پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
📈 افزایش بیش از حد کارکنان در بخش عمومی تقریباً در همه کشورهای دنیا، به ویژه در جوامع در حال توسعه، یک معضل فراگیر و همگانی است. اتلاف منابع اقتصادی و فساد چاره‌ناپذیر دولت بزرگ یکی از چالش‌های مهم دنیای امروز است. بدبینی و بی‌اعتمادی فراگیر نسبت به سیاستمداران و دولتمردان نیز از نتایج انتظارات برآورده نشده‌ای است که "فردریک باستیا" بر آنها تاکید می‌ورزید.

📚 اقتصاد به روایتی دیگر
🖌 موسی غنی نژاد
#بریده_کتاب

@ghaninejad_mousa
📝دامی برای قوه قضا،
گفتگو با تجارت فردا

✍️ موسی غنی‌نژاد

🔹منظور و هدف از حاکمیت قانون در واقع حفظ حقوق و آزادی شهروندان است. پس وقتی از قانون و حاکمیت آن حرف می‌زنیم، منظور قوانینی است که ناظر بر حفظ حقوق و آزادی انسان‌هاست، پس هر قانونی که ناقض این شرایط باشد، بیش از یک مصوبه نیست و نمی‌تواند در زمره قوانین مدنظر حاکمیت قانون قرار ‌گیرد. این نکته را از این باب ذکر کردم که اغلب سیاسیون متصورند هر مصوبه‌ای که از مجلس نمایندگان، پارلمان، شوراها یا هیات دولت بیرون می‌آید حکم قانون را دارد. این مصوبه اگرچه لازم الاجراست اما الزاماً در خدمت حاکمیت قانون نیست.

🔹اگر قوانین اجرا نشوند یا مورد بی‌اعتنایی مردم قرار گیرند، حرمت قانون از بین می‌رود و سرمایه اجتماعی آسیب می‌بیند. متاسفانه این مساله در کشور ما رخ داده است، به عنوان مثال می‌بینید که فعالان اقتصادی آن‌قدر درگیر قوانین پیچیده و نهادهای مختلف هستند که عملاً خودشان می‌گویند امکان کار بدون تخلف وجود ندارد. این مساله نشان از پیچیده بودن قوانین و تعدد بالای آنهاست که امکان تداخل و تناقض بین آنها را نیز بالا می‌برد؛ حتی می‌توان برخی از این مصوبات را بیهوده نامید. این وضعیت است که به بی‌حرمتی به قانون در سطح وسیع منجر می‌شود به‌گونه‌ای که افراد معتقدند اگر تخلفی مانند رشوه دادن انجام ندهند، کارشان در نظام بوروکراسی کشور راه نمی‌افتد و انجام نمی‌شود.

🔹هم‌اکنون رشوه به عنوان پول چای یا حق‌التسریع جا افتاده است؛ این مساله بزرگی است که باید توسط قوه قضاییه، دولت و مجلس برای حل آن هماهنگی شود تا مجموعه قوانین ساده‌تر شود و قوانین ناظر بر تخلفات کاهش یابد تا قوه قضاییه از وضعیت ورودی سالانه میلیون‌ها پرونده رهایی یابد و بتواند با صرف وقت کافی و دقت بالا به تخلفات رسیدگی کند. در حال حاضر به نظر می‌رسد این سیستم قفل شده است.
#تجارت_فردا #مصاحبه #قانون

🔸متن کامل در مجله تجارت فردا، شماره ۳۱۷ شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۸

@ghaninejad_mousa
📝 تجارت آزاد و رفاه اقتصادی
✍🏻 موسی غنی‌نژاد

🔹رشد اقتصادی پایدار نتیجه همکاری داوطلبانه افراد جامعه در چارچوب شبکه‌ای از نیازها و خواسته‌های متقابل است که در اقتصاد به آن نظام بازار می‌گویند. در این نظام تنها راه رسیدن به اهداف شخصی، برآوردن نیازها و خواسته‌های دیگران است. به سخن دیگر خدمت به دیگران کارآمدترین و مشروع ترین وسیله رسیدن به اهداف شخصی در نظام بازار است. رمز موفقیت اقتصادهای مبتنی بر نظام بازار آزاد در همسویی اهداف فردی و جمعی نهفته است که موجب تلاش بیشتر، خلاقانه‌تر و کارآمدتر انسان‌ها می‌شود.

🔹 بر خلاف تصور رایج، رشد اقتصادی و رفاهِ بیشتر صرفا در گرو استفاده از کار و سرمایه بیشتر نیست بلکه توسعه روابط مبادله‌ای آزادانه، اعم از تجارت داخلی و خارجی، عامل بسیار مهم در افزایش ثروت و رفاه است. مازاد تولیدی مادامی که وارد چرخه تجاری نشده ثروت بالقوه است و تاثیری روی رفاه افراد جامعه ندارد. به علاوه، پس از انجام هر مبادله داوطلبانه‌ای به طور منطقی می‌توان انتظار داشت که سطح رفاه مبادله‌کنندگان نسبت به پیش از مبادله افزایش یابد چون در غیر این صورت مبادله‌ای انجام نمی‌شد. بنابراین تجارتِ آزاد (داوطلبانه) امری خنثی نیست بلکه خود منشاء افزایش ارزش و رفاه مبادله‌کنندگان است، گرچه میزان این افزایش را نتوان به صورت کمی اندازه‌گیری کرد.

#تجارت_آزاد #بازار_آزاد #یادداشت
@ghaninejad_mousa
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
تاثیرات مستقیم مداخله بر مطلوبیت
✍🏻 موری روتبارد

مداخله و تضاد (بخش ۱ از ۳)

💎 گام نخستِ تحلیل مداخله این است که تأثیر مستقیم آن با تأثیر جامعه آزاد بر مطلوبیت شرکت‌کنندگان مقایسه شود. زمانی که مردم آزادی عمل دارند، همواره به شیوه‌ای عمل می‌کنند که معتقدند مطلوبیت‌شان بیشینه می‌شود، یعنی آنها را به بالاترین موقعیت ممکن در درجه‌بندی‌شان از ارزش می‌رساند.

⏳ مطلوبیت مورد انتظار آنها بیشینه خواهد شد، مشروط بر اینکه مراقب باشیم مطلوبیت را به جای شیوه عدد صحیح ۱۸ به شیوه ترتیبی ۱۹ تفسیر کنیم. هر کنش یا مبادله‌ای که در بازار آزاد یا در سطح وسیع‌تر در جامعه آزاد اتفاق می‌افتد، به دلیل سود مورد انتظار هر یک از طرفین است.

💎 اگر به خودمان اجازه دهیم از واژه «جامعه» برای تشریح الگوی همه مبادلات اشخاص استفاده کنیم، ممکن است بگوییم بازار آزاد، مطلوبیت جامعه را بیشینه می‌کند، زیرا هر شخص به مطلوبیت دست می‌یابد. اما باید مواظب باشیم جامعه را به صورت نهادی واقعی تصور نکنیم که به مفهوم چیزی غیر از آرایش فرد فرد اشخاص باشد.

💡 از سوی دیگر، مداخله قهری به خودی خود دلالت بر این دارد که شخص یا اشخاصِ مجبور باید کاری را انجام دهند که در نبود مداخله هرگز انجام نمی‌دادند. به عبارت دیگر، اشخاصی که با تهدید به خشونت به گفتن یا نگفتن چیزی یا انجام‌دادن یا انجام‌ندادن مبادله با مداخله‌گر یا با شخص دیگری مجبور شده‌اند، اقداماتشان را تغییر می‌دهند.

💎 این اشخاصِ مجبور در نتیجۀ مداخله، مطلوبیت را از دست می‌دهند، زیرا اقدام‌شان به دلیل تأثیر مداخله، تغییر کرده است. هر نوع مداخله اعم از اینکه یک مداخله یک‌جانبه، دوجانبه یا سه‌جانبه باشد، سبب می‌شود شخص، مطلوبیت را از دست بدهد. در مداخله یک‌جانبه و دوجانبه هریک از اشخاص مطلوبیت را از دست می‌دهند. در مداخله سه‌جانبه دست‌کم یک و گاهی هر دو شخص از مجموعه دو نفری مبادله‌کننده‌های احتمالی، مطلوبیت را از دست می‌دهند.

💡 در مقابل، چه کسی مطلوبیت مورد انتظار را به دست می‌آورد؟ بدیهی است، مداخله‌گر. در غیر این صورت او هرگز مداخله نمی‌کرد. وی یا کالاهای قابل معاوضه را به هزینه طرف مقابل به دست می‌آورد، همان‌گونه که در مداخله دوجانبه اتفاق می‌افتد یا مانند مداخله یک‌جانبه و سه‌جانبه به دلیل تحمیل مقررات بر دیگران، احساس خوشبختی می‌کند.
@LibrT

💎 پس همه نمونه‌های مداخله (در تضاد با بازار آزاد) مواردی هستند که در آنها، گروهی از افراد به هزینه افراد دیگر منفعت به دست می‌آورند. در مداخله دوجانبه، این منافع و خسارات به شکل خدمات و کالاهای معاوضه‌شدنی «محسوس» هستند. در انواع دیگر مداخله، این منافع، رضایت‌های معاوضه‌نشدنی هستند و خسارت عبارت است از مجبورشدن به نوعی از فعالیت که در آنها رضایت خاطر کمتری وجود دارد (اگر واقعاً آن فعالیت رنج‌آور نباشد).


📚 قدرت و بازار، فصل دوم: اصول مداخله صص۴۰-۳۹
http://ketabrah.ir/go/b18314
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
تأثیرات مستقیم مداخله بر مطلوبیت
✍🏻 موری روتبارد

مداخله و تضاد (بخش ۲ از ۳)

🔍 پیش از توسعه علم اقتصاد، مردم تصور می‌کردند مبادله و بازار، همیشه یکی از طرفین را به هزینه طرف دیگر منتفع می‌سازد. این امر بنیان دیدگاه سوداگری ۲۰ بازار بود. اقتصاددانان نشان داده‌اند این اعتقاد، نادرست است، زیرا در بازار هر دو طرف معامله منتفع می‌شوند. بنابراین در بازار چیزی تحت عنوان استثمار نمی‌تواند وجود داشته باشد. اما فرض تضاد منافع درست است و زمانی روی می‌دهد که دولت یا هر نهاد دیگری در بازار مداخله کند.

⚔ پس به این دلیل، مداخله‌گر صرفاً به هزینه اشخاصی که مطلوبیت از دست می‌دهند، منفعت به دست می‌آورد. در بازار همه‌چیز هماهنگ است. اما به محض ظهور و ایجاد مداخله، تضاد به وجود می‌آید، زیرا هر شخص ممکن است در تقلای همگانی برای برنده نهایی‌بودن به جای بازنده نهایی سهیم شود- تا جزو گروه مهاجم و نه یکی از قربانیان باشد.

💎 مرسوم شده است ادعا کنند «محافظه‌کارانی» مانند «جان سی. کالهان»۲۱ پیش‌تر به دکترین مارکس مبنی بر استثمار طبقاتی رسیده بودند. اما دکترین مارکس به اشتباه بیان می‌کند «طبقاتی» در بازار وجود دارد که منافع‌شان با هم مغایرت و تضاد دارد. دیدگاه کالهان تقریباً عکس بود. کالهان مشاهده کرد این مداخله دولت است که به خودی خود این طبقات و این تضاد را ایجاد می‌کند.۲۲

💡 به ویژه دربارۀ مداخله دوجانبه (مانند مالیات‌ها) وی به این درک رسید، زیرا او مشاهده کرد درآمدهای برخاسته از مالیات استفاده و خرج می‌شوند و اینکه تعدادی از مردم باید پرداخت‌کنندگان اصلی صندوق‌های مالیات باشند. حال آنکه دیگران، دریافت‌کنندگان اصلی هستند. کالهان مورد اخیر را تحت عنوان «طبقه حاکم»۲۳ یا استثمارگر و مورد پیشین را «زیردست»۲۴ یا استثمارشده، می‌داند.
@LibrT

💰 این تمایز، تمایزی کاملاً قانع‌کننده است. کالهان تحلیل خود را به صورت برجسته‌ای بیان می‌کند: «همان‌طور که در واقعیت هم همین‌گونه است، تعداد اندکی از نهادها و کارمندان دولتی آن بخش از اجتماع را تشکیل می‌دهند که دریافت‌کنندگان انحصاری درآمدهای حاصل از مالیات‌ تلقی می‌شوند. هر مبلغی که در قالب مالیات از اجتماع ستانده می‌شود، اگر از بین نرود، در قالب مخارج و هزینه‌ها در اختیار آنها قرار می‌گیرد.

📚 قدرت و بازار، فصل دوم: اصول مداخله صص۴۱-۴۰
http://ketabrah.ir/go/b18314
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
تأثیرات مستقیم مداخله بر مطلوبیت
✍🏻 موری روتبارد

مداخله و تضاد (بخش ۳ از ۳)

⚖ این دو- مخارج و مالیات- کنش مالی دولت را تشکیل می‌دهند. آن‌ها به هم وابسته‌اند. آنچه دولت تحت عنوان مالیات از اجتماع می‌گیرد به آن بخش از اجتماع که دریافت‌کنندگان مالیات هستند تحت عنوان مخارج منتقل می‌شود. اما از آنجا که دریافت‌کنندگان فقط بخشی از اجتماع را تشکیل می‌دهند، با در نظرگرفتن دو بخش فرآیند مالی با یکدیگر، به این نتیجه می‌رسیم اقدام دولت نسبت به مالیات‌دهندگان و دریافت‌کنندگان آنها نابرابر است. غیر از این هم نمی‌تواند باشد، مگر اینکه آنچه به شکل مالیات از هر یک از اشخاص گرفته شده است، در قالب مخارج به آنها بازگردانده شود که انجام این کار، این فرآیند مالی را بی‌فایده و احمقانه می‌کند...

💡 اگر چنین باشد، لزوماً به این نتیجه منتهی می‌شود که بخشی از جامعه باید مالیاتی بیش از آنچه که در مخارج دریافت می‌کند، بپردازد. حال آنکه بخش دیگر، بیش از آنچه که در مالیات می‌پردازد، در مخارج دریافت می‌کند. بنابراین با در نظر گرفتن کل فرآیند، آشکار است که در اساس، مالیات‌ها باید نسبت به آن بخش از اجتماع موهبت باشد که بیش از آنچه که به عنوان مالیات می‌پردازند در مخارج دریافت می‌کنند و نسبت به بخش دیگر، بار سنگین و نه موهبت است که مالیات پرداختی آنها بیش از آنچه است که در بخش مخارج دریافت می‌کنند- آن‌ها هستند که در واقع مالیات می‌دهند- این پیامد، اجتناب‌ناپذیر است. این امر نشأت‌گرفته از ماهیت این فرآیند است که می‌خواهد در مالیات‌ستانی بسیار برابر عمل کند...

💎 پس نتیجه ضروری این اقدام مالی و نابرابر دولت این است که اجتماع را به دو طبقه گسترده تقسیم کنیم: یک طبقه از کسانی تشکیل می‌شود که درواقع مالیات را می‌پردازند و البته به تنهایی بار سنگین حمایت از دولت را متحمل می‌شوند و طبقه دیگر از کسانی تشکیل شده است که دریافت‌کنندگان درآمد مالیاتی از راه هزینه‌ها و تخصیص بودجه هستند و درواقع توسط دولت حمایت می‌شوند. به عبارت دیگر، جامعه به دو طبقه پرداخت‌کنندگان و مصرف‌کنندگان مالیات تقسیم می‌شود. تأثیر این امر ایجاد روابط خصومت‌آمیز توسط اقدام مالی دولت و کل روند سیاسی مرتبط با آن است، زیرا هر چه مالیات‌ها و مخارج بیشتر باشند، سود یک طبقه و ضرر طبقۀ دیگر بیشتر می‌شود و بالعکس...» ۲۵
@LibrT

💡 «حاکم» و «زیردست» در اشکال مداخله دولت هم تأثیرگذار هستند، اما کالهان کاملاً محق بود که بر مالیات و سیاست مالی به عنوان بخش اساسی تمرکز کند، زیرا این مالیات‌ها هستند که منابع و وجوه پرداختی را برای دولت فراهم می‌کنند تا اعمال بی‌شمار مداخله‌گرایانه خود را اجرایی کند.

💎 بنیان همه انواع مداخله دولت بر مداخلۀ دوجانبه مالیاتی مبتنی است. حتی اگر دولت در جای دیگری مداخله نکند، مالیات‌ستانی‌اش همچنان برقرار است. بدیهی است در حالی که بازار آزاد مطلوبیت جامعه را بیشینه می‌کند، هیچ اقدام دولتی هرگز نمی‌تواند مطلوبیت جامعه را افزایش دهد، زیرا واژه «جامعه» فقط می‌تواند بر فرد فرد اشخاص درگیر اطلاق شود. درواقع، تصویر بازار آزاد لزوماً، تصویری از نفع دوجانبه و هماهنگ است، این در حالی است که تصویر دولت، تصویری از استثمار، اجبار و تضاد طبقاتی است.

📚 قدرت و بازار، فصل دوم: اصول مداخله صص۴۲-۴۱
http://ketabrah.ir/go/b18314
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
دموکراسی و اختیار
تاثیرات مستقیم مداخله بر مطلوبیت
✍🏻 موری روتبارد


❓ ممکن است این ایراد وارد شود که همه اشکال مداخله واقعاً اجباری نیستند بلکه «اختیاری»۲۶ هستند، زیرا در یک دموکراسی، اکثریت مردم از آنها حمایت می‌کنند. اما این حمایت به جای اینکه از روی اشتیاق باشد، غیرفعالانه، حاکی از تسلیم و عاری از احساس و توجه است- صرف‌نظر از اینکه دولت، یک دولت دموکرات است یا خیر. ۲۷

💡در یک دموکراسی، نمی‌توان گفت کسانی که رأی نداده‌اند از حاکمان حمایت می‌کنند. همچنین این عبارت دربارۀ رأی‌دهندگان به نامزدهای شکست‌خورده نیز صادق است. اما حتی کسانی که به برنده رأی داده‌اند نیز ممکن است صرفاً «بین بد و بدتر» انتخاب کرده باشند. پرسش جالب این است: اصلاً چرا آنها باید به هر بدی رأی بدهند؟ مردم هنگامی که آزادانه برای خود عمل یا کالاها را از بازار آزاد خریداری می‌کنند، هرگز از چنین اصطلاحاتی استفاده نمی‌کنند.

⛓ هیچکس به لباس یا یخچال جدیدش به عنوان «بد یا بدتر» نگاه نمی‌کند. در چنین مواردی مردم به خودشان به عنوان خریداران «کالاهای» مفید نگاه می‌کنند، نه به عنوان کسانی که از امری که بد است، بی‌علاقه حمایت می‌کنند. اما نکته اینجاست مردم هرگز فرصت رأی‌دادن دربارۀ خودِ نظام حکومت را ندارند. آن‌ها در نظامی گرفتار شده‌اند که در آن، اعمال اجبار بر آنها اجتناب‌ناپذیر است.۲۸

🔍 با وجود این، همان‌طور که گفتیم، همه حکومت‌ها توسط اکثریت مردم حمایت می‌شوند- اعم از اینکه دموکراسی مبتنی بر رأی باشد یا نه؛ در غیر این صورت، نمی‌توانستند به مدت طولانی علیه مقاومت مصمم اکثریت، به زور متوسل شوند. اما این حمایت ممکن است صرفاً انعکاس‌دهندۀ بی‌علاقگی باشد- شاید برخاسته از این عقیدۀ حاکی از تسلیم است که حکومت، پدیدۀ اگرچه ناخواسته اما ماندگار طبیعت است. این شعار، مؤید این مطلب است: «هیچ‌چیز به اندازه مرگ و مالیات ماندگار نیست.»
@LibrT

🗽 اگر همه این مسائل را کنار بگذاریم و حتی اگر بپذیریم حکومت، توسط اکثریت با شور و اشتیاق حمایت می‌شود، باز هم ماهیت اختیاری برای آن قائل نمی‌شویم، زیرا اکثریت، معادل جامعه و در برگیرندۀ همۀ افراد نیست. اجبار اکثریت بر اقلیت همچنان اجبار محسوب می‌شود.

💠 از آنجا که حکومت‌ها وجود دارند و طی نسل‌ها و قرن‌ها پذیرفته شده‌اند باید نتیجه بگیریم دست‌کم اکثریتی از جامعه، حامیان غیرفعال همه حکومت‌ها هستند- زیرا هیچ اقلیتی نمی‌تواند در بلندمدت بر اکثریت متخاصم فعال، حکمرانی کند. بنابراین، در یک منطق مسلم، هر استبدادی، صرف‌نظر از تشریفات ساختار دولت، استبداد اکثریت است. ۲۹ و ۳۰ اما این امر نتیجۀ تحلیلی ما دربارۀ تضاد و اجبار را به عنوان پیامد منطقی حکومت، تعییر نمی‌دهد. تضاد و اجبار وجود دارد و مهم نیست که چه تعداد از مردم، چه تعداد دیگر را مجبور می‌کنند. ۳۱


📚 قدرت و بازار، فصل دوم: اصول مداخله صص۴۳-۴۲
http://ketabrah.ir/go/b18314
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
💠 خرد و تحول
 
✍🏻 فردریک هایک


🔖 فهم این‌که چه کسی و در چه ارتباطی، قانونِ حقیقی تشکیل کشورهای آزاد را کشف کرد، و این کشف چه خویشاوندی نزدیکی با قوانینی دارد که به نام توسعه، تحول و تداوم، روش جدید و عمیق‌تری را در اختیار دیگر علوم قرار داده‌اند، مسئلۀ قدیمی میان ثبات و تغییر را حل کرد و تأثیر سنت بر پیشرفت اندیشه را معلوم ساخت.

لرد اَکتون ٭



صناعت ۲۲ و تحول

🔍 دو طرز تلقی از الگوی فعالیت‌های انسانی وجود دارد که منجر به نتیجه‌گیری‌های کاملاً متفاوتی دربارۀ تبیین این الگو و امکانات تغییر ارادی آن‌ها می‌شود. یکی از این‌ها برپایۀ تصوراتی است که گرچه نادرستی آن‌ها را می‌توان اثبات کرد، اما، آنچنان خودپسندی بشر را ارضا می‌کنند که نفوذ بسیاری پیدا کرده‌اند و مردمی که می‌دانند این تصورات برپایۀ خیال بنا شده‌اند، همواره از آن استفاده می‌کنند، زیرا معتقدند که این خیال بی‌ضرر است. دیگری اگرچه کم‌تر کسی استدلال‌های اساسی آن را، در صورتی که به طور انتزاعی بیان شوند، مورد تردید قرار می‌دهد از بعضی جهات به آنچنان نتایج نامطبوعی می‌رسد که کم‌تر کسی می‌پذیرد تا انتهای آن برود. اولی در ما این احساس را برمی‌انگیزد که برای رسیدن به آنچه دلمان می‌خواهد قدرت نامحدودی داریم، درحالی‌که دومی ما را متوجه این امر می‌کند که برای تحقق آنچه به طور ارادی قادر به انجامش هستیم محدودیت‌هایی وجود دارد و ناچار اذعان می‌کنیم برخی از امیدهای فعلی ما توهمات‌اند. با این‌همه، تأثیر تسلیم به جذابیت دید اول همیشه این بوده که انسان عملاً فرصت آنچه را که واقعاً می‌توانسته به آن برسد محدود کرده است. زیرا همیشه شناخت حدود امرِِ ممکن است که به انسان توانایی استفادۀ کامل از قابلیت‌هایش را می‌دهد. [۱]

🔦 مطابق دیدگاه اول، نهادهای انسانی فقط زمانی در خدمت نیات انسان خواهند بود که به طور ارادی و مطابق با این نیات طراحی شده باشند. این هم اغلب گفته می‌شود که صِرف وجود یک نهاد شاهدی است بر این که به منظور معینی ایجاد شده است؛ و این که همیشه جامعه و نهادهایش را باید طوری طراحی کنیم که اَعمالمان به طور کامل توسط اهداف شناخته‌شده‌ای هدایت شوند. برای بیش‌تر افراد این قضایا تقریباً بدیهی به نظر می‌رسند و اکثر افراد آن‌ها را تنها طرز فکرِ شایسته یک موجود متفکر می‌دانند. با این حال، باور نهفته در این قضایا کاملاً نادرست است، یعنی این باور که تمام نهادهای سودمند را مدیون برنامه‌ریزی هستیم و این‌که فقط یک‌چنین برنامه‌ای، این نهادها را برای رسیدن به مقصودمان مفید کرده یا می‌تواند بکند.

💡 در اصل، این فکر ریشه در گرایشِ به‌شدت سرسختِ تفکر ابتدایی دارد که به گونه‌ای انسان‌وارانگارانه ۲۳ ، هرگونه نظم مشاهده‌شده در پدیدارها را ناشی از طرح ارادی یک ذهن متفکر می‌داند. اما، درست زمانی که بشر در مسیر مناسبی جهت رهاساختن خود از دست این فکر ساده‌لوحانه بود، این تفکر به کمک فلسفه‌ای قوی دوباره جان گرفت، فلسفه‌ای که به طور وسیعی با هدف آزادساختن ذهن بشر از پیشداوری‌های نادرست پیوند خورده و به تفکر غالب عصر خرد تبدیل شد.
@LibrT

💎 دیدگاه دیگر، که به‌آهستگی و به ‌تدریج از دوران باستان به وجود آمد اما مدتی تقریباً به طور کامل مغلوب دیدگاه جذاب‌تر صنع‌گرایانه شد این بود که این خصلت نظم‌یافتۀ جامعه که موجب افزایش شدید کارایی عمل فردی می‌شد، فقط نتیجه نهادها و شیوه‌های عمل ابداع‌شده یا طراحی‌شده برای این منظور نبود، بلکه عمدتاً نتیجه روندی بود که در آغاز به عنوان «رشد» ۲۴ و سپس به عنوان «تحول‌» ۲۵ توصیف می‌شد، در این روند، شیوه‌های عملی ۲۶ که در آغاز به دلایلی دیگر، یا حتی به صورتی کاملاً اتفاقی، اتخاذ شده بودند، از این جهت حفظ شدند که به گروه‌هایی که آن‌ها را می‌پذیرفتند، نسبت به دیگر گروه‌ها، برتری می‌بخشیدند. این دیدگاه از قرن هیجدهم، یعنی اولین‌باری که به صورتی منظم مطرح شد، می‌بایست هم علیه انسان‌وارانگاری تفکر ابتدایی و هم علیه انسان‌وارانگاری تفکر ابتدایی و هم علیه دیدگاه‌های ساده‌لوحانه‌ای که تحت تأثیر فلسفۀ خردگرایانۀ جدید تقویت شده بودند، مبارزه می‌کرد. درواقع، دیدگاه تحولی در چالش با این فلسفه بود که به‌وضوح تصریح شد. [۲]

📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد اول ، فصل اول ، صص۲۸-۲۶
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
 اصول خردگرایی دکارتی (۱ از ۲)
✍🏻 فردریک هایک


👤 متفکر بزرگی که ایده‌های اساسیِ آنچه را که ما خردگرایی صنع‌گرا خواهیم نامید، به کامل‌ترین شکل، بیان کرد رُنه دکارت بود. اما درحالی‌که دکارت از به‌کارگیری آن‌ها در نتیجه‌گیری‌های مباحث اجتماعی و اخلاقی خودداری کرد، [۳] توماس هابز متفکر معاصر وی به چنین کاری دست یازید (او پیش از دکارت متولد شده بود ولی خیلی بیش از وی عمر کرد). هرچند مسئله مورد توجه دکارت، در درجۀ اول، ارائۀ معیارهای صدق قضایا بود، اما اخلاف وی از این معیارها برای قضاوت دربارۀ درستی و توجیه اَعمال نیز استفاده کردند. «شک دستوری‌» ۲۷ ، که از نظر دکارت موجب نفی حقیقی‌بودن هر آن چیزی می‌شود که نتوان به طور منطقی از مقدمات آشکار، «روشن و واضح»، و درنتیجه فارغ از هرگونه شک ممکن استنتاج نمود، همه آن قواعد رفتاری را که نمی‌توانستند به این ترتیب توجیه شوند از اعتبار ساقط می‌کرد. با این‌که خود دکارت با نسبت‌دادن این قواعد رفتاری به الوهیتِ صاحبِ علمِِ کل از نتایج چنین تفکری طفره می‌رفت، اما به چشم آن عده از پیروان او که این تبیین را ناکافی می‌دانستند پذیرفتن آنچه صرفاً بر سنت بنا شده بود و نمی‌شد آن را براساس مبانی عقلانی توجیه کرد، خرافه‌ای غیرعقلانی می‌نمود. نفی هرآنچه که نتوان صدقش را با معیارهای عقلانی اثبات کرد و تلقی آن به صورت «عقیدۀ محض‌»، ویژگی عمدۀ نهضتی است که او به راه‌انداخت.

💠 با توجه به این‌که از نظر دکارت خرد به صورت استنتاج منطقی از مقدماتی صریح تعریف شده است، عمل عقلانی نیز تنها به عملی اطلاق می‌شود که حقیقتی کاملاً معلوم و آشکار موجب آن شده باشد. گام ناگزیر بعدی تقریباً این نتیجه است که تنها آنچه به این معنا حقیقی است می‌تواند به عملی موفقیت‌آمیز منجر شود. بنابراین هرآنچه موفقیت‌های بشر را امکان‌پذیر ساخته محصول تفکر استدلالی است. نهادها و شیوه‌های عملی که به این صورت طراحی نشده‌اند، فقط به صورت اتفاقی می‌توانند سودمند باشند. این تصورات تبدیل به رویکرد بارز صنع‌گرایی دکارتی شد که توأم بود با تحقیر سنت، آداب ورسوم و تاریخ به طور کلی. تنها عقل انسان می‌تواند او را قادر به ساختن جامعه از نو کند. [۴]
@LibrT

💎 این دیدگاه «خردگرایانه‌» درواقع به معنی سقوط دوباره به دامن شیوۀ تفکر انسان‌وارانگارانۀ گذشته بود. این دیدگاه گرایشی دوباره به نسبت‌دادن پیدایش تمام نهادهای فرهنگ به ابداع و برنامه‌ریزی به وجود آورد. این‌طور تصور می‌شد که اخلاق، مذهب و قانون، زبان و نوشتار، پول و بازار توسط کسی به صورتی ارادی ساخته شده یا حداقل تحول و تکامل آن‌ها مدیون چنین طرح عامدانه‌ای است. این شرح مقصودگرایانه ۲۸ یا پراگماتیکِ [۵] تاریخ کامل‌ترین شکل خود را به صورت تصور تشکیل جامعه از طریق یک قرارداد اجتماعی، ابتدا نزد هابز و سپس روسو، که از بسیاری جهات پیرو مستقیم دکارت بود، پیدا نمود. [۶] اگرچه نظریۀ آن‌ها همیشه مدعی گزارش تاریخی واقع‌گرایانه نبود، اما درعین حال متمایل به نشان‌دادن راهی بود برای تأیید یا رد عقلانیت نهادهای موجود.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، صص۳۰-۲۹
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
اصول خردگرایی دکارتی (۲ از ۲)
✍🏻 فردریک هایک


⏳ برترانگاشتن هرآنچه به صورت «ارادی‌» یا «آگاهانه‌» انجام می‌شود، تفکری که امروزه نیز همچنان غالب است، مبتنی بر این مفهوم فلسفی است و معنای تحقیرآمیز «نامعقول‌» یا «غیرعقلانی‌» نیز از این‌جا سرچشمه می‌گیرد. به این علت، تلقی تأییدآمیز از نهادها و عادت‌های سنتی یا مستقر جای خود را به تلقی‌ای منفی داد؛ و «عقیده‌» در اذهان تبدیل به عقیدۀ «صرف‌» شد، یعنی چیزی که با عقل قابل اثبات یا تعیین نیست، و بنابراین نمی‌تواند شالوده‌ای معتبر برای تصمیم‌گیری باشد.
@LibrT

💠 با این‌همه، فرض اساسیِ مبنای این باور که انسان عمدتاً در نتیجه استنتاج‌های منطقی از مقدمات صریح قادر به تسلط بر محیط اطرافش شده است، در تضاد با واقعیت‌ها است؛ و هر کوششی در جهت محدودکردن اَعمال انسان در چارچوب آنچه تنها به این صورت [استنتاج منطقی از مقدمات صریح] می‌تواند توجیه شود، انسان را از بسیاری از کارآمدترین وسایلی که در اختیار دارد محروم می‌کند. کاملاً اشتباه است بگوییم کارایی اَعمال ما فقط یا اساساً مدیون آن دانشی است که قادر به بیان آن با کلمات هستیم، یعنی دانشی که می‌تواند مقدمات صریح یک قیاس منطقی را تشکیل دهد. بسیاری از نهادهای جامعه که برای دنبال‌کردن کارآمد هدف‌های آگاهانۀ ما ضروری هستند، درواقع نتیجۀ رسوم، عادات و اَعمالی هستند که نه ابداع شده‌اند و نه رعایت آن‌ها به منظور رسیدن به چنین اهدافی بوده است. ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که می‌توانیم به صورت موفقیت آمیزی خود را با محیط سازگار کنیم، و در آن احتمال نیل به اهدافمان زیاد است؛ و این‌همه به این علت نیست که همنوعان ما صرفاً با اهداف معلوم یا روابط معلوم میان وسیله و هدف عمل می‌کنند، بلکه همچنین به این علت است که آن‌ها در چارچوب قواعدی عمل می‌کنند که غالباً نه منظور از آن‌ها می‌دانیم چیست و نه ریشه آن‌ها رامی شناسیم، و در بسیاری از موارد حتی از وجود چنین قواعدی نیز بی‌خبریم.

🔮 انسان حیوانی همانقدر هدف گرا است که پیروِ قواعد. [۷] و موفقیت او به این علت نیست که می‌داند چرا از قواعدی که عملاً رعایت می‌کند، باید اطاعت کرد، و نه حتی به این علت که قادر به بیان همۀ این قواعد در قالب کلمات است، بلکه به این علت است که تفکر و رفتار او تحت تأثیر قواعدی است که طی روندی گزینشی در جامعه‌ای که انسان در آن زندگی می‌کند شکل گرفته، و از این رو، محصول تجربۀ نسل‌هاست.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، ص۳۰
📝 گزیده مقاله تقسیم کار نزد کارل مارکس (بخش آخر)
✍️ موسی غنی‌نژاد

🔵 فون میزس و قانون همکاری

⚪️ لودویگ فون‌میزس می‌گوید،نظریه "هزینه‌های نسبی" یا "مزیتهای نسبی" ریکاردو بیان‌کننده واقعیتی بسیار فراتر از آثار مثبت تجارت آزاد و مضار حمایت‌گرایی است.این گزاره‌ای است درباره اصول بنیادی همکاری میان انسانها بر اساس تقسیم کار، تخصصى شدن و یکپارچگی گروههای حرفه‌ای، گزاره‌ای درباره منشاء و تقویت بیشتر روابط اجتماعی میان انسانها،و بنابراین باید آن را قانون همکاری نامید.

⚪️ قانون همکاری در هر جامعه‌ای عمل نمی‌کند و مستلزم پیش‌شرط‌هایی است که نخستین آنها آزادی فردی انسانها برای بستن قراردادهای همکاری است و این در شکل پیشرفته و کامل خود نیازمند به رسمیت شناختن مالکیت شخصی (خصوصی)، برابر حقوق بودن انسانها و حاکمیت قانون است. اینها ویژگی‌های جامعه پیشرفته مدرن است که هسته مرکزی و موتور محرکه آن را مبادله آزاد و همکاری داوطلبانه انسانهای برابر حقوق تشکیل می‌دهد.

⚪️ برابری حقوقی انسانها این سوء تفاهم را به وجود آورد که انسانها به طور مادرزادی نه تنها از حقوق برابر بلکه از توانایی‌ها و استعدادهای برابر به منظور استفاده از این حقوق نیز برخوردارند و بنابراین مشاهده نابرابری در ثروت و درآمد میان انسانها نشانه وجود بی‌عدالتی است و لازم است با تدابیر دولتی به مقابله با آن برخاست. این تصور نادرست توسط معتقدان به ارزشهای جمع‌گرایانه و عمدتا سوسیالیستها دامن زده شده است. برخی از این مدعیان، بزرگترین عامل پیشرفت بشریت یعنی تقسیم کار و مبادله آزاد را نقطه آغاز بدبختی و زوال تلقی می‌کنند.

🔵 کارل مارکس و تقسیم کار

⚪️ کارل مارکس از همان آغاز مطالعات نظری خود به موضوع تقسیم کار می‌پردازد. او که به طور ضمنی نقش مهم تقسیم کار در پیشرفت جوامع بشری را می‌پذیرد، آن را سرمنشاء بدبختی و سقوط انسان نیز معرفی می‌کند. از نظر وی ضرورت فعالیت بدنی برای تأمین زندگی انسان موجب پدید آمدن تقسیم کار، مالکیت خصوصی و مبادله شده و این به از خودبیگانگی انسان انجامیده است.مارکس معتقد است این فرایند از خودبیگانگی ناگزیر انسانها، به سرانجام خواهد رسید و انسان به ذات خود در جامعه کمونیستی آینده دوباره دست خواهد یافت.

⚪️ مارکس نسبت به استدلال اقتصاددانان کلاسیک و منطق بازار بی‌‌توجه بوده و امکان همکاری اجتماعی بر اساس مبادله داوطلبانه با انگیزه نفع خصوصی را منتفی می‌داند. از نظر وی جامعه پس از شکل‌گیری تقسیم کار تبدیل به جامعه طبقاتی میشود که در آن یک طبقه بقیه مردم را استثمار می‌کند. در جامعه مبتنی بر تقسیم کار،مبادله و مالکیت خصوصی امکان تحقق بخشیدن به منافع عمومی وجود ندارد و با نابودی این نهادهای تاریخی و جایگزین کردن همه آنها با جامعه کمونیستی است که می‌توان به این هدف دست یافت.

⚪️ از نظر مارکس در مرحله بالاتر جامعه کمونیستی، زمانی که تبعیت اسارت‌آور افراد از تقسیم کار از میان برود،نیروهای تولیدی نیز رشد یابند و همه منابع ثروت جمعی به فراوانی فوران کند.مارکس کمترین توضیحی درباره سازوکار جامعه کمونیستی نمی‌دهد.او توضیح نمی‌دهد با از بین رفتن تقسیم کار چگونه نیروهای تولیدی رشد خواهند یافت و منابع ثروت فوران خواهد کرد.

🔵 سردرگمی روش‌شناختی مارکس

⚪️ مارکس در کتاب "سرمایه" به طور مفصل تری به موضوع تقسیم کار در جامعه سرمایه‌داری می‌پردازد.اینجا توضیح مارکس متفاوت است. وی منشاء مبادله را به رابطه میان اجتماعات انسانی نسبت می‌دهد نه میان افراد.تقسیم کار و مبادله اینجا دیگر شکلهایی از مالکیت خصوصی تلقی نمی‌شود که موجب از خودبیگانگی فرد شده باشد بلکه این اجتماعات انسانی هستند که دست به مبادله می‌زنند.

⚪️ با وجود این تحولات مهم در رویکرد معرفت‌شناختی مارکس، وی همچنان از مفاهیم محبوب اولیه خود مانند از خودبیگانگی، ضرورت محو مالکیت خصوصی، از میان بردن تقسیم کار و غیره سخن می‌گوید بدون اینکه روشن سازد اینها در چارچوب معرفتی جدید وی چه جایگاهی دارند. این مساله حکایت از سردرگمی روش‌شناختی مارکس در پیشبرد برنامه پژوهشی خود در خصوص تحلیل جامعه سرمایه‌داری دارد.

⚪️ درک معیوب و مبتنی بر پیش‌داوری از مباحث اقتصاددانان کلاسیک دامن مارکس را تا آخر عمر رها نکرد و موجب شد مطالعات و پژوهشهای وی، عمدتا معطوف به اثبات نتایج پیش‌داوری‌هایی باشد که مارکس ظاهرا آنها را بدیهی تلقی می‌کرد.نیمه‌کاره رها کردن برخی تحقیقات آغاز شده و تردید و امتناع وی از چاپ جلدهای دوم و سوم سرمایه حکایت از چالش مارکس با تناقضهای موجود در تفکر خود دارد اما مارکسیستهایی که شیفته پیام انقلابی و ارزشهای بشردوستانه آن بودند، تلاش کردند اندیشه مارکس را سازگار و منسجم جلوه دهند.

🗞 برداشتهایی از مقاله تقسیم کار نزد کارل مارکس، سیاستنامه شماره ۱۰، پاییز ۱۳۹۷
#قانون_همکاری #تجارت_آزاد #تقسیم_کار #مقاله

@ghaninejad_mousa
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
محدودیت‌های دائمی شناخت ما از واقعیت‌ها
(۱ از ۳)
✍🏻 فردریک هایک

🔍 رویکرد صنع‌گرایانه منجر به نتیجه‌گیری‌های نادرست می‌شود زیرا موفقیت اَعمال انسان نه‌تنها در جامعۀ ابتدایی بلکه شاید بیش از آن در جامعۀ متمدن در گرو این واقعیت است که اَعمال او درعین حال هم با واقعیت‌های خاصی که می‌شناسد سازگار می‌شود و هم با تعداد وقایع بسیاری که نمی‌شناسد و نمی‌تواند بشناسد و این سازگاری با شرایط عامی که او را احاطه کرده، با مراعات قواعدی تحقق می‌یابد که او آن‌ها را ابداع نکرده و غالباً حتی آن‌ها را به صورتی روشن نمی‌شناسد و با این‌ همه در عمل رعایتشان می‌کند. به سخن دیگر، سازگاری ما با محیط تنها و شاید حتی عمدتاً عبارت از شناخت روابط علت و معلولی نیست، بلکه عمدتاً عبارت است از تنظیم اعمالمان با قواعد سازگار با دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم، یعنی سازگاری با شرایطی که به آن‌ها آگاهی نداریم و با این‌همه تعیین‌کنندۀ الگوی اَعمال موفق ما هستند.

👷🏻‍♂ عقلانیت کاملِ عمل به معنای دکارتی آن مستلزم شناخت همۀ واقعیت‌های [جزئی] مربوطه است. یک طراح یا مهندس به منظور جفت وجورکردن اشیا، احتیاج به تمامی داده‌ها و قدرت کامل کنترل و دستکاری آن‌ها دارد تا بتواند به نتیجۀ مورد نظر خود برسد. ولی موفقیت عمل در جامعه بستگی به شناخت آنچنان تعداد زیادی از واقعیت‌های خاص [جزئیات] دارد که از عهده هیچ‌کس بر نمی‌آید. درنتیجه، کل تمدن ما بیش‌تر، و ناگزیر، مبتنی بر باور ما به چیزی است که به معنای دکارتی قادر به شناختن آن‌ نیستیم.
@LibrT

💡 بنابراین باید از خواننده بخواهیم که در تمام طول مدت مطالعۀ این کتاب، واقعیتِ جهل ناگزیر و چاره‌ناپذیر همگان نسبت به اکثر واقعیت‌های خاص [جزئیات] که تعیین‌کنندۀ اَعمال هریک از اعضای متعدد جامعۀ انسانی است، مدنظر داشته باشد. این نکته در آغاز آنچنان بدیهی و غیرقابل اعتراض به نظر می‌رسد که به‌زحمت شایان ذکر است، چه برسد ‌که بخواهیم آن را اثبات کنیم. با این‌همه، عدم تأکید دائمی بر این واقعیت به‌آسانی موجب غفلت از آن می‌شود. این غفلت اساساً به علت نامطبوع‌بودن این واقعیت است که جهل ما مشکلات ما را برای توضیح و تأثیرگذاری هوشمندانه‌ بر فرایندهای اجتماعی بی‌اندازه افزایش می‌دهد و محدودیت‌های بسیار شدیدی بر آنچه می‌توانیم در این خصوص بگوییم یا انجام دهیم تحمیل می‌کند. بنابراین در برآورد اولیه، میل قوی به حرکت از این فرض وجود دارد که ما هر آنچه برای تبیین و کنترل کامل مورد نیاز است می‌دانیم. این فرض موقتی غالباً موضوع کم‌اهمیتی تلقی می‌شود که بعداً می‌تواند بدون تأثیر چندانی بر نتیجه‌گیری‌ها، کنار گذاشته شود. با این‌همه، این جهلِ ناگزیر نسبت به اکثر جزئیاتِ مربوط به نظم «جامعۀ بزرگ‌» سرچشمۀ مسئلۀ اصلی هر نظم اجتماعی است، و فرض نادرستی که به موجب آن این مسئله موقتاً کنار گذاشته می‌شود در غالب مواقع هرگز صراحتاً رها نمی‌شود، فقط در موقع لازم فراموش می‌شود، سپس استدلال ادامه می‌یابد، گویی که این جهل هیچ اهمیتی نداشته است.

⌛ واقعیتِ جهل چاره‌ناپذیر ما نسبت به اکثر واقعیت‌های جزئی که تعیین‌کنندۀ فرایند اجتماعی هستند، درواقع همان علتی است که به خاطر آن اغلب نهادهای اجتماعی ما آن شکلی را که درواقع دارند به خود گرفته‌اند. صحبت از جامعه‌ای که در آن نظاره گر یا هریک از اعضای آن همه واقعیات جزئی آن را می‌شناسد، سخن‌گفتن از چیزی است کاملاً متفاوت از آنچه می‌توانسته به وجود آید یعنی سخن‌گفتن از جامعه‌ای است که در آن اغلب آنچه که ما در جامعۀ خود می‌یابیم وجود ندارد و نمی‌توانسته به وجود آید، و اگر بر فرض چنین جامعه‌ای یافت شود، آنچنان ویژگی‌هایی خواهد داشت که ما هرگز قادر به تصور آن نیستیم.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، صص۳۲-۳۱
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
محدودیت‌های دائمی شناخت ما از واقعیت‌ها
(۲ از ۳)
✍🏻 فردریک هایک


🔹 اهمیت جهل ناگزیرمان نسبت به واقعیت‌های انضمامی را به طور مفصل در کتاب دیگری تجزیه وتحلیل کرده‌ام [۸] و این‌جا با بیان آن در ابتدای گفتار خود، می‌خواهم اهمیت اساسی آن را خاطرنشان سازم. ولی نکات متعددی هست که مستلزم ارائۀ جدید و توضیح بیش‌تر است. در وهلۀ اول، منظور من از جهل چاره‌ناپذیر همه‌ عبارت است از جهل نسبت به واقعیت‌های جزئی‌ای که یک نفر می‌شناسد یا خواهد شناخت، و از این رهگذر ساختار کل جامعه را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این ساختارِ فعالیت‌های انسانی دائماً خود را با میلیون‌ها واقعیت، که هیچ‌کس قادر به شناخت آن‌ها در تمامیتشان نیست، سازگار می‌کند و توسط همین فرایندِ سازگاری به کارکرد خود ادامه می‌دهد. معنای این فرایند کاملاً واضح است و برای اولین بار در حوزۀ اقتصاد مورد تأکید قرار گرفته است. همان‌طور که گفته شده: «زندگی اقتصادی یک جامعۀ غیرسوسیالیستی مرکب از میلیون‌ها رابطه یا جریان بین بنگاه‌های فردی و خانوارها است. می‌توانیم قضایایی در باره آن‌ها طرح کنیم ولی هیچ‌گاه نمی‌توانیم همه آن‌ها را مشاهده نماییم.»[۹] درک اهمیت جهلِ نهادی در قلمرو اقتصاد و روش‌هایی که از طریق آن‌ها یاد گرفته‌ایم تا بر این مانع چیره شویم، نقطۀ آغازی است [۱۰] برای اندیشه‌هایی که در کتاب حاضر مطرح می‌شود و به طور منظم در زمینۀ بسیار وسیع‌تری به کار برده خواهد شد. یکی از مباحث اصلی ما این خواهد بود که اغلبِ قواعد رفتاری حاکم بر اَعمال ما و اغلبِ نهادهای ناشی از این قاعده‌مندی، عبارت است از سازگاری با امر ناممکنِ شناخت آگاهانۀ همۀ واقعیت‌های جزئی موجود در نظم جامعه. خصوصاً خواهیم دید که امکان [برقراری] عدالت بستگی به این محدودیت ناگزیر شناخت ما از واقعیت دارد، و درنتیجه صنع‌گرایان نمی‌توانند درک عمیقی از عدالت داشته باشند زیرا آن‌ها معمولاً براساسِ فرض علمِ تام استدلال می‌کنند.
@LibrT

🔸 نتیجۀ دیگر این واقعیت اساسی که باید مورد تأکید قرار گیرد این است که تنها در گروه‌های کوچک جامعۀ بدوی است که همکاری میان اعضای گروه می‌تواند عمدتاً مبتنی بر شرایط کم وبیش معلوم و مشابه برای اعضا باشد. ممکن است تنی چند از فرزانگان در تفسیر شرایط حال خبره‌تر از دیگران باشند یا چیزهایی را به خاطر بیاورند که در جاهای دوردست اتفاق افتاده و دیگران از آن‌ها آگاهی ندارند. اما، رویدادهای مشخصی که همه افراد در فعالیت‌های روزمره‌شان با آن‌ها مواجه می‌شوند برای تک‌تکشان بسیار مشابه است، و آن‌ها هماهنگ با هم عمل می‌کنند زیرا رویدادهایی که می‌شناسند و اهدافی که دنبال می‌کنند کمابیش یکسان است.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، ص۳۲
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
محدودیت‌های دائمی شناخت ما از واقعیت‌ها
(۳ از ۳)
✍🏻 فردریک هایک


🔘 وضعیت در جامعۀ بزرگ [۱۱] یا جامعۀ باز که در آن رفتار میلیون‌ها انسان بر یکدیگر تأثیر می‌گذارد و تمدن به گونه‌ای که ما می‌شناسیم در آن رشد کرده، کاملاً متفاوت است. مدت‌هاست که علم اقتصاد بر «تقسیم کار» که لازمه چنین وضعیتی است، تاکید می‌ورزد. اما این علم بر پراکندگی دانش، یعنی این واقعیت که هر عضو جامعه تنها به بخش بسیار کوچکی از دانش کل جامعه در مجموع دسترسی دارد و ازاین‌رو تک‌تک افراد به اغلب وقایعی که عملکرد جامعه مبتنی بر آن است آگاهی ندارند، تاکید بسیار کم‌تری کرده است. با این‌همه، استفاده از معرفت‌هایی که درمجموع خیلی بیش‌تر از معلومات هرکس به‌تنهایی است و درنتیجه این واقعیت که هرکس در بطن ساختار منسجمی حرکت می‌کند که تقریباً همه عوامل تعیین‌کنندۀ آن برای او ناشناخته‌اند صفت بارز همۀ تمدن‌های پیشرفته را تشکیل می‌دهد.
@LibrT

🔅 در حقیقت، در جامعۀ متمدن آنچه فرد را قادر به پی‌گرفتن مجموعه‌ای از اهدافی می‌سازد که از صِرف برآوردن نیازهای مادی ضروری او بسیار گسترده‌تر است، کسب هر چه بیشتردانش نیست بلکه این واقعیت است که فرد می‌تواند در سطح بسیار وسیعی از دانش دیگران بهره‌مند شود. درواقع، فرد «متمدن‌» ممکن است بسیار ناآگاه باشد، ناآگاه‌تر از برخی وحشی‌ها، و با این‌همه، از تمدنی که در آن زندگی می‌کند به‌فراوانی بهره بگیرد.

💎 اشتباه بارز خردگرایان صنع‌گرا در این خصوص این است که آن‌ها پایۀ استدلال‌های خود را براساس آنچه توهم کل‌بینانه ۲۹ نامیده شده می‌گذارند، یعنی براساس این پندار که تمام واقعیت‌های موردمطالعه می‌تواند در ذهن فرد واحدی حضور داشته باشد و این‌که برپایۀ چنین شناختی از داده‌های واقعی از جزئیات می‌توان نظم اجتماعی مطلوبی را بنا کرد. شیفتگان جامعۀ برنامه‌ریزی‌شده گاهی این توهم را با ساده‌لوحی رقت‌انگیزی بیان کرده‌اند، چنان‌که یکی از آن‌ها رؤیای «هنر تفکر همزمان‌» را در سر می‌پروراند: «قابلیت پردازش تعداد زیادی از پدیدارهای مرتبط در آنِ واحد و ترکیب خصلت‌های کیفی و کمّی این پدیدارها در جدولی واحد». [۱۲] به نظر می‌رسد که این‌ها به‌هیچ‌وجه متوجه نیستند که این رؤیا مسئلۀ اساسی هر کوششی برای درک و شکل‌دادن نظم جامعه را از ابتدا حل‌شده فرض می‌نماید، یعنی مسئلۀ ناتوانی ما را در گردآوری همه داده‌های مؤثر در نظم اجتماعی به صورت یک مجموعۀ قابل بررسی. به هر صورت تمامی آن‌هایی که شیفتۀ برنامه‌های زیبای ناشی از چنین رویکردی هستند و آن‌ها را «بسیار منظم، خوانا و قابل درک‌»[۱۳] تلقی می‌کنند، قربانی‌های توهم کل‌بینانه هستند و فراموش می‌کنند که وضوح ظاهری این برنامه‌ها مدیون غفلت برنامه‌ریز از کلیه واقعیت‌های است که معرفتی به آن‌ها ندارد.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، ص۳۳-۳۲
🔰 علم اقتصاد مدرن بیش از آن‌که مدیون "آدام اسمیت" باشد، وام‌دار اندیشه‌ی کسانی مانند "کُندیاک" است. مبانی روش شناختی اندیشه کُندیاک کاملاً روشن است. او از یک واقعیت بدیهی یعنی نیاز انسان به اشیای مفید و کمیاب آغاز می‌کند و با استنتاج منطقی از الزامات این واقعیت بدیهی، در چارچوب زندگی یک جامعه فرضی ساده، کل تئوری اقتصادی خود را برپا می‌سازد.

📚 گفتارهایی در روش شناسی علم اقتصاد
🖌 موسی غنی نژاد
#بریده_کتاب #اقتصاددانان_بزرگ #کندیاک

@ghaninejad_mousa
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
شناخت مبتنی بر واقعیت‌ها و علم ( ۱ از ۲ )
✍🏻 فردریک هایک


💡 علت اصلی سرباززدن انسان مدرن از قبول این‌که محدودیت‌های بنیادی دانشِ او مانعی دائمی در جهتِ امکانِِِِِِِِِِِِِِ ِِِ ساختنِِِِِِ عقلانیِ جامعه در کلیتِ آن است، اعتماد نامحدود او به توانایی‌های علم است. آن‌قدر دربارۀ سرعت پیشرفت دانش علمی شنیده‌ایم که این احساس در ما ایجاد شده که همۀ محدودیت‌های شناخت به‌زودی محکوم به فنا هستند. با این حال، این اعتماد ناشی از درک اشتباه از وظایف و توانایی‌های علم است، یعنی ناشی از این اعتقاد نادرست که گویا علم روشی برای پی‌بردن به واقعیت‌های خاص [جزئیات] است، و این‌که پیشرفت این روش‌ها اجازه می‌دهد که هروقت بخواهیم بتوانیم به جزءجزء رویدادها پی ببریم و از آن‌ها بنا به میل خود بهره‌برداری کنیم.

💠 به یک معنا گفتن این‌که تمدن ما بر غلبه بر جهل استوار است حرفی کلیشه‌ای است. ولی دقیقاً از آن‌جایی که این اندیشه برای ما آشناست، موجب فراموشی مهم‌ترین موضوع نهفته در آن می‌شود: این‌که تمدن متکی بر این واقعیت است که ما همگی از معرفت‌هایی استفاده می‌کنیم که خود در اختیار نداریم و یکی از شیوه‌هایی که ما به کمک تمدن قادر به دورزدن «مانع‌» محدودیت‌های معرفت‌های شخصی می‌شویم، فائق‌آمدن بر جهل است، منتها نه با کسب دانش بیش‌تر بلکه با بهره‌گرفتن از دانشی که در میان افراد پراکنده است. محدودیت معرفتی‌ای که بررسی می‌کنیم محدودیتی نیست که علم بتواند بر آن فائق آید. علم، برخلاف آنچه که غالباً تصور می‌شود، شناخت واقعیت‌های جزئی نیست؛ و در مورد پدیده‌های بسیار پیچیده، قدرت علم با عدم امکان عملی شناسایی و ارزیابی واقعیت‌های جزءبه جزء یعنی همۀ آن واقعیت‌هایی که باید در نظر گرفته شوند تا بتوانیم به مدد نظریه‌های علمی به پیش‌بینی رویدادهای خاص بپردازیم محدود می‌شود. از آن‌جا که در مطالعۀ پدیدارهای نسبتاً سادۀ جهان فیزیکی تعیین روابط علّی به عنوان توابعی از تعداد اندکی متغیر که در موارد مشخص به‌راحتی قابل شناسایی‌اند ممکن شده و این امر به پیشرفت حیرت‌انگیز رشته‌های علمی مربوط به این پدیدارها انجامیده است، این توهم به وجود آمده که وضعیت در مورد پدیده‌های پیچیده‌تر نیز به‌زودی به همین منوال خواهد بود. ولی نه علم و نه هیچ فن شناخته‌شده‌ای [۱۴] به ما امکان غلبه بر این واقعیت را نمی‌دهد که هیچ ذهنی وجود ندارد که قادر به ملاحظه و به‌کاربستن عامدانه و هدفمند کلیۀ واقعیت‌های جزءبه جزئی باشد که افراد متعدد و مجزا به صورت پراکنده می‌شناسند، جزئیاتی هیچ‌یک از تک‌تک این افراد به طور کامل نمی‌تواند بشناسد.
@LibrT

💎 درواقع، علم که تلاش در توضیح و پیش‌بینی رویدادهای خاص دارد، در مورد پدیده‌های نسبتاً ساده (یا حداقل هنگامی‌که می‌تواند «نظام‌های بسته‌» ی نسبتاً ساده را به طور مجزا بررسی کند) خیلی خوب موفق به این کار می‌شود. اما همین علم زمانی که می‌خواهد نظریه‌هایش را درخصوص پدیدارهای پیچیده به مورد اجرا درآورد، با همان سدِ جهل نسبت به واقعیت‌ها [جزئیات] روبه‌رو می‌شود. در برخی از حوزه‌ها، علم با طراحی‌ نظریه‌های مهم پرده از خصلت عمومی برخی از پدیدارها برمی‌دارد ولی این نظریه‌ها هرگز نمی‌توانند به پیش‌بینی جزءبه جزء رویدادها بپردازند یا این رویدادها را به طور کامل تبیین کنند صرفاً به این دلیل که هیچ‌گاه تمامی داده‌های خاصی را که برطبق این نظریه‌ها باید در اختیار داشته باشیم تا بتوانیم به چنین نتیجه‌گیری‌های مشخصی برسیم، در اختیار نداریم.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، صص۳۴-۳۳
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
شناخت مبتنی بر واقعیت‌ها و علم ( ۲ از ۲ )
✍🏻 فردریک هایک


🔍 بهترین مثال در این خصوص نظریۀ داروینی (یا نئوـ داروینی) تحول زیست‌شناختی ارگانیسم است. اگر می‌شد تمام جزئیاتی را که در گذشته در گزینش شکل‌های خاصی نقش بازی کرده‌اند شناخت، در آن صورت می‌شد توضیحی کامل از ساختار ارگانیسم‌های موجود داد؛ همین‌طور، اگر این امکان وجود داشت که تمام جزئیاتی را که به طور قطع و یقین در یک دورۀ مشخص بر آن‌ها تأثیر خواهند گذاشت تعیین کنیم، قادر بودیم راجع به سیر تحول آتی آن‌ها پیشگویی کنیم. ولی، مسلماً هیچ‌گاه قادر به انجام هیچ‌یک از این دو شق نخواهیم بود، زیرا علم هیچ وسیله‌ای برای تعیین قطعی همه جزئیاتی که لازمۀ تحقق چنین فرایندی است در اختیار ندارد.
@LibrT

🔅 در این‌جا ذکر یک استنباط نادرست دیگر در ارتباط با هدف و توانایی علم مفید به نظر می‌رسد، یعنی این تصور که علم منحصراً به آنچه که وجود دارد مربوط می‌شود و نه آنچه که می‌تواند وجود داشته باشد. اما ارزش علم تا حد زیادی ناشی از این امر است به ما می‌گوید که اگر بعضی از شرایط غیر از آنچه هستند می‌بودند، چه پیش می‌آمد. تمام گزاره‌های علمِ نظری به این شکل است: «اگر... آنگاه...» و آن‌ها از این جهت جالب‌اند که شرایطی که ما به جای عبارت «اگر...» می‌گذاریم با آنچه که واقعاً وجود دارد، متفاوت است. شاید این استنباط نادرست در هیچ‌جای دیگری مانند علوم سیاسی تا این حد مهم نباشد، چرا که این استنباط نادرست در این حوزه تبدیل به مانعی برای توجه به مسائل واقعاً مهم شده است. در این‌جا، این فکر غلط که علم گردآوری واقعیت‌های مشاهده‌شده است منجر به تحدید پژوهش به ارزیابی آنچه هست شده است. درحالی‌که ارزش اساسی همه علوم در این است که به ما می‌گویند اگر اوضاع واحوال از بعضی جهات تغییر داده شود، چه نتایجی حاصل خواهد شد.

⏳ این واقعیت که تعداد رو به افزایشی از محققان علوم اجتماعی خود را محدود به مطالعۀ آنچه در بخشی از نظام اجتماعی وجود دارد می‌کنند، به‌هیچ‌وجه نتیجه‌گیری‌های آن‌ها را واقع‌گرایانه‌تر نمی‌کند، بلکه موجب نامناسب‌بودن این مطالعات برای اغلب تصمیم‌گیری‌های مربوط به آینده می‌شود. علم اجتماعیِ ثمربخش باید عمدتاً مطالعه آن چیزی باشد که وجود ندارد: یعنی ساختن مدل‌هایی فرضی دربارۀ دنیاهایی که در صورت تغییر برخی شرایط قابل تغییر، امکان‌پذیر می‌شوند. ما نیازمند نظریۀ علمی‌ای هستیم که در درجه اول به ما آثار وضعیتی را نشان دهد که تحت آن، برخی شرایط طوری باشند که تابه حال هیچ‌گاه نبوده‌اند. معرفتِ علمی معرفت به واقعیت‌های خاص [جزئیات] نیست، بلکه معرفت به فرضیه‌هایی است که تا به حال در برابر تلاش‌های نظام‌مند برای ابطال آن‌ها مقاومت کرده‌اند.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل اول ، ص۳۴