه میلیونها نفر شاهد کجرویها، بیفایدگی و کمبازدهی مؤسسات مؤسسات دانشگاهی بودهاند.
✍️ حسن دیباج
اشکال کار سفسطه هم آن است که اشباع مغزی و غرور کاذب ایجاد میکند و جلوی یاد گرفتن واقعی را هم میگیرد.
✅ مطالب گفته شده تا اینجا مضرات فردی مدارک قلابی و تغییر رشته های انقلابی بود. برسیم به توجیهات اجتماعی و تشویقاتی که برای تغییر به رشته اقتصاد و غیره ارائه میشود: بهانه چنين حركتهایی آن است كه در ایران مهندسین به تصمیمگیرنده تبدیل میشوند، ولی سررشتهای از اقتصاد ندارند، و خود ذات تحصیلات مهندسی هم نوعی تصلب ذهنی و علاقه به برنامهریزی جبری و تمرکزگرا میآورد، و در نتیجه مهندسینِ وکیل و وزیر شده به اقتصاد و جامعه لطمه میزنند.
اين ابداً برداشت غلطی نیست، ولی راه حل ارائهشده مصداق شیپور را از سر گشادش زدن است! زیرا به جای آنکه شر تصمیم گیرندگان دولتی را از سر مملکت کوتاه کنیم، با مدرک بازی به غرور و تکبر انها اضافه می کند. عصاره همه توجیهات، آن است که مملکت به فارغ التحصیلان خوب رشته اقتصاد وغیره احتیاج دارد، یعنی برای آبادانی و رونق کشور و اصلاح وضع امور و روبراه شدن سیاست داخله و خارجه، احتیاج مبرم به فارغ التحصیلان رشته اقتصاد و غیره داریم. باور دارم که اقلیتی از گروهی که مشوق این حرفاند، آدم های صادق ولی به عقیده من در خطایند. صرف نظر از نیت این دوستان، این موضعی بسیار نخبه گرایانه است که تصور میکند پاشنه کار دنیا بر محور نخبگان و مدارک دانشگاهی آنها میچرخد. خود این نخبه گرایی، از فهم ناقص اجتماع و اقتصاد ناشی میشود. فرض برآن بگذاریم که یک علم واقعی و پخته اقتصادی که وحدت نظر ایجاد کند در دانشگاه ها تدریس میشود(فرضی کاملاً نادرست!): کدام کشوری در تاریخ دنیا بوده که تحولات اقتصادی و اصلاحات و یا پیشرفت امور آن مدیون اقتصاددانها باشد؟ حال فرض کنیم با یک فهم سطحی، ژاپن و کره جنوبی، آمریکا و یا حتی چین و امارات متحده عربی را الگوی اقتصادی خود معرفی کنیم، آیا رشد اقتصادی این کشورها به دلیل نصایح گهربار اقتصاددانی بود که کشف اسرار کرد؟ نه! چنین نیست! مملکت داری خوب، که شامل مولفه های آزادی و امنیت اقتصادی، ثبات، کنترل بودجه دولت، تشویق به تجارت و قانونمداری و جلوگیری از گسترش دولت وفساد ناشی از آن، از پنج هزار سال پیش تغییری نکرده است! اتفاقی که افتاده این است که عصر جدید و ایدئولوژیهای سیاسی دولت محور، غرور سیاستمداران و حکمرانان را بالا برده، آنها را به جان اقتصاد و مردم و طبیعت و فرهنگ انداخته است. فارغ التحصیلان دانشگاهی از جمله اقتصاد، در ایجاد این غرور کاذب و دولت محوری و تخریب سنن و روال طبیعی امور خیلی هم نقش پررنگی داشتهاند. پس چطور میشود که فکر کنیم حالا، بر فرض بعیدی که تاثیری بر سیاست کشور داشته باشند، تاثیرشان مثبت باشد؟
مطلب دیگر آنکه اصولاً علوم اجتماعی ماهیت فلسفی و ایدئولوژیک دارند و دانشجوی مهندسی آمادگی (و اغلب ذهنیت) نقد و انتخاب این ایدئولوژیها را ندارد! مثلا رشته اقتصاد، رشته بالغ علمی مانند فیزیک و شیمی نیست، یعنی علم جوانی است که هنوز خیلی مانده تا قطعیت و وحدت نظر ایجاد کند و یا به راحتی در نظریه های سیاسی سنتی خود را جا دهد و اثر گذار باشد. اگر اقتصاددانی ادعا کند سوای همان عقول سنتی کشورداری که بیان شد، فرمول معجزه آسایی دارد، بدون شک حقه باز و معرکه گیر است. به قدری فارغ التحصیل سوسیالیست هاروارد و ام ای تی و کمبریج داریم و به قدری حرف چرند و هزاررنگ و متضاد از ایشان شنیده ایم که حد ندارد! پس این حرف که با مدرک بیشتر مسئله حل می شود، در بهترین حالت سادگی و در بدترین حالت تبلیغ دروغ است. همین الان هم ایران بیشتراز مجموع کشورهای خاورمیانه و آمریکای لاتین، اقتصاددان و متخصص کاذب مدیریتی و مقالات طویل دانشگاهی دارد و تاثیر آن را هم شاهدیم، پس تبلیغ کاذب چرا؟ این نگاه از بالا به پایین که میراث تفکرات کمونیستی (برنامه ریزی علمی مرکزی) است، کاملا در تضاد با اقتصاد مولد و آزاد است. جالب نیست که یکی از اولین مدارکی که برای جذب مهندسین به اقتصاد سرهم شد مهندسی سیستم های اقتصادی اجتماعی نام داشت؟! متاسفانه این مدرک بی هویت با نام کمونیستیاش هنوز به جوانان وطن فروخته می شود. و حتی بعد از بارها هشدار و پند باز هم مروجان ان با افتخار و بدون شرم میگویند که چنین عنوان مغلوط و بیفایدهای را برای جلب مهندسین جعل کردهاند. انگار که تبلیغات کاذب فقط برای کسبه معمولی گناه است!
اگر راجع به این معرکهگیریها دهانمان را جبونانه و خودخواهانه ببندیم سخت است خودمان را در آینده ببخشیم، به خصوص در دوران فعلی ایران که عصر پرستیدن دانشگاه و مدارک دانشگاهی است. چنان تلقی و تلقین میشود که هر چیزی از دانشگاه برسد بیضرر و کمخطر است با اینکه میلیونها نفر شاهد کجرویها، بیفایدگی و کمبازدهی مؤسسات مؤسسات دانشگاهی بودهاند.
Forwarded from جناب گاو
سراب رشته های علوم انسانی و اقتصاد، بخش۳
✍️ حسن دیباج
بگذریم که اقتصاددانان وطنی بسیار منفعلتر از مشابهین خارجیاند، و کارشان خیلی اوقات تقلیدی است. در نتیجه گاه رهنمودهایشان از جنس کمدی میشود! مثلاً این که برای جبران کسر بودجه، نرخ مالیات را بالا ببریم. تصور میکنند که نرخ مالیات در ایران، پایین تر است از آنچه باید باشد، یعنی نمیفهمند که تمام باج گیری های دولتی و تورم و غیره، در واقع همان نقش بار مالیاتی را پیاده میکند، و بنابراین علاج را در باج گیری بیشتر دولتی میدانند. تازه این حرف اقتصاددانان کمی چیزدان است، وگرنه کشور پر است از اقتصاددانان سوسیالیست و دولت محوری که هر اداره، شرکت و مغازه ای را ظرف یک هفته به ورشکستگی خواهند کشاند!
من در این نوشته نمیخواهم وارد انواع رشته های کاذب مدیریتی و یا کیفیت تدریس در دانشگاه های کشور بشوم که داستان دراز میشود.
نگارنده همدردی میکند با افراد دلسوز و صادقی که تلاش میکنند پرده از حماقت و فریب دولت محوری، بروکراسی پرستی، برنامه ریزی مرکزی و غرور دولتمردان بردارند و ایشان را از جنگ با مردم و اقتصاد و کسب و کار بازدارند. به دلیل جو "علم زدگی" و "دانشگاه زدگی” و نخبه گرایی ایرانیان، ممکن است این گروه تصورکنند که با فرستادن چند جوان باهوش به رشته اقتصاد، هم آوا و هم سنگر پیدا خواهند کرد، ولی همین نظر در بطن خود نخبه گرایی و دولت محوری دارد! مگر نه اینکه دانشگاه چیزی نیست جز یک اداره ناکارآمد و پرمدعای دیگر که وظیفه تولید بروکرات های دیگر را به عهده دارد؟
مملکت به مهندس خوب، معمار باسلیقه، نانوای خوب و کاسب پوست کلفت بیشتر احتیاج دارد تا کارمندان اضافه دیگری در بانک مرکزی. نگارنده علاوه بر مهندسی، دانش آموخته اقتصاد نیز هست. چه بسا وجود چند اقتصاددان فهیم، که راجع به اهمیت قیمتهای بازار و کنترل نقدینگی و مباحث دیگر صحبت کنند ضرری نداشته باشد، اما اغراق در نقش نظری و کارکردی اقتصاددانان و معرفی آنان به عنوان سوپرمن های جدید راه به جایی نمیبرد و آنچه مسلم است تبلیغ کاذبی برای یک حرکت کاملاً ضداقتصادی و غالباً مخرب، یعنی تغییررشته است.
این مقاله گنجایش پرداختن به تضادهای متعدد فلسفی و نظری اقتصاددانان وطنی را ندارد. نیز بررسی کارنامه علمی و عملی حضرات حوصله دیگری می طلبد. فقط مختصراً و سربسته اشاره میکنم که اکثر مسایل سیاسی اجتماعی بشری بدون راه حل های پیچیده و کاذب حل میشود. دانشگاهیان و روشنفکران پرمدعا بد نیست برگردند و نگاهی به نهادها، سنت ها و روش هایی که نابودشان کردیم بیندازند و با وضع فعلی مقایسه کنند.
برگردیم به سخن اول که صرف نظر از اختلافات فلسفی و نظری، فرستادن فارغ التحصیلان مهندسی به دانشگاه برای علافی بیشتر در رشته های اقتصاد و مدیریت، اتلاف ذهن و عمر است. به عقیده من ترویج اینجور مدرک پرستی ها شگردی دیگر است از نسل ایده فروش، مخزن و مغزدزدی که در دهه های چهل و پنجاه از آمریکا بازگشت و تمام نهادها وسنت ها و دارایی های اقتصادی وفرهنگی جامعه و عمر جوان ها را به آتش کشید تا جیب بقیه را خالی و جیب خود را پر کند.
و خطابم به آن دسته از دانشجویانی که تصور میکنند مشکلات اجتماعی را با مدرک گرفتن میتوانند حل کنند: اهم مشکلات ایران مدیریت ایدئولوژیکی، مدیریت چندگانه و پدیده چند دولتی، برنامه ریزی مرکزی، دزدی دولت با ابزار تورم پولی، انحصارات و تصلب و انسداد سیاسی است. حالا که این را یاد گرفتید (یعنی چیزی که همه میدانند)، بروید دنبال زندگی و کارتان، که مدرک زیادی و متفرقه جای مهارت و تجربه و شجاعت را نمی گیرد!
حال حتی اگر با من موافق هم نیستید، مطلب را با آزادگی برای دانشجویان بفرستید که حداقل نظر متفاوتی دیده باشند و با چشمان باز تصمیم بگیرند. والسلام.
✍️ حسن دیباج
بگذریم که اقتصاددانان وطنی بسیار منفعلتر از مشابهین خارجیاند، و کارشان خیلی اوقات تقلیدی است. در نتیجه گاه رهنمودهایشان از جنس کمدی میشود! مثلاً این که برای جبران کسر بودجه، نرخ مالیات را بالا ببریم. تصور میکنند که نرخ مالیات در ایران، پایین تر است از آنچه باید باشد، یعنی نمیفهمند که تمام باج گیری های دولتی و تورم و غیره، در واقع همان نقش بار مالیاتی را پیاده میکند، و بنابراین علاج را در باج گیری بیشتر دولتی میدانند. تازه این حرف اقتصاددانان کمی چیزدان است، وگرنه کشور پر است از اقتصاددانان سوسیالیست و دولت محوری که هر اداره، شرکت و مغازه ای را ظرف یک هفته به ورشکستگی خواهند کشاند!
من در این نوشته نمیخواهم وارد انواع رشته های کاذب مدیریتی و یا کیفیت تدریس در دانشگاه های کشور بشوم که داستان دراز میشود.
نگارنده همدردی میکند با افراد دلسوز و صادقی که تلاش میکنند پرده از حماقت و فریب دولت محوری، بروکراسی پرستی، برنامه ریزی مرکزی و غرور دولتمردان بردارند و ایشان را از جنگ با مردم و اقتصاد و کسب و کار بازدارند. به دلیل جو "علم زدگی" و "دانشگاه زدگی” و نخبه گرایی ایرانیان، ممکن است این گروه تصورکنند که با فرستادن چند جوان باهوش به رشته اقتصاد، هم آوا و هم سنگر پیدا خواهند کرد، ولی همین نظر در بطن خود نخبه گرایی و دولت محوری دارد! مگر نه اینکه دانشگاه چیزی نیست جز یک اداره ناکارآمد و پرمدعای دیگر که وظیفه تولید بروکرات های دیگر را به عهده دارد؟
مملکت به مهندس خوب، معمار باسلیقه، نانوای خوب و کاسب پوست کلفت بیشتر احتیاج دارد تا کارمندان اضافه دیگری در بانک مرکزی. نگارنده علاوه بر مهندسی، دانش آموخته اقتصاد نیز هست. چه بسا وجود چند اقتصاددان فهیم، که راجع به اهمیت قیمتهای بازار و کنترل نقدینگی و مباحث دیگر صحبت کنند ضرری نداشته باشد، اما اغراق در نقش نظری و کارکردی اقتصاددانان و معرفی آنان به عنوان سوپرمن های جدید راه به جایی نمیبرد و آنچه مسلم است تبلیغ کاذبی برای یک حرکت کاملاً ضداقتصادی و غالباً مخرب، یعنی تغییررشته است.
این مقاله گنجایش پرداختن به تضادهای متعدد فلسفی و نظری اقتصاددانان وطنی را ندارد. نیز بررسی کارنامه علمی و عملی حضرات حوصله دیگری می طلبد. فقط مختصراً و سربسته اشاره میکنم که اکثر مسایل سیاسی اجتماعی بشری بدون راه حل های پیچیده و کاذب حل میشود. دانشگاهیان و روشنفکران پرمدعا بد نیست برگردند و نگاهی به نهادها، سنت ها و روش هایی که نابودشان کردیم بیندازند و با وضع فعلی مقایسه کنند.
برگردیم به سخن اول که صرف نظر از اختلافات فلسفی و نظری، فرستادن فارغ التحصیلان مهندسی به دانشگاه برای علافی بیشتر در رشته های اقتصاد و مدیریت، اتلاف ذهن و عمر است. به عقیده من ترویج اینجور مدرک پرستی ها شگردی دیگر است از نسل ایده فروش، مخزن و مغزدزدی که در دهه های چهل و پنجاه از آمریکا بازگشت و تمام نهادها وسنت ها و دارایی های اقتصادی وفرهنگی جامعه و عمر جوان ها را به آتش کشید تا جیب بقیه را خالی و جیب خود را پر کند.
و خطابم به آن دسته از دانشجویانی که تصور میکنند مشکلات اجتماعی را با مدرک گرفتن میتوانند حل کنند: اهم مشکلات ایران مدیریت ایدئولوژیکی، مدیریت چندگانه و پدیده چند دولتی، برنامه ریزی مرکزی، دزدی دولت با ابزار تورم پولی، انحصارات و تصلب و انسداد سیاسی است. حالا که این را یاد گرفتید (یعنی چیزی که همه میدانند)، بروید دنبال زندگی و کارتان، که مدرک زیادی و متفرقه جای مهارت و تجربه و شجاعت را نمی گیرد!
حال حتی اگر با من موافق هم نیستید، مطلب را با آزادگی برای دانشجویان بفرستید که حداقل نظر متفاوتی دیده باشند و با چشمان باز تصمیم بگیرند. والسلام.
💠ابهام سیاستهای واگذاری در بورس
📄 سرمقاله دنیای اقتصاد - ۸ اردیبهشت ۹۹
🎤 موسی غنینژاد
حدود ۱۵ سال از ابلاغ سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی میگذرد؛ سیاستهایی که هدف اصلی آن غیردولتی کردن اقتصاد ایران بهمنظور بالا بردن کارآیی بنگاههای تولیدی، رشد شتابان اقتصادی و افزایش ثروت و رفاه مردم بود. به دنبال ابلاغ این سیاستهای اصلاح اقتصادی، طبیعتا قانونی هم برای اجرای آن از مجلس گذشت.
امروزه همه قرائن و شواهد حاکی از آن است که تقریبا همه اهداف این سیاستهای اصلاح اقتصادی ناکام مانده و نه تنها گرهی از مشکل ناکارآمدی نظام اقتصادی ما نگشوده، بلکه در عمل و بهطور ناخواسته معضلات دیگری را هم ایجاد کرده است. نکته مهمی که از همان آغاز درخصوص این سیاستهای اصلاحی مغفول واقع شد، این واقعیت بود که بدون آزادسازی اقتصادی، غیردولتی کردن اقتصاد یا خصوصیسازی به معنی واقعی کلمه ناممکن است. این نکته مهم بارها از سوی این قلم و دیگر همفکران به کرات در همین روزنامه «دنیایاقتصاد» مورد تاکید قرار گرفت؛ اما هیچگاه از سوی سیاستگذاران به جد گرفته نشد.
متولیان امر «خصوصیسازی» ظاهرا دوباره به فکر ادامه همان سیاستها بهصورتی دیگر افتادهاند. فروش اخیر ۱۰ درصد سهام «شستا» در بورس و مصاحبه رئیس سازمان خصوصیسازی درباره واگذاری سهام شرکتهای دولتی در قالب صندوقهای سرمایهگذاری وجه دیگری از قلب مفاهیمی چون «غیردولتی کردن اقتصاد» و «خصوصیسازی» را به نمایش گذاشته است. واقعا هدف از این واگذاریها چیست؟ دو سناریوی خوشبینانه و بدبینانه در این باره میتوان تصور کرد.
در خوشبینانهترین حالت که قدری سادهلوحانه هم بهنظر میرسد، میتوان گفت هدف از این واگذاریها، علاوهبر مردمی کردن بخشی از مالکیت (سهام)، شفافسازی و پاسخگو کردن مدیران بنگاههای وابسته به دولت و بنگاههای شبهدولتی (خصولتی) است؛ چراکه وارد شدن در بورس مستلزم ارائه شفاف و علنی صورتهای مالی است. یعنی مدیران بنگاههایی که از این طریق وارد بورس میشوند باید در برابر پرسشهای همگان از جمله سهامداران جزء پاسخگو باشند. اما این پاسخگویی صوری یا واقعی عملا تا چه اندازه بر عملکرد اینگونه بنگاهها که اغلب مستظهر به پشتیبانی قدرت سیاسی آشکار و پنهان هستند، تاثیر میگذارد؟ شرکتهای بزرگ خودروسازی یا بانکهای بزرگی که سهام آنها در بورس خرید و فروش میشود واقعا بهرهوری و عملکردشان نسبت به قبل بهتر شده است؟ واقعیت این است که مدیران اینگونه بنگاههای بزرگ واگذار شده که جملگی در نهایت از سوی نهادهای وابسته به قدرت سیاسی منصوب میشوند، تنها در برابر این نهادها پاسخگو هستند، نه سهامداران و افکار عمومی. مردمی کردن بخشی از مالکیت (سهام) این بنگاهها هم شوخی خنکی بیش نیست، چراکه در واقع امر، کل مالکیت آنها متعلق به مردم است و فروختن آنچه در مالکیت مشاع مردم است به تعدادی از آنها کاری غیراصولی است.
اما سناریوی بدبینانه که بهنظر میرسد به حقیقت نزدیکتر باشد این است که دولت که در حال حاضر در شرایط دشوار اقتصادی و مضیقه نقدینگی است و با این واگذاریها میخواهد برای بخشی از این مشکل چارهجویی کند و شاید از آن بدتر با ایجاد «سپر انسانی» (به تعبیر دقیق دوست گرانقدر جناب مهندس احمد دوستحسینی)، قصد حمایت از بنگاههایی را دارد که از منابع یارانهای دولتی(ملی) هنگفتی استفاده میکنند.
در شرایطی که سرمایه اجتماعی دولت، به معنای عام کلمه، آسیب دیده و ترمیم آن فراتر از یک مساله سیاسی و اخلاقی، تبدیل به مسالهای امنیتی در سطح ملی شده است، بهتر است سیاستگذاران با صداقت با مردم رفتار کنند. اگر دولت با کسری بودجه مواجه است و نیاز به نقدینگی در کوتاهمدت دارد، بهترین و کمهزینهترین روش از لحاظ مصلحت ملی و غیرتورمی بودن، استقراض مستقیم از مردم است. تجربه همه کشورها نشان داده که تنها شیوه پوشش دادن کسری بودجه، بدون اینکه آثار تورمی گسترده داشته باشد توسل به اوراق قرضه است. باید با از میان برداشتن موانع صدور اوراق قرضه، مانند سایر کشورهای دنیا از این ابزار بسیار مهم به درستی استفاده کنیم. دولت ایران در مقایسه با سایر کشورهای دنیا نسبت بدهی به تولید ناخالص ملی پایینی دارد؛ مضافا اینکه داراییهای بسیار زیادی در مالکیت خود دارد که میتواند پشتوانه استقراض از مردم قرار گیرد. باید توجه داشت که تعلل در استفاده از این ابزار تامین مالی بسیار مهم، ریسکهای زیادی را دربردارد.
📌 در نهایت باید اذعان کرد اگر واگذاریها به شیوه حرفهای و اصولی نباشد و شائبه ایجاد «سپر انسانی» برای پوشش دادن منافع خاص و رانتخواری به همراه داشته باشد، در ماهیت خود امری روا نیست و نهایتا ضربه مهلک دیگری بر سرمایه اجتماعی است و نباید اینگونه واگذاریها را به پای آزادسازی اقتصادی گذاشت
#بورس #اوراق_قرضه
#شستا
?@ghaninejad_mousa
📄 سرمقاله دنیای اقتصاد - ۸ اردیبهشت ۹۹
🎤 موسی غنینژاد
حدود ۱۵ سال از ابلاغ سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی میگذرد؛ سیاستهایی که هدف اصلی آن غیردولتی کردن اقتصاد ایران بهمنظور بالا بردن کارآیی بنگاههای تولیدی، رشد شتابان اقتصادی و افزایش ثروت و رفاه مردم بود. به دنبال ابلاغ این سیاستهای اصلاح اقتصادی، طبیعتا قانونی هم برای اجرای آن از مجلس گذشت.
امروزه همه قرائن و شواهد حاکی از آن است که تقریبا همه اهداف این سیاستهای اصلاح اقتصادی ناکام مانده و نه تنها گرهی از مشکل ناکارآمدی نظام اقتصادی ما نگشوده، بلکه در عمل و بهطور ناخواسته معضلات دیگری را هم ایجاد کرده است. نکته مهمی که از همان آغاز درخصوص این سیاستهای اصلاحی مغفول واقع شد، این واقعیت بود که بدون آزادسازی اقتصادی، غیردولتی کردن اقتصاد یا خصوصیسازی به معنی واقعی کلمه ناممکن است. این نکته مهم بارها از سوی این قلم و دیگر همفکران به کرات در همین روزنامه «دنیایاقتصاد» مورد تاکید قرار گرفت؛ اما هیچگاه از سوی سیاستگذاران به جد گرفته نشد.
متولیان امر «خصوصیسازی» ظاهرا دوباره به فکر ادامه همان سیاستها بهصورتی دیگر افتادهاند. فروش اخیر ۱۰ درصد سهام «شستا» در بورس و مصاحبه رئیس سازمان خصوصیسازی درباره واگذاری سهام شرکتهای دولتی در قالب صندوقهای سرمایهگذاری وجه دیگری از قلب مفاهیمی چون «غیردولتی کردن اقتصاد» و «خصوصیسازی» را به نمایش گذاشته است. واقعا هدف از این واگذاریها چیست؟ دو سناریوی خوشبینانه و بدبینانه در این باره میتوان تصور کرد.
در خوشبینانهترین حالت که قدری سادهلوحانه هم بهنظر میرسد، میتوان گفت هدف از این واگذاریها، علاوهبر مردمی کردن بخشی از مالکیت (سهام)، شفافسازی و پاسخگو کردن مدیران بنگاههای وابسته به دولت و بنگاههای شبهدولتی (خصولتی) است؛ چراکه وارد شدن در بورس مستلزم ارائه شفاف و علنی صورتهای مالی است. یعنی مدیران بنگاههایی که از این طریق وارد بورس میشوند باید در برابر پرسشهای همگان از جمله سهامداران جزء پاسخگو باشند. اما این پاسخگویی صوری یا واقعی عملا تا چه اندازه بر عملکرد اینگونه بنگاهها که اغلب مستظهر به پشتیبانی قدرت سیاسی آشکار و پنهان هستند، تاثیر میگذارد؟ شرکتهای بزرگ خودروسازی یا بانکهای بزرگی که سهام آنها در بورس خرید و فروش میشود واقعا بهرهوری و عملکردشان نسبت به قبل بهتر شده است؟ واقعیت این است که مدیران اینگونه بنگاههای بزرگ واگذار شده که جملگی در نهایت از سوی نهادهای وابسته به قدرت سیاسی منصوب میشوند، تنها در برابر این نهادها پاسخگو هستند، نه سهامداران و افکار عمومی. مردمی کردن بخشی از مالکیت (سهام) این بنگاهها هم شوخی خنکی بیش نیست، چراکه در واقع امر، کل مالکیت آنها متعلق به مردم است و فروختن آنچه در مالکیت مشاع مردم است به تعدادی از آنها کاری غیراصولی است.
اما سناریوی بدبینانه که بهنظر میرسد به حقیقت نزدیکتر باشد این است که دولت که در حال حاضر در شرایط دشوار اقتصادی و مضیقه نقدینگی است و با این واگذاریها میخواهد برای بخشی از این مشکل چارهجویی کند و شاید از آن بدتر با ایجاد «سپر انسانی» (به تعبیر دقیق دوست گرانقدر جناب مهندس احمد دوستحسینی)، قصد حمایت از بنگاههایی را دارد که از منابع یارانهای دولتی(ملی) هنگفتی استفاده میکنند.
در شرایطی که سرمایه اجتماعی دولت، به معنای عام کلمه، آسیب دیده و ترمیم آن فراتر از یک مساله سیاسی و اخلاقی، تبدیل به مسالهای امنیتی در سطح ملی شده است، بهتر است سیاستگذاران با صداقت با مردم رفتار کنند. اگر دولت با کسری بودجه مواجه است و نیاز به نقدینگی در کوتاهمدت دارد، بهترین و کمهزینهترین روش از لحاظ مصلحت ملی و غیرتورمی بودن، استقراض مستقیم از مردم است. تجربه همه کشورها نشان داده که تنها شیوه پوشش دادن کسری بودجه، بدون اینکه آثار تورمی گسترده داشته باشد توسل به اوراق قرضه است. باید با از میان برداشتن موانع صدور اوراق قرضه، مانند سایر کشورهای دنیا از این ابزار بسیار مهم به درستی استفاده کنیم. دولت ایران در مقایسه با سایر کشورهای دنیا نسبت بدهی به تولید ناخالص ملی پایینی دارد؛ مضافا اینکه داراییهای بسیار زیادی در مالکیت خود دارد که میتواند پشتوانه استقراض از مردم قرار گیرد. باید توجه داشت که تعلل در استفاده از این ابزار تامین مالی بسیار مهم، ریسکهای زیادی را دربردارد.
📌 در نهایت باید اذعان کرد اگر واگذاریها به شیوه حرفهای و اصولی نباشد و شائبه ایجاد «سپر انسانی» برای پوشش دادن منافع خاص و رانتخواری به همراه داشته باشد، در ماهیت خود امری روا نیست و نهایتا ضربه مهلک دیگری بر سرمایه اجتماعی است و نباید اینگونه واگذاریها را به پای آزادسازی اقتصادی گذاشت
#بورس #اوراق_قرضه
#شستا
?@ghaninejad_mousa