پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
‍ ✔️عبدالحسین نوشین چگونه مارکسیسم را به اقتصادایران پیوند زد؟🔻

✍️ پرویز گیلانی

هرچند در تحقیق‌ها و پژوهش‌هایی که پیرامون ورود علم اقتصاد به ایران تهیه شده نامی از عبدالحسین نوشین برده نشده اما به نظر می‌رسد او همان‌گونه که نقشی بسیار مهم در بالندگی ادبیات نمایشی در ایران داشته، در لرزان کردن پایه‌های علم اقتصاد در ایران نیز اثرگذار بوده است.
عبدالحسین نوشین که یکی از بنیان‌گذاران حزب توده بود در سال 1321 با تدوین دو جزوه با عنوان «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» که هر دو برگرفته از دیدگاه‌های کارل مارکس بودند، نقشی اساسی در تدوین مانیفست سیاسی و اقتصادی این حزب داشت.

37 سال پیش از آن‌که نوشین این دو منبع مارکسیستی را آماده انتشار کند، محمد علی فروغی کتابی تحت عنوان«اصول ثروت ملل» نوشته اقتصاددانی فرانسوی به نام پل بورگار را ترجمه کرده بود. هرچند این کتاب در آن مقطع زمانی مهم و حائز اهمیت بود اما کمتر مورد استفاده دانشگاهیان و روشنفکران قرار گرفت. به این ترتیب زمانی که حزب توده دو جزوه «مزد، بها، سود» و «اصول علم اقتصاد» را منتشر کرد، با استقبال مواجه شد و به عنوان کتاب دانشگاهی در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و بعدها در مدرسه عالی بازرگانی تدریس شد.

محمود عسگری‌زاده که در اواسط دهه 30 دانشجوی مدرسه عالی بازرگانی بود با مانیفست اقتصادی حزب توده آشنا شد و چند سال بعد که به عنوان یکی از اعضای کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق کارش را آغاز کرد، مأموریت یافت جزوه‌ای برای آموزش اقتصاد به اعضای مجاهدین خلق تهیه و تدوین کند. جزوه او با عنوان «اقتصاد به زبان ساده» کاملاً تحت تاثیر کتاب اصول علم اقتصاد عبدالحسین نوشین نوشته شد اما از نظر محتوا بسیار پوپولیستی‌تر و سطح پایین‌تر از اصول علم اقتصاد نوشین بود. البته این کتاب در مدت‌زمان اندکی پس از انتشار، به عنوان کتاب مرجع اقتصادی با استقبال انقلابیون و مخالفان سلطنت پهلوی مواجه شد. شاید دلیلش این بود که عسکری‌زاده در کتابش بر خلاف کتاب اصول علم اقتصاد، از فرمول‌های ریاضی بهره‌ای نبرد.

در سال 1387 یکی از روزنامه‌نگاران اقتصادی از 70 سیاستمدار و مدیر اقتصادی که سابقه حضور در دولت و مجلس و نهادهای حاکمیتی را داشتند پرسید: «مهم‌ترین کتاب اقتصادی که در جوانی مطالعه کردید چه نام داشت؟» 46 نفر از افرادی که با آنها مصاحبه شد گفتند؛ مهم‌ترین کتاب اقتصادی که در دهه 50 مطالعه کرده‌اند، کتاب اقتصاد به زبان ساده نوشته محمود عسگری‌زاده بوده است. 24 نفر باقی‌مانده نیز کتاب‌های اقتصاد اسلامی را مطالعه کرده‌ بودند که به‌طور غیر مستقیم تحت تاثیر اندیشه‌های روشنفکران چپگرا نوشته شده است.
البته تکیه‌بر نظریات مارکسیستی به عنوان محور و مبنای تحلیل‌های اقتصادی، تنها مختص گروه‌هایی نظیر مجاهدین و چریک‌های فدایی خلق نبود چراکه بسیاری از روشنفکران و کنشگران سیاسی و اقتصادی در دهه 50، بدون وابستگی سازمانی، چنین دیدگاه‌هایی داشتند. شاید از میان مشهورترین آنها، بتوان به علی شریعتی اشاره کرد. روشنفکر پرنفوذی که بخش مهمی از نظراتی که در دوران انقلاب به‌عنوان اقتصاد اسلامی مطرح شد از دیدگاه نظری و ایدئولوژیک او نشات گرفت.
علاوه‌بر شریعتی که گرایش‌های سوسیالیستی‌اش را پشت اندیشه‌های اسلامی پنهان کرده بود، دیدگاه‌های افرادی نظیر سیدمحمدباقر صدر، سیدمحمود طالقانی، حبیب‌الله پیمان، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی و سیدابوالحسن بنی‌‌صدر نیز به نوعی رنگ و بوی چپ گرایانه داشت.

به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که علم اقتصاد مارکسیستی توسط روشنفکران نزدیک به حزب توده و به وسیله افرادی نظیر عبدالحسین نوشین، خلیل ملکی، جلال آل‌احمد و... به جامعه ایران تزریق شد، توسط مجاهدین خلق و به وسیله افرادی نظیر محمود عسگری‌زاده، تقی شهرام، محمد حنیف‌نژاد و... بسط و توسعه پیدا کرد و توسط روشنفکرانی نظیر علی شریعتی، حبیب‌الله پیمان و... به جوانان انقلابی انتقال پیدا کرد.
هنوز که هنوز است، نفوذ کلام روشنفکران چپگرا و تاثیر عمیقی که بر ذهنیت جمعی مردم و سیاستمداران کشور داشتند نقشی غیرقابل انکار در جاماندگی ایران از توسعه و پیشرفت دارد. این نقش آنقدر عمیق و اثرگذار بوده که پس از این همه سال، سیاستگذاری در ایران همچنان در تله افکار چپ‌گرایانه گرفتار است و راه رهایی ندارد.


@austrianschool
چین چگونه سرمایه داری شد
رونالد کوز
در حالی که بازار اندیشه ها می تواند توسط سانسور دولتی تضعیف و تحليل رود، نمی توان فقط دولت ستمگر را مقصر دانست. مسئله کمتر تهدید کننده، اما همچنان خطرناک این است که دشمنان بازار آزاد اندیشه از منابع مختلفی تغذیه می شوند. در چین از دبستان به دانش آموزان به عنوان نظریه علمی و حقیقت محض تاریخ بشری و تحول اجتماعی مارکسیسم آموزش داده شده و می شودحتی زمانی که مارکسیسم در سی سال گذشته اصلاحات به چالش کشیده شده و به شدت اعتبار خود را از دست داده، اما آموزه جزمی مارکسیسم، عادت فکری ای را ترویج داده که موجب بقای مارکسیسم شده است: این ذهنیت که حقیقت را به مثابه امری قطعی، کامل، دائمی و معتبر تلقی کند. این در حالی است که همه معرفت های تجربی کاملا در تضاد با آن هستند، زیرا آنها تا کامل و حدسی هستند. برای اینکه بازار آزاد اندیشه بتواند عمل کند بازیگران آن باید در نظر داشته باشند که هیچ حقیقت محضی وجود ندارد. حقیقت فقط در فرآیند بی پایان مبارزه با جهل و تعصب پدید می آید و نه در مبارزه مجردی قطعی و یکبار برای همیشه. هیچ قدرتی صلاحیت قضاوت نهایی در مورد حقیقت را ندارد. این دقیقا به دلیل جایزالخطا بودن انسان و تقلیل ناپذیری جهالت در فرآیند جستجوی آگاهی است و بازار آزاد اندیشه ها، بهترین ابزار ممکن برای نزدیکی هرچه بیشتر به حقیقت است. در غیر این صورت بازار اندیشه ها غیر ضروری و بی فایده و در بدترین حالت توطئه گر و خیانت آمیز خواهد بود. ذهنیت عمومی انتقادی، متمایل به چالش کشیدن قدرت است، اما در عین حال میانه رو و روشنفکر نیز هست و شرایطی را برای ایجاد بازار آزاد اندیشه فراهم می کند.
@austrianschool
تئوري مدرن ارزش، افق علمی مطالعات اقتصادي را گسترده تر کرد به طوری که از دل اقتصاد سیاسی کلاسیک تئوري عمومی کنش انساني یا پراگزولوژی بیرون آمد. میزس کنش یا عمل انسانی را در برابر عکس العمل حیوانی تعریف میکند. کنش رفتاری ارادی یعنی آگاهانه و هدفمند است و در تمایز آشکار با رفتار ناخودآگاه یا عکس العملهای غیر ارادی سلولها و عصبها به محرکهای بیرونی است. (میزس، ۱۹۴۹، ۱۱) کنش را با صرف انجام کار فیزیکی نباید اشتباه گرفت. کنش استفاده از وسایل برای رسیدن به هدفها است. کار فیزیکی یکی از وسایل مورد انسان کنشگر است. بعضی وقتها یک کلمه کاملا کفایت میکند. فرماندهی که دستور میدهد کنشگری است کار فیزیکی الزاما انجام نمیدهد. کنش در شرایطی ممکن است سخن گفتن یا سکوت کردن، لبخند زدن یا قیافه گرفتن باشد. کنش را میتوان تجلی اراده انسان دانست. منظور از اراده توانایی انتخاب میان وضعیتهای مختلف یعنی یکی از آنها بر دیگری است. (میزس، ۱۹۴۹، ۱۳) کنش زمانی صورت میگیرد که انسان از وضعی که در آن قرار داد ناخشنود است و میخواهد این وضعیت را تغییر دهد و به خشنودی بیشتری برسد. میزس به نقل از لاک و لایبنیتس مینویسد انگیزه ای که انسان را به کنش وامیدارد همیشه نوعی احساس ناخشنودی است. انسانی که کاملا از وضعيت خود رضایت دارد انگیزه ای برای تغییر دادن آن نخواهد داشت و در نتیجه عملی انجام نخواهد داد. اما ناخشنودی و میل به برطرف ساخته آن به تنهایی برای وادار ساختن انسان به کنش کافی نیستند و شرط سومی هم لازم است و آن این تصور است که با رفتار مناسبی میتوان ناخشنودی را برطرف ساخت یا آن را کاهش داد. اگر این شرط احراز نشود انسان عملی انجام نمیدهد و خود را تسلیم عکس العمل غریزی یا سرنوشت میکند. میزس معتقد است اینها شرایط کلی کنش انسانی هستند و انسان تحت این شرایط زندگی میکند. از این رو میگوید انسان صرفا موجود اندیشه ورز homo sapiens نیست بلکه موجود کنشگر Homo agens هم هست(میزس، ۱۹۴۹، ۱۴)

موسی غنی نژاد-سیاست نامه ۷

@austrianschool
⚖️نگاهی به پیشینه مفهوم مبادله داوطلبانه و پارادایم همسویی اهداف
✍🏻موسی غنی نژاد
@ghaninejad_mousa
🔸این موضوع که در یک مبادله تجاری میان دو سوی معامله چه اتفاقی می افتد از دیرباز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته بود. ارسطو موضوع مبادله را در چارچوب بحث عدالت مورد بررسی قرار داد و به نوعی می توان گفت که رویکرد وی به این موضوع هنجاری بود. از نظر این فیلسوف یونانی، عدالت حکم می کند که هیچ یک از دو سوی معامله سودی در مبادله خود نبرند.
🔸قدیس توماس همانند دیگر مدرسیان ، در جای جای نوشته های خود تعبیر های بعضاً بسیار متفاوتی از مفهوم قیمت عادلانه ارائه می دهد که حداقل به چهار مورد آن می توان اشاره کرد : 1- برابری بر حسب هزینه کار انجام شده ، 2- برابری بر حسب مطلوبیت ، 3- برابری برحسب هزینه کل تولید، 4- قیمت بازار. با اینهمه، زمانی که وی از قیمت عادلانه در یک مبادله سازمان یافته سخن می گوید به نظر می رسد که منظور او قیمت تشکیل شده در یک بازار کم و بیش رقابتی است.
🔸طرفداران مکتب سالامانکا که عمدتاً کاتولیکها یسوعی بودند به شدت نظریه قیمت عادلانه مبتنی بر هزینه تولید را که دانزاسکات در سده های پیشین مطرح ساخته بود مورد انتقاد قرار می دادند و این مدرسی رقیب توماس آکوئینی را به مغالطه متهم می کردند. آنها بر این عقیده بودند که هر تجارتی مستلزم قبول ریسکهای متعدد است از اینرو سخن گفتن از سود تضمین شده بی معنی است. در تجارت، اشتباه در داوری و تصمیم گیری و نیز حوادث پیش بینی نشده ناشی از تغییر اوضاع می تواند به زیان در معامله منتهی شود.
🔸لوئیس ساراویا یکی دیگر از مدرسیان متأخر نظریه ارزش ذهنی را با وضوح و انسجام بیشتری بیان کرد و نشان داد که قیمت عادلانه ای که کلیسا می تواند از آن دفاع کند نمی تواند مبتنی بر تئوری ارزش – کار یا ارزش – هزینه باشد چراکه این تئوری ها به لحاظ عقلی و استدلالی مغالطه آمیزند.
🔸موفقیت کتاب «ثروت ملل» به قدری زیاد بود که تا حدود یک صد سال همه نظریه های رقیب ارزش – کار را تحت الشعاع قرار داد. نظریه های مدرسیان مکتب سالامانکا به رغم تاثیری که روی برخی اندیشمندان اقتصادی سده های هفده و هیجده میلادی داشت تا انقلاب مارژینالیستی دهه 1870 میلادی به حاشیه رانده شد. مارژینالیستها به ویژه کارل منگر با روی آوردن به تئوری ذهنی ارزش در واقع سنت فکری مکتب سالامانکا را جان تازه ای بخشیدند.
#تئوری_ارزش #قیمت
🖇متن کامل این مقاله را در لینک زیر و یا فایل پیوست مطالعه نمائید👇
🌐 https://www.boomrang.org/a-look-at-background-of-concept-of-voluntary-exchange

Telegram
attach 📎
🔴 سراب عدالت از دیدگاه هایک

✍️ موسی غنی‌نژاد
این نوشته پیشتر در مجله نامه فرهنگ شماره 10 و 11 منتشر شده است

📌توضیح نویسنده: عنوان اصلی این مقاله «سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک» است و نه سراب عدالت. مسئولان مجله نامه فرهنگ بدون اطلاع نویسنده عنوان آنرا عوض کرده اند تا ظاهرا این گونه القا کنند که گویا عدالت از دیدگاه متفکر لیبرالی مانند هایک سراب است حال آنکه خواننده با مطالعه مقاله متوجه می شود که قضیه درست برعکس است و هایک همانند همه لیبرال های واقعی مدافع آرمان حقیقی عدالت است و تئوری عدالت بسیار محکم و منسجمی دارد؛ و نه تنها مفهوم آزادی طرح مساله عدالت را دشوار نکرده است بلکه یکی از لوازم منطقی طرح این مساله است.

🔹منظور از عدالت اجتماعی چیست؟ آنچه در جامعه ما پذیرفته شده است، تصور مبهمی از توزیع اجتماعی «عادلانه» یا «مناسب» امکانات و ثروتهاست، بدون این که به این امر توجه شود که در چه شرایطی می توان مفهوم عدالت را متصف به صفت اجتماعی نمود و یا با چه معیاری توزیع را می توان عادلانه تلقی کرد. برای بازنمودن این بحث ما در این نوشته نظرگاه های «فردریک فن هایک» را در خصوص عدالت اجتماعی منود.

🔹مفهوم عدالت مستلزم این است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب می کند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع رفتار انسانی ممنوع یا الزامی است، معلوم باشد. بنابرین تعریف عدالت در حدود قواعد رفتاری عادلانه (صحیح) امکان پذیر است و به رفتار مسئولانه (طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد. در سطح اجتماعی اعمال هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای مقصود معینی گردهم آمده اند، می تواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظم های اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد معینی بستگی ندارد، نمی توان متصف به وصف عادلانه یا ناعادلانه بودن نمود. از این لحاظ درباره اعمال حکومت می توان از جهت عدالت حکم کرد، اما در مورد خود جوامع انسانی، که نظم های خودجوشی هستند، چنین حکمی جایز نیست.
درگذشت غم انگیز دوست نازنینم دکتر فریبرز رئیس دانا را به خانواده محترم و همه دوستان و دوستدارانش تسلیت میگویم. او جان شیفته انسانیت و بیقرار برای کمک به همنوعان بود.
روحش شاد و یادش گرامی باد
👈🏻دو نوع ناسیونالیسم وجود دارد؛ یک نوع ناسیونالیسم که بر ایجاد دولت-ملت و هویت ملی در چارچوب مدرن کلمه ناظر است و نوع دیگر ناسیونالیسم رمانتیک است که در کنار آن پوپولیسم رشد می‌کند.

چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی می‌کرد، بیشتر از نوع دوم بود؛ یعنی یک نوع ناسیونالیسم رمانتیک توأم با پوپولیسم. او اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانی‌ها ناشی از خارجی‌هاست. گفتار غالب در نهضت ملی‌شدن و جریان سیاسی نفت، از این نوع بود. شما اگر نهضت ملی را بررسی کنید، می‌بینید گفتار سیاسی‌اش این است که ملت ایران همیشه در معرض توطئه‌های اجنبی قرار داشته و علت عقب‌ماندگی‌کشور ما عمدتا همین مسئله بوده است؛ بنابراین ما باید خودکفا و مستقل شویم. گویا ما هیچ‌گاه مستقل نبوده‌ایم. گویا خودکفاشدن از نظر اقتصادی، چیز مطلوبی است و اینها درمان درد ماست. این گفتارها به نظر من از جنبه نظری نادرست و از جنبه‌های عملی ناممکن بود. همان‌طور که اشاره کردم، ایرانی‌ها در آن زمان به‌هیچ‌وجه توانایی مدیریت صنعت نفت را چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی نداشتند و شعارهایی که مطرح می‌شد، غیرواقع‌بینانه بود. گفتار دکتر مصدق مبنی بر این تفکر که خارجی‌ها مقصر اصلی همه عیب‌و‌نقص‌های ما هستند، در واقع رویکردی پوپولیستی؛ اما جذاب برای عامه مردم بود. دکتر مصدق گفتار سیاسی‌ای را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن از یک‌سو، اجنبی‌ستیزی در سیاست خارجی و از سوی دیگر، اقتصاد دولتی در سیاست داخلی بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد. به همین دلیل من مخالف آن تکریم و تجلیل از جریان ملی‌کردن صنعت نفت و جبهه ملی هستم.


🗞ملی‌شدن صنعت نفت در گفت‌وگوی موسی غنی‌‌نژاد با شرق ۲۷ اسفند ۱۳۹۶، شماره ۳۱۱۲
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
«رژه تاریخ» پروژه ای انجام شده توسط AIER است که اقتصاددان شهیر اتریشی «لودویگ فون میزس» را در یک مبارزه موزیکال به سبک رپ، به رقابت با پدرخوانده سوسیالیسم «کارل مارکس» وا میدارد؛ که در آن بیش از 150 سال تاریخ، فلسفه و نظریات اقتصادی پوشش داده شده است.
مباحثه بین سوسیالیست‌ها و طرفداران سرمایه داری، امروز به همان اندازه داغ است که در سال 1848 بود.
شما در کدام سمت ایستاده‌اید؟
#غنی_نژاد

نهادگرایان ایرانی که علاقه چندانی به روشن کردن چشمه ها و منابع علمی نظریه خود ندارند، بر این باورند که اصلاحات نهادی باید به ابتکار دولت و نظارت و صلاح دید سیاستمدارانِ متعهدی! که منافع عمومی! را مدنظر قرار می دهد، صورت گیرد تا نظام سرمایه داری که فقط منافع خصوصی را مدنظر دارد، مهار شود!

مدعیان ایرانی نهادگرایی ظاهراً توجه ندارند که مهم ترین نهاد اقتصادی همان بازار رقابتی است و نظریه نهادگرایی جدید در واقع دغدغه استقرار و استمرار این نهاد را دارند و نه محدود کردن و ناکارآمد کردن آن با دخالت های دولتی.‌
#مالکیت بزرگ‌ترین نیروی انقلابی موجود در برابر قدرت مطلقه #دولت است. ... دولت هر چند با عاقلانه‌ترین ترتیب و آزادمنشانه‌ترین قوانین، تشکیل شده و دارای پاک‌ترین و خالص‌ترین نیات باشد، باز قدرت عظیم و سهمناکی است که اگر وزنه متقابلی نداشته باشد، ممکن است همه‌چیز را در پیرامون خود، خرد و نابود کند. این وزنه متقابل چه چیز می‌تواند باشد؟ از کجا می‌توان قدرتی پیدا کرد که بتواند با قدرت وحشتناک دولت برابری نماید؟ هیچ‌چیز را نمی‌توان یافت، مگر مالکیت.


پرودن
🔖روش‌شناسی علم اقتصاد و ریاضیات (۱ از ۲)
✍️ موسی غنی‌نژاد

🔻برای توضیح تئوری کنش انسانی و روابط مبتنی بر علیت در فرایندهای بازار، ریاضیات ابزار مناسبی نیست و باید از منطق پراگزولوژی بهره جست. اما سلطه ریاضیات بر آموزش و پژوهش در اقتصاد جریان اصلی به جایی رسیده که به هر وسیله ممکن از عبور از ریاضیات و رفتن به سوی منطق صرف اقتصادی جلوگیری می‌شود.
این کار اغلب با طرح فرض‌هایی صورت می‌گیرد که به کمک آن‌ها فرآیندهای واقعی بازار تحت‌الشعاع توصیفات ریاضی قرار می‌گیرد. این کار سابقه طولانی دارد و به گذشته علم اقتصاد برمی‌گردد اما ابعاد آن به طور فزاینده‌ای گسترش یافته است. یکی از نخستین و مهم‌ترین این فرض‌ها همان حراج‌گر والراسی است که مبنایی برای بنیاد تئوری تعادل عمومی قرار گرفت. این فرض خیال‌پردازانه درباره ساختار و کارکرد بازار رقابتی، راه را برای استفاده گسترده از ریاضیات در نظریه اقتصادی باز کرد اما در عین حال موجب غفلت از فرایند واقعی رقابت در بازار و نقش آنترپرنرها در آن شد.
مدعای اصلی نظریه تعادل عمومی نشان داد برتری بازار رقابتی در تخصیص بهینه منابع با استفاده از ابزار ریاضی است اما فرض‌های اولیه آن نه فقط غیرواقعی بلکه به شدت غیرعقلانی است. مثلاً این فرض که همه بازیگران بازار اطلاعات کامل دارند نه تنها دور از واقعیت بلکه کاملا غیرمنطقی است چون کسی که اطلاعات کامل دارد بی‌نیاز از رقابت است و بدون وارد شدن در فرایند رقابتی بهترین گزینه را انتخاب می‌کند. علت دست یازیدن به این فرض‌های نامعقول ظاهراً یکی بیش‌تر نیست و آن فراهم آوردن چارچوب تصنعی است که کاربرد ریاضیات را امکان‌پذیر می‌کند.

#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روش‌شناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
@ghaninejad_mousa
🔖روش‌شناسی علم اقتصاد و ریاضیات (۲ از ۲)
✍ موسی غنی‌نژاد

🔻مساله اصلی روش‌شناختی را شاید بتوان به این صورت مطرح کرد: ریاضیات بنا به ویژگی‌هایی که دارد مناسب‌ترین ابزار یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راه‌حل‌های عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای ریاضیات در این علم قابل تصور نیست.
شاید بتوان ادعا کرد مجموعه مقولات کنش انسانی یا پراگزئولوژی در علم اقتصاد همان جایگاهی را دارد که ریاضیات در فیزیک. البته این سخن به هیچ وجه به معنای بی‌نیازی علم اقتصاد از ریاضیات نیست بلکه به معنی تعریف جایگاه مناسب و مقتضی ریاضیات در طرح فرضیه‌های کمکی علم اقتصاد به ویژه در توضیح تاریخ اقتصادی است.
وانگهی، باید تاکید کرد مقولات بنیادی کنش انسانی به لحاظ منطقی و تاریخی مقدم بر شکل‌گیری بازار است اما وقتی بازار شکل می‌گیرد و علم اقتصاد موضوعیت پیدا می‌کند، کنشگران ناگزیر از محاسبه اقتصادی‌اند و محاسبه بدون تکیه بر ریاضیات امکان‌ناپذیر است. البته همانگونه که میزس به دفعات تاکید می‌کند محاسبه اقتصادی را نباید با اندازه‌گیری به سیاق آنچه در فیزیک رایج است اید تفکیک میان دو مفهوم محاسبه اقتصادی و اندازه‌گیری نقطه آغاز خوبی برای تفکر درباره جایگاه مناسب ریاضیات در اقتصاد باشد.

#روش_شناسی #پراگزولوژی #کنش_انسانی #بریده_کتاب
📚 گفتارهایی در روش‌شناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
مساله‌ی برده‌داری در آمریکا از زمان کنگره‌ی قاره‌ای و مجمع قانون اساسی مورد بحث و اختلاف نظر بوده. پدران بنیان‌گذار آمریکا به این دلیل که در کوتاه مدت راه حلی موثر برای این مشکل متصور نبودند، از کنارش گذشتند.
به علاوه، پیش کشیدن این بحث تهدیدی برای اتحاد ایالت،ها بود.چرا که برده‌داری از همان زمان در ایالت‌های شمالی از بین رفته بود.بعدها، در میانه‌های قرن ۱۹، ایالت‌های جنوبی به لطف آب و هوای ایده‌آل و برده‌ها به بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی پنبه در دنیا تبدیل شدند. به قول جیمز هنری هموند پنبه حالا پادشاه بود!در همین زمان بود که با ظهور جنبش‌های مذهبی و ادبی در ایالت‌های شمالی دوباره بحث سر مساله‌ی برده‌داری اوج گرفت. بحث‌های سیاسی عمدتا حول چگونگی لغو برده‌داری بدون بالا گرفتن تنش‌ها و از بین رفتن اتحاد بین ایالت‌های شمالی و جنوبی بود.جنگ داخلی و حمله‌ی انگلیس (بزرگترین مشتری پنبه) از تهدیدهایی بود که باعث شد حزب دموکرات آمریکا علیه لغو برده‌داری بسیج شود. از طرف دیگر، جمهوری‌خواهان با تکیه بر اصول اخلاقی و حقوق برابر انسان‌ها به لغو برده‌داری اصرار می‌ورزیدند.با این حال جنگ آمریکا و مکزیک و اضافه شدن ایالت تگزاس به ایالات متحده آغازگر زنجیره‌ای از وقایع بود که در نهایت به جنگ داخلی آمریکا منجر شد.نزاع بین دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات به اوج خود رسید و اینجا فقدان نظریه‌ای فلسفی و اخلاقی به ضرر دموکرات‌ها بود.در فضایی که هیچ کس جرات دفاع اخلاقی و فلسفی از برده‌داری را نداشت، نظر دموکرات‌ها به نوشته‌های جورج فیتزهیو، نظریه‌پرداز سوسیالیست، جلب شد. فیتزهیو در دو کتاب «جامعه‌شناسی برای جنوب، یا شکست جامعه‌ی آزاد» (۱۸۵۴) و «آدمخوارهاهمه!» (۱۸۵۷) جانانه‌ترین دفاع‌ها از برده‌داری را ارائه داده بود.
فیتزهیو به دشمنی با تمام آزادی‌خواهان مطرح تاریخ برخاست و با نفرت تمام عقاید آدام اسمیت، جان لاک و تامس حفرسون را نقد کرد.
او موفق شد یک دهه قبل از مارکس نظریه‌ی ارزش اضافی و استثمار نیروی کار را بسط داده و به این نتیجه برسد که کار دستمزدی ایالت‌های شمالی چیزی جز برده‌داری نیست.چیزی که او «برده‌داری دستمزدی» نامید. فیتزهیو همچنین به این مساله پی برد که اگر کارگران کنترل و سرکوب نشوند، دیر یا زود به عقد قراردادهای دستمزدی با کارفرمایان یا بین خودشان روی خواهند آورد. پس به این نتیجه رسید که جامعه‌ی ایده‌آلی که در آن استثمار وجود ندارد، یک جامعه‌ی برده‌داری است. او عقیده داشت که «برده‌داری یک فرم، و بهترین فرم سوسیالیسم است» (۱۸۵۴).
به عقیده‌ی فیتزهیو برده‌داری تنها وضعی است که در آن می‌توان رقابت بازار را از بین برد و کارگران را تحت حمایت کامل قرار داد. این مساله که برده‌ها به جای پول سرپناه و غذا و کالاهای دیگر دریافت می‌کنند، مزیت برده‌داری نسبت به کار آزاد بود. فیتزهیو باور داشت همنشینی برده‌ها و برده‌دار موجب نزدیکی و همدلی آن‌ها و تقسیم عادلانه‌ی سرمایه می‌شود. درواقع، فیتزهیو طرفدار بردگی تمام قشر ضعیف جامعه بود، چه سفید، چه سیاه.دو نقل قول از فیتزهیو:
«حمایت از ضعیفان، وظیفه‌ی جامعه است، اما حمایت بدون قدرت کنترل کارا نخواهد بود؛ پس این وظیفه‌ی جامعه است که ضعیفان را به بردگی بگیرد.» (آدمخوارها همه! یا بردگان بدون ارباب، ۱۸۵۷)«تنها درگیری ما با سوسیالیسم، این است که سوسیالیسم صادقانه به این موضوع اقرار نمی‌کند که احیایش را مدیون شکست آزادی همگانی است، و خواهان این است که برده‌داری را به گونه‌ای دوباره بازگرداند.» (جامعه‌شناسی برای جنوب، یا شکست جامعه‌ی آزاد، ۱۸۵۴)
برداشت شخصی: جدای از این همه رذالت که در وجود یک انسان تجلی یافته، فیتزهیو بر خلاف مارکس کاملا واقع‌بین بود و نوشته‌هاش رو میشه به گونه‌ای یک پیش‌بینی از اوضاع و احوال تمام جوامع سوسیالیستی قرن ۲۰ در نظر گرفت.
نظام‌هایی مثل شوروی حتی درصد بالایی از حقوق کارگران رو به صورت کالا و غذا می‌دادن. همون‌طور که فیتزهیو می‌خواست.
در کل یک سوسیالیست بی‌پرده‌ست که برخلاف بقیه‌ی سوسیالیست‌ها، نه تنها منکر سرکوب در جوامع سوسیالیستی نمیشه، بلکه آگاهانه میگه که تنها راه بقای این جوامع سرکوب و بردگی هست.
نوشته رضا زارع پور


@austrianschool
❤1