موسی غنینژاد، اقتصاددان؛ سیاستمدارها در حرف علم اقتصاد را قبول دارند ولی در عمل آنچه را علم اقتصاد تأیید میکند سیاستمداران رد میکنند و خلاف آن عمل میکنند. گرایش به اقتصاد و ایدئولوژی چپ در مقابل دانش و علم اقتصاد قرار گرفته است. سیاستمدارها کلاً اقتصاد را در اختیار خود میدانند.
در جوامع پیشرفته مشاوران اقتصادی دولتها هستند که به دولت، مدیران اجرایی و وزرا خطمشی نشان میدهند. نظامهای حاکم بر اقتصاد پیشرفته نظام علمی است.
۱– در ظاهر علم اقتصاد در ایران جایگاه خوبی دارد؛ دانشگاههای بسیاری هم برای توسعه این علم تأسیس شده است. این علم در سطوح خوبی تدریس میشود؛ یعنی جایگاه علم اقتصاد در ایران جایگاه محکمی است؛ اما مشکل از نوع نگاه سیاستمدارها به اقتصاد آغاز میشود. آنها از این علم برای توجیه سیاست اقتصادی خود استفاده میکنند نه انتخاب نوع سیاست. آنها در حرف علم اقتصاد را قبول دارند ولی در عمل آنچه را علم اقتصاد تأیید میکند سیاستمدارها رد میکنند و خلاف آن گفتهها عمل میکنند.
۲– شناسایی علت بیتوجهی سیاستگذارها به علم اقتصاد نیاز به پژوهشی جدی دارد؛ ولی آنچه تجربه چندساله بنده نشان میدهد این است که اقتصاد ایران از دهه ۵۰ به بعد، دو ویژگی مشخص پیدا کرده است: دخالت دولت در اقتصاد و وابستگی اقتصاد به نفت. این دو بیماری اقتصاد ایران را نحیف کرده است. در سالهای انقلاب متأسفانه بهجای اینکه این بیماری و مشخصه اقتصادی اصلاح شود، با شدت بیشتری ادامه یافت. یعنی اقتصاد دولتیتر شد و وابستگی به نفت بیشتر. در اینجا یافتهها و گزارههای علم اقتصاد که به بهرهوری بالا و نظام اقتصاد رقابتی اشاره دارد کنار گذاشته شد. در اینجا ایدئولوژی حاکم بر جامعه در اقتصاد هم اثرگذار شد. بهتدریج اقتصاد دولتی در سایه درآمدهای نفتی بر پیکره اقتصاد ریشه دواند؛ منافع عدهای هم به اقتصاد دولتی گره خورد. اینجاست که رهایی از این وضعیت دشوار و ترسیم چشمانداز اقتصاد ایرانی پیچیدهتر میشود. گره ایدئولوژیکی در اقتصاد و منافع عدهای که قدرت سیاسی را در دست داشتند اقتصاد را به بیراهه برد. درمان اقتصاد بازگشت از ادامه راه است.
۳– دولتها به ریشه مشکلات پی میبرند؛ از زمان برنامه اول توسعه، یعنی دوره ریاست جمهوری مرحوم آیتالله هاشمی رفسنجانی پی بردند که اقتصاد دولتی پاسخگوی نیاز اقتصادی کشور نیست. در این زمان در حوزه نظری هم پیشرفتهایی صورت گرفته است. اینجا تئوریهای اقتصاد دولتی مورد تشکیک قرار گرفت ولی هیچوقت این قدمها محکمتر نشد. در عمل منافع و ایدئولوژی گرهخورده به هم نگذاشته راه شروعشده به نتیجه لازم برسد.
۴– گرایش به اقتصاد و ایدئولوژی چپ در مقابل دانش علم اقتصاد قرار گرفته است؛ سیاستمدارها کلاً اقتصاد را در اختیار خود میخواهند. آنها میخواهند بیشترین تصمیمات اقتصاد را خود بگیرند و این در شرایطی ممکن است که اقتصاد دولتی شود. یعنی ایدئولوژی چپ بر اقتصاد حاکم باشد. مشکلات اینگونه به هم گره خوردهاند. کسانی که چپ هم نیستند وقتی قدرت سیاسی را به دست بگیرند فکر میکنند با رها کردن اقتصاد پایگاه سیاسیشان تضعیف میشود.
۵– روشنفکری در ایران بر پایه ایدئولوژی چپ استوار است؛ آنها ادبیات دانشهای متعدد را بیشتر از گروههای دیگر مطالعه میکردند. من بارها به این مسئله اشاره کردهام که ایدئولوژی روشنفکری در ایران چپ بوده است. گروههای روشنفکری جامعه گرفتار ایدئولوژی چپ بودند و اینها به اقتصاد بازار آزاد اعتقاد نداشتند. الان هم خیلیها به این اعتقاد ندارند و البته خیلی از روشنفکران ما هم از اقتصاد سر درنمیآورند تا با آن موافق یا مخالف باشند. این گرفتاری بزرگی است که مخالفان بازار آزاد، بازار آزاد را نمیشناسند و اجازه نمیدهند تئوریسینهای ابزار آزاد این ایدئولوژی را تبیین کنند.
۶– از دوره آیتالله هاشمیرفسنجانی به بخش خصوصی توجه بیشتری شد ولی دخالت اقتصاددانهای راست به معنای طرفداران اقتصاد آزاد و رقابتی در دولت در اقتصاد بیشتر نشد. در دوره سازندگی اصلاحاتی در اقتصاد انجام شد ولی این اصلاح به علت انتقادات جناحهای مختلف سیاسی از جمله چپهای سابق و راستهای سابق از راه خود عقبنشینی کرد. تا اینکه در دوره اصلاحات شعار اصلی اصلاحات و توسعه سیاسی است که مقدم بر توسعه اقتصادی قرار میگیرد. البته آنها هم بعد از چهار سال به اصلاحات اقتصادی روی میآورند؛ راهی که خود در دوره آقای هاشمیرفسنجانی منتقد آن بودند. در این دوره برنامه سوم توسعه نوشته میشود. برنامهای نسبتاً خوب که در آن نگاه اقتصاددانها دیده شده بود. ولی به دلیل اختلافهای درونی جبهه اصلاحات و موانع دیگر این برنامه کامل اجرا نمیشود. تا اینکه در سال ۱۳۸۴، محمود احمدینژاد سر کار آمد و مسیر اصلاح اقتصادی از راه به بیراهه رفت. یعنی هم اقتصاد بیاهمیت شد و هم عالمان علم اقتصاد به انزوا
در جوامع پیشرفته مشاوران اقتصادی دولتها هستند که به دولت، مدیران اجرایی و وزرا خطمشی نشان میدهند. نظامهای حاکم بر اقتصاد پیشرفته نظام علمی است.
۱– در ظاهر علم اقتصاد در ایران جایگاه خوبی دارد؛ دانشگاههای بسیاری هم برای توسعه این علم تأسیس شده است. این علم در سطوح خوبی تدریس میشود؛ یعنی جایگاه علم اقتصاد در ایران جایگاه محکمی است؛ اما مشکل از نوع نگاه سیاستمدارها به اقتصاد آغاز میشود. آنها از این علم برای توجیه سیاست اقتصادی خود استفاده میکنند نه انتخاب نوع سیاست. آنها در حرف علم اقتصاد را قبول دارند ولی در عمل آنچه را علم اقتصاد تأیید میکند سیاستمدارها رد میکنند و خلاف آن گفتهها عمل میکنند.
۲– شناسایی علت بیتوجهی سیاستگذارها به علم اقتصاد نیاز به پژوهشی جدی دارد؛ ولی آنچه تجربه چندساله بنده نشان میدهد این است که اقتصاد ایران از دهه ۵۰ به بعد، دو ویژگی مشخص پیدا کرده است: دخالت دولت در اقتصاد و وابستگی اقتصاد به نفت. این دو بیماری اقتصاد ایران را نحیف کرده است. در سالهای انقلاب متأسفانه بهجای اینکه این بیماری و مشخصه اقتصادی اصلاح شود، با شدت بیشتری ادامه یافت. یعنی اقتصاد دولتیتر شد و وابستگی به نفت بیشتر. در اینجا یافتهها و گزارههای علم اقتصاد که به بهرهوری بالا و نظام اقتصاد رقابتی اشاره دارد کنار گذاشته شد. در اینجا ایدئولوژی حاکم بر جامعه در اقتصاد هم اثرگذار شد. بهتدریج اقتصاد دولتی در سایه درآمدهای نفتی بر پیکره اقتصاد ریشه دواند؛ منافع عدهای هم به اقتصاد دولتی گره خورد. اینجاست که رهایی از این وضعیت دشوار و ترسیم چشمانداز اقتصاد ایرانی پیچیدهتر میشود. گره ایدئولوژیکی در اقتصاد و منافع عدهای که قدرت سیاسی را در دست داشتند اقتصاد را به بیراهه برد. درمان اقتصاد بازگشت از ادامه راه است.
۳– دولتها به ریشه مشکلات پی میبرند؛ از زمان برنامه اول توسعه، یعنی دوره ریاست جمهوری مرحوم آیتالله هاشمی رفسنجانی پی بردند که اقتصاد دولتی پاسخگوی نیاز اقتصادی کشور نیست. در این زمان در حوزه نظری هم پیشرفتهایی صورت گرفته است. اینجا تئوریهای اقتصاد دولتی مورد تشکیک قرار گرفت ولی هیچوقت این قدمها محکمتر نشد. در عمل منافع و ایدئولوژی گرهخورده به هم نگذاشته راه شروعشده به نتیجه لازم برسد.
۴– گرایش به اقتصاد و ایدئولوژی چپ در مقابل دانش علم اقتصاد قرار گرفته است؛ سیاستمدارها کلاً اقتصاد را در اختیار خود میخواهند. آنها میخواهند بیشترین تصمیمات اقتصاد را خود بگیرند و این در شرایطی ممکن است که اقتصاد دولتی شود. یعنی ایدئولوژی چپ بر اقتصاد حاکم باشد. مشکلات اینگونه به هم گره خوردهاند. کسانی که چپ هم نیستند وقتی قدرت سیاسی را به دست بگیرند فکر میکنند با رها کردن اقتصاد پایگاه سیاسیشان تضعیف میشود.
۵– روشنفکری در ایران بر پایه ایدئولوژی چپ استوار است؛ آنها ادبیات دانشهای متعدد را بیشتر از گروههای دیگر مطالعه میکردند. من بارها به این مسئله اشاره کردهام که ایدئولوژی روشنفکری در ایران چپ بوده است. گروههای روشنفکری جامعه گرفتار ایدئولوژی چپ بودند و اینها به اقتصاد بازار آزاد اعتقاد نداشتند. الان هم خیلیها به این اعتقاد ندارند و البته خیلی از روشنفکران ما هم از اقتصاد سر درنمیآورند تا با آن موافق یا مخالف باشند. این گرفتاری بزرگی است که مخالفان بازار آزاد، بازار آزاد را نمیشناسند و اجازه نمیدهند تئوریسینهای ابزار آزاد این ایدئولوژی را تبیین کنند.
۶– از دوره آیتالله هاشمیرفسنجانی به بخش خصوصی توجه بیشتری شد ولی دخالت اقتصاددانهای راست به معنای طرفداران اقتصاد آزاد و رقابتی در دولت در اقتصاد بیشتر نشد. در دوره سازندگی اصلاحاتی در اقتصاد انجام شد ولی این اصلاح به علت انتقادات جناحهای مختلف سیاسی از جمله چپهای سابق و راستهای سابق از راه خود عقبنشینی کرد. تا اینکه در دوره اصلاحات شعار اصلی اصلاحات و توسعه سیاسی است که مقدم بر توسعه اقتصادی قرار میگیرد. البته آنها هم بعد از چهار سال به اصلاحات اقتصادی روی میآورند؛ راهی که خود در دوره آقای هاشمیرفسنجانی منتقد آن بودند. در این دوره برنامه سوم توسعه نوشته میشود. برنامهای نسبتاً خوب که در آن نگاه اقتصاددانها دیده شده بود. ولی به دلیل اختلافهای درونی جبهه اصلاحات و موانع دیگر این برنامه کامل اجرا نمیشود. تا اینکه در سال ۱۳۸۴، محمود احمدینژاد سر کار آمد و مسیر اصلاح اقتصادی از راه به بیراهه رفت. یعنی هم اقتصاد بیاهمیت شد و هم عالمان علم اقتصاد به انزوا
ادامه قسمت قبلی
۷– من در هیچ دورهای مورد خطاب هیچ دولتمردی قرار نگرفتهام؛ چه در دوره دولت سازندگی و چه در دوره دولت اصلاحات تا به امروز؛ شاید خیلی از اقتصاددانها هم چنین وضعیتی داشته باشند؛ اما دنیا با اقتصاددانهای خود چنین نمیکند. اقتصاد کشورهای پیشرفته نه با برنامهریزی موردنظر ما که بیشتر با استراتژیهای کلان کار میکند؛ اما این استراتژی را دولتمردان، سیاستگذاران و اقتصاددانها با همکاری نظامهای رگولاتوری تدوین میکنند. اینجا در غیبت نظام رگولاتوری و اقتصاددانها، کارشناسان اجرایی با کمک برخی از اقتصاددانها برنامه توسعهای تدوین میکنند که نه دولت تنظیمگر به اجرای آن برنامه پایبند است و نه دولت بعدی که گاهی خطوط سیاسی دولت قبلی را هم قبول نمیکند. برای همین است که بیش از ۵۰ درصد پنج برنامه توسعه سابق اجرا نشده است. در جوامع پیشرفته مشاورانِ اقتصادی دولتها هستند که به دولت، مدیران اجرایی و وزرا خطمشی نشان میدهند؛ نظامهای حاکم بر اقتصاد پیشرفته نظام علمی است. برای همین هر حزبی مشاوران علمی خود را دارد تا در چارچوب برنامه حزب سیاست و استراتژی اقتصادی حزب را به کار بگیرند. ولی در ایران چیزی برای ارائه وجود ندارد: نه نظام متکی به اهداف وجود دارد و نه اقتصاددانها بهجد به کار گرفته میشوند. مشاوران اقتصادی در کشور ما خیلی تأثیرگذار نیستند. اگرچه ما شاید حدود ۵۰-۶۰ اقتصاددان یا بیشتر در داخل کشور داشته باشیم ولی در عمل حوزه تأثیرگذاری آنها بسیار کم است. در غیبت این اقتصاددانها سیاستهای متناقض دیده و اجرا میشود. انسجامی در سیاستهای اقتصادی ایران وجود ندارد. دولتها اقدامات اقتصادی همدیگر را خنثی میکنند و منابع تلف میشود: نتیجه همه اینها برای اقتصاد ایران جز تخریب هیچ چیز دیگری نیست
۷– من در هیچ دورهای مورد خطاب هیچ دولتمردی قرار نگرفتهام؛ چه در دوره دولت سازندگی و چه در دوره دولت اصلاحات تا به امروز؛ شاید خیلی از اقتصاددانها هم چنین وضعیتی داشته باشند؛ اما دنیا با اقتصاددانهای خود چنین نمیکند. اقتصاد کشورهای پیشرفته نه با برنامهریزی موردنظر ما که بیشتر با استراتژیهای کلان کار میکند؛ اما این استراتژی را دولتمردان، سیاستگذاران و اقتصاددانها با همکاری نظامهای رگولاتوری تدوین میکنند. اینجا در غیبت نظام رگولاتوری و اقتصاددانها، کارشناسان اجرایی با کمک برخی از اقتصاددانها برنامه توسعهای تدوین میکنند که نه دولت تنظیمگر به اجرای آن برنامه پایبند است و نه دولت بعدی که گاهی خطوط سیاسی دولت قبلی را هم قبول نمیکند. برای همین است که بیش از ۵۰ درصد پنج برنامه توسعه سابق اجرا نشده است. در جوامع پیشرفته مشاورانِ اقتصادی دولتها هستند که به دولت، مدیران اجرایی و وزرا خطمشی نشان میدهند؛ نظامهای حاکم بر اقتصاد پیشرفته نظام علمی است. برای همین هر حزبی مشاوران علمی خود را دارد تا در چارچوب برنامه حزب سیاست و استراتژی اقتصادی حزب را به کار بگیرند. ولی در ایران چیزی برای ارائه وجود ندارد: نه نظام متکی به اهداف وجود دارد و نه اقتصاددانها بهجد به کار گرفته میشوند. مشاوران اقتصادی در کشور ما خیلی تأثیرگذار نیستند. اگرچه ما شاید حدود ۵۰-۶۰ اقتصاددان یا بیشتر در داخل کشور داشته باشیم ولی در عمل حوزه تأثیرگذاری آنها بسیار کم است. در غیبت این اقتصاددانها سیاستهای متناقض دیده و اجرا میشود. انسجامی در سیاستهای اقتصادی ایران وجود ندارد. دولتها اقدامات اقتصادی همدیگر را خنثی میکنند و منابع تلف میشود: نتیجه همه اینها برای اقتصاد ایران جز تخریب هیچ چیز دیگری نیست
مصاحبه گر:
به نظر شما بردن جایزه نوبل اقتصاد چقدر مهم است؟
فریدمن
بی تردید این جایزه بسیار مهمی است. اما وقتی گزارشگری در پارکینگ فرودگاه دیترویت به من اطلاع داد که نوبل را برده ام و در حالیکه میکروفون را جلوی صورتم گرفته بود، پرسید که آیا این جایزه اوج زندگی کاری شماست؟ من پاسخ دادم «برای من بیشتر از اینکه قضاوت هفت سوئدی در کمیته نویل مهم باشد، تصویری که پنجاه سال بعد، نسل بعدی اقتصاددانان در مورد من دارند، مهم است.» منظور من این نیست که اهمیت نوبل را ناچیز بدانم» آنها وظیفه خود را به خوبی انجام داده اند اما در عین حال آنچه برای یک دانشمند مهم است اثر بلندمدت کاری است که انجام می دهد.
اقتصاد کلان مدرن
برایان اسنودن هوارد وین
به نظر شما بردن جایزه نوبل اقتصاد چقدر مهم است؟
فریدمن
بی تردید این جایزه بسیار مهمی است. اما وقتی گزارشگری در پارکینگ فرودگاه دیترویت به من اطلاع داد که نوبل را برده ام و در حالیکه میکروفون را جلوی صورتم گرفته بود، پرسید که آیا این جایزه اوج زندگی کاری شماست؟ من پاسخ دادم «برای من بیشتر از اینکه قضاوت هفت سوئدی در کمیته نویل مهم باشد، تصویری که پنجاه سال بعد، نسل بعدی اقتصاددانان در مورد من دارند، مهم است.» منظور من این نیست که اهمیت نوبل را ناچیز بدانم» آنها وظیفه خود را به خوبی انجام داده اند اما در عین حال آنچه برای یک دانشمند مهم است اثر بلندمدت کاری است که انجام می دهد.
اقتصاد کلان مدرن
برایان اسنودن هوارد وین
آزادی و مسئولیت
جدایی ناپذیر از آزادی انتخاب و اختیار است و بدون آن در عمل هیج معنایی ندارد. از انسانی که هیچ اراده ای از خود ندارد، نمی توان انتظار ایفای مسئولیت داشت. در اقتصادهای دستوری (دولتی)، مسئولیت پذیری در جامعه به طور طبیع ی در پایین ترین سطح ممکن است و تصمیم گیران نهایی و واقعی که در حقیقت حاکمان سیاسی-اقتصادی نیز هستند، به رغم داشتن بیشترین اختیارات، کم ترین پاسخگویی را از خود
نشان میدهند. حاکمان مسئولیت ناپذیر، یکی از معضلات بزرگ و لاینحل اقتصادهای دستوری و آزادی ستیز تلقی می شوند. فقدان مسئولیت پذیری همیشه موجب شیوع انواع فسادهای اداری و اقتصادی شده است. با این حال مشاهده می شود که در طول تاریخ در بسیاری از جوامع، مردم به راحتی با نظام های دستوری و آزادی ستیز کنار آمده اند. علت این امر را برنارد شاو به ایجاز بیان کرده است: «آزادی به معنای مسئولیت است. به این جهت بیشتر مردم از آن وحشت دارند» گریز از آزادی، بیشتر به منظور شانه خالی کردن از مسئولیت صورت میگیرد و معمولاً انکار مسئولیت ناشی از ترس از مسئولیت است که به ضرورت به ترس از آزادی نیز مبدل می شود. بدون شک چون فرصت بنا کردن زندگی خویش همچنین به معنای تکلیفی پایان ناپذیر و مستلزم انضباطی است که شخصی باید، اگر بخواهد به هدف برسد، بر خود تحمیل کند، بسیاری از مردم از آزادی می ترسند» . مسئولیت فردی ناشی از آزادی انتخاب، یکی از علت های اساسی کارآمدی نظامهای اقتصادی مبتنی بر بازار رقابتی است. مدیری که مسئولیت عملکرد بنگاه بر عهدهٔ او است، ناگزیر از صرفه جویی، اجتناب از تبذیر و اتلاف و خلاصه استفادهٔ بهینه از متابع است تا از هزینه ها بکاهد و بر سود خود بیفزاید. حداکثر کردن سود، شرط بقا، دوام و توسعهٔ هر بنگاه اقتصادی در وضعیت رقابتی است. قاعدهٔ حداکثر کردن سود که مبتنی بر اصل آزادی، مسئولیتپذیری، انضباط و نیز خطر پذیری است، در عمل به استفادهٔ بهینه از منابع کمیاب و به کارگرفتن حداکثر تواناییهای انسانی در جهت تولید ثروت و رفاه بیشتر منتهی می شود. واضح است که مسئولیتپذیری و انضباط در جامعهٔ آزاد بیشتر افراد را زیر فشار می گذارد و اغلب باعث دلتنگی و آزردگی آنها می شود، «اما پندار خامی است که کسی خیال کند در فلان نوع دیگر جامعه از چنین فشاری خواهد را سمت، زیرا شق بدیل فشار مسئولیت برای تسلط بر سرنوشت خویش، تحمل فشار به مراتب تبعیض آمیزتر و زجرآورترین اوامری است که باید اطلاعت کرد
#هایک
جدایی ناپذیر از آزادی انتخاب و اختیار است و بدون آن در عمل هیج معنایی ندارد. از انسانی که هیچ اراده ای از خود ندارد، نمی توان انتظار ایفای مسئولیت داشت. در اقتصادهای دستوری (دولتی)، مسئولیت پذیری در جامعه به طور طبیع ی در پایین ترین سطح ممکن است و تصمیم گیران نهایی و واقعی که در حقیقت حاکمان سیاسی-اقتصادی نیز هستند، به رغم داشتن بیشترین اختیارات، کم ترین پاسخگویی را از خود
نشان میدهند. حاکمان مسئولیت ناپذیر، یکی از معضلات بزرگ و لاینحل اقتصادهای دستوری و آزادی ستیز تلقی می شوند. فقدان مسئولیت پذیری همیشه موجب شیوع انواع فسادهای اداری و اقتصادی شده است. با این حال مشاهده می شود که در طول تاریخ در بسیاری از جوامع، مردم به راحتی با نظام های دستوری و آزادی ستیز کنار آمده اند. علت این امر را برنارد شاو به ایجاز بیان کرده است: «آزادی به معنای مسئولیت است. به این جهت بیشتر مردم از آن وحشت دارند» گریز از آزادی، بیشتر به منظور شانه خالی کردن از مسئولیت صورت میگیرد و معمولاً انکار مسئولیت ناشی از ترس از مسئولیت است که به ضرورت به ترس از آزادی نیز مبدل می شود. بدون شک چون فرصت بنا کردن زندگی خویش همچنین به معنای تکلیفی پایان ناپذیر و مستلزم انضباطی است که شخصی باید، اگر بخواهد به هدف برسد، بر خود تحمیل کند، بسیاری از مردم از آزادی می ترسند» . مسئولیت فردی ناشی از آزادی انتخاب، یکی از علت های اساسی کارآمدی نظامهای اقتصادی مبتنی بر بازار رقابتی است. مدیری که مسئولیت عملکرد بنگاه بر عهدهٔ او است، ناگزیر از صرفه جویی، اجتناب از تبذیر و اتلاف و خلاصه استفادهٔ بهینه از متابع است تا از هزینه ها بکاهد و بر سود خود بیفزاید. حداکثر کردن سود، شرط بقا، دوام و توسعهٔ هر بنگاه اقتصادی در وضعیت رقابتی است. قاعدهٔ حداکثر کردن سود که مبتنی بر اصل آزادی، مسئولیتپذیری، انضباط و نیز خطر پذیری است، در عمل به استفادهٔ بهینه از منابع کمیاب و به کارگرفتن حداکثر تواناییهای انسانی در جهت تولید ثروت و رفاه بیشتر منتهی می شود. واضح است که مسئولیتپذیری و انضباط در جامعهٔ آزاد بیشتر افراد را زیر فشار می گذارد و اغلب باعث دلتنگی و آزردگی آنها می شود، «اما پندار خامی است که کسی خیال کند در فلان نوع دیگر جامعه از چنین فشاری خواهد را سمت، زیرا شق بدیل فشار مسئولیت برای تسلط بر سرنوشت خویش، تحمل فشار به مراتب تبعیض آمیزتر و زجرآورترین اوامری است که باید اطلاعت کرد
#هایک
دیدگاه های پولی میزس، گری نورث:
پول ابزار سنجش نیست
بنا بر اعتقاد میزس، پول ارزش را انتقال میدهد امّا ارزش را اندازه نمیگیرد. این در نظریۀ پولی میزس یک تمایز اساسی است. «پول یک شمارندۀ انتزاعی یا معیار ارزش یا قیمتها نیست. پول ضرورتاً یک کالای اقتصادی است و بنابراین طبق مزیّتها و فواید خودش ـ یعنی خدماتیکه یک فرد از نگاهداری نقدینگی انتظار دارد ـ ارزشیابی و ارزشگذاری میشود. در بازار همیشه نوسان و تغییر وجود دارد. تنها دلیل این نوسانات پول است(کُنش انسانی، 415 ـ 414)
اندازهگیری ارزشـکاربرد ذهنی غیرممکن است. این واقعیّت ما را مستقیماً به این نتیجه میرساند که نسبتدادن مقدار به ارزشـکاربرد ذهنی امکانپذیر نیست. ما ممکن است بگوییم که ارزش این کالا بیشتر از ارزش آن کالا است، امّا مجاز نیستیم ادعا کنیم این کالا فلان مقدار میارزد. چنین ادعایی ضرورتاً ایجاب میکند که یک واحد سنجش قطعی و بیچون و چرا را مفروض گرفته باشیم. این ادعا معادل است با اینکه بگوییم یک واحد معیّن چند بار در مقدار مورد نظر میگنجد. امّا این نوع محاسبه، هیچ ارتباطی به فرآیند ارزشگذاری ندارد(کنش انسانی، 45).
امیررضا عبدلی و محمد جوادی
@austrianschool
پول ابزار سنجش نیست
بنا بر اعتقاد میزس، پول ارزش را انتقال میدهد امّا ارزش را اندازه نمیگیرد. این در نظریۀ پولی میزس یک تمایز اساسی است. «پول یک شمارندۀ انتزاعی یا معیار ارزش یا قیمتها نیست. پول ضرورتاً یک کالای اقتصادی است و بنابراین طبق مزیّتها و فواید خودش ـ یعنی خدماتیکه یک فرد از نگاهداری نقدینگی انتظار دارد ـ ارزشیابی و ارزشگذاری میشود. در بازار همیشه نوسان و تغییر وجود دارد. تنها دلیل این نوسانات پول است(کُنش انسانی، 415 ـ 414)
اندازهگیری ارزشـکاربرد ذهنی غیرممکن است. این واقعیّت ما را مستقیماً به این نتیجه میرساند که نسبتدادن مقدار به ارزشـکاربرد ذهنی امکانپذیر نیست. ما ممکن است بگوییم که ارزش این کالا بیشتر از ارزش آن کالا است، امّا مجاز نیستیم ادعا کنیم این کالا فلان مقدار میارزد. چنین ادعایی ضرورتاً ایجاب میکند که یک واحد سنجش قطعی و بیچون و چرا را مفروض گرفته باشیم. این ادعا معادل است با اینکه بگوییم یک واحد معیّن چند بار در مقدار مورد نظر میگنجد. امّا این نوع محاسبه، هیچ ارتباطی به فرآیند ارزشگذاری ندارد(کنش انسانی، 45).
امیررضا عبدلی و محمد جوادی
@austrianschool
🗽تعریف #توکویل از فردگرایی صحیح:
احساسی پخته و آرام که هر یک از اعضای اجتماع را ترغیب می کند که خود را از انبوه هم قطارانشان جدا کند و از خانواده و دوستانش فاصله بگیرد، به شکلی که بعد از اینکه، این چنین، حلقه ی کوچکی برای خودش ساخت، مشتاقانه جامعه را به حال خود رها کند.
توضیح من: هایک فردگرایی را به فردگرایی صحیح که ریشه در اندیشه های جان لاک، مندویل، هیوم،اسمیت، ادموند برک و... و فردگرایی عقل گرایانه فیزوکراتها، روسو، دکارت و ... که همواره به سوسیالیسم گرایش دارد تقسیم می کند. هایک معتقد است که #توکویل از نمایندگان بزرگ فردگرایی صحیح است.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
#هایک
سهیل مختاری
احساسی پخته و آرام که هر یک از اعضای اجتماع را ترغیب می کند که خود را از انبوه هم قطارانشان جدا کند و از خانواده و دوستانش فاصله بگیرد، به شکلی که بعد از اینکه، این چنین، حلقه ی کوچکی برای خودش ساخت، مشتاقانه جامعه را به حال خود رها کند.
توضیح من: هایک فردگرایی را به فردگرایی صحیح که ریشه در اندیشه های جان لاک، مندویل، هیوم،اسمیت، ادموند برک و... و فردگرایی عقل گرایانه فیزوکراتها، روسو، دکارت و ... که همواره به سوسیالیسم گرایش دارد تقسیم می کند. هایک معتقد است که #توکویل از نمایندگان بزرگ فردگرایی صحیح است.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
#هایک
سهیل مختاری
بخشی از مطلب شیزو فرنیای لاعلاج چپ
نوشته محسن محمودی
@austrianschool
چیزی به اسم سرمایه داری وجود ندارد. در واقع سرمایه داری عنوان شیطان در مذهب چپ است. ما بازار آزاد با ليبرتاریانیسم داریم و اسم سرمایه داری فحشی است که جماعت عارف و ساحر و شاعر و پیامبر روی چیزی گذاشته اند که نمی فهمند. نبرد سوسیالیسم با ليبرتاریانیسم نبرد غرایز بی مهار و پیشا تاریخی حیوانی با تمدن است. موجوداتی که از اعصار ماضی که فردیت، حقوق، اقتصاد سیاسی و سایر اردرهای مدرن را نمی فهمیدند چون علم هستند. آنها با زبان پریشان و بی معنی خود برانند که اسمی برای این نظم های پیچیده و دیریاب و اصولا نفهمیدنی برای موجودات فرار کرده از آنتیکوییتی بگذارند. ما چیزی به اسم سرمایه داری نداریم، درنتیجه چون بدین شکل راه مصادره به مطلوب برای شان باز است به هرکسی که پول و سرمایه اندوخته سرمایه دار می گویند، ولی بازار آزاد سرمایه داری نیست. رقابت آزاد در یک نظام آزاد بدون برنامه ریزی و تکثرگراست. نظارت دولتی و برنامه ریزی دولتی در آن تعریف نشده است. این ها مولفه های اقتصاد سوسیالیستی است پس عبارت سرمایه داری دولتی اگه فرض کنیم منظورش بازار آزاد دولتی باشد، از اصل اوگزامورونه متناقض است. به عبارت بهتر، این اسم به آن صفت نمی خورد. در بازار آزاد چیزی به اسم مونوپولی وجود ندارد. مونوپولی متعلق به اقتصاد سوسیالستی است، به همین رو، نمی شود به مائو یا هیتلر گفت سرمایه دار. اینها چیزی جز سوسیالیسم ناب نیستند.
@austrianschool
نوشته محسن محمودی
@austrianschool
چیزی به اسم سرمایه داری وجود ندارد. در واقع سرمایه داری عنوان شیطان در مذهب چپ است. ما بازار آزاد با ليبرتاریانیسم داریم و اسم سرمایه داری فحشی است که جماعت عارف و ساحر و شاعر و پیامبر روی چیزی گذاشته اند که نمی فهمند. نبرد سوسیالیسم با ليبرتاریانیسم نبرد غرایز بی مهار و پیشا تاریخی حیوانی با تمدن است. موجوداتی که از اعصار ماضی که فردیت، حقوق، اقتصاد سیاسی و سایر اردرهای مدرن را نمی فهمیدند چون علم هستند. آنها با زبان پریشان و بی معنی خود برانند که اسمی برای این نظم های پیچیده و دیریاب و اصولا نفهمیدنی برای موجودات فرار کرده از آنتیکوییتی بگذارند. ما چیزی به اسم سرمایه داری نداریم، درنتیجه چون بدین شکل راه مصادره به مطلوب برای شان باز است به هرکسی که پول و سرمایه اندوخته سرمایه دار می گویند، ولی بازار آزاد سرمایه داری نیست. رقابت آزاد در یک نظام آزاد بدون برنامه ریزی و تکثرگراست. نظارت دولتی و برنامه ریزی دولتی در آن تعریف نشده است. این ها مولفه های اقتصاد سوسیالیستی است پس عبارت سرمایه داری دولتی اگه فرض کنیم منظورش بازار آزاد دولتی باشد، از اصل اوگزامورونه متناقض است. به عبارت بهتر، این اسم به آن صفت نمی خورد. در بازار آزاد چیزی به اسم مونوپولی وجود ندارد. مونوپولی متعلق به اقتصاد سوسیالستی است، به همین رو، نمی شود به مائو یا هیتلر گفت سرمایه دار. اینها چیزی جز سوسیالیسم ناب نیستند.
@austrianschool
@austrianschool
فرض کنید یه نفر به شما میگه : از این راه نروید، پر از چاله است. اول باور نمی کنید. کمی که پیش میرید به اولین چاله میرسید. خب شما برمی گردید باید از ایشون تشکر کنید. بعداً از ایشون میپرسید که از کدوم راه برم. ایشون هم یه راه دیگه رو به شما نشون میده. از اون راه جدید به راه خودتون ادامه میدید و هنوز چیزی جلو نرفته اید که به یک چاه فرو میافتید. الان ته چاه هستید و با خودتون میگید: چرا فکر کردم که ایشون مسیر "درستتر" رو میشناسه.
فریدمن (1961) دربارۀ نرخ بهینه تورّم، نتایج جالبی گرفته بود: هزینه فرصت فردی نگهداری پول به نرخ بهره اسمی بستگی دارد. هزینه نهایی اجتماعی تولید پول، یا به طور دقیقتر: هزینه چاپ کردن پول، در اصل صفر است. وقتی نرخ بهره اسمی مثبت باشد، شکافی که بین هزینه نهایی فردی و هزینه نهایی اجتماعی وجود دارد، یک ناکارایی ایجاد میکند؛ زیرا هزینه نهایی فردی برابر است با هزینه نهایی اجتماعی بعلاوه نرخ بهره اسمی. اگر هزینه فرصت فردی نیز برابر صفر شود این ناکارایی میتواند از بین برود و چنین حالتی زمانی پیش می آید که نرخ بهره اسمی برابر صفر باشد. امّا i=0 یعنی: π=(-r)⁄((1+r)≈-r) باشد. بنابراین نرخ بهینه تورّم، یک نرخ تورّم منفی است که تقریباً معادل است با بازده حقیقی سرمایه.
بطور خلاصه یعنی : نرخ بهینه تورّم، منفی است
فریدمن باهوش بود ولی خردمند نبود.
اول باید پرسید که "چرا باید هزینه نهایی اجتماعی تولید پول صفر باشه؟" و آخه لعنتی "چرا این فرض رو طبیعی و تردیدناپذیر تلقی میکنی؟"
دوم باید پرسید که: "شما که اینقدر طرفدار آزادی اقتصادی هستی، چرا دنبال نرخ بهینه تورّم میگردی؟" و "مگه قرار نبود نرخ بهینه تورّم رو بازار تعیین کنه؟"
فریدمن به سادگی با استفاده از مفاهیم و اصطلاحاتِ رقبا و منتقدانش، با آن ها مقابله می کرد. بنابراین تحلیل او مبتنی بر تأکید به باورهایش(که درعمل ابتدا قیمت ها افزایش می یابند و سپس تفاوت درک ها در مورد نرخ تورم به افزایش موّقت تولیدحقیقی منجر می شود) پیش نمی رفت. کاملاً برعکس؛ او مشتاق بود که ناباوربودن خود به استدلال های رقبا را آن قدر ادامه دهد تا بحث به پایان برسد.
اینکه چیزهای خوب رو بشناسیم کافی نیست. مهمتر اینه که راه درست برای بدست آوردنشون رو پیدا کنیم. اگه راه درست رو پیدا نکنیم، مث اینه که چیزهای خوب رو هم نمیشناسیم: آخر بجای چاله میفتیم توی چاه.
@austrianschool
فرض کنید یه نفر به شما میگه : از این راه نروید، پر از چاله است. اول باور نمی کنید. کمی که پیش میرید به اولین چاله میرسید. خب شما برمی گردید باید از ایشون تشکر کنید. بعداً از ایشون میپرسید که از کدوم راه برم. ایشون هم یه راه دیگه رو به شما نشون میده. از اون راه جدید به راه خودتون ادامه میدید و هنوز چیزی جلو نرفته اید که به یک چاه فرو میافتید. الان ته چاه هستید و با خودتون میگید: چرا فکر کردم که ایشون مسیر "درستتر" رو میشناسه.
فریدمن (1961) دربارۀ نرخ بهینه تورّم، نتایج جالبی گرفته بود: هزینه فرصت فردی نگهداری پول به نرخ بهره اسمی بستگی دارد. هزینه نهایی اجتماعی تولید پول، یا به طور دقیقتر: هزینه چاپ کردن پول، در اصل صفر است. وقتی نرخ بهره اسمی مثبت باشد، شکافی که بین هزینه نهایی فردی و هزینه نهایی اجتماعی وجود دارد، یک ناکارایی ایجاد میکند؛ زیرا هزینه نهایی فردی برابر است با هزینه نهایی اجتماعی بعلاوه نرخ بهره اسمی. اگر هزینه فرصت فردی نیز برابر صفر شود این ناکارایی میتواند از بین برود و چنین حالتی زمانی پیش می آید که نرخ بهره اسمی برابر صفر باشد. امّا i=0 یعنی: π=(-r)⁄((1+r)≈-r) باشد. بنابراین نرخ بهینه تورّم، یک نرخ تورّم منفی است که تقریباً معادل است با بازده حقیقی سرمایه.
بطور خلاصه یعنی : نرخ بهینه تورّم، منفی است
فریدمن باهوش بود ولی خردمند نبود.
اول باید پرسید که "چرا باید هزینه نهایی اجتماعی تولید پول صفر باشه؟" و آخه لعنتی "چرا این فرض رو طبیعی و تردیدناپذیر تلقی میکنی؟"
دوم باید پرسید که: "شما که اینقدر طرفدار آزادی اقتصادی هستی، چرا دنبال نرخ بهینه تورّم میگردی؟" و "مگه قرار نبود نرخ بهینه تورّم رو بازار تعیین کنه؟"
فریدمن به سادگی با استفاده از مفاهیم و اصطلاحاتِ رقبا و منتقدانش، با آن ها مقابله می کرد. بنابراین تحلیل او مبتنی بر تأکید به باورهایش(که درعمل ابتدا قیمت ها افزایش می یابند و سپس تفاوت درک ها در مورد نرخ تورم به افزایش موّقت تولیدحقیقی منجر می شود) پیش نمی رفت. کاملاً برعکس؛ او مشتاق بود که ناباوربودن خود به استدلال های رقبا را آن قدر ادامه دهد تا بحث به پایان برسد.
اینکه چیزهای خوب رو بشناسیم کافی نیست. مهمتر اینه که راه درست برای بدست آوردنشون رو پیدا کنیم. اگه راه درست رو پیدا نکنیم، مث اینه که چیزهای خوب رو هم نمیشناسیم: آخر بجای چاله میفتیم توی چاه.
@austrianschool
#هایک
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽اگر قرار است فرد در انتخاب خود آزاد باشد، لاجرم باید خطری را که به این انتخاب گره خورده است به جان بخرد و در نتیجه باید نه بر پایه ی خوبی یا بدی نیت اش بلکه تنها بر اساس ارزش نتایج انتخابهایش برای دیگران پاداش بگیرد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽فردگرایی درست بر ارزش خانواده و همه ی تلاش های مشترک گروه ها و اجتماع های کوچک صحه میگذارد و به استقلال محلی و انجمن های داوطلبانه باور دارد و در واقع بحثش عمدتاً بر این دیدگاه استوار است که بخش بزرگی از آنچه را که برای انجام دادنش معمولاً به اعمال قهرآمیز دولت متوسل می شوند می توان با همکاری داوطلبانه به شکل بهتری انجام داد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽فردگرایی درست نه فقط به دموکراسی اعتقاد دارد، بلکه می تواند مدعی شود که آرمانهای دمکراتیک از اصول بنیادین فردگرایی برمی خیزند. با این همه فردگرایی هرچند می پذیرد که هر دولتی باید دموکراتیک باشد اما هیچ اعتقاد خرافه آلودی به قدرت مطلق تصمیمات اکثریت ندارد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽اصل اساسی فردگرایی درست این است که هیچ فرد و گروهی نباید بتواند تعیین کند که جایگاه دیگران باید چه باشد و این را شرطی چنان ضروری برای آزادی می شمارد که نباید فدای حسادت ما یا ارضای معنایی بشود که از عدالت در سر داریم.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
سهیل مختاری
@austrianschool
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽اگر قرار است فرد در انتخاب خود آزاد باشد، لاجرم باید خطری را که به این انتخاب گره خورده است به جان بخرد و در نتیجه باید نه بر پایه ی خوبی یا بدی نیت اش بلکه تنها بر اساس ارزش نتایج انتخابهایش برای دیگران پاداش بگیرد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽فردگرایی درست بر ارزش خانواده و همه ی تلاش های مشترک گروه ها و اجتماع های کوچک صحه میگذارد و به استقلال محلی و انجمن های داوطلبانه باور دارد و در واقع بحثش عمدتاً بر این دیدگاه استوار است که بخش بزرگی از آنچه را که برای انجام دادنش معمولاً به اعمال قهرآمیز دولت متوسل می شوند می توان با همکاری داوطلبانه به شکل بهتری انجام داد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽فردگرایی درست نه فقط به دموکراسی اعتقاد دارد، بلکه می تواند مدعی شود که آرمانهای دمکراتیک از اصول بنیادین فردگرایی برمی خیزند. با این همه فردگرایی هرچند می پذیرد که هر دولتی باید دموکراتیک باشد اما هیچ اعتقاد خرافه آلودی به قدرت مطلق تصمیمات اکثریت ندارد.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽اصل اساسی فردگرایی درست این است که هیچ فرد و گروهی نباید بتواند تعیین کند که جایگاه دیگران باید چه باشد و این را شرطی چنان ضروری برای آزادی می شمارد که نباید فدای حسادت ما یا ارضای معنایی بشود که از عدالت در سر داریم.
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
سهیل مختاری
@austrianschool
@austrianschool
ای کسانی که بازارگرایی افراطی پیشه کرده اید؛ هر آینه گمراه شدگان اید و شما چه می دانید که مسامحه چیست تا زمانی که اندیشمندانی از سرزمین اُرتدکس آن را بر شما آشکار کنند. همانا ایشان آشکارکنندگان هستند.
ذهن ما گاهی موزیانه از دشواری ادامۀ تفکّر طفره می رود
نَفْس ما گاهی موزیانه از دشواری پذیرش واقعیّت های تلخ طفره می رود
بگذارید با یک مثال ادامه دهیم:
احتمالا شما نیز شنیده اید:
«باید "مسامحه" پیشه کرد و...»
«"یک کلام" که نمیشه، بالاخره باید کمی با هم راه بیاییم...»
«یه کم شما "کوتاه" بیا، یه کم هم ایشون کوتاه بیان....»
«درهرحال باید راهی برای "سازش" و "مسالمت جویی" پیدا کرد...»
و اینها جملاتی هستند که برای گویندۀ خود اعتبار و احترام می آورند. اغلب افرادی که چنین جملاتی بر زبان می آورند را «صاحب بینش عمیق» می پنداریم؛ و البته درست است.
بنیادگرایی همیشه با برچسب «افراط»، «یک دنده»، «متعصب»، «دُگم» و نظایر اینها مواجه است. و مشهوران به بنیادگرایی خوشنام نیستند: مثلن داعش، صهیونیزم، اوانجلیست ها، طالبان و برخی عزیزان وطنی!!!!
شاید در اینجا نوعی خطای ذهنی رخ بدهد
یعنی تعمیم به صلح جویی و مسامحه طلبی از حوزۀ «عمل» به حوزۀ «نظر و تئوری»
مسامحه وقتی معنا دارد که در یک موضوع واحد تعدادی از افراد حق تصمیم و انتخاب دارند: مثلن برای تعیین نظام پولی یا برای وضع سیاست های کنترل ترافیک. ما زمانی که با مقولات مختلفی در زندگی مواجه هستیم، دائماً در حال کُنش هستیم. فکر می کنیم، تصمیم می گیریم، اجرا می کنیم: گاهی خودآگاه و گاهی ناخودآگاه. در حوزۀ کُنش های جمعی ما ناچاریم که «یک دنده» نباشیم و گاهی «کوتاه بیاییم». دکتر محسن رنانی(که این دانشجو با بسیاری از آرای ایشان مخالفت شدید دارد) اخیرا مباحثی را در باب این موضوع مطرح می کند که: ما ایرانیان گفتگو بلد نیستیم. و چه درست می گوید.
بنابراین تجربه به ما می آموزد که «یک دنده» نباش وگرنه کارها را خراب می کنی و نمیتوانی آجر روی آجر بگذاری. تنش های اجرایی این موضوع را در ناخودآگاه ما فرو می کند که: بهتر است منافع و آرای همه را در نظر بگیری و یک «راه حل میانه» پیدا کنی. اعتدال پیشه کن. کج دار و مریز.
امّا آیا ما می توانیم این «مسالمت جویی» را به حوزۀ تفکر تئوریک تعمیم بدهیم؟
مثلن بگوییم که «حالا دولت هم در برخی جاها لازم است»، «عدالت اجتماعی حکم میکنه که یه بخشی از کالاها رو با ارز 4200 تومنی وارد کنیم که به فقرا فشار نیاد»، «دولت میتونه برای فروکش کردن بازار ارز مداخلات انتظامی بکنه»، «ما به پلیس آب نیاز داریم»
اگر جملات فوق براساس تجربۀ ما در حوزۀ «عمل» گفته شود: شاید قابل پذیرش باشد و در برخی مواقع بسیار داهیانه و خردمندانه است.
اگر جملات فوق براساس باور ما در حوزۀ «نظر و تئوری» گفته شود: باید گفت که تئوری های علمی حوزۀ علوم دقیق است. شترسواری دولا دولا نمی شود. بالاخره یا 2 از 3 بزرگتر است یا 3 از 2 بزرگتر است؛ نمی شود که یک نفر بگوید اغلب اوقات 3 از 2 بزرگتر است مگر در حوزۀ لاپلاس(در مثال مناقشه نیست حتی اگر مثال مبالغه آمیز باشد).
امّا چرا ذهن ما چنین تعمیم موزیانه ای را روا می دارد:
ذهن ما گاهی موزیانه از دشواری ادامۀ تفکّر طفره می رود
نَفْس ما گاهی موزیانه از دشواری پذیرش واقعیّت های تلخ طفره می رود
بازار یک واقعیت تلخ است چون جهان مادی یک واقعیت تلخ است. بازار بهشت نیست. اغلب افراد از بازار می ترسند چون باید در بازار مسئولیت انتخاب هایشان را بپذیرند. اغلب افراد از بازار می ترسند چون حاضر نیستند بپذیرند که در پذیرش موقعیت اجتماعی و جغرافیایی و اقتصادی خود(در بدو تولد) دچار جبر هستند. اغلب افراد از بازار می ترسند چون نیاز به دلداری، نوازش، پناه بردن و ... دارند(و این خصلت روانی آدمی است) ولی باور ندارند که بازار دایه هایی مهربان تر از مادر پرورش می دهد؛ آن ها می گویند: سیلی نقد به از حلوای نسیه. آن ها از تغییر می ترسند.
اغلب افراد از بازار می ترسند چون نمی خواهند با نااطمینانی مواجه شوند ولی نمی دانند که در هر صورت با نااطمینانی مواجه خواهند شد(نااطمینانی از رگ گردن به همه نزدیکتر است و همه را فرا گرفته است) و اصولا بازار بهترین ابزار و نهاد مواجهه با نااطمینانی است.
اغلب افراد از بازار می ترسند چون نمی توانند درک کنند که بازار چگونه کار می کند. به قول پاسکال: تلاش دم سخت برای تفکر روشن، آغاز رفتار اخلاقی است.
و این تعمیم نادرست همچنان ادامه دارد
ای کسانی که بازارگرایی افراطی پیشه کرده اید؛ درحوزۀ «تئوری» گریزی از این کار ندارید
امیرجوادی
@austrianschool
ای کسانی که بازارگرایی افراطی پیشه کرده اید؛ هر آینه گمراه شدگان اید و شما چه می دانید که مسامحه چیست تا زمانی که اندیشمندانی از سرزمین اُرتدکس آن را بر شما آشکار کنند. همانا ایشان آشکارکنندگان هستند.
ذهن ما گاهی موزیانه از دشواری ادامۀ تفکّر طفره می رود
نَفْس ما گاهی موزیانه از دشواری پذیرش واقعیّت های تلخ طفره می رود
بگذارید با یک مثال ادامه دهیم:
احتمالا شما نیز شنیده اید:
«باید "مسامحه" پیشه کرد و...»
«"یک کلام" که نمیشه، بالاخره باید کمی با هم راه بیاییم...»
«یه کم شما "کوتاه" بیا، یه کم هم ایشون کوتاه بیان....»
«درهرحال باید راهی برای "سازش" و "مسالمت جویی" پیدا کرد...»
و اینها جملاتی هستند که برای گویندۀ خود اعتبار و احترام می آورند. اغلب افرادی که چنین جملاتی بر زبان می آورند را «صاحب بینش عمیق» می پنداریم؛ و البته درست است.
بنیادگرایی همیشه با برچسب «افراط»، «یک دنده»، «متعصب»، «دُگم» و نظایر اینها مواجه است. و مشهوران به بنیادگرایی خوشنام نیستند: مثلن داعش، صهیونیزم، اوانجلیست ها، طالبان و برخی عزیزان وطنی!!!!
شاید در اینجا نوعی خطای ذهنی رخ بدهد
یعنی تعمیم به صلح جویی و مسامحه طلبی از حوزۀ «عمل» به حوزۀ «نظر و تئوری»
مسامحه وقتی معنا دارد که در یک موضوع واحد تعدادی از افراد حق تصمیم و انتخاب دارند: مثلن برای تعیین نظام پولی یا برای وضع سیاست های کنترل ترافیک. ما زمانی که با مقولات مختلفی در زندگی مواجه هستیم، دائماً در حال کُنش هستیم. فکر می کنیم، تصمیم می گیریم، اجرا می کنیم: گاهی خودآگاه و گاهی ناخودآگاه. در حوزۀ کُنش های جمعی ما ناچاریم که «یک دنده» نباشیم و گاهی «کوتاه بیاییم». دکتر محسن رنانی(که این دانشجو با بسیاری از آرای ایشان مخالفت شدید دارد) اخیرا مباحثی را در باب این موضوع مطرح می کند که: ما ایرانیان گفتگو بلد نیستیم. و چه درست می گوید.
بنابراین تجربه به ما می آموزد که «یک دنده» نباش وگرنه کارها را خراب می کنی و نمیتوانی آجر روی آجر بگذاری. تنش های اجرایی این موضوع را در ناخودآگاه ما فرو می کند که: بهتر است منافع و آرای همه را در نظر بگیری و یک «راه حل میانه» پیدا کنی. اعتدال پیشه کن. کج دار و مریز.
امّا آیا ما می توانیم این «مسالمت جویی» را به حوزۀ تفکر تئوریک تعمیم بدهیم؟
مثلن بگوییم که «حالا دولت هم در برخی جاها لازم است»، «عدالت اجتماعی حکم میکنه که یه بخشی از کالاها رو با ارز 4200 تومنی وارد کنیم که به فقرا فشار نیاد»، «دولت میتونه برای فروکش کردن بازار ارز مداخلات انتظامی بکنه»، «ما به پلیس آب نیاز داریم»
اگر جملات فوق براساس تجربۀ ما در حوزۀ «عمل» گفته شود: شاید قابل پذیرش باشد و در برخی مواقع بسیار داهیانه و خردمندانه است.
اگر جملات فوق براساس باور ما در حوزۀ «نظر و تئوری» گفته شود: باید گفت که تئوری های علمی حوزۀ علوم دقیق است. شترسواری دولا دولا نمی شود. بالاخره یا 2 از 3 بزرگتر است یا 3 از 2 بزرگتر است؛ نمی شود که یک نفر بگوید اغلب اوقات 3 از 2 بزرگتر است مگر در حوزۀ لاپلاس(در مثال مناقشه نیست حتی اگر مثال مبالغه آمیز باشد).
امّا چرا ذهن ما چنین تعمیم موزیانه ای را روا می دارد:
ذهن ما گاهی موزیانه از دشواری ادامۀ تفکّر طفره می رود
نَفْس ما گاهی موزیانه از دشواری پذیرش واقعیّت های تلخ طفره می رود
بازار یک واقعیت تلخ است چون جهان مادی یک واقعیت تلخ است. بازار بهشت نیست. اغلب افراد از بازار می ترسند چون باید در بازار مسئولیت انتخاب هایشان را بپذیرند. اغلب افراد از بازار می ترسند چون حاضر نیستند بپذیرند که در پذیرش موقعیت اجتماعی و جغرافیایی و اقتصادی خود(در بدو تولد) دچار جبر هستند. اغلب افراد از بازار می ترسند چون نیاز به دلداری، نوازش، پناه بردن و ... دارند(و این خصلت روانی آدمی است) ولی باور ندارند که بازار دایه هایی مهربان تر از مادر پرورش می دهد؛ آن ها می گویند: سیلی نقد به از حلوای نسیه. آن ها از تغییر می ترسند.
اغلب افراد از بازار می ترسند چون نمی خواهند با نااطمینانی مواجه شوند ولی نمی دانند که در هر صورت با نااطمینانی مواجه خواهند شد(نااطمینانی از رگ گردن به همه نزدیکتر است و همه را فرا گرفته است) و اصولا بازار بهترین ابزار و نهاد مواجهه با نااطمینانی است.
اغلب افراد از بازار می ترسند چون نمی توانند درک کنند که بازار چگونه کار می کند. به قول پاسکال: تلاش دم سخت برای تفکر روشن، آغاز رفتار اخلاقی است.
و این تعمیم نادرست همچنان ادامه دارد
ای کسانی که بازارگرایی افراطی پیشه کرده اید؛ درحوزۀ «تئوری» گریزی از این کار ندارید
امیرجوادی
@austrianschool
بتی به نام اشتغال کامل
غایت اقتصادی هر کشور و هر فردی آن است که با کمترین تلاش، بهترین نتایج را به دست آورد. تمام پیشرفت اقتصادی بشر عبارت از این بوده که با به کارگیری نیروی کار یکسان، به تولید بیشتری دست یابد. به این خاطر بود که انسانها شروع کردند به اینکه بار را به جای آنکه بر دوش خود بگذارند، بر پشت قاطر سوار کنند. چرخ و گاری و راه آهن و وسایل نقلیه موتوری را اختراع کردند. به این دلیل است که انسانها از نبوغ خود برای شکل دهی به صدها هزار اختراع کاراسان کن کاراندوز استفاده کرده اند.
. این اصل اول، اگر به زبانی ملی بیان شود، به این معناست که هدف واقعی ما بیشینه کردن تولید است و در این میان، اشتغال سال - یعنی نبود بیکاری غیرارادی - به یک محصول جانبی ضروری بدل میشود اما تولید، هدف است و اشتغال، صرفا ابزار دستیابی به آن، نمی توان به کامل ترین تولید را داشت، بی آنکه اشتغال کامل برقرار باشد. اما به براحتی میتوان اشتغال کامل را بی تولید کامل داشت.
مردمان قبایل بدوی برهنه اند و غذا و سرپناه شان شکلی رقت انگیز دارد، اما از بیکاری رنج نمیبرند. اما مشکل اصلی که از آن رنج میبرند، شیوه ای بدوی تولید است (که هم عامل کمبود سرمایه و هم پیامد آن است) و نه بیکاری هیچ چیز از دستیابی به اشتغال کامل، اگر از هدف تولید کامل جدا افتد. همه غایتی جداگانه بدل شود، آسان تر نیست. هیتلر با یک برنامه عظیم تسلیحاتی اشتغال کامل را فراهم آورد. سوغات جنگ جهانی دوم برای تمام کسانی که درگیر، اشتغال کامل بود. بردگان در آلمان اشتغال کامل داشتند. زندانیها اشتغال کامل دارند. اجبار همیشه میتواند زاینده اشتغال کامل باشد.
#هنری_هازلیت
بتی به نام اشتغال کامل
غایت اقتصادی هر کشور و هر فردی آن است که با کمترین تلاش، بهترین نتایج را به دست آورد. تمام پیشرفت اقتصادی بشر عبارت از این بوده که با به کارگیری نیروی کار یکسان، به تولید بیشتری دست یابد. به این خاطر بود که انسانها شروع کردند به اینکه بار را به جای آنکه بر دوش خود بگذارند، بر پشت قاطر سوار کنند. چرخ و گاری و راه آهن و وسایل نقلیه موتوری را اختراع کردند. به این دلیل است که انسانها از نبوغ خود برای شکل دهی به صدها هزار اختراع کاراسان کن کاراندوز استفاده کرده اند.
. این اصل اول، اگر به زبانی ملی بیان شود، به این معناست که هدف واقعی ما بیشینه کردن تولید است و در این میان، اشتغال سال - یعنی نبود بیکاری غیرارادی - به یک محصول جانبی ضروری بدل میشود اما تولید، هدف است و اشتغال، صرفا ابزار دستیابی به آن، نمی توان به کامل ترین تولید را داشت، بی آنکه اشتغال کامل برقرار باشد. اما به براحتی میتوان اشتغال کامل را بی تولید کامل داشت.
مردمان قبایل بدوی برهنه اند و غذا و سرپناه شان شکلی رقت انگیز دارد، اما از بیکاری رنج نمیبرند. اما مشکل اصلی که از آن رنج میبرند، شیوه ای بدوی تولید است (که هم عامل کمبود سرمایه و هم پیامد آن است) و نه بیکاری هیچ چیز از دستیابی به اشتغال کامل، اگر از هدف تولید کامل جدا افتد. همه غایتی جداگانه بدل شود، آسان تر نیست. هیتلر با یک برنامه عظیم تسلیحاتی اشتغال کامل را فراهم آورد. سوغات جنگ جهانی دوم برای تمام کسانی که درگیر، اشتغال کامل بود. بردگان در آلمان اشتغال کامل داشتند. زندانیها اشتغال کامل دارند. اجبار همیشه میتواند زاینده اشتغال کامل باشد.
#هنری_هازلیت
موری #روتبارد درکتاب قدرت و بازار
هدف اعلامی سقف قیمت، منفعت رساندن به مشتری از راه تضمین تامین نیازهای وی با قیمت پایین تر است اما نتیجه عینی آن بازداشتن بسیاری از مشتریان از تحصیل کالاهاست.هدف اعلامی کف قیمت ،تضمین قیمت های بالاتر برای فروشندگان است اما تاثیر آن در واقع بازداشتن بسیاری از فروشندگان از فروش هر نوع مازاد است.به علاوه کنترل قیمت به اختلال در تولید و تخصیص منابع وعوامل در اقتصاد منجر می شود که در نتیجه آن مجددا به انبوهی از مشتریان زیان می رسد.نباید تشکیلات گسترده دیوان سالارانی را نادیده بگیریم که باید با مداخله دوجانبه مالیات ستانی تامین مالی شوند و باید هزاران مقررات را مدیریت و اجرا کنند. این تشکیلات عریض و طویل به خودی خود بسیاری از کارگران را از کار تولیدی باز می دارد و فشار آن را بر گرده ی تولید کنندگان قرار می دهد. بدین وسیله به دیوان سالاران منفعت اما به باقی مردم ضرر می رسد.
@austrianschool
هدف اعلامی سقف قیمت، منفعت رساندن به مشتری از راه تضمین تامین نیازهای وی با قیمت پایین تر است اما نتیجه عینی آن بازداشتن بسیاری از مشتریان از تحصیل کالاهاست.هدف اعلامی کف قیمت ،تضمین قیمت های بالاتر برای فروشندگان است اما تاثیر آن در واقع بازداشتن بسیاری از فروشندگان از فروش هر نوع مازاد است.به علاوه کنترل قیمت به اختلال در تولید و تخصیص منابع وعوامل در اقتصاد منجر می شود که در نتیجه آن مجددا به انبوهی از مشتریان زیان می رسد.نباید تشکیلات گسترده دیوان سالارانی را نادیده بگیریم که باید با مداخله دوجانبه مالیات ستانی تامین مالی شوند و باید هزاران مقررات را مدیریت و اجرا کنند. این تشکیلات عریض و طویل به خودی خود بسیاری از کارگران را از کار تولیدی باز می دارد و فشار آن را بر گرده ی تولید کنندگان قرار می دهد. بدین وسیله به دیوان سالاران منفعت اما به باقی مردم ضرر می رسد.
@austrianschool
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
#هایک
من معتقدم این دیدگاه که به کل های اجتماعی همچون "جامعه" یا "دولت" یا هر پدیده یا نهاد خاص اجتماعی بعنوان چیزی از هر نظر عینی تر از کنش های فهمیدنی افراد نگاه می کند توهم محض است.
@austrianschool
سهیل مختاری
#هایک
من معتقدم این دیدگاه که به کل های اجتماعی همچون "جامعه" یا "دولت" یا هر پدیده یا نهاد خاص اجتماعی بعنوان چیزی از هر نظر عینی تر از کنش های فهمیدنی افراد نگاه می کند توهم محض است.
@austrianschool
سهیل مختاری
@austrianschool
❇️اخلاقی در جوامع کوچک و بزرگ
همبستگی گروهی ناظر بر اهداف مشخص جمعی، کارکردی مهم و حتی حیاتی در بقا و دوام اجتماعات کوچک هدفمند دارد. اجداد بسیار دور انسانهای امروزی که در گروه های انسانی شکارچی یا جمع آوری کنندهٔ غذا زندگی میکردند، بدون همبستگی برای رسیدن به اهداف مشترک، حیات جمعی و فردی خود را به خطر میانداختند. این همبستگی و تعهد به اهداف جمعی در درون گروه ها و سازمان های مدرن امروزی نیز لازمهٔ موفقیت این گونه مؤسسات است. اما اخلاق جامعهٔ کوچک را نمیتوان و نباید به جوامع بزرگ که در آنها سازوکارهای کاملاً متفاوتی برقرار است، تعمیم داد. با توسعهٔ کشاورزی و آغاز شهرنشینی، جوامع بزرگ با تقسیم کار گسترده ای شکل گرفت که مستلزم قواعد اخلاقی و رفتاری متفاوتی بود. آنچه در گروه کوچک موجب موفقیت است، میتواند در جامعهٔ بزرگ موجب ناکامی و شکست شود و یا برعکس، همان اخلاق و رفتاری به انسانها را در جامعهٔ بزرگ به موفقیت می رساند ممکن است موجب اروپاشی گروه کوچک شود. نظم جامعهٔ کوچک، مبتنی بر پی گیری هدف ترک اعضای جامعه است. مثلا در یک قبیلهٔ شکارچی، همه شناخت چهره به چهره از یکدیگر دارند و با تقسیم کار و نظارت مستقیم، همهٔ اعضا هدف مشخصی را که ضامن بقای فردی و جمعی است، دنبال میکنند. واضح است که در چنین وضعیتی، تعاون و همبستگی حیاتی ترین قاعدهٔ رفتاری و ارزش اخلاقی در میان جمع است. اما در یک جامعهٔ بزرگ با تقسیم کار گسترده و روابط مبادله ای شبکه ای و فراگیر که هدف مشترک و مشخص جمعی وجود ندارد و هر کس در چارچوب قواعد کلی انتزاعی بازی خاص خود را انجام می دهد و به دنبال برآورده کردن خواسته های فردی است، رقابت به عنوان یک اسلوب شناخت و قاعدهٔ تخصیص بهینهٔ منابع، به یک ارزش مهم و تعیین کننده تبدیل می شود و چه بسا در مواردی، همکاری و همبستگی، مثلاً میان تولیدکنندگان یک کالای معین یا مشابه، به دلیل افزایش ناکارایی ها، ضد ارزش شناخته شود. جوامع بزرگ و گستردهٔ متمدن، اساساً ساختاری به جز روابط مبادله ای شبکه ای و فراگیر نمیتوانند داشته باشند. نظم و کارایی روابط اقتصادی در این جوامع، تنها از طریق مکانیسم قیمت های رقابتی امکانپذیر است. همانگونه که آدام اسمیت در ثروت ملل توضیح داده است، گستردگی تقسیم کار - به عنوان عامل مهم کارایی و پیشرفت اقتصادی - به ابعاد بازارها بستگی دارد
ثروت، کارایی، رفاه و قدرت تمدنهای صنعتی مدرن در گرو نظم بازار است. اما به رغم این واقعیت ها، سوءتفاهم عمیق و نگران کننده ای در خصوص شناخت حقیقی نظم بازار، حتی از سوی برخی اقتصاددانان، وجود دارد. به عقیدهٔ هایک، یکی از نشانه های بارز سو و فهم متداول در خصوص نظم بازار، اندیشهٔ رایج است که «همکاری بهتر از رقابت است». همکاری همانند همبستگی مستلزم تعداد زیادی توافق های مربوط به اهداف و نیز روش های نیل به اهداف است. همکاری تنها در گروههای کوچک که اعضای آن دارای عادات، معلوم است و اعتقادات خاص مشترک دربارهٔ امر ممکن هستند، معنی دارد. اما برای سازگار شدن با شرایط ناشناخته، همکاری معنی ندارد. مسئله این جاست که هماهنگی فعالیت ها در نظم گستردهٔ (جامعهٔ بزرگ) مبتنی بر همین سازگاری با امر ناشناخته است. «رقابت یک اسلوب اکتشاف است که در هر تحولی که انسان را به طور غیرعامدانه قادر به عکس العمل در برابر شرایط جدید (ناشناخته) می کند، وجود دارد و از طریق رقابت و نه توافق است که ما به تدریج کارایی مان را افزایش میدهیم» . انسان مدرن در دو دنیای ارزشی متفاوت زندگی میکند. یکی گروه کوچک همبسته مانند خانواده، بنگاه، سازمان و انجمن های گوناگون و دیگری شبکهٔ گستردهٔ روابط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطح جامعه که موفقیت در آن مستلزم رقابت پذیری است. حذف نهاد رقابت و جایگزین کردن اصل همبستگی به جای آن، کل نظامهای اقتصادی و سیاسی امروزی را با ناکارآمدی و خطر فروپاشی مواجه خواهد کرد. از سوی دیگر، اگر مدیر موفق بنگاه رقابتی بخواهد با اعضای خانوادهٔ خود اخلاق و رفتاری اعمال کند شبیه به آنچه با مدیران رقیب دارد، یقیناً استحکام و یکپارچگی خانوادهٔ خود را به خطر خواهد انداخت. غفلت از واقعیت زندگی در دو دنیای ارزشی متفاوت و اینکه تعمیم ارزش های یکی از آنها به دیگری ناممکن و نامطلوب است، موجب سوءتفاهمهای بسیاری در خصوص جایگاه اخلاق در جامعهٔ مدرن شده است.
#غنی نژاد
@austrianschool
❇️اخلاقی در جوامع کوچک و بزرگ
همبستگی گروهی ناظر بر اهداف مشخص جمعی، کارکردی مهم و حتی حیاتی در بقا و دوام اجتماعات کوچک هدفمند دارد. اجداد بسیار دور انسانهای امروزی که در گروه های انسانی شکارچی یا جمع آوری کنندهٔ غذا زندگی میکردند، بدون همبستگی برای رسیدن به اهداف مشترک، حیات جمعی و فردی خود را به خطر میانداختند. این همبستگی و تعهد به اهداف جمعی در درون گروه ها و سازمان های مدرن امروزی نیز لازمهٔ موفقیت این گونه مؤسسات است. اما اخلاق جامعهٔ کوچک را نمیتوان و نباید به جوامع بزرگ که در آنها سازوکارهای کاملاً متفاوتی برقرار است، تعمیم داد. با توسعهٔ کشاورزی و آغاز شهرنشینی، جوامع بزرگ با تقسیم کار گسترده ای شکل گرفت که مستلزم قواعد اخلاقی و رفتاری متفاوتی بود. آنچه در گروه کوچک موجب موفقیت است، میتواند در جامعهٔ بزرگ موجب ناکامی و شکست شود و یا برعکس، همان اخلاق و رفتاری به انسانها را در جامعهٔ بزرگ به موفقیت می رساند ممکن است موجب اروپاشی گروه کوچک شود. نظم جامعهٔ کوچک، مبتنی بر پی گیری هدف ترک اعضای جامعه است. مثلا در یک قبیلهٔ شکارچی، همه شناخت چهره به چهره از یکدیگر دارند و با تقسیم کار و نظارت مستقیم، همهٔ اعضا هدف مشخصی را که ضامن بقای فردی و جمعی است، دنبال میکنند. واضح است که در چنین وضعیتی، تعاون و همبستگی حیاتی ترین قاعدهٔ رفتاری و ارزش اخلاقی در میان جمع است. اما در یک جامعهٔ بزرگ با تقسیم کار گسترده و روابط مبادله ای شبکه ای و فراگیر که هدف مشترک و مشخص جمعی وجود ندارد و هر کس در چارچوب قواعد کلی انتزاعی بازی خاص خود را انجام می دهد و به دنبال برآورده کردن خواسته های فردی است، رقابت به عنوان یک اسلوب شناخت و قاعدهٔ تخصیص بهینهٔ منابع، به یک ارزش مهم و تعیین کننده تبدیل می شود و چه بسا در مواردی، همکاری و همبستگی، مثلاً میان تولیدکنندگان یک کالای معین یا مشابه، به دلیل افزایش ناکارایی ها، ضد ارزش شناخته شود. جوامع بزرگ و گستردهٔ متمدن، اساساً ساختاری به جز روابط مبادله ای شبکه ای و فراگیر نمیتوانند داشته باشند. نظم و کارایی روابط اقتصادی در این جوامع، تنها از طریق مکانیسم قیمت های رقابتی امکانپذیر است. همانگونه که آدام اسمیت در ثروت ملل توضیح داده است، گستردگی تقسیم کار - به عنوان عامل مهم کارایی و پیشرفت اقتصادی - به ابعاد بازارها بستگی دارد
ثروت، کارایی، رفاه و قدرت تمدنهای صنعتی مدرن در گرو نظم بازار است. اما به رغم این واقعیت ها، سوءتفاهم عمیق و نگران کننده ای در خصوص شناخت حقیقی نظم بازار، حتی از سوی برخی اقتصاددانان، وجود دارد. به عقیدهٔ هایک، یکی از نشانه های بارز سو و فهم متداول در خصوص نظم بازار، اندیشهٔ رایج است که «همکاری بهتر از رقابت است». همکاری همانند همبستگی مستلزم تعداد زیادی توافق های مربوط به اهداف و نیز روش های نیل به اهداف است. همکاری تنها در گروههای کوچک که اعضای آن دارای عادات، معلوم است و اعتقادات خاص مشترک دربارهٔ امر ممکن هستند، معنی دارد. اما برای سازگار شدن با شرایط ناشناخته، همکاری معنی ندارد. مسئله این جاست که هماهنگی فعالیت ها در نظم گستردهٔ (جامعهٔ بزرگ) مبتنی بر همین سازگاری با امر ناشناخته است. «رقابت یک اسلوب اکتشاف است که در هر تحولی که انسان را به طور غیرعامدانه قادر به عکس العمل در برابر شرایط جدید (ناشناخته) می کند، وجود دارد و از طریق رقابت و نه توافق است که ما به تدریج کارایی مان را افزایش میدهیم» . انسان مدرن در دو دنیای ارزشی متفاوت زندگی میکند. یکی گروه کوچک همبسته مانند خانواده، بنگاه، سازمان و انجمن های گوناگون و دیگری شبکهٔ گستردهٔ روابط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطح جامعه که موفقیت در آن مستلزم رقابت پذیری است. حذف نهاد رقابت و جایگزین کردن اصل همبستگی به جای آن، کل نظامهای اقتصادی و سیاسی امروزی را با ناکارآمدی و خطر فروپاشی مواجه خواهد کرد. از سوی دیگر، اگر مدیر موفق بنگاه رقابتی بخواهد با اعضای خانوادهٔ خود اخلاق و رفتاری اعمال کند شبیه به آنچه با مدیران رقیب دارد، یقیناً استحکام و یکپارچگی خانوادهٔ خود را به خطر خواهد انداخت. غفلت از واقعیت زندگی در دو دنیای ارزشی متفاوت و اینکه تعمیم ارزش های یکی از آنها به دیگری ناممکن و نامطلوب است، موجب سوءتفاهمهای بسیاری در خصوص جایگاه اخلاق در جامعهٔ مدرن شده است.
#غنی نژاد
@austrianschool
#فرد_گرایی_و_نظم_اقتصادی
🗽 اختلاف نظر فکری یا سیاسی؟
🎗۲۵ سال قبل(۱۹۲۰) که #فون_میزس این نظریه را پیش نهاد که بدون #نظام_قیمتها نمی توانیم جوامع مبتنی بر تقسیم کار جامعه ی خودمان را حفظ کنیم، او را مسخره کردند. امروز مشکلاتی که بعضی ها هنوز در پذیرش این نظریه می بینند دیگر عمدتاً سیاسی نیست، و این فضایی بوجود می آورد که بسیار بیشتر به بحث منطقی می انجامد.
🎗وقتی که می بینیم #تروتسکی اعتقاد دارد "اگر روابط بازار نباشد، حسابداری اقتصادی را هم نمی توان تصور کرد" و #اسکار_لانگه به میزس وعده می دهد تندیس اش را در راهروهای مرمر ساختمان آینده ی هیئت برنامه ریزی مرکزی نصب خواهد کرد و #لرنر آدام اسمیت را باز کشف می کند و پامی فشارد که فایده ی اصلی نظام قیمتها این است که موجب میشود فرد در حالی که به دنبال منافع خودش است کاری را انجام دهد که منافع عمومی را می آورد، دیگر واقعاً نمی توان تفاوت ها را به تعصب های سیاسی نسبت داد. آشکارا به نظر می رسد باقی اختلاف نظرها به تفاوت های صرفاً فکری و روش شناختی بازمی گردد.
🗽هایک؛ ۱۹۴۵
سهیل مختاری
@austrianschool
🗽 اختلاف نظر فکری یا سیاسی؟
🎗۲۵ سال قبل(۱۹۲۰) که #فون_میزس این نظریه را پیش نهاد که بدون #نظام_قیمتها نمی توانیم جوامع مبتنی بر تقسیم کار جامعه ی خودمان را حفظ کنیم، او را مسخره کردند. امروز مشکلاتی که بعضی ها هنوز در پذیرش این نظریه می بینند دیگر عمدتاً سیاسی نیست، و این فضایی بوجود می آورد که بسیار بیشتر به بحث منطقی می انجامد.
🎗وقتی که می بینیم #تروتسکی اعتقاد دارد "اگر روابط بازار نباشد، حسابداری اقتصادی را هم نمی توان تصور کرد" و #اسکار_لانگه به میزس وعده می دهد تندیس اش را در راهروهای مرمر ساختمان آینده ی هیئت برنامه ریزی مرکزی نصب خواهد کرد و #لرنر آدام اسمیت را باز کشف می کند و پامی فشارد که فایده ی اصلی نظام قیمتها این است که موجب میشود فرد در حالی که به دنبال منافع خودش است کاری را انجام دهد که منافع عمومی را می آورد، دیگر واقعاً نمی توان تفاوت ها را به تعصب های سیاسی نسبت داد. آشکارا به نظر می رسد باقی اختلاف نظرها به تفاوت های صرفاً فکری و روش شناختی بازمی گردد.
🗽هایک؛ ۱۹۴۵
سهیل مختاری
@austrianschool
آزادی فردی و مسئولیت
مسئولیت برای اینکه موثر بیفتند باید مسئولیت فردی باشد . در جامعه آزاد امکان وجود هیچ گونه مسئولیت جمعی برای اعضای گروه نیست مگر آنان با عمل گروهی همگی خویشتن را منفرداً مسئول قرار داده باشند مسئولیت مشترک یا منقسم ممکن است فرد را مجبور به توافق با دیگران کند و در نتیجه اختیارات یک یک آنان را محدود سازد اگر عده ای را بی آنکه موظف به اقدام مشترک کنیم مسئول واحد خویش قرار دهیم نتیجه معمولاً این است که هیچ کس واقعا مسئولیت به گردن نمی گیرد و همانطور که مال همه کس در واقع مال هیچ کس نیست مسئولیت همه نیز مسئولیت هیچ کس نیست .
هایک
مسئولیت برای اینکه موثر بیفتند باید مسئولیت فردی باشد . در جامعه آزاد امکان وجود هیچ گونه مسئولیت جمعی برای اعضای گروه نیست مگر آنان با عمل گروهی همگی خویشتن را منفرداً مسئول قرار داده باشند مسئولیت مشترک یا منقسم ممکن است فرد را مجبور به توافق با دیگران کند و در نتیجه اختیارات یک یک آنان را محدود سازد اگر عده ای را بی آنکه موظف به اقدام مشترک کنیم مسئول واحد خویش قرار دهیم نتیجه معمولاً این است که هیچ کس واقعا مسئولیت به گردن نمی گیرد و همانطور که مال همه کس در واقع مال هیچ کس نیست مسئولیت همه نیز مسئولیت هیچ کس نیست .
هایک