پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
📝تفکر مهندسی در اقتصاد و آفت‌های آن

✍موسی غنی‌نژاد

💢مهندسی در علوم طبیعی یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش رفاه انسان‌ها در طول قرن‌های متمادی به ویژه در دو سده اخیر پس از انقلاب صنعتی بوده است. این واقعیت انکارناپذیر طبیعتاً ارج و قرب مهندسی را در افکار عمومی به شدت و به حق بالا برده است اما در عین حال به این اندیشه نادرست یا توهم دامن زده که در هر زمینه‌ای می‌توان مشکلات پیش رو را با روش‌های مهندسی از میان برداشت. مهندسان بهتر از هر کسی نسبت به محدودیت‌های قدرت خود آگاه‌اند و می‌دانند که با مهندسی «هر کاری» را نمی‌توان انجام داد و اتفاقاً با شناخت دقیق این محدودیت‌ها است که آنها می‌توانند در رسیدن به اهداف خود موفق شوند.

💢بنابراین توهمی که به آن اشاره شد ناشی از فکر مهندسان نیست بلکه ریشه در نوعی تفکر مهندسی دارد که بیشتر مورد پسند عوام ناآشنا به مباحث علمی است و البته به دلایلی مورد علاقه شدید سیاستمداران و صاحبان قدرت سیاسی است. این علاقه البته معصومانه و ساده‌لوحانه نیست بلکه دلایل قوی دارد که ناظر بر حفظ و افزایش قدرت است. اینجا مجال پرداختن به همه جنبه‌های اجتماعی این مسئله نیست و فقط به آفت‌های مربوط به تفکر مهندسی در برخی حوزه‌های اقتصادی اشاره خواهد شد.

❇️ مهندسی بنا به ماهیت موضوع اساساً و عمدتاً در حیطه دنیای فیزیکی و علوم طبیعی کاربرد دارد و در زمینه روابط اجتماعی و اقتصادی که ما با کُنش‌های ارادی افراد و نظم‌های ناشی آن ها سر و کار داریم به راحتی قابل تعمیم نیست. کُنش انسان‌ها ریشه در عقاید و سلایق متفاوت آنها دارد و درست است که این عقاید و سلایق در معرض تغییرند اما عوامل موثر روی این تغییرات به شیوه علوم طبیعی قابل شناسایی دقیق و مهندسی نیستند. دلیل این امر روشن است اتم‌ها در علوم اجتماعی افراد انسانی هستند که برخلاف اتم‌ها و ملکول‌ها در فیزیک، دارای اراده و آزادی عمل‌اند و ممکن است در شرایط مشابه رفتارهای متفاوت ازهم انجام دهند. این است که ما در علوم اجتماعی با نظم‌ها و قاعده‌مندی‌های نوعاً متفاوتی روبرو هستیم که مهندسی در آنها را به غایت دشوار و حتی شاید بهتر است بگوییم عملاً ناممکن می‌سازد.

❇️ اما همچنانکه پیش از این اشاره شد سیاستمداران و صاحبان قدرت علاقه فراوانی دارند که روابط اجتماعی و اقتصادی را به نحو «مطلوبی» مهندسی کنند و این ممکن است آسیب‌های فراوانی به همراه بیاورد. سیاستمداران دوست دارند با مهندسی تجارت خارجی و کنترل واردات از تولیدات داخلی حمایت کنند و اشتغال و رشد اقتصادی را در کشور افزایش دهند. آنها مایلند با قیمت‌گذاری کالاها و خدمات، عدالت اجتماعی را مهندسی کنند. حفظ یا افزایش قدرت پول ملی با تعیین نرخ ارز و مهندسی آن یکی از وسوسه‌های دائمی سیاستگذاران اقتصادی است. همین طور است مهندسی نرخ بهره و تطبیق دادن آن با نرخ تورم که در کشور ما به شدت دنبال می‌شود.

❇️ تجربه تاریخی نشان می‌دهد که همه این گونه «مهندسی‌ها» نه تنها در کشور ما بلکه در همه جای دنیا شکست خورده اما به دلیل محبوبیت آن میان عامه مردم و علاقه سیاستمدارن به دستاویز کردن آن هیچگاه کنار نهاده نشده است. به سخن دیگر توهم مهندسی اقتصادی همچنان ادامه دارد و متأسفانه برخی اقتصاددانان نیز در دامن زدن به این توهم، خواسته یا ناخواسته، نقش دارند. این گروه با عمده کردن موضوع شکست بازار و طرح تدابیر مهندسی برای برطرف کردن آن، این شبهه را القا می‌کنند که گویا موضوع علم اقتصاد نه شناخت قوانین حاکم بر نظام بازار که شناخت مسائل موسوم به شکست بازار و شیوه‌های مهندسی رفع این شکست است.

❇️ نتیجه این تفکر در کشور ما تاکنون بسیار اسفناک بوده است. نهادهای سرکوبگر اقتصادی در جامعه ما از سازمان حمایت گرفته تا تعزیرات، شورای رقابت و ستاد مبارزه با قاچاق جملگی محصول این تفکر معیوب اقتصادی‌اند. ابداع بانکداری بدون بهره ریشه در این تفکر مهندسی داشت که گویا با نادیده گرفتن قوانین اقتصادی می‌توان نظام بانکداری مطلوب را طراحی کرد و به اجرا گذاشت. اقدام به انجام کار ناممکن البته امکان‌پذیر است اما طبیعتاً نتیجه مورد انتظار را به بار نمی‌آورد و ممکن است بسیار پرهزینه باشد.

📌یک بار برای همیشه باید پذیرفت که سیاستهای اقتصادی با در نظر گرفتن قوانین اقتصادی و در چارچوب محدودیت‌های آنها به نتیجه مطلوب و مورد انتظار می‌انجامد. ساز و کارهای نظام اقتصادی را نمی‌توان به سیاق علوم طبیعی مهندسی کرد.

#کنش #قوانین_اقتصادی #مهندسی_اقتصادی #یادداشت

@ghaninejad_mousa
👍1
📃 ویژگی دیکتاتور‌مآبانه، ضد‌دموکراتیک و سوسیالیستی دخالت‌گرایی (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

❃ بسیاری از هواخواهان دخالت دولت در اقتصاد، هنگامی‌که می‌شنوند که گفته می‌شود با توصیه به دخالت‌گرایی، گرایش‌های ضد‌دموکراتیک و دیکتاتور‌مآبانه را بال‌وپر می‌دهند و به پا گرفتن سوسیالیست اقتدار‌گرا کمک می‌کنند، سر‌در‌گم و حیرت‌زده می‌شوند. در برابر این حرف، به اعتراض می‌گویند که از جان و دل به دموکراسی باور دارند و با استبداد و سوسیالیسم مخالفند. هدفی که در سر دارند، تنها بهبود وضع زندگی فقرا است. می‌گویند که تحت تأثیر ملاحظات مربوط به عدالت اجتماعی قرار دارند و دقیقاً به این خاطر از توزیع عادلانه‌تر درآمد پشتیبانی می‌کنند که حفظ کاپیتالیسم و پیامد یا روبنای سیاسی آن یعنی دولت دموکراتیک را در سر دارند.

❃ چیزی که این افراد درک نمی‌کنند، آن است که طرح‌های گوناگون پیشنهادی آن‌ها نمی‌توانند نتایج منفعت‌آوری را که مدنظر‌شان است، پدید آورند. در برابر، وضعیتی را به بار می‌آورند که از نگاه هوا‌‌خواهان این طرح‌ها بد‌تر از وضعیتی‌اند که پیش‌تر وجود داشت و این برنامه‌ها برای تغییر در آن طراحی شدلت که با شکست در نخستین اقدام دخالتی خود روبه‌رو شده، برای جبران آثار دخالتش در بازار و باز‌گشت به اقتصاد آزاد آماده نباشد، باید نظارت‌ها و محدودیت‌های بیشتر و بیشتری را بر طرح نخست خود بیفزاید. دولت با پیشروی گام‌به‌گام در این مسیر، دست‌آخر به جایی می‌رسد که آزادی اقتصادی افراد در آن یک‌سره از میان رفته است. سوسیالیسم آلمانی یا Zwangswirtschaft نازی‌ها پدیدار می‌شود.

❃ اجازه دهید با تحلیلی از مساله خاص کنترل‌های قیمتی، این موضوع را بیشتر توضیح دهیم. اگر دولت بخواهد کاری کند که پدر و مادر‌های فقیر بتوانند شیر بیشتری برای کودکان خود فراهم کنند، باید شیر را در قیمت بازار خریده و در قیمتی کمتر و با مقداری ضرر به این افراد فقیر بفروشد. این ضرر می‌تواند از محل در‌آمد‌های مالیاتی پوشش داده شود، اما اگر دولت صرفاً قیمت شیر را در نرخی کمتر از قیمت بازار تعیین کند، نتیجه حاصل بر خلاف اهدافی خواهد بود که در سر دارد. تولید‌کنندگان حاشیه‌ای برای پرهیز از ضرر، از کسب‌و‌کار تولید و فروش شیر بیرون می‌روند. شیر کمتری در دسترس مصرف‌کنندگان خواهد بود، نه بیشتر. این نتیجه بر خلاف مقاصد دولت است. دولت به این خاطر پا به این ماجرا گذاشت که شیر را یک نیاز ضروری و حیاتی می‌دانست و نمی‌خواست عرضه آن را کمتر کند.

❃ حال دولت دو گزینه در پیش دارد یا باید از هرگونه تلاشی برای کنترل قیمت‌ها دست بشوید یا باید اقدام دومی را نیز بر طرح نخست خود بیفزاید یا به بیان دیگر قیمت عوامل ضروری برای تولید شیر را نیز تعیین کند. در این صورت همین داستان دوباره در سطوح بعدی تکرار خواهد شد. دولت دوباره وادار می‌شود که قیمت عوامل مورد نیاز برای تولید عوامل لازم جهت تولید شیر را تعیین کند. به این ترتیب دولت باید پیش‌تر و پیش‌تر رود و قیمت تمام عوامل تولید انسانی (نیروی کار) و مادی را تعیین کند و یکایک کار‌آفرینان و کار‌گران را به ادامه کار در این قیمت‌ها و دستمزد‌ها وا‌دارد. هیچ یک از شاخه‌های تولید نمی‌تواند از این فرآیند یکپارچه تعیین قیمت‌ها و دستمزد‌ها و از این نظم عمومی برای ادامه تولید کنار گذاشته شود. اگر برخی شاخه‌های تولید آزاد گذاشته می‌شدند، سرمایه و نیروی کار به آن‌ها انتقال می‌یافت و عرضه‌ی کالا‌هایی که دولت قیمت‌شان را کنترل می‌کند، کاهش می‌یافت. اما دقیقاً همین کالا‌ها هستند که دولت برای ارضای نیاز‌های توده‌ها بسیار مهم‌شان می‌پندارد.

از کانال درباره ازادی
قسمت دوم🔗

اما هنگامی‌که به این وضع کنترل گسترده بنگاه‌ها می‌رسیم، اقتصاد بازار جای خود را به نظام اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده یا سوسیالیسم داده است؛ البته سوسیالیسم آلمانی یا الگوی نازی آن، نه سوسیالیسمی که مثلاً در روسیه وجود داشت و در آن دولت همه کار‌خانه‌ها را بی‌فاصله مدیریت می‌کرد.

❃ آن‌چه که ادعا می‌شد که موفقیت آلمانی‌ها در کنترل قیمت‌ها است، افراد بی‌شماری را به خود جذب کرد. این افراد می‌گفتند که تنها باید به اندازه نازی‌ها درنده‌خو و بی‌رحم باشید تا در کنترل قیمت‌ها موفق شوید. آن‌چه این افراد (که می‌خواستند به شیوه خود نازی‌ها به جنگ با آن‌ها روند) درک نمی‌کردند، این بود که نازی‌ها کنترل قیمت‌ها را بر جامعه استوار بر بازار تحمیل نکردند، بلکه یک نظام سوسیالیستی کامل و جامعه‌ای توتالیتر را بنیاد گذاشتند.

❃ اگر کنترل قیمت‌ها تنها به برخی کالا‌ها محدود شود، با هدف خود در تناقض خواهد بود. این فرآیند در اقتصاد بازار نمی‌تواند به گونه‌ای رضایت‌آمیز کار کند. اگر دولت از این نا‌کامی نتیجه نگیرد که باید همه تلاش‌هایش را برای کنترل قیمت‌ها کنار بگذارد، هر چه بیشتر در این راه پیش خواهد رفت و برنامه‌ریزی همه‌جانبه سوسیالیستی را به جای اقتصاد بازار خواهد نشاند.

❃ تولید می‌تواند یا مستقیماً به میانجی قیمت‌هایی هدایت شود که در بازار و در اثر خرید عامه مردم یا خودداری آنها از خرید تعیین می‌شوند یا می‌تواند از سوی هیات متمرکز دولتی مدیریت تولید جهت‌دهی شود. هیچ راه‌حل سومی وجود ندارد. امکان وجود هیچ نظام اجتماعی دیگری نیست که نه اقتصاد بازار باشد و نه سوسیالیسم. کنترل دولت تنها بر بخشی از قیمت‌ها به وضعیتی می‌انجامد که همه بی‌هیچ استثنایی آن را احمقانه و در تناقض با هدف خود می‌پندارند. نتیجه گریز‌ناپذیر این شرایط، آشوب و آشفتگی‌های اجتماعی است. این نکته‌ای است که وقتی اقتصاد‌دانان به قانون اقتصادی اشاره می‌کنند و می‌گویند که دخالت‌گرایی ناقض قانون اقتصادی است، در سر دارند.

❃ در اقتصاد بازار، مصرف‌کنندگان تفوق دارند. خرید یا خود‌داری از خرید از سوی آنها دست‌آخر تعیین می‌کند که کار‌آفرینان چه چیزی را به چه مقدار و با چه کیفیتی تولید کنند. این رفتار آنها قیمت کالا‌های مصرفی را مستقیما و قیمت تمام کالا‌های تولیدی یا به بیان دیگر، نیروی کار و عوامل مادی تولید را به شکل غیر‌مستقیم تعیین می‌کند. مایه پیدایی سود و زیان و شکل‌گیری نرخ بهره می‌شود. درآمد یکایک افراد را مشخص می‌سازد. نقطه کانونی اقتصاد بازار، بازار یا به بیان دیگر فرآیند شکل‌گیری قیمت کالا‌ها، نرخ دستمزد‌ها و نرخ‌های بهره و مشتقات آن‌ها یعنی سود و زیان است. بازار، همه تولید‌کنندگان را در برابر مصرف‌کنندگان مسئول می‌سازد. این وابستگی مصرف‌کنندگان با کار‌آفرینان، صاحبان سرمایه و کشاورزان، مستقیم است و با افرادی که برای کسب دستمزد و حقوق کار می‌کنند، غیر‌مستقیم. بازار میان تلاش‌های همه افراد درگیر در ارضای نیاز‌های مصرف‌کنندگان و خواسته‌های مصرف‌کنندگان، یعنی آن‌هایی که برایشان تولید می‌کنند، ساز‌گاری پدید می‌آورد. تولید را پیرو مصرف می‌کند.

- ادامه دارد...


از کانال درباره ازادی
📈اقتصاد دستوری و مصداق‌های آن

✍موسی غنی‌نژاد

💢معمولا در تقسیم‌بندی رایج نظام‌های اقتصادی در دنیا از دو مفهوم اقتصاد بازار و اقتصاد دستوری استفاده می‌شود و کشورها را در طیفی طبقه‌بندی می‌کنند که یک سر آن اقتصاد بازار خالص و سر دیگر آن اقتصاد دستوری صرف است. در عمل هیچ یک از دو سر طیف مصداق واقعی ندارد و مسئله میزان نزدیکی یا دوری از دو سر طیف است. تعیین جایگاه هر کشور در این طیف، امکان مقایسه میان نظام‌های اقتصادی کشورها را فراهم می‌کند و معیاری برای ارزیابی عملکرد آنها به دست می‌دهد. مثلا اقتصاد هنگ‌کنگ از نزدیکترین کشورها به یک سر طیف (نظام بازار) و اقتصاد کره شمالی به سر دیگر طیف (اقتصاد دستوری) است.

💢اینکه هر کشوری به چه دلیل در جایگاه معینی در این طیف قرار می‌گیرد به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم‌ترین آنها عقاید و ارزش‌های حاکم بر جوامع و نیز عوامل تاریخی موثر بر تحولات آنها است. این سخن به این معنا نیست که نظام‌های اقتصادی جوامع را نمی‌توان متحول ساخت. نمونه‌های تاریخی این گونه تغییرات و تحولات متعدد است اما باید توجه کرد که همه اینها در چارچوب تعینات فرهنگی، تاریخی و مادی خاص هر جامعه‌ای امکان‌پذیر است.

💢بعضی‌ها در جامعه ما نظام اقتصادی موجود در کشورهای اسکاندیناوی را برتر می‌دانند و معتقدند این کشورها از بیشترین مزایای نظام‌های بازار و کمترین معایب نظام‌های دستوری برخوردارند. توصیه الگوبرداری از چنین نظام‌هایی برای کشورمان می‌تواند مسیر برون‌رفت از مشکلات اقتصادی جامعه ما را به بیراهه کشاند و به تکرار اشتباهات گذشته مبتنی بر جستجوی راه سوم منجر گردد. برای پیشبرد بحث ابتدا بهتر است ابهام موجود در مفهوم اقتصاد دولتی را روشن کنیم.

💢در تقسیم‌بندی‌های مورد اشاره فوق ممکن است کشوری مانند سوئد در میانه طیف قرار گیرد و این شبهه را ایجاد کند که نسبت به کشوری مانند هنگ‌کنگ با نظام بازار فاصله چشم‌گیری دارد. اما اقتصاد سوئد از بسیاری جهات همان قدر مقید به قواعد نظام بازار است که اقتصاد هنگ‌کنگ، و عمدتاً نحوه بازتوزیع ثروت تولید شده است که آنها را از هم جدا می‌کند. غفلت از این واقعیت و تصور اینکه دولت در کشورهای اسکاندیناوی مداخلات مستقیم بیشتری در نظام تولیدی دارد ممکن است به توصیه‌های سیاستی نادرستی منتهی شود.

💢اگر میزان بازتوزیع ثروت را ملاک دستوری بودن اقتصادها بدانیم شاید اقتصاد ایران کمتر از اقتصاد سوئد «دستوری» تلقی شود اما این معیار نادرست و به شدت گمراه کننده است. اقتصاد ایران مصداق متفاوتی از نظام اقتصاد دستوری است. در ایران دولت علاوه بر اینکه مالک منابع طبیعی اقتصادی است، مالکیت و مدیریت بزرگترین بنگاه‌های اقتصادی را نیز در اختیار دارد. در کشور ما برخلاف جوامعی مانند سوئد، آغاز به فعالیت اقتصادی در بخش خصوصی نیز مستلزم گذشتن از هفت‌خوان مجوزهای متعدد است. با پشت سر گذاشتن همه این موانع باز هم مراجع دولتی و دهها نهاد می‌توانند هر لحظه عرصه را بر تولیدکننده تنگ کنند. فعالیت اقتصادی در همه سطوح آن تحت سیطره اراده‌های خاص و «دستورات» دیوانسالاران دولتی است.

💢آزادسازی حقیقی و رهایی از سیطره مقررات و مصوباتی که مانع برقراری حکومت قانون در کشور ما شده، شرط لازم برای استقرار نظام کارآمد اقتصادی است. وجود تعداد بیشمار مقررات و مصوبات موجب بسط ید دیوانسالاران دولتی در برابر فعالان اقتصادی گشته و آنها را ناتوان از استیفای حقوق خود و ناگزیر به پناه آوردن به رشوه و فساد اداری می‌کند. در چنین شرایطی مقررات‌زدایی و رها ساختن اقتصاد ملی از اراده‌های خاص دیوانسالاران دولتی، جایگزینی برای حکومت قانون نیست بلکه وسیله‌ای برای رسیدن به آن است.
#اقتصاد_بازار #اقتصاد_دستوری #حکومت_قانون #مقاله

🗞خلاصه مقاله "اقتصاد دستوری و مصداق‌های آن"
منبع: دنیای اقتصاد، ۲۴ خرداد ۱۳۹۵
@ghaninejad_mousa
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
ناآگاهی از علم اقتصاد، که رشته‌ای تخصصی و به نظر بیشتر مردم علم ملال‌انگیزی است، جرم نیست، اما با وجود ناآگاهی داشتن نظرات پرهیاهو در مورد موضوعات اقتصادی کاملاً غیرمسئولانه است.

👤 موری روتبارد
@LibrT
غنی نژاد
آنچه موجب مقبولیت و محبوبیت این ایدئولوژی (مارکسیسم) می‌شود اتفاقا ریشه در پیشرفت‌های چشمگیر نظام بازار در خصوص افزایش ثروت ملل  دارد که وجود فقرِ هر چند کمتر از قبل در جامعه را غیرقابل تحمل می‌نماید. زمانی که در گذشته نه چندان دور اکثریت قریب به اتفاق مردم در فقر به‌سر می‌بردند و فقر وضعیتی طبیعی تلقی می‌شد قبح آن به چشم نمی‌آمد، اما وقتی بخشی از مردمان عادی توانستند از وضعیت فقر بیرون بیایند این پرسش برای روشنفکران بی‌خبر از علم اقتصاد و افکار عمومی پیش آمد که چرا بقیه هنوز در فقر به‌سر می‌برند. پروژه سوسیالیسم بیرون آوردن همه از فقر و برقراری «عدالت اجتماعی» بود و بر این تصور نادرست بنا شد که نظام بازار آزاد تنها به نفع سرمایه‌داران و وابستگان آنها است. از نظر آنها «سرمایه‌داری» نه‌تنها قادر به از بین بردن فقر برای اکثریت افرادجامعه نیست، بلکه موجب تشدید وضعیت نابسامان عمومی و بی‌عدالتی بیشتر می‌شود. سوسیالیسم ایدئولوژی خیال‌پردازانه محبوب روشنفکران ناآگاه به علم اقتصاد و توده‌های عوام است و از لحاظ نظری و عملی هیچ دستاوردی نداشته است. سوسیالیسم هر گاه که درصدد اصلاح نظام بازار برآمده فقط آن را از کارآیی انداخته و هر گاه به ابزار انقلابی تبدیل شده فاجعه آفریده است. قحطی‌های بزرگ سده بیستم میلادی عمدتا در اثر تعطیلی آزادی‌های اقتصادی به علت جنگ، استعمار یا تلاش برای برقراری آرمان سوسیالیستی در روسیه، چین و برخی کشورهای آفریقایی رخ داده است. هندوستانپس از دست یافتن به استقلال (بعد از جنگ جهانی دوم) که تبدیل به کشوری دموکراتیک و دارای آزادی‌های سیاسی و اقتصادی شد هیچ‌گاه در تله قحطی نیفتاد، اما در همان دوران چین کمونیست با  سرکوب آزادی‌ها به‌منظور پیاده کردن سوسیالیسم، کشور را دچار قحطی‌ای کرد که در نتیجه آن میلیون‌ها نفر از گرسنگی تلف شدند. آمارتیا سن، اقتصاددان برنده جایزه نوبل که مطالعات مبسوطی  درخصوص قحطی انجام داده است به این نتیجه رسیده که قحطی صرفا پدیده‌ای طبیعی ناشی از خشکسالی نیست، بلکه بیشتر  محصول سیاست‌های اقتصادی غلط و به محاق بردن آزادی است. این نتیجه‌گیری کاملا منبطق با آموزه‌های علم اقتصاد است. در واقع بنیاد علم اقتصاد بر اساس این کشف بزرگ نهاده شده که آزادی نوشداروی بیماری فقر است.

https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سرمقاله-28/3550338-نوشداروی-بیماری-فقر-قحطیو
✅با طرح مفهوم حاكميّت مردمی در دوران مدرن و نفی هرگونه مشروعيّت ناشی از سنّت و قوانين دينی است كه زمينه های حركت به سوی قدرت مطلقه ی حقيقی فراهم می شود.

✅اگر مشروعيّت حكومت و قوانين را صرفا ناشی از اراده ی مردم بدانيم، در اين صورت چه محدوديّتی برای چنين حكومتی قابل تصوّر است (جبّاريّت اكثريّت دوتوكويلی و بنژامن كُنستانی)؟!.

✅اگر حاكميّت مطلق مردمی را بپذيريم و رژيم های مبتنی بر آراء (دموكراسی) را نماينده ی چنين حاكميّتی بدانيم، در اين صورت چه تدبيری برای مقابله با جبّاريّت اين رژيم های مردمی می توان انديشيد؟!.

✅حكومت های جبّار و توتاليتر در آلمان نازی و ايتالياي فاشيستی ، با رأی دموكراتيك اكثريّت مردم قدرت را به دست گرفتند و مدّعی حاكميّت و ارده ی مردمی بودند.

✅هيچ نيروی بازدارنده ی درونی نمی توانست مانع نسل كُشی و ديگر فجايع اين رژيم های مطلقه شود. زيرا اراده ی حكومتی به نمايندگی از اراده ی مردم، هيچ مانع اخلاقی، قانونی و نهادی در برابر خود نمی ديد.

🔸برتران دُ ژوونل

📚موسی غنی نژاد/ اقتصاد به روایت دیگر/ برتران د ژوونل، جامعه دمکراتیک و آفت های آن / ص ١٥٠/ انتشارات دنیای اقتصاد.

#مصطفی_مطهری
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
قوانین نخستین
✍🏻 فردریک هایک


💠 اکنون فهم این مطلب آسان‌تر شده است که چرا در تمام تمدن‌های باستانی شاهد قانونی هستیم که همانند قانون «مادها و پارس‌ها تغییرناپذیر است‌»، و چرا همۀ «قانون‌گذاری‌» های اولیه عبارت بود از کوشش برای ثبت و شناساندن قانونی که تصور می‌شد به طور تغییرناپذیری از قبل موجود بوده است. «قانون‌گذار» می‌توانست سعی در تصفیۀ قانون از تحریف‌های مفروض کند، یا خلوص اولیه را به آن بازگرداند، ولی کسی فکر نمی‌کرد او ‌بتواند قانون جدیدی وضع کند. مورخان حقوق اتفاق نظر دارند که تمام «قانون‌گذاران‌» معروف دوران باستان، از آورـ نامو [۱۹] و حمورابی تا سولون، لیکورگوس گرفته تا مؤلفان «دوازده فرمان روم‌»، هیچ‌کدام قصد ابداع قوانین جدیدی را نداشتند، بلکه صرفاً می‌خواستند قوانینی را که وجود داشت و همیشه وجود داشته بیان کنند. [۲۰]

💎 ولی این‌که هیچ‌کس قدرت و قصد تغییر قانون را نداشت و فقط قانون قدیمی به عنوان قانون خوب شناخته می‌شد، بدین معنا نیست که قانون به رشد خود ادامه نمی‌داد، بلکه فقط به این معناست که تغییراتی که عملاً به وجود آمدند، ناشی از قصد و طرح عامدانۀ قانون‌گذار نبوده است.

💡 برای حاکمی که قدرت وی تا حد زیادی بر این واقعیت استوار بود که مردم از او انتظار داشتند قانونی را که تصور می‌شد مستقل از ارادۀ اوست به مورد اجرا دربیاورد، این قانون غالباً بیش از این‌که وسیله‌ای جهت رسیدن به اهداف آگاهانۀ وی تلقی شود مانعی در برابر کوشش‌های وی به منظور سازماندهی عامدانۀ حکومت به شمار می‌رفت. قواعد جدید در میان آن دسته از فعالیت‌های اتباع حاکمان ظهور می‌یافت که آن‌ها [حاکمان] نمی‌توانستند مستقیماً تحت کنترل داشته باشند، یعنی اغلب و به طور عمده در روابط با اتباع بیگانه بود که قواعد جدید خارج از حیطۀ قوانین اِعمال‌شده توسط حاکمان ظهور یافتند، قوانینی که هرقدر تصریح می‌شدند به همان اندازه انعطاف‌ناپذیرتر می‌گشتند.
@LibrT

🔮 به این ترتیب، رشد قواعد رفتاری مستقل از اهدافِ معین که بتواند نظم خودجوشی را به وجود آورد، اغلب در تعارض با اهداف حاکمانی شکل گرفت که سعی در تبدیل قلمرو خود به یک سازمان به معنای واقعی کلمه داشتند. برای یافتن مراحل تحول قانون، که در نهایت وجود جامعۀ باز را ممکن ساخت، باید اساساً به ius gentium، یعنی حقوق تجارت و شیوۀ کار در بندرها و بازارهای مکاره توجه کنیم. حتی شاید بتوان گفت تشکیل قواعد رفتاری همه‌شمول [عام] در اجتماع سازمان‌یافتۀ قبیله آغاز نشد، بلکه با اولین مورد مبادله پایاپای خاموش [بدون گفت‌وگو] آغاز شد، زمانی که یک انسان وحشی هدیه‌ای را در مرز قلمرو قبیلۀ خود نهاد، به این امید که هدیۀ متقابلی را به همین طریق دریافت کند، و بدین ترتیب رسم جدیدی به وجود آمد. به‌هرحال قبول قواعد رفتاری عام نه از طریق رهبری حاکمان بلکه توسط آداب و رسومی صورت گرفته است که افراد می‌توانستند روی آن‌ها حساب کنند.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل چهارم ، صص۸۹-۸۸
⚜دیدگاه ناموجه پوزیتیویسم؛ تفکیک روش‌شناسی علم از معرفت‌شناسی

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۳و۴:
💠معرفت‌شناسی به طور کلی،شاخه‌ای از معارف فلسفی است که به موضوع شناخت، رابطه ذهن و عین در فرایند شناخت و چگونگی شناخت معتبر می‌پردازد و روش‌شناسی، به عنوان زیرمجموعه‌ای از مباحث معرفت‌شناختی، چگونگی شکل‌گیری مفاهیم بنیادی علوم و اعتبار(منطقی و تجربی) قضیه‌ها و استدلالهای مبتنی بر آنها را بررسی می‌کند.

💠گرچه به طور منطقی مباحث روش‌شناسانه را نمی‌توان مستقل از نوعی موضع‌گیری معرفت‌شناسانه(فلسفی) مطرح کرد،اما این تفکیک ناموجه با نضج گرفتن تفکر پوزیتیویستی در سده نوزدهم میلادی عملا صورت گرفت. پوزیتیویستهای اولیه، مانند اوگوست کنت فرانسوی،هرگونه تفکر فلسفی را متهم به اندیشه‌ورزی صرف و بریده از واقعیات تجربی کردند و مدعی شدند که اینگونه تفکرات متافیزیکی را باید به کلی کنار نهاد و در معارف مربوط به روابط انسانی و اجتماعی نیز به روش علوم طبیعی عمل کرد. آنها که به شدت تحت تاثیر فیزیکالیسم و پیشرفتهای مکانیک نیوتنی بودند، می‌خواستند همه معارف انسانی را مطابق این مدل بازسازی کنند.

💠اوگوست کنت با جعل اصطلاح جامعه‌شناسی و معادل دانستن آن با فیزیک اجتماعی مدعی شد که در علوم اجتماعی نیز همانند علوم طبیعی باید به شناخت تحصلی(پوزیتیو) متوسل شد و از هرگونه تفکر فلسفی(متافیزیکی) اجتناب ورزید. منظور این بود که در فیزیک اجتماعی مانند فیزیک طبیعی،پژوهش علمی باید مبتنی بر تجربه حسی یعنی واقعیات قابل مشاهده و اندازه‌گیری باشد.

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۱۴و۱۵:
💠کنت بر این تصور بود که پیشرفتهای چشمگیر اندیشه بشری در حوزه علوم طبیعی ناشی از روش پوزیتیو است.بنابراین، برای رسیدن به دستاوردهای مشابه در حوزه علوم اجتماعی، در این حوزه نیز باید از همین روش استفاده کرد. پوزیتیویسم ساده‌انگارانه اوگوست کنت دچار تناقض غیرقابل حلی بود که تحت‌الشعاع جذابیت پیام آرمانى آن، یعنی ادعای کشف سیر ضروری وضعیت تفکر بشری از خرافه به علم(از کودکی به بلوغ)،اغلب نادیده انگاشته می‌شد.کنت معلوم نمیکرد که با تکیه بر روش پوزیتیو چگونه می‌توان به چنین دانش کلی درباره تاریخ بشری دست یافت.

💠مشاهده به معنای پوزیتیویستی آن عملی است ناظر بر واقعیتهای جزئی و انضمامی؛ واضح است که تاریخ بشری تن به چنین مشاهده‌ای نمی‌دهد. به سخن دیگر، نظریه کنت در خصوص سیر تاریخ بشری نمی‌تواند محصول رویکرد پوزیتیویستی تلقى شود. هدف اصلی کنت کنار نهادن تصورات متافیزیکی و روی آوردن صرف به علم مبتنی بر مشاهدات تجربی بود اما آنچه در عمل انجام می‌داد اغلب مغایر با این روش بود.

💠پوزیتیویستهای سده نوزدهم که این همه از تئوری مکانیک نیوتنی ستایش می‌کردند و آن را مصداق بارز نظریه علمی می‌دانستند ظاهرا توجه نداشتند که مفهوم نیروی جاذبه که درونمایه تئوری نیوتن را تشکیل می‌دهد اندیشه‌های متافیزیکی به معنای پوزیتیویستی کلمه است. پوزیتیویستهای متاخر با پی بردن به این موضوع که در علوم سخت،یعنی شاخه‌های مختلف علوم طبیعت، بسیاری از مفاهیم بنیادی، مانند نیرو، انرژی، مغناطیس، اتم و غیره، طبق تعریف پوزیتیویستی،در حوزه متافیزیکی قرار می‌گیرند در صدد گشودن راههای دیگری برای تفکیک علم از غیرعلم(متافیزیک) برآمدند.

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۲۱ و ۲۲:
💠آلبرت آینشتاین فیزیکدان برجسته سده بیستم میلادی بر این رای بود که:"هیچ روش استقرایی وجود ندارد که بتواند به مفاهیم بنیادی فیزیک بیانجامد. ناتوانی در فهم واقعیت،خطای اساسی فلسفی بسیاری از پژوهندگان قرن نوزدهم بود. شاید به همین دلیل بود که استقرار و قوام نظریه مولکولی و نظریه ماکسول این اندازه طول کشید. تفکر منطقی به ضرورت قیاسی است و بر پایه مفاهیم فرضی و اصول متعارفی قرار دارد."

💠البته منظور این فیزیکدان بزرگ رد تجربه‌گرایی به معنای اصیل یا به قول خودش فلسفه تجربی هیوم نیست بلکه انتقاد از پوزیتیویسم ساده‌لوحانه‌ای است که در آن جایی برای آفرینش آزادانه مفاهیم بنیادی علم وجود ندارد، آفرینشی که ملهم از واقعیت تجربی است اما محصول روش استقرایی نیست. او حقیقت‌آزمایی تجربى را منوط به نتایج تئوری می‌داند تا به ساختن مفاهیم بنیادی یا شالوده آن.

💠پوزیتیویستهای متاخر به تدریج پی بردند که مفاهیم بنیادی نظریه‌های علمی، همانگونه که آینشتاین می‌گفت، به روش استقرای تجربی شکل نمی‌گیرند بلکه بیش‌تر محصول آفرینش آزادانه ذهن دانشمندان هستند. آنها دریافتند که تئوری علمی مجموعه‌ای از تصورات ناشی از تجربه حسی نیست بلکه ساختار پیچیده‌ای است که شالوده آن را فرضیه‌های انتزاعی تشکیل می‌دهند و تنها از طریق استنتاج‌های مبتنی بر فرضیه‌هاست که در آن ساختار تئوری، جایگاه و کارکرد آن توصیف می‌شود.
#بریده_کتاب

📚برگرفته از کتاب گفتارهایی در روش‌شناسی علم اقتصاد
🖌موسی غنی‌نژاد
@ghaninejad_mousa
🗽انسانها ربات نیستند
⚜موسی غنی نژاد

رفتار دانشمندی که دربارهء یک ماده شیمیایی مطالعه می کند و رفتار خود آن مادهء شیمیایی به دو ساحت کاملاً متفاوت تعلق دارند... رفتار مادهء شیمیایی هدفمند نیست و دانشمندی که آن را مطالعه می کند صرفاً در پی کشف آثار و روابط علت و معلولی این این ماده در رابطه با دیگر مواد است و نه هدفِ رفتارِ آن ماده که سخن لغوی است چون اراده ای از خود ندارد که در پی هدفی باشد.

اما رفتار آن دانشمند شیمی کاملاً هدفمند است و با ارادهء خود به مطالعه دست زده است. میزس می گوید هر گونه نظریه رفتارگرایانه بر اساس مدل انگیزه-پاسخ برای توضیح کنش انسانی محکوم به شکست است؛"توصیف هر گونه کنش انسانی بدون دانستن معنایی که کنشگر برای انگیزه قائل است و نیز هدفی که با پاسخ خود دنبال می کند ناممکن است."

انسانها مانند حیوانات نیستند که صرفاً بر اساس غریزه به انگیزه ها یا محرکها پاسخ کم و بیش یکسانی بدهند یا همانند ربات نیستند که در شرایط مشابه برنامه ریزی شده یکسان رفتار کنند.انسانها بر اساس عقاید و سلایقشان عمل می کنند و هیچ دو انسانی علایق و سلایق یکسانی ندارند
بزرگ‌ترین فسادها را چه کسانی مرتکب شده‌اند؟

دکتر موسی غنی نژاد توضیح می‌دهد:

✔️ در همه سطوح مناصب دولتی مساله گزینش را داریم که کم و بیش مربوط به فقدان قواعد کلی و همه‌شمول است. این فقدان منشأ بسیاری از فسادها در سیستم است. بزرگ‌ترین فسادها را در نظام اقتصادی ما کسانی مرتکب شده‌اند که بسیار ظاهرالصلاح بوده‌اند و بر مبنای گزارش‌ها از نظر ارزشی و شرعی مراتب خوبی داشته‌اند.

✔️ آقای خاوری، مدیر عامل سابق بانک ملی ایران که پس از اختلاس از کشور فرار کرد، چند ماه قبل از فرار به عنوان مدیر نمونه بسیجی انتخاب شده بود. پس نظارت کجاست و چرا عمل نمی‌کند؟

✔️ با تلخی این را می‌گویم که عده‌ای با تظاهر به متشرع بودن دارند کلاهبرداری می‌کنند. پس این روند را متوقف کنید و ضابطه دیگری بگذارید که قابل راستی‌آزمایی (Verification) باشد. بله نظارت در همه جای دنیا هست مثلاً وقتی کسی می‌خواهد وام بگیرد، سوابق اعتباری‌اش را بررسی می‌کنند و اگر اشکالی در حساب یا موردی از پرداخت نکردن اقساط فرد وجود داشته باشد، به او وام نمی‌دهند، اما در سیستم بانکی ما، اغلب دریافت‌کنندگان وام‌های عمده اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی اقساط معوق داشته‌اند، اما دوباره وام‌های کلان گرفته‌اند. چرا؟ لابد چون می‌گوینcom ینها «خودی» هستند.

مجله تجارت فردا
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۴/۲۴
🔸بخش اول

این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن، پارادایم ها و مفاهیم اقتصادی می پردازد.

#معرفت_شناسی #گفتگو
#مکاتب_اقتصادی

در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2MjeRW3
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۴/۲۴
🔸🔸بخش دوم

این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به معرفت شناسی علم اقتصاد و تئوری های اقتصادی، تحولات اندیشه در طول زمان و رویکردهای مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی


در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/32NLIZ3ز
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۵/۰۲
🔸🔸🔸بخش سوم


این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به اندیشه ها و تئوری های شناخت هایک، خاستگاه فکری و مفاهیم مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی


در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2LEKsSw
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۵/۰۲
🔸🔸🔸🔸بخش چهارم


این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به اندیشه ها و تئوری های شناخت هایک، خاستگاه فکری و مفاهیم مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی

در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2Oi5b0J
Forwarded from Online economy (@onlineeconomi)
@onlineeconomi.pdf
1.6 MB
#کتاب_اقتصادی
کتاب اقتصاد و اخلاق مالکیت خصوصی هانس هرمان هوپ(لاتین)
لینک کانال اقتصاد آنلاین 👇👇

@onlineeconomi
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
مالکیت بر دولت، تمایز میان حاکم و محکوم و مقاومت عمومی
✍🏻 هانس هرمان هوپ



💠 در دموکراسی تمایز میان حاکمان و افراد تحت حکم دچار ابهام می‌شود. حتی این توهم پیش می‌آید که دیگر تمایزی وجود ندارد: در دموکراسی کسی توسط دیگری تحت سلطه قرار نمی‌گیرد، بلکه هرکسی خود بر خویش حکومت می‌کند. بر همین اساس، مقاومت عمومی در برابر قدرت حکومت به ‌صورت سیستماتیک تضعیف می‌شود. غصب و بهره‌برداری (مالیات‌بندی و قانون‌گذاری) برای عموم، دیگر همچون تجاوز و شر به نظر نمی‌رسد. آنان آزاد هستند در صف دریافت مستمری وارد شده و بیشتر به‌دست آورند. بدتر از آن باید گفت که در دموکراسی، شاخصه‌های اجتماعی و ساختار شخصیتی همه جمعیت به ‌صورتی سیستماتیک تغییر می‌کند و همه جامعه سیاسی می‌شود.
@LibrT

💎 این در حالی است که در نظام شاهنشاهی، نظم دوران اشرافی همچنان دست‌نخورده باقی مانده بود و تنها شاه و به‌ صورتی غیرمستقیم تعداد محدودی از درباریان از طریق قانون‌گذاری و مالیات‌ستانی از دارایی دیگران (مردم) خود را تامین می‌کردند. هرکس می‌بایست روی پای خود می‌ایستاد و جایگاه اجتماعی‌اش به رفاه و درآمد حاصل از تلاش‌هایش در انواع ارزش‌های تولیدی بستگی داشت. در دموکراسی انگیزه ساختاری به ‌صورتی سیستماتیک تغییر کرده است، عواطف برابری‌خواهانه و حسادت مستولی شده و حال نه فقط شاه، بلکه هرکسی آزاد است تا با مالیات‌بندی و قانون‌گذاری به استثمار دیگران بپردازد. هرکس آزاد است تا هرچه می‌خواهد مصادره کند و هیچ چیز و هیچ تقاضایی محدودیت ندارد. به گفته باستیا ۱۷ در دموکراسی، دولت همان بهانه‌ای است که به موجب آن همه می‌خواهند از قِبَلِ دیگری زندگی کنند. هر شخص دارایی‌اش و اموالش در معرض دسترسی و غصب از سوی دیگران است.



📚 اشرافیت سلطنت و دموکراسی، هانس‌ هرمان هوپ، ص۲۴