پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
Forwarded from بازار آزاد
همانطور که در پاسخ به یک دزد که می پرسد: چه چیز با ارزشی در خانه دارید؟ اخلاقا مکلف به راستگویی نیستید در پاسخ به سوالات مشابه دولت نیز موظف به صداقت نیستید مثلا هنگام پرکردن فرمهای مالیات

👤روتبارد
Forwarded from بازار آزاد
پول نه اختراع دولت است نه محصول قانونگذاری مجلس. حتی وجودش محتاج تایید قدرت سیاسی نیست

درطول تاریخ کالاهای مطمئن در نتیجهٔ مبادلات اقتصادی مستقل از قدرت دولت بطور طبیعی تبدیل به پول شده اند

👤 منگر
Forwarded from بازار آزاد
اگر دولت به تورم متوسل شود و پول خلق کند جهت پوشش کسری بودجه یا گسترش اعتبار بمنظور تحریک کسب و کار؛ هیچ قدرتی بر روی زمین، جادوگری، دستگاهی، شاخص سازی و ترفندی نمیتواند مانع از عواقبش شود

👤 هازلیت
Forwarded from بازار آزاد
📈 تورم با ایجاد هرج و مرج مالی موجب افزایش امکان بروز سوسیالیسم میشود در واقع سوسیالیسم و تورم علت و معلول هستند و از یکدیگر تغذیه میکنند.

👤هنری هازلیت
🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
❓آدام اسمیت، پدر لیبرالیسم اقتصادی یا زمینه ساز مارکسیسم؟

🖋زمانی اسمیت را پدر لیبرالیسم اقتصادی می‌دانستند. هنوز هم این ادعا، بسیار رایج است، اما دیگر آن اعتبار گذشته را ندارد. در واقع اسمیت پیش از آنکه در قرن بیستم پدر لیبرالیسم اقتصادی شناخته شود، در اواسط قرن نوزدهم از چنگ لیبرال‌ها درآمد. کارل مارکس، بنیانی‌ترین عنصر اندیشه اقتصادی‌اش را از اسمیت گرفت: نظریه ارزش کار.


1⃣اسمیت بنیانگذار نظریه ارزش کار و ارزش عینی بود در حالیکه همزمان با او نویسندگانی نظیر کندیاک فرانسوی بودند که از نظریهٔ ارزش ذهنی دفاع میکردند. اسمیت در کتاب نخست «ثروت ملل» می‌نویسد: «قیمت حقیقی هر چیز، یعنی هزینه حقیقی که برای به دست آوردن یک چیز، شخص پرداخت می‌کند، عبارت است از رنج و زحمت به دست آوردن آن. [...] آنچه با پول و یا کالا خریداری می‌شود، با کاری خریداری شده است که می‌توانستیم با رنج و زحمت بدن خود آن را فراهم کنیم. [...] کار قیمت نخستین بود، یعنی قیمت خرید ابتدایی که در ازای همه چیز پرداخت می‌شد.» در یک کلام می‌توان گفت کار معیار حقیقی ارزش مبادله‌ای همه کالاهاست. به عبارت دیگر، نزد اسمیت، قیمت طبیعی کالا دارای معیاری عینی است: «وقتی قیمت کالا درست برابر باشد با اجاره زمین، مزد کارگر و سود سرمایه [...] در آن صورت کالا به بهایی فروش می‌رود که می‌شود آن را قیمت طبیعی نامید.»

◀️کندیاک بر خلاف اسمیت و همزمان با او می‌گوید هر تئوری ارزشی که مبتنی بر هزینه باشد غلط است چون ارزش یک مساله ذهنی است. در واقع ارزش آن چیزی است که مصرف‌کننده به کالا نسبت می‌دهد. برای هر کالا تصور مفید بودنش برای انسان، نه مفید بودن واقعی‌اش، ارزش آن را مشخص می‌کند

◀️ مثالی که بعدها خیلی مورد استفاده قرار گرفت این بود که چرا یک لیوان آب وسط بیابان ارزش دارد اما کنار رودخانه ندارد؟ طرفداران نظریه ارزش کار می‌گویند دلیل اینکه یک لیوان آب وسط بیابان این‌قدر ارزش دارد این است که آوردن آن از کنار رودخانه تا بیابان هزینه دارد و این هزینه انتقال است که باعث ارزش آن می‌شود ولی کندیاک نظری عکس این مطلب را بیان می‌کند و می‌گوید به این دلیل که یک لیوان آب وسط بیابان ارزش دارد شما این هزینه انتقال را پرداخت می‌کنید. اگر به جای آب یک لیوان پر از سنگ رودخانه را ببرید وسط بیابان اگرچه برای آن هزینه صرف کرده‌اید، اما ارزشی ندارد. یعنی درواقع ارزش مبتنی بر تقاضا است و این تقاضا است که ارزش را مشخص می‌کند نه هزینه.


در هر حال نظریه انحرافی ارزش کار آدام اسمیت، با گذر از فیلتر دیوید ریکاردو، به نظریه ارزش کار کارل مارکس انجامید.


2⃣دیگر انتقاد به اسمیت این است که او تصور طبقاتی از جامعه را از فیزیوکرات‌ها به عاریه گرفت و وارد اندیشه لیبرالی انگلیسی کرد که به‌هیچ‌وجه با آن سازگار نبود اندیشه طبقاتی در فلسفه سیاسی لیبرالی انگلیسی جایگاهی ندارد. مثلا در آثار «جان لاک» و «دیوید هیوم» هیچ‌گاه مشاهده نمی‌شود که از طبقات صحبت کنند. طبقات بیشتر در میان نویسندگان اروپای قاره‌ای رواج داشت و در واقع در انقلاب فرانسه هم به نوعی یک تفکر طبقاتی حاکم بود.

◀️اقتصاددانان فرانسوی از جمله فیزیوکراتها میگفتند جامعه را نه به‌صورت افراد مستقل بلکه متشکل از طبقات مختلف باید در نظر گرفت، برای مثال طبقه تولیدکننده، طبقه تاجر و... ایشان معتقد بودند کشاورزی تنها بخش تولیدی جامعه است آنها حتی بخش صنعت را هم تولیدی نمی‌دانستند و اعتقاد داشتند بخش صنعت، فرآیندی تبدیلی است.آنها ارزش افزوده را تنها در کشاورزی می‌دیدند و این تفکری بسیار ابتدایی در اقتصاد است اسمیت نیز ایده طبقه یا طبقات مولد را از آنها اقتباس کرده بود: "برخی طبقات تولیدکننده‌اند و برخی دیگر خنثی هستند. او اعتقاد داشت ثروت را برخی طبقات تولید می‌کنند اما بعدا میان همه طبقات جامعه توزیع می‌شود."


◀️به‌طور کلی اقتصاددانان کلاسیک مثل آدام اسمیت و ریکاردو به وجود سه طبقه در عرصه اقتصادی اعتقاد داشتند: طبقه زمین‌دار؛ طبقه کارگر (که تولید و ارزش افزوده را هم ناشی از فعالیت همین طبقه می‌دانستند) و طبقه سرمایه‌دار. این تفکر به مارکس هم منتقل شد یعنی مارکس در طرح تئوری جنگ طبقاتی خود، از نظریات کلاسیک‌های اقتصاد سیاسی وسیعا بهره جست. آدام اسمیت ایده طبقات را از فیزیوکرات‌ها وام گرفته و آن را با تئوری ارزش کار در هم آمیخته بود. تئوری استثمار طبقاتی مارکس ملهم از این دو تئوری نادرست بود.


3⃣علاوه بر اینها، موری روتبارد، در مقاله‌ای با عنوان «یادداشتی درباره کاتولیسیسم، پروتستانتیسم و سرمایه‌داری» از ایده اسمیت مبنی بر همبستگی بین پیدایش علم اقتصاد و ظهور اندیشمندان پروتستان، نیز انتقاد کرد روتبارد آدام اسمیت را بنیانگذار علم اقتصاد نمی‌داند و ریشه‌های اندیشه اقتصادی نو را تا اندیشمندان کاتولیک مَدرَسی در اواخر قرون وسطی عقب میبرد

🆓 @FreemarketEconomy
👍1
Forwarded from بازار آزاد
در اسارت ریاضیات

👤دکتر غنی نژاد

🖋امروزه بسیاری از دانش آموختگان اقتصاد که در آکادمی های جریان اصلی علم اقتصاد آموزش دیده اند قادر به تشخیص تئوری اقتصادی از ابزارهای ریاضی توصیف کنندهٔ آن و نیز ابزارهای ریاضی کاربردی آن (اقتصادسنجی) نیستند

🖋به سخن دیگر ریاضیات که بایست ابزاری در خدمت تئوری اقتصادی باشد عملا به جایگزین آن تبدیل شده بطوریکه در چهارچوب جریان اصلی علم اقتصاد دیگر امکان عبور از ریاضیات و پرداختن صرف به تئوری عملا وجود ندارد. در حالیکه برای تئوری کنش انسانی و روابط مبتنی بر علّیت در فرایندهای بازار، ریاضیات ابزار مناسبی نیست و باید از منطق پراگزولوژی [کردارشناسی] بهره جست

🌐اما سلطه ریاضیات بر آموزش و پژوهش در اقتصاد جریان اصلی به جایی رسیده که به هر وسیلهٔ ممکن از عبور از ریاضیات و رفتن به سوی منطق صرف جلوگیری میشود این کار اغلب با فرضهایی صورت میگیرد که با کمک آنها فرایندهای واقعی بازار تحت الشعاع توصیفهای ریاضی قرار میگیرد یکی از نخستین و مهمترین این فرضها همان حراج گر والراسی است که مبنایی برای بنیاد تئوری تعادل عمومی قرار گرفت این فرض خیال پردازانه دربارهٔ ساختار و کارکرد بازار رقابتی راه را برای استفادهٔ گسترده از ریاضیات در نظریهٔ اقتصادی باز کرد اما در عین حال موجب غفلت از فرایند واقعی رقابت در بازار و نقش آنترپرنرها [کارآفرینان] در آن شد.

🌐مدعای اصلی نظریه تعادل عمومی نشان دادن برتری بازار رقابتی در تخصیص بهینهٔ منابع، با استفاده از ابزار ریاضی است اما فرضهای اولیه آن نه فقط غیرواقعی بلکه به شدت غیرعقلایی است مثلا این فرض که همه بازیگران بازار اطلاعات کامل دارند بی نیاز از رقابت است و بدون وارد شدن در فرایند رقابتی بهترین گزینه را انتخاب میکند علت دست یازیدن به این فرضهای نامعقول چیزی جز فراهم کردن چهارچوب تصنعی است که کاربرد ریاضیات را امکانپذیر میکند.

🌐نمونه های بسیار دیگری از این فرضهای نامعقول میتوان ذکر کرد از جمله هلیکوپتر فریدمنی. به عقیدهٔ گریسن هلی کوپتر در نظریهٔ پولی فریدمن همان نقشی را دارد که حراج گر والراسی در نظریهٔ ارزش. برای حفظ امکان کاربرد #ریاضیات در تئوری فرض می شود تزریق های پولی به اقتصاد از طریق ریختن پولهایی که جدیدا خلق شده اند از هلی کوپتر صورت میگیرد.

🌐در ادبیات پول گرایان اغلب فرض بر این است که میزان پول جدیدی که افراد جمع آوری میکنند تناسب مستقیم با میزان پولی دارد که از قبل در اختیار داشته اند. قضایای مربوط به خنثی بودن پول نیز بطور سطحی از فرض دیگری نتیجه میشود که طبق آن توابع تولید نسبت به وسیلهٔ مبادله همگن از مرتبهٔ صفر هستند

🌐به این ترتیب، امکان نمایش #ریاضی تئوری فراهم می آید اما این کار به قیمت نادیده گرفتن یکی از مهمترین آثار مخرب تزریق پولی یعنی به هم خوردن تصنعی قیمتهای نسبی فراهم میشود.

🌐اگر فرض نامعقول هلی کوپتر کنار گذاشته شود باید پذیرفت که ورود پول جدید قیمتها و توزیع درآمد و ثروت را در بخشهای مختلف اقتصاد نه بطور همزمان و یکنواخت بلکه با تأخیر زمانی و ناهماهنگ تحت تأثیر قرار میدهد که نتیجهٔ آن تغییر ناموجه قیمتهای نسبی و ارسال اطلاعات نادرست به بازیگران اقتصادی و نهایتا تصمیمگیری های نادرست خواهد بود. نظریات مهم اقتصاددانان اتریشی در این خصوص کاملا در مباحث پولی جریان اصلی علم اقتصاد نادیده گرفته میشود چرا که آنها را نمی توان تخته بند ِ مدلهای #ریاضی کرد.

🌐مشکل اصلی روش شناختی است بدین صورت که: ریاضیات بنا به ویژگی هایی که دارد مناسبترین ابزار، یا شاید بهتر است بگوییم زبان، برای طرح مسائل نظری و راه حلهای عملی در علم فیزیک است؛ اما با توجه به خصلت و ماهیت علم اقتصاد چنین جایگاهی برای #ریاضیات در این علم قابل تصور نیست.

🌐شاید بتوان ادعا کرد مجموعهٔ مقولات کنش انسانی یا پراگزولوژی در علم اقتصاد همان جایگاهی را دارد که ریاضیات در فیزیک. البته این سخن به هیچ وجه به معنی بی نیازی علم اقتصاد از ریاضیات نیست بلکه به معنی تعریف جایگاه مناسب و مقتضی ریاضیات در طرح فرضیه های کمکی علم اقتصاد بویژه در توضیح تاریخ اقتصادی است.

🌐وانگهی باید تاکید کرد مقولات بنیادی کنش انسانی به لحاظ منطقی و تاریخی مقدم بر شکلگیری بازار است اما وقتی بازار شکل میگیرد و علم اقتصاد موضوعیت پیدا میکند، کنشگران ناگزیر از محاسبهٔ اقتصادی اند و محاسبه با ریاضیات ممکن میشود.

🔚 البته همانگونه که میزس به دفعات تاکید میکند محاسبهٔ اقتصادی را نباید با اندازه گیری به سیاق آنچه در فیزیک رایج است اشتباه گرفت. شاید تفکیک میان دو مفهوم محاسبهٔ اقتصادی و اندازه گیری نقطهٔ آغاز خوبی برای تفکر دربارهٔ جایگاه مناسب ریاضیات در اقتصاد باشد.

🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
اگر به اطراف نگاه کنیم، به مشکلات مهم جامعه -به حوزه های بحران و شکست- در هر مورد سرنخ قرمزی می بینیم و با دنبال کردن هرکدام به منشأ واحدی میرسیم: سیاستهای حکومت!

👤موری روتبارد
🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
پول چاپ کردن دولت روحانی عامل تورم است
👤دکتر غنی نژاد
🗞هفته نامه تجارت فردا

🖋وقتی شرایط اقتصادی سخت می‌شود، مردم از دولت می‌خواهند که «کاری کند» و آنها را نجات دهد؛ غافل از آنکه همین «کارهای دولت» بوده که از ابتدا باعث ایجاد مشکلات اقتصادی شده. اقتصاد ایران گرفتار یک «دور باطل» شده است.

📈 بطور خاص در مورد تورم: اولاً باید توجه داشت که گران‌فروشی و تورم دو موضوع متفاوت است و مشکل امروز ما اساساً و عمدتاً تورم است تا گران‌فروشی. ثانیاً تورم ناشی از سیاست‌های پولی و مالی غلط دولت است. اقتصاددانان آنقدر این موضوع را توضیح داده‌اند که زبانشان مو درآورده، اما گویی باز هم باید تکرار کرد: وقتی از ابتدای دولت آقای روحانی تا امروز نقدینگی ۵ /۲ برابر شده، یعنی پولی که در اختیار جامعه قرار گرفته، چند برابر توان تولیدی بخش واقعی اقتصاد بوده است. بدیهی است که وقتی چنین حجمی از نقدینگی به «قدرت خرید» تبدیل شود، تورم ایجاد می‌کند. این یک اصل بدیهی اقتصادی است و هرکس یک واحد «اقتصاد کلان» خوانده باشد، آن را می‌پذیرد.


💸مشکلی که امروز با آن مواجه‌ایم، هم ریشه تاریخی دارد و هم به طور خاص مربوط به دولت آقای روحانی است. درباره ریشه تاریخی آن، اخیراً آماری منتشر شد که نشان می‌داد در دهه‌های اخیر میانگین رشد سالانه نقدینگی در ایران بیش از ۲۵ درصد بوده است. این آمار توضیح می‌دهد که چرا ما همواره با تورم دورقمی و تلاطمات متناوب اقتصاد کلان مواجه بوده‌ایم.


🌐ابهامی که در دولت آقای روحانی به وجود آمد، ناشی از روند نزولی تورم به‌رغم تداوم رشد نقدینگی بود. برای شفاف‌سازی این ابهام باید توجه داشت که وقتی آقای روحانی مذاکرات هسته‌ای را شروع کرد، نوعی خوش‌بینی در جامعه ایجاد شد که هم تلاطمات ارزی و هم تلاطمات اقتصاد کلان در حوزه پولی را کاهش داد. در نتیجه، تورم نزولی شد و در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ به سطوح تک‌رقمی رسید. این در حالی بود که میانگین رشد نقدینگی در این سال‌ها همچنان در حوالی ۲۵ درصد نوسان می‌کرد. این اتفاق باعث «خطای دید» سیاستگذاران و برخی از مردم شد.


🌐آنها نتیجه گرفتند که تورم ارتباطی با نقدینگی ندارد و می‌توان به‌رغم سیاست‌های پولی و مالی نامنضبط و ریخت‌وپاش‌های دولت، تورم را تک‌رقمی کرد: «ما کردیم و شد!» ولی این تلقی اشتباه بود. علت واقعی تک‌رقمی شدن تورم «خوش‌بینی به آینده» و «افزایش نرخ سود واقعی سپرده‌های بانکی» بود که بخش مهمی از حجم پول را در بانک‌ها قفل کرد. بدیهی بود که این وضعیت نمی‌توانست تا ابد ادامه یابد. خروج آمریکا از برجام -که زمزمه آن از اواخر سال ۱۳۹۶ مطرح شد- و ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۳۹۶، ماشه آزاد شدن این بخش از نقدینگی را کشید و وقتی این ماشه کشیده شد، تورم بالا رفت.


✅🔚اینکه مردم رشد تورم را از چشم دولت می‌بینند، برداشت درستی است، اما تصورشان درباره سازوکار ایجاد آن اشتباه است. علت تورم، سیاست‌های پولی و مالی غلط دولت است؛ بنابراین چاره آن سرکوب بازار نیست. توقع مردم از دولت برای حل مساله درست و بجاست، اما راه‌حل‌هایی که انتظار دارند از طریق آن مساله حل شود (مثل مداخله و قیمتگذاری شیر مرغ تا جان آدمیزاد و همچنین توسعهٔ بساط داغ و درفش سازمان حمایت و تعزیرات) درست نیست. اینجاست که مغالطه‌ها شکل می‌گیرد و مخالفان اقتصاد آزاد القا می‌کنند که علت تورم، عدم نظارت دولت بر قیمت‌هاست. باید از آنها پرسید «مگر در سال‌های اول کار آقای روحانی که تورم مهار شد، دولت قیمت‌ها را کنترل می‌کرد؟»

🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
🖋یک مساوات طلب (برابری خواه) را کالبدشکافی کنید. بدون تردید یک دولتگرا پیدا خواهید کرد.

👤موری روتبارد
🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
مکتب اقتصادی شیکاگو علیه مکتب اقتصاد اتریشی 2⃣

👤رابرت مورفی
🗞دنیای اقتصاد، متین پدرام

روش‌شناسی (متدولوژی):

🖋اقتصاددانان اتریشی در میان اقتصاددانان حرفه‌ای به عجیب و غریب ‌بودن مشهورند. زیرا آنها بیشتر تمرکز خود را بر مسائل روش‌شناختی معطوف کرده‌اند. در واقع میزس در میراث گرانبهای خود با عنوان «کنش انسان»، تمامی بخش دوم (۴۱ صفحه) این کتاب را به مسائل معرفت‌شناسی علوم مرتبط با کنش انسان اختصاص داده است. چنین تاکیدی در کتاب freakonomics اقتصاددان شیکاگو «استیون لوی» دیده نمی‌شود.

🌐اگرچه بسیاری از اقتصاددانان قرن بیستم و معاصر ما با این امر به شدت مخالفند اما میزس بر نظریه اقتصادی مبتنی بر قیاس اصرار ورزید. آنچه مدنظر میزس بود این است که اقتصاددانان نباید روش‌های فیزیکدانان را تقلید کنند و فرضیه‌هایی را طرح و برای اثبات آنها به آزمون‌های تجربی دست بزنند. در مقابل، میزس بر این عقیده بود که هسته اصلی نظریه اقتصادی می‌تواند به صورت عقلانی از حقیقت کنش انسان‌ها استنباط شود. برای نمونه منطق‌های دیگری وجود دارد که دلایل خود را استفاده می‌کند تا اهداف ذهنی را تحقق بخشد.


🌐در مقابل هسته روش‌شناسی مکتب اقتصادی شیکاگو مقاله «میلتون فریدمن» با عنوان «روش‌شناسی اقتصاد اثباتی» سال ۱۹۵۳ میلادی است. این روش‌شناسی از اصول اقتصادی یا حقوقی که میزس پیشنهاد می‌کند و ضرورتا نیز درست هستند، فاصله زیادی دارد. به جای آن فریدمن از توسعه مدل‌هایی با مفروضات ساختگی دفاع می‌کند و بر این اعتقاد است که این مفروضات ساختگی خدشه‌ای به یک نظریه خوب وارد نمی‌کند: «پرسش این نیست که آیا مفروضات یک نظریه واقع‌بینانه هستند (که هرگز این‌گونه نیستند) بلکه پرسش این است آیا آنها تخمین‌های قانع‌کننده‌ای برای هدف مورد نظر هستند. این پرسش فقط زمانی پاسخ داده می‌شود که درک کنیم آیا این نظریه عملی است. به این معنا که آیا پیش‌بینی‌های درستی را در اختیار ما می‌گذارد؟»


🌐اگرچه تحلیل فریدمن کاملا معقول به نظر می‌رسد و به نوعی رئوس مطالب علمی است، اما به باور میزس این نوع تحلیل‌ها تله اغواکننده‌ای برای اقتصاددانان است. برای نشان‌دادن تفاوت اندیشه‌ها نمونه‌ای از تجربه خودم در تدریس اقتصاد را اشاره می‌کنم. در کلاس مبانی اقتصاد خرد ما از کتاب «گارتنی، استروپ و دیگران» استفاده می‌کنیم. در بخش نخست کتاب، آنها لیستی از اصول مختلف اندیشیدن به سبک اقتصادی را بیان کرده‌اند. اصولی مانند مردم به محرک‌ها پاسخ می‌دهند و همیشه معاملاتی وجود دارد. اینها اصولی بدیهی بودند که هر دانشجویی برای اینکه بتواند مانند یک اقتصاددان فکر کند، باید آنها را بپذیرد.


🌐با وجود این، یکی از اصولی که همانند درد ناشی از زخم فریاد زده شد، «علمی‌‌شدن اقتصاد» بود. بر اساس این اصل، یک نظریه اقتصادی باید پیش‌بینی‌های آزمون‌پذیر ایجاد کند. من به دانشجویان توضیح دادم که حتی اگر این اصل میان اقتصاددانان حرفه‌ای بسیار متعارف باشد، اما من برای آن ارزشی قائل نیستم. همه آن چیزی که ما طی نیمسال تحصیلی از کتاب گارتنی و دیگران باید بیاموزیم صرفا نباید به پیش‌بینی‌های آزمون‌پذیر محدود شود. در مقابل باید چارچوبی را یاد بگیریم تا با کمک آن جهان را تفسیر کنیم. دانشجویان باید تصمیم بگیرند آیا این چارچوب مفید است یا نه اما در نهایت تصمیم آنها نباید به این پرسش ختم شود که آیا ابزارهای عرضه و تقاضا پیش‌بینی‌های خوبی صورت می‌دهند؟


🌐از سوی دیگر هیچ یک از اصول یادشده را نمی‌توان به زعم طرفداران آن، یک پیش‌بینی آزمون‌پذیر دانست. برای مثال چطور می‌توان این ادعا را آزمون کرد که مردم به محرک‌ها پاسخ می‌دهند؟ می‌توان به یک فرد گفت اگر انگشت شست پای خود را قطع کنی من به تو ۲۰ دلار خواهم داد. صرف‌نظر از آنکه چه اتفاقی می‌افتد، خواسته من پابرجا است. اگر فرد انگشت شست‌پای خود را قطع نکند، این امر نشان می‌دهد که من مشوق کافی به وی پیشنهاد نکردم!

🔚این مساله صرفا یک خطابه فیلسوفانه نیست. میزس تاکید می‌کند که مهم‌ترین میراث اقتصاد ژرف‌اندیش کلکسیونی از ادعاهای آزمون‌پذیر درباره رفتار متغیرهای اقتصادی نیست. در عوض نظریه اقتصاد، چارچوب منطقی درونی برای تفسیر داده‌ها است. درست است که کاربردهای مسلم اقتصاد با مسائل اثباتی سروکار دارد (مانند پژوهش در این زمینه که آیا فدرال رزرو نقش مهمی در ایجاد حباب بازار مسکن بازی می‌کرد یا خیر) اما این امر فاصله زیادی با توجیهات اقتصاددانان جریان اصلی برای استفاده از مدل‌های ریاضی دارد.
🆓 @FreemarketEconomy

🔗لینک بخش اول شامل مقدمه و بررسی اختلاف دو مکتب در چرخه های رونق و رکود:
https://t.me/FreemarketEconomy/1713
Forwarded from بازار آزاد
مکتب اقتصادی شیکاگو علیه مکتب اقتصاد اتریشی 3⃣ (بخش پایانی)

👤رابرت مورفی
🗞دنیای اقتصاد، متین پدرام

🔸حقوق و اقتصاد

🖋بسیاری از طرفداران جدید مکاتب اقتصادی اتریش و شیکاگو نظریه‌های متفاوتی در زمینه رشته حقوق و اقتصاد دارند. جدای از اینکه به کامن‌لا یا حقوق طبیعی استناد کنیم اتریشی‌ها بر این عقیده‌اند که مردم دارای حق مالکیت هستند و زمانی که این حق تبیین شد، می‌توانیم تحلیل اقتصادی را آغاز کنیم. در مقابل رویکرد شیکاگویی بر این باور است که حق مالکیت باید بر اساس کارآیی اقتصادی تخصیص یابد.

🌐برای نمونه در برهان خلف «والتر بلاک» در صورتی که فردی کیف پول زنی را دزدیده باشد، قاضی از طرفین می‌پرسد که مایلند چه هزینه‌ای بابت کیف پول بپردازند. این موضوع را می‌توان مساله‌‌ای زیرکانه دانست که مجال تحلیل آن نیست. در این زمینه کافی است به این نمونه بسنده کنیم که اقتصاددانان اتریشی و شیکاگویی ممکن است معیار پیگو درباره بازار را که در مقاله مشهور رونالد کوز نیز وجود دارد، به چالش بطلبند. با این توضیح که مکتب سنتی شیکاگو نظریه کوز را پذیرفته است ولی اتریشی‌های معاصر این نظریه را نخواهند پذیرفت.

✅نتیجه‌گیری

🌐در موضوعاتی مانند حداقل دستمزد، وضع تعرفه‌ها یا هزینه‌های دولت، اقتصاددانان مکاتب اقتصادی اتریش و شیکاگو می‌توانند زیر یک سقف با عنوان بازار آزاد جمع شوند. با وجود این، در بسیاری از زمینه‌های دیگر به ویژه نظریه محض اقتصاد، این دو مکتب کاملا متفاوت‌ هستند. به عنوان یک اقتصاددان اتریشی، طرفداران بازار آزاد را تشویق می‌کنم تا علاوه بر میلتون فریدمن به لیست نویسندگان مورد علاقه خود لودویگ فون‌میزس و مورای روتبارد را نیز اضافه کنند.

🆓 @FreemarketEconomy

🔗لینک قسمت اول شامل مقدمه و بررسی اختلاف دو مکتب در چرخه های رونق و رکود:
https://t.me/FreemarketEconomy/1713


🔗لینک قسمت دوم حاوی بررسی اختلاف دو مکتب در روش شناسی:
https://t.me/FreemarketEconomy/1721
Forwarded from بازار آزاد
تورم پولی و جعل
👤موری روتبارد
📖بانک مرکزی مستقل، ع مطهری نژاد

🖋فرض کنید مافیا روشی عالی برای جعل پول اختراع کرده باشد این جعل پول بطور خلاصه دو نتیجه دارد:

1⃣کل عرضهٔ پول کشور را افزایش میدهد و در نتیجه قیمت کالاها و خدمات را بالا برده و قدرت خرید هر واحد پول را کاهش میدهد
2⃣پول بیشتری بطور نامناسب در دست جعل کنندگان قرار میگیرد و با این کار توزیع درآمد و ثروت تغییر میکند

🌐نتیجهٔ اول بصورت «نظریهٔ مقداری» در کانون توجه اقتصاددانان کلاسیک بریتانیا از هیوم تا ریکاردو و تا فریدمن و پول گرایان مکتب شیکاگو ادامه داشته. هیوم برای اثبات اثرات تورمی و غیرتولیدی پول کاغذی، از استدلال "فرشتهٔ مهربان"، استفاده کرد. در این مدل، فرشته با شنیدن تقاضای مردم برای پول بیشتر، شبانه و بطور جادویی ذخیرهٔ پولی هر فرد را دو برابر کرد. در اینجا فرشته، جاعلی با نیت خِیر است.

🌐واضح است که همه از دو برابر شدن ظاهری پولشان خوشحال میشوند اما جامعه در وضع بهتری قرار نگرفته چون هیچ افزایشی در سرمایه یا بهره وری یا عرضهٔ کالاها بوجود نیامده و تنها اثر آن، دو برابر شدن تقریبی همه قیمتها و نصف شدن قدرت خرید دلار بوده بدون ایجاد هیچ منفعت اجتماعی. افزایش پول تنها میتواند کارایی و اثربخشی هر واحد پول را تضعیف کند

🌐استدلال مشابه «فرشتهٔ مهربان»، مدل ِ«اثر هلیکوپتری» فریدمن است که در آن فرض شده افزایش سالیانهٔ پولِ خلق شدهٔ فدرال رزرو بطور متناسب با ذخیرهٔ فعلی پول هر فرد، توسط هلیکوپتر جادویی دولت، توزیع و باریده میشود

🌐هر دو مدل اثرات مهم بازتوزیع ثروت را نادیده میگیرند و تحلیل را منحرف میکنند. نکته مهم اینکه جعل دولت یا فدرال رزرو بر خلاف فرشته، از روی مهربانی نیست. بعید است که انسانی زمینی، پول جدید جعل کند و آن را فرشته وار متناسب و همزمان بین همه توزیع کند

✅در دنیای واقعی هدف از جعل پول، انتقال ثروت از عده ای به عده ای دیگرست. در فرایند جعل همیشه جاعلان، پولِ جدید را برای اولین بار بدست می آورند و آن را برای خرید کالاها و خدمات (با همان قیمتهای سابق) خرج میکنند دومین دریافت کنندگان پولِ جدید، فروشندگانی هستند که به جاعلان، کالا میفروشند به این صورت پولِ جدید زنجیروار از جیبی به جیب دیگر میرود و موجی در سراسر اقتصاد ایجاد میکند که با بازتوزیع ثروت همراه است زیرا با شروع به افزایش قیمتها، کسانی که هنوز موفق به دریافت پولِ جدید نشده اند، در می یابند که قیمتها بالا رفته در حالیکه درآمد آنها زیاد نشده. بطور خلاصه دریافت کنندگان اولیهٔ پول جدید در این زنجیره، به هزینهٔ آخرین دریافت کنندگان آن، منتفع میشوند و کسانی که هرگز پول ِجدید را دریافت نمیکنند بیشتر از همه ضرر میکنند (مثل کسانی که حقوق ثابت دارند یا مستمری بازنشستگی میگیرند یا آنها که سود ثابت میگیرند)

🌐تورم پولی مانند یک مالیات مخفی عمل میکند که بواسطهٔ آن دریافت کنندگان اولیه از دریافت کنندگان بعدی سلب مالکیت میکنند و به هزینهٔ آنها سود میبرند بدیهی است که بیشترین سود نصیب جاعلان میشود این مالیات بسیار موذیانه است چون اولا مخفی است. ثانیا کمی از مردم فرایند پول و بانکداری را درک میکنند. ثالثا به آسانی میتوان تفصیر این افزایش قیمتها را که علت اصلی آن تورم پولی است به گردن سرمایه داران طماع، محتکران، دلالان، مخارج وحشیانهٔ مشتریان یا هر گروه اجتماعی که برای بدنام کردن راحتتر است، انداخت.

🌐این فرایند تورم بسیار مخرب و موذیانه است چون همه از احساس داشتن پول بیشتر بهره مند هستند در حالیکه از عواقب آن یعنی قیمتهای بیشتر شکایت دارند. اما از آنجا که بین افزایش نقدینگی و افزایش قیمتها فاصلهٔ زمانی اجتناب ناپذیری وجود دارد و چون مردم دانش اقتصادی کمی دارند به آسانی میتوان مردم را فریب داد و گناه را به گردن کسانی انداخت که بیشتر از جاعلان در معرض دیدها هستند.

🌐با تغییر توزیع ثروت و درآمد در اثر چاپ پول، ساختار قیمتهای نسبی هم دگرگون شده و نوع و مقدار کالاهایی که قرار بود تولید شود، تغییر میکند. چون جاعلان و برندگان تورم (گیرندگان اولیه)، ترجیحات و الگوهای مخارج متفاوتی نسبت به کسانی که ازشان سلب مالکیت شده (گیرندگان بعدی) دارند

🔚بعلاوه این تغییرات بر توزیع درآمد، مخارج، قیمتهای نسبی و تولید پایدار تاثیر خواهد گذاشت و اثرات آن بسادگی از بین نمیرود. عواقب ناخوشآیند جعل پول برای اقتصاد بمراتب بیش از افزایش ساده و یکنواخت سطح قیمتها خواهد بود. تحریفهای اقتصادی دیگری به دور از الگوی بازار آزاد و بصورت دائمی بوجود خواهد آمد که بر مصرف کنندگان و کسانی که در بازار آزاد حق مالکیت دارند، اثر میگذارد. از همه مهمتر جعل و خلق پول، شالودهٔ اخلاقی و حقوق مالکیت که در بنیان هر اقتصاد آزادی نهفته است را بشدت فلج میکند این بدتر از چپاول و سرقت مستقیم شبانه اموال است
🆓 https://t.me/FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
نه! دولت به هیچوجه نتیجهٔ یک قرارداد نیست. هیچ کس با داشتن حتی یک نخود مغز هم با چنین قرارداد یکطرفه ای موافقت نمیکند. من قراردادهای زیادی در کمدم دارم اما هیچکدام مثل این یکی نیست. دولت نتیجهٔ نیروی قهری حاکمان و مطیع سازی دیگران توسط آنان است و بدون پایهٔ و اساسی مبتنی بر یک قرارداد، شکل گرفته است، مثل یک باند حفاظت شده از باجگیران. و دربارهٔ [وضع طبیعی هابزی مبنی بر] "جنگ همه علیه همه" [در فقدان دولت]: این ادعا یک افسانه است.

👤هانس هرمان هوپ
🆓 @FreemarketEconomy
⭕️◻️کتاب "بنیانهای نهادی اقتصاد آزاد" نوشته محمدقلی یوسفی برای رفع بعضی سوءتفاهم ها در مورد اقتصاد آزاد توصیه میشود.

✔️کانال تخصصی اقتصاد رفتاری:
@BehavioralEconomicsAndFinance
Forwarded from بازار آزاد
سوسیالیسم

👤لودویگ فون میزس1959
📖سیاست اقتصادی، محمودصدری3⃣

🖋لیبرال نماهای امروزی، باور بسیار پرطرفداری دارند مبنی بر اینکه بدون آزادی اقتصادی میتوان آزادی بیان و آزادی اندیشه و آزادی مطبوعات و آزادی مذهبی و آزادی زندانی نشدن بدون محاکمه را حفظ کرد. چنین کسانی نمیفهمند که در نظامی که بازار ندارد و همه چیز در اختیار دولت است، همه آزادیهای دیگر توهم است حتی اگر چنین آزادیهایی در قانون اساسی گنجانده شوند. اگر دولت مالک همه مطبوعات باشد اوست که تعیین میکند چه چیزی چاپ شود و چه چاپ نشود و عملا امکانی برای ابراز نظرات مخالف دولت باقی نمی ماند و قس علیهذا

🌐در اقتصاد بازار، روسای واقعی مدیران صنایع و کارفرمایان نیستند بلکه مصرف کنندگانند که اگر مصرف خود را در یکی از شاخه های کسب و کار متوقف کنند مالکان و مدیران این شاخه موقعیت برتر خود در نظام اقتصادی را از دست میدهند و ناگزیر به تغییر رفتار خود طبق میل و دستور مصرف کنندگان میشوند

🌐در سرمایه داری، دولت حاکم نیست مردم حاکمند. حاکم کسی است که حق اشتباه دارد و البته خودش تاوانش را خواهد پرداخت. مصرف کنندگان اغلب چیزهایی میخرند که نباید میخریدند اما تصور اینکه دولت، مقام پدری دارد و میتواند با کنترل مردم آنها را از اشتباه بازدارد اشتباه است. فرض کنیم بازداشتن افراد از استعمال مواد دخانی و سکرآور کار درستی است اما با دادن حق تعیین تکلیف به دولت به بهانه محافظت از بدن افراد، دیگرانی خواهند گفت ذهن و روح بسیار مهمتر از بدن است لذا دولت باید مانع تخریب روان آدمی با خواندن کتب نامطلوب و گوش دادن به موسیقی های ناباب و دیدن فیلمهای نامناسب شود و...

🌐تفاوت بردگی و آزادی در اینست که برده ناگزیر است هر آنچه سرورش فرمان میدهد عمل کند اما فرد آزاد میتواند خود شیوهٔ زندگی اش را انتخاب کند

🌐مارکس از تضاد آشتی ناپذیر منافع میان طبقات اجتماعی گفت اما نتوانست برای این نظریه، نمونه ای نشان دهد مگر آنهایی که مربوط به جوامع قبل از سرمایه داری بود. در این جوامع، فرد بعنوان عضوی از طبقه ارباب یا رعیت بدنیا می آمد و وارث وضع پدران خود بود و در تمام طول عمرش در همان وضع میماند. اما تفاوت میان افراد در نظام سرمایه داری با جوامع قبلی فرق دارد در سرمایه داری، «تحرک اجتماعی» وجود دارد و مدام تهیدستان به ثروتمندان تبدیل میشوند و بالعکس. نوهٔ کارخانه دار بزرگ قرن نوزدهمی، عکاسی بی نوا در نیویورک است و...

🌐انتخاب میان سوسیالیسم و سرمایه داری، انتخاب بین برنامه ریزی جامع دولت مرکزی یا آزادی افراد برای ایجاد برنامه های خودشان است. فرد تحت دولت ِبرنامه ریز، مانند سرباز ارتش است حق ندارد محل خدمت خود را انتخاب کند و باید از دستورات پیروی کند سوسیالیسم یعنی انتقال قواعد نظامی به سرتاپای نظام تولید. مارکس از "سپاهیان صنعتی" سخن میراند

🌐انسانها در خلال تاریخ طولانی خود، اطلاعات علمی و فنی فراوانی گرد آورده اند که هیچ انسانی، هرقدر هم باهوش باشد، به تنهایی نمیتواند همهٔ آنها را بداند. انسانها متفاوت و نابرابرند و هرکسی در حوزه ای بیش از دیگران میداند و در حوزه های دیگر کمتر. برخی انسانها توانایی یافتن راههای جدید و تغییر مسیر دانش را دارند. در جوامع کاپیتالیستی، پیشرفتها را همین افراد رقم میزنند. سرمایه داران آینده نگر، نتایج احتمالی ایده ها را تشخیص میدهند و عملیاتی کردن آنها را آغاز میکنند

🌐اما در اقتصاد سوسیالیستی، تا دولت ِقدر قدرت مجاب نشود که ایده ای ارزش دارد، کاری آغاز نمیشود. اگر گروه حاکمان که قدرت تصمیمگیری در این زمینه را دارند بر اثر تنبلی یا فقدان قریحه و دانش یا نداشتن انگیزه نفع شخصی، نتوانند به اهمیت ایده پی ببرند پروژه ای رقم نمیخورد. ناپلئون نابغه نظامی بود اما نتوانست اهمیت ایدهٔ کشتی بخار را که به او پیشنهاد شده بود درک کند و همین موجب شکستش در برابر انگلستان شد. کارشناسان دولتی معمولا نگاهشان به پشت سر است و کم پیش آمده که ذکاوت کافی برای کشف نوابغ جدید داشته باشند

🔚شالودهٔ همه فعالیتهای اقتصادی مدرن، محاسبه اقتصادی است، در اقتصاد بازار، قیمتهای پولی، علاوه بر اینکه حاوی اطلاعاتی برای مصرف کنندگان هستند، اطلاعاتی حیاتی هم دربارهٔ عوامل تولید در اختیار تولیدکننده میگذارند. کل نظام بازار، محاط ِاین واقعیت است که میان تولیدکنندگان گوناگونی که بر سر تصاحب عوامل تولید (مواد اولیه، ماشین آلات و ابزار و نیروی کار) رقابت میکنند، تقسیم کاری وجود دارد که مبنای آن محاسبه ای ذهنی است این محاسبه بدون قیمتهای حاصل از بازار ناممکن است. مهندسان میتوانند پروژه های پرشماری ارائه کنند که همه آنها از لحاظ تکنیکی به یک اندازه امکانپذیر باشند اما این محاسبات مبتنی بر قیمتهای پولی بازار توسط اهالی کسب و کار است که نشان میدهد کدام پروژه از جنبهٔ اقتصادی مزیت دارد
https://t.me/FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
🖋در حالیکه در یک اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد، صاحبان کسب و کارها و شرکتها می توانند بسیار مولد و خدمت کننده به مصرف کنندگان باشند اما [در این سیستم سرمایه داری رفاقتی دولتی] آنها اغلب به دنبال سوبسیدها و یارانه ها، قراردادهای خاص، امتیازات ویژه، رانتها، کارتل ها و انحصارهای فراهم شده توسط دولتهای بزرگ هستند. اغلب لابی های تجاری و سردمداران کسب و کارها با حرارت و شدت، آتش بیار معرکهٔ سیستم اقتصادی دولتگرا و مداخله گر هستند.

👤مورای روتبارد
🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
‌‌ماتریس اقتصاد کلان: کینز، فریدمن، هایک یا لاخمان؟
👤راجر گریسون
📚زمان و پول (امیر جوادی، امیررضا عبدلی)

🖋دسته بندی کلی دیدگاههای مختلف اقتصادی را میتوان توسط موضع این دیدگاهها در قبال دو گزارهٔ زیر صورت بندی کرد:

1⃣ مکانیزم های بازار، عوامل تولید (سرمایه و نیروی کار) را تحت تأثیر قرار میدهند. بنابراین، بهترین روش تحلیل هماهنگی اقتصاد کلان با تمرکز بر کدام عامل تولید حاصل میشود: سرمایه یا نیروی کار؟

2⃣ تصمیمگیری غیرمتمرکز به «هماهنگی» در اقتصاد کلان منجر خواهد شد یا «ناهماهنگی»؟

🌐بدین ترتیب به ماتریس ذیل میرسیم. در این جدول، هایک، عموم اتریشی ها (بجز لاخمان) را نمایندگی میکند. فریدمن نماینده بیشتر پولگرایان و نظریه پردازان قدیمی تر عدم تعادل پولی (واربرتون) و برخی از اقتصاددانان کلاسیک جدید (لوکاس) است. کینز، کینزینیسم را در بیشتر اشکال جدید آن نمایندگی میکند. و لاخمان سلول خود را با شَکِل سهیم است.

◀️ستونها بیانگر اتحادهای سیاستی و سطرها بیانگر اتحادهای تحلیلی هستند. وقتی فریدمن گفت: "اکنون همه ما کینزی هستیم" منظورش این بود که او و کینز هم سطر هستند. او بعدها از این سوء تعبیر که او و کینز را هم ستون پنداشته بودند، ابراز ناراحتی کرد. در مقابل وقتی ریچارد نیکسون در اوایل دهه 1970 همین جمله را گفت، منظورش این بود که او و همه سیاستگذاران اقتصاد کلان از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه با کینز هم ستون بوده و به استفاده از سیاستهای پولی و مالی برای تقویت اقتصاد متعهد بودند و تصور میکردند که در غیر اینصورت، اقتصاد رو به ناپایداری خواهد رفت.

◀️ما می بینیم که چگونه لوکاس میتواند بدلیل توصیف نظام قیمت بعنوان شبکه ای از علائم و اطلاعات، شناسایی مسئله استخراج علائم و پیشگام بودن در نظریهٔ کژفهمی پولی ادوار تجاری، قدردان هم ستون خود (هایک) باشد و با این حال خود را با هم سطر خود (کینز) متحد ببیند: «من هیچ راهی برای توضیح تغییرات ادواری تولید نمیبینم، مگر در قالب جانشینی بین دوره ای نیروی کار». اگر لوکاس، هم سطر هایک هم بود باید این توضیح را در قالب جانشینی (یا مکمل بودن) بین دوره ای سرمایه درنظر میگرفت.

◀️ما میتوانیم ببینیم که چگونه لاخمان را هم میتوان بعنوان اقتصاددانی اتریشی طبقه بندی کرد:(«فرایند تولید توسط یک ساختار ناهمگن کالاهای سرمایه ای تسهیل میشود») و هم بعنوان کینزی:(«ما در یک جامعه کالائدیک* زندگی میکنیم»). [*توضیح: در جامعه کالائیدیک، الگوهای کنار هم قرار گرفتن افراد و گروهها، دائما و بصورت غیرقطعی و غیرقابل پیش بینی عوض میشود.]

لاخمان فقط ما را با این پرسش مفتوح تنها گذاشت که آیا میتوانیم برای هماهنگی بین دوره ای روی نیروهای متعادل کنندهٔ بازار حساب کنیم یا خیر. البته از حال و هوای نوشته های او چنین می نماید که این پرسش همچنان مفتوح خواهد ماند: او حتی وقتی بر "گرایش" به تعادل تأکید میکند، باید سخنش را این گونه فهمید که این "گرایش" به تعادل را فقط گرایشی در کنار سایر گرایشها (یعنی گرایشها به عدم تعادل) میداند. اما فصل پایانی کتاب "سرمایه و ساختار آن" مانند برنامه ای برای هواداران سیاست اقتصادی فعال بنظر میرسد. آیا باید باور کنیم که آینده برای سیاستگذاران کینزین قدری کمتر از شرکت کنندگان در بازار غیرقابل شناخت است؟

◀️ما میتوانیم ببینیم که چرا حل و فصل اختلافاتی که از آغاز تا کنون بین اتریشی ها و کینزی ها وجود داشته، اینقدر دشوار است. هایک و کینز روی قطر ماتریس ما قرار گرفته اند و نه هم سطرند و نه هم ستون. آنها هم درباره اینکه آیا بازارها کار میکنند یا نه؟ اختلاف دارند و هم در مورد اینکه برای حل وفصل این اختلاف باید بر کدامیک از بازارها تمرکز کرد. احتمالا باید خوشحال باشیم که چنین بحثهای زولانی و دامنه داری بین فریدمن و لاخمان که روی قطر دیگر ماتریس هستند، در نگرفت.

🔚پولگرایان از طریق پژوهش علمی (یعنی تجربی) به نتایج خود میرسند، در حالیکه نتایج اتریشیها تا حدود زیادی از ایدئولوژی آنها بدست آمده است. پولگرایان با پذیرفتن چارچوب اقتصاد کلان کارمحور کینزیها، دیگر به سختی میتوانند با آنها در مورد مکانیزم های بازاری که اقتصاد را به پیش میبرند، بحثی داشته باشند. اما اتریشیها در موضع بهتری هستند و میتوانند نیروهای بازار مهم و موثری را که مبنای داوریهای آنهاست، مشخص کنند. این داوری از این قرار است:

✅تصمیمگیری غیرمتمرکز، هماهنگی را تسهیل میکند (بویژه هماهنگی بین دوره ای را) و سیاست اقتصادی دولت با هدف تسریع رشد اقتصادی به ناهماهنگی منجر میشود. بهتر است تقابل اتریشیها و پولگرایان را مانند لیونهوود بر حسب "نظامهای باور" آنها ببینیم. درحالیکه بهتر است تقابل اتریشیها و کینزیها را برحسب مبانی تفکر آنها در مورد ماهیت فرایند بازار در نظر بگیریم.

🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
عدالت اجتماعی، تهدیدی برای نظم بازار

👤دکتر موسی غنی نژاد
📚معرفت شناسی علم اقتصاد

🖋به عقیده هایک عدالت خصیصه مربوط به کنش انسانی است و صفات عادلانه و ناعادلانه تنها در این محدوده قابل کاربرد است و استفاده از این واژه ها در توصیف وضعیت اجتماعی بی معنی است مگر اینکه شخص یا اشخاص معینی مسئول برقراری این وضعیت شناخته شوند.

🌐یک رویداد به خودی خود میتواند خوب یا بد، مطلوب یا نامطلوب توصیف شود، اما صفات عادلانه و ناعادلانه را درباره آن نمیتوان به کار برد. نوزادی که معلول به دنیا می آید، کودکی که دچار بیماری لاعلاج میشود، انسانی که نزدیکترین کس خود را از دست میدهد، همه رویدادها و وضعیتهای ناگوارند، اما اگر آنها از تصمیم و کردار شخص معینی ناشی نشده باشند، ناعادلانه نیستند. اما اغلب اتفاق می افتد بخاطر «آنترپومورفیسم» [انسان نگاری] که در تفکر و زبان ما وجود دارد، بسیاری از پدیدارها را، از طبیعت گرفته تا نهادهای اجتماعی، دارای فکر، اراده و مسئولیت تلقی کنیم و درباره عادلانه یا ناعادلانه بودن تمام وضعیتها و رویدادها به داوری بنشینیم.

🌐مفهوم عدالت، مستلزم این فرض است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام به نوبه خود ایجاب میکند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع کردار انسانی ممنوع یا الزامی اند معلوم باشد. بنابراین تعریف عدالت در چارچوب قواعد رفتاری عادلانه (درست) امکانپذیر است و به رفتار مسئولانه (یعنی طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد.

🌐در سطح اجتماعی، کردارهای هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای هدف خاصی گرد آمده اند، میتواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظمهای اجتماعی خودجوش را، که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد خاصی بستگی ندارد نمیتوان متصف به عادلانه یا ناعادلانه بودن کرد. از این لحاظ اَعمال حکومت را میتوان از منظر عدالت داوری کرد، اما درباره خود جوامع انسانی، که نظمهای خودجوشی هستند، چنین قضاوتی جایز نیست.

🌐هایک از «سراب عدالت اجتماعی» سخن میگوید زیرا عدالت اجتماعی فرد یا افراد را مخاطب قرار نمیدهد بلکه جامعه را مسئول میشناسد. اما سوای خطای آنتروپومورفیسم که جامعه را صاحب اراده، تصمیم و مسئولیت میداند، تنها در صورتی میتوان جامعه را مسئول به حساب آورد که از لحاظ ساختار و عملکرد موقعیت «سازمان» را داشته باشد نه یک نظم خودجوش.

🌐تصور جامعه بصورت سازمان، که ناشی از اشتباه معرفت شناختی «عقلانیت صنع گرا» است، تبعات خطرناکی برای جامعه گسترده و نظمهای خودجوش موجود در آن، و بطور کلی، دستاوردهای تمدن پیشرفته دارد.

🌐هر اقدامی در جهت تحقق عدالت اجتماعی، عملا به معنی گام برداشتن در جهت تبدیل جامعه به سازمان است. اما جامعه بزرگ با تقسیم کار بسیار گسترده را هیچگاه نمیتوان به سازمان تبدیل کرد و کوشش در این راه، به عقیده هایک، نه تنها اساس هرگونه عدالتی را در جامعه از بین میبرد بلکه سایر دستاوردهای مهم تمدن انسانی از جمله نظم بازار و کارکرد موثر آن را نیز در معرض نابودی قرار میدهد.

🌐جان استوارت میل که نخستین بار اصطلاح عدالت اجتماعی را بکار برد و آن را معادل مفهوم عدالت توزیعی قرار داد، اعتقاد دارد عدالت اجتماعی یعنی اینکه جامعه باید رفتار یکسان با تمام کسانی که شایستگی یکسانی دارند، داشته باشد.

🌐این تعریف مستلزم حل این مسئله است که جامعه چگونه میتواند شایستگی افراد را تشخیص دهد؟ سوای این مشکل که تشخیص تواناییهای آحاد جامعه بزرگ و جمع آوری متمرکز اطلاعات درباره آنها عملا غیرممکن است (نظریه تقسیم معرفت)، باید گفت اساسا جامعه که به معنای دقیق کلمه، متفاوت از دستگاه حکومتی است، نمیتواند در جهت تحقق هدف خاصی اقدام کند (فردگرایی روش شناختی و اشتباه آنتروپومورفیسم)

🌐 از این رو دست یافتن به عدالت اجتماعی ایجاب میکند آحاد جامعه طوری سازماندهی شوند که بتوان آنچه را که در جامعه تولید میشود به سهم های خاصی میان افراد یا گروهها تقسیم کرد. به سخن دیگر جامعه باید به یک سازمان هدفمند تبدیل گردد تا بتوان آرمان عدالت اجتماعی را تحقق بخشید.

🔚روشن است که منطق نهایی چنین کاری به معنای به انقیاد درآوردن افراد و سلب آزادیهای آنهاست. هایک میپرسد آیا چنین تکلیف اخلاقی واقعا وجود دارد که انسان خود را مطیع قدرت سیاسی یا حکومت [دولتمردان] کند تا با تنظیم فعالیتهای اعضای جامعه، نوع خاصی از توزیع را که به روایتی عادلانه تلقی میشود، تحقق بخشد؟

🆓 @FreemarketEconomy
Forwarded from بازار آزاد
کانال انجمن اقتصاددانان ایران @ieairan