پژوهشکده اقتصاد اتریشی
2.88K subscribers
376 photos
74 videos
41 files
203 links
✔ترویج اقتصاد مکتب اتریشی



@AustrianSchool
Download Telegram
✅با طرح مفهوم حاكميّت مردمی در دوران مدرن و نفی هرگونه مشروعيّت ناشی از سنّت و قوانين دينی است كه زمينه های حركت به سوی قدرت مطلقه ی حقيقی فراهم می شود.

✅اگر مشروعيّت حكومت و قوانين را صرفا ناشی از اراده ی مردم بدانيم، در اين صورت چه محدوديّتی برای چنين حكومتی قابل تصوّر است (جبّاريّت اكثريّت دوتوكويلی و بنژامن كُنستانی)؟!.

✅اگر حاكميّت مطلق مردمی را بپذيريم و رژيم های مبتنی بر آراء (دموكراسی) را نماينده ی چنين حاكميّتی بدانيم، در اين صورت چه تدبيری برای مقابله با جبّاريّت اين رژيم های مردمی می توان انديشيد؟!.

✅حكومت های جبّار و توتاليتر در آلمان نازی و ايتالياي فاشيستی ، با رأی دموكراتيك اكثريّت مردم قدرت را به دست گرفتند و مدّعی حاكميّت و ارده ی مردمی بودند.

✅هيچ نيروی بازدارنده ی درونی نمی توانست مانع نسل كُشی و ديگر فجايع اين رژيم های مطلقه شود. زيرا اراده ی حكومتی به نمايندگی از اراده ی مردم، هيچ مانع اخلاقی، قانونی و نهادی در برابر خود نمی ديد.

🔸برتران دُ ژوونل

📚موسی غنی نژاد/ اقتصاد به روایت دیگر/ برتران د ژوونل، جامعه دمکراتیک و آفت های آن / ص ١٥٠/ انتشارات دنیای اقتصاد.

#مصطفی_مطهری
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
قوانین نخستین
✍🏻 فردریک هایک


💠 اکنون فهم این مطلب آسان‌تر شده است که چرا در تمام تمدن‌های باستانی شاهد قانونی هستیم که همانند قانون «مادها و پارس‌ها تغییرناپذیر است‌»، و چرا همۀ «قانون‌گذاری‌» های اولیه عبارت بود از کوشش برای ثبت و شناساندن قانونی که تصور می‌شد به طور تغییرناپذیری از قبل موجود بوده است. «قانون‌گذار» می‌توانست سعی در تصفیۀ قانون از تحریف‌های مفروض کند، یا خلوص اولیه را به آن بازگرداند، ولی کسی فکر نمی‌کرد او ‌بتواند قانون جدیدی وضع کند. مورخان حقوق اتفاق نظر دارند که تمام «قانون‌گذاران‌» معروف دوران باستان، از آورـ نامو [۱۹] و حمورابی تا سولون، لیکورگوس گرفته تا مؤلفان «دوازده فرمان روم‌»، هیچ‌کدام قصد ابداع قوانین جدیدی را نداشتند، بلکه صرفاً می‌خواستند قوانینی را که وجود داشت و همیشه وجود داشته بیان کنند. [۲۰]

💎 ولی این‌که هیچ‌کس قدرت و قصد تغییر قانون را نداشت و فقط قانون قدیمی به عنوان قانون خوب شناخته می‌شد، بدین معنا نیست که قانون به رشد خود ادامه نمی‌داد، بلکه فقط به این معناست که تغییراتی که عملاً به وجود آمدند، ناشی از قصد و طرح عامدانۀ قانون‌گذار نبوده است.

💡 برای حاکمی که قدرت وی تا حد زیادی بر این واقعیت استوار بود که مردم از او انتظار داشتند قانونی را که تصور می‌شد مستقل از ارادۀ اوست به مورد اجرا دربیاورد، این قانون غالباً بیش از این‌که وسیله‌ای جهت رسیدن به اهداف آگاهانۀ وی تلقی شود مانعی در برابر کوشش‌های وی به منظور سازماندهی عامدانۀ حکومت به شمار می‌رفت. قواعد جدید در میان آن دسته از فعالیت‌های اتباع حاکمان ظهور می‌یافت که آن‌ها [حاکمان] نمی‌توانستند مستقیماً تحت کنترل داشته باشند، یعنی اغلب و به طور عمده در روابط با اتباع بیگانه بود که قواعد جدید خارج از حیطۀ قوانین اِعمال‌شده توسط حاکمان ظهور یافتند، قوانینی که هرقدر تصریح می‌شدند به همان اندازه انعطاف‌ناپذیرتر می‌گشتند.
@LibrT

🔮 به این ترتیب، رشد قواعد رفتاری مستقل از اهدافِ معین که بتواند نظم خودجوشی را به وجود آورد، اغلب در تعارض با اهداف حاکمانی شکل گرفت که سعی در تبدیل قلمرو خود به یک سازمان به معنای واقعی کلمه داشتند. برای یافتن مراحل تحول قانون، که در نهایت وجود جامعۀ باز را ممکن ساخت، باید اساساً به ius gentium، یعنی حقوق تجارت و شیوۀ کار در بندرها و بازارهای مکاره توجه کنیم. حتی شاید بتوان گفت تشکیل قواعد رفتاری همه‌شمول [عام] در اجتماع سازمان‌یافتۀ قبیله آغاز نشد، بلکه با اولین مورد مبادله پایاپای خاموش [بدون گفت‌وگو] آغاز شد، زمانی که یک انسان وحشی هدیه‌ای را در مرز قلمرو قبیلۀ خود نهاد، به این امید که هدیۀ متقابلی را به همین طریق دریافت کند، و بدین ترتیب رسم جدیدی به وجود آمد. به‌هرحال قبول قواعد رفتاری عام نه از طریق رهبری حاکمان بلکه توسط آداب و رسومی صورت گرفته است که افراد می‌توانستند روی آن‌ها حساب کنند.


📚 قانون،‌ قانون‌گذاری و آزادی ، جلد یک ، فصل چهارم ، صص۸۹-۸۸
⚜دیدگاه ناموجه پوزیتیویسم؛ تفکیک روش‌شناسی علم از معرفت‌شناسی

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۳و۴:
💠معرفت‌شناسی به طور کلی،شاخه‌ای از معارف فلسفی است که به موضوع شناخت، رابطه ذهن و عین در فرایند شناخت و چگونگی شناخت معتبر می‌پردازد و روش‌شناسی، به عنوان زیرمجموعه‌ای از مباحث معرفت‌شناختی، چگونگی شکل‌گیری مفاهیم بنیادی علوم و اعتبار(منطقی و تجربی) قضیه‌ها و استدلالهای مبتنی بر آنها را بررسی می‌کند.

💠گرچه به طور منطقی مباحث روش‌شناسانه را نمی‌توان مستقل از نوعی موضع‌گیری معرفت‌شناسانه(فلسفی) مطرح کرد،اما این تفکیک ناموجه با نضج گرفتن تفکر پوزیتیویستی در سده نوزدهم میلادی عملا صورت گرفت. پوزیتیویستهای اولیه، مانند اوگوست کنت فرانسوی،هرگونه تفکر فلسفی را متهم به اندیشه‌ورزی صرف و بریده از واقعیات تجربی کردند و مدعی شدند که اینگونه تفکرات متافیزیکی را باید به کلی کنار نهاد و در معارف مربوط به روابط انسانی و اجتماعی نیز به روش علوم طبیعی عمل کرد. آنها که به شدت تحت تاثیر فیزیکالیسم و پیشرفتهای مکانیک نیوتنی بودند، می‌خواستند همه معارف انسانی را مطابق این مدل بازسازی کنند.

💠اوگوست کنت با جعل اصطلاح جامعه‌شناسی و معادل دانستن آن با فیزیک اجتماعی مدعی شد که در علوم اجتماعی نیز همانند علوم طبیعی باید به شناخت تحصلی(پوزیتیو) متوسل شد و از هرگونه تفکر فلسفی(متافیزیکی) اجتناب ورزید. منظور این بود که در فیزیک اجتماعی مانند فیزیک طبیعی،پژوهش علمی باید مبتنی بر تجربه حسی یعنی واقعیات قابل مشاهده و اندازه‌گیری باشد.

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۱۴و۱۵:
💠کنت بر این تصور بود که پیشرفتهای چشمگیر اندیشه بشری در حوزه علوم طبیعی ناشی از روش پوزیتیو است.بنابراین، برای رسیدن به دستاوردهای مشابه در حوزه علوم اجتماعی، در این حوزه نیز باید از همین روش استفاده کرد. پوزیتیویسم ساده‌انگارانه اوگوست کنت دچار تناقض غیرقابل حلی بود که تحت‌الشعاع جذابیت پیام آرمانى آن، یعنی ادعای کشف سیر ضروری وضعیت تفکر بشری از خرافه به علم(از کودکی به بلوغ)،اغلب نادیده انگاشته می‌شد.کنت معلوم نمیکرد که با تکیه بر روش پوزیتیو چگونه می‌توان به چنین دانش کلی درباره تاریخ بشری دست یافت.

💠مشاهده به معنای پوزیتیویستی آن عملی است ناظر بر واقعیتهای جزئی و انضمامی؛ واضح است که تاریخ بشری تن به چنین مشاهده‌ای نمی‌دهد. به سخن دیگر، نظریه کنت در خصوص سیر تاریخ بشری نمی‌تواند محصول رویکرد پوزیتیویستی تلقى شود. هدف اصلی کنت کنار نهادن تصورات متافیزیکی و روی آوردن صرف به علم مبتنی بر مشاهدات تجربی بود اما آنچه در عمل انجام می‌داد اغلب مغایر با این روش بود.

💠پوزیتیویستهای سده نوزدهم که این همه از تئوری مکانیک نیوتنی ستایش می‌کردند و آن را مصداق بارز نظریه علمی می‌دانستند ظاهرا توجه نداشتند که مفهوم نیروی جاذبه که درونمایه تئوری نیوتن را تشکیل می‌دهد اندیشه‌های متافیزیکی به معنای پوزیتیویستی کلمه است. پوزیتیویستهای متاخر با پی بردن به این موضوع که در علوم سخت،یعنی شاخه‌های مختلف علوم طبیعت، بسیاری از مفاهیم بنیادی، مانند نیرو، انرژی، مغناطیس، اتم و غیره، طبق تعریف پوزیتیویستی،در حوزه متافیزیکی قرار می‌گیرند در صدد گشودن راههای دیگری برای تفکیک علم از غیرعلم(متافیزیک) برآمدند.

📗روش‌شناسی علم اقتصاد، صفحه ۲۱ و ۲۲:
💠آلبرت آینشتاین فیزیکدان برجسته سده بیستم میلادی بر این رای بود که:"هیچ روش استقرایی وجود ندارد که بتواند به مفاهیم بنیادی فیزیک بیانجامد. ناتوانی در فهم واقعیت،خطای اساسی فلسفی بسیاری از پژوهندگان قرن نوزدهم بود. شاید به همین دلیل بود که استقرار و قوام نظریه مولکولی و نظریه ماکسول این اندازه طول کشید. تفکر منطقی به ضرورت قیاسی است و بر پایه مفاهیم فرضی و اصول متعارفی قرار دارد."

💠البته منظور این فیزیکدان بزرگ رد تجربه‌گرایی به معنای اصیل یا به قول خودش فلسفه تجربی هیوم نیست بلکه انتقاد از پوزیتیویسم ساده‌لوحانه‌ای است که در آن جایی برای آفرینش آزادانه مفاهیم بنیادی علم وجود ندارد، آفرینشی که ملهم از واقعیت تجربی است اما محصول روش استقرایی نیست. او حقیقت‌آزمایی تجربى را منوط به نتایج تئوری می‌داند تا به ساختن مفاهیم بنیادی یا شالوده آن.

💠پوزیتیویستهای متاخر به تدریج پی بردند که مفاهیم بنیادی نظریه‌های علمی، همانگونه که آینشتاین می‌گفت، به روش استقرای تجربی شکل نمی‌گیرند بلکه بیش‌تر محصول آفرینش آزادانه ذهن دانشمندان هستند. آنها دریافتند که تئوری علمی مجموعه‌ای از تصورات ناشی از تجربه حسی نیست بلکه ساختار پیچیده‌ای است که شالوده آن را فرضیه‌های انتزاعی تشکیل می‌دهند و تنها از طریق استنتاج‌های مبتنی بر فرضیه‌هاست که در آن ساختار تئوری، جایگاه و کارکرد آن توصیف می‌شود.
#بریده_کتاب

📚برگرفته از کتاب گفتارهایی در روش‌شناسی علم اقتصاد
🖌موسی غنی‌نژاد
@ghaninejad_mousa
🗽انسانها ربات نیستند
⚜موسی غنی نژاد

رفتار دانشمندی که دربارهء یک ماده شیمیایی مطالعه می کند و رفتار خود آن مادهء شیمیایی به دو ساحت کاملاً متفاوت تعلق دارند... رفتار مادهء شیمیایی هدفمند نیست و دانشمندی که آن را مطالعه می کند صرفاً در پی کشف آثار و روابط علت و معلولی این این ماده در رابطه با دیگر مواد است و نه هدفِ رفتارِ آن ماده که سخن لغوی است چون اراده ای از خود ندارد که در پی هدفی باشد.

اما رفتار آن دانشمند شیمی کاملاً هدفمند است و با ارادهء خود به مطالعه دست زده است. میزس می گوید هر گونه نظریه رفتارگرایانه بر اساس مدل انگیزه-پاسخ برای توضیح کنش انسانی محکوم به شکست است؛"توصیف هر گونه کنش انسانی بدون دانستن معنایی که کنشگر برای انگیزه قائل است و نیز هدفی که با پاسخ خود دنبال می کند ناممکن است."

انسانها مانند حیوانات نیستند که صرفاً بر اساس غریزه به انگیزه ها یا محرکها پاسخ کم و بیش یکسانی بدهند یا همانند ربات نیستند که در شرایط مشابه برنامه ریزی شده یکسان رفتار کنند.انسانها بر اساس عقاید و سلایقشان عمل می کنند و هیچ دو انسانی علایق و سلایق یکسانی ندارند
بزرگ‌ترین فسادها را چه کسانی مرتکب شده‌اند؟

دکتر موسی غنی نژاد توضیح می‌دهد:

✔️ در همه سطوح مناصب دولتی مساله گزینش را داریم که کم و بیش مربوط به فقدان قواعد کلی و همه‌شمول است. این فقدان منشأ بسیاری از فسادها در سیستم است. بزرگ‌ترین فسادها را در نظام اقتصادی ما کسانی مرتکب شده‌اند که بسیار ظاهرالصلاح بوده‌اند و بر مبنای گزارش‌ها از نظر ارزشی و شرعی مراتب خوبی داشته‌اند.

✔️ آقای خاوری، مدیر عامل سابق بانک ملی ایران که پس از اختلاس از کشور فرار کرد، چند ماه قبل از فرار به عنوان مدیر نمونه بسیجی انتخاب شده بود. پس نظارت کجاست و چرا عمل نمی‌کند؟

✔️ با تلخی این را می‌گویم که عده‌ای با تظاهر به متشرع بودن دارند کلاهبرداری می‌کنند. پس این روند را متوقف کنید و ضابطه دیگری بگذارید که قابل راستی‌آزمایی (Verification) باشد. بله نظارت در همه جای دنیا هست مثلاً وقتی کسی می‌خواهد وام بگیرد، سوابق اعتباری‌اش را بررسی می‌کنند و اگر اشکالی در حساب یا موردی از پرداخت نکردن اقساط فرد وجود داشته باشد، به او وام نمی‌دهند، اما در سیستم بانکی ما، اغلب دریافت‌کنندگان وام‌های عمده اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی اقساط معوق داشته‌اند، اما دوباره وام‌های کلان گرفته‌اند. چرا؟ لابد چون می‌گوینcom ینها «خودی» هستند.

مجله تجارت فردا
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۴/۲۴
🔸بخش اول

این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن، پارادایم ها و مفاهیم اقتصادی می پردازد.

#معرفت_شناسی #گفتگو
#مکاتب_اقتصادی

در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2MjeRW3
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۴/۲۴
🔸🔸بخش دوم

این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به معرفت شناسی علم اقتصاد و تئوری های اقتصادی، تحولات اندیشه در طول زمان و رویکردهای مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی


در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/32NLIZ3ز
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۵/۰۲
🔸🔸🔸بخش سوم


این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به اندیشه ها و تئوری های شناخت هایک، خاستگاه فکری و مفاهیم مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی


در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2LEKsSw
@ghaninejad_mousa


💠 معرفت شناسی علم اقتصاد و مبانی آن

برنامه اقتصاد آزاد ۱۳۹۸/۰۵/۰۲
🔸🔸🔸🔸بخش چهارم


این قسمت از برنامه ویدیویی اقتصاد آزاد با حضور آقای دکتر موسی غنی نژاد به مباحث مربوط به اندیشه ها و تئوری های شناخت هایک، خاستگاه فکری و مفاهیم مرتبط با آنها می پردازد.


#معرفت_شناسی #گفتگو #مکاتب_اقتصادی

در لینک زیر مشاهده کنید 👇


https://bit.ly/2Oi5b0J
Forwarded from Online economy (@onlineeconomi)
@onlineeconomi.pdf
1.6 MB
#کتاب_اقتصادی
کتاب اقتصاد و اخلاق مالکیت خصوصی هانس هرمان هوپ(لاتین)
لینک کانال اقتصاد آنلاین 👇👇

@onlineeconomi
Forwarded from LiberTorch (Pouya)
مالکیت بر دولت، تمایز میان حاکم و محکوم و مقاومت عمومی
✍🏻 هانس هرمان هوپ



💠 در دموکراسی تمایز میان حاکمان و افراد تحت حکم دچار ابهام می‌شود. حتی این توهم پیش می‌آید که دیگر تمایزی وجود ندارد: در دموکراسی کسی توسط دیگری تحت سلطه قرار نمی‌گیرد، بلکه هرکسی خود بر خویش حکومت می‌کند. بر همین اساس، مقاومت عمومی در برابر قدرت حکومت به ‌صورت سیستماتیک تضعیف می‌شود. غصب و بهره‌برداری (مالیات‌بندی و قانون‌گذاری) برای عموم، دیگر همچون تجاوز و شر به نظر نمی‌رسد. آنان آزاد هستند در صف دریافت مستمری وارد شده و بیشتر به‌دست آورند. بدتر از آن باید گفت که در دموکراسی، شاخصه‌های اجتماعی و ساختار شخصیتی همه جمعیت به ‌صورتی سیستماتیک تغییر می‌کند و همه جامعه سیاسی می‌شود.
@LibrT

💎 این در حالی است که در نظام شاهنشاهی، نظم دوران اشرافی همچنان دست‌نخورده باقی مانده بود و تنها شاه و به‌ صورتی غیرمستقیم تعداد محدودی از درباریان از طریق قانون‌گذاری و مالیات‌ستانی از دارایی دیگران (مردم) خود را تامین می‌کردند. هرکس می‌بایست روی پای خود می‌ایستاد و جایگاه اجتماعی‌اش به رفاه و درآمد حاصل از تلاش‌هایش در انواع ارزش‌های تولیدی بستگی داشت. در دموکراسی انگیزه ساختاری به ‌صورتی سیستماتیک تغییر کرده است، عواطف برابری‌خواهانه و حسادت مستولی شده و حال نه فقط شاه، بلکه هرکسی آزاد است تا با مالیات‌بندی و قانون‌گذاری به استثمار دیگران بپردازد. هرکس آزاد است تا هرچه می‌خواهد مصادره کند و هیچ چیز و هیچ تقاضایی محدودیت ندارد. به گفته باستیا ۱۷ در دموکراسی، دولت همان بهانه‌ای است که به موجب آن همه می‌خواهند از قِبَلِ دیگری زندگی کنند. هر شخص دارایی‌اش و اموالش در معرض دسترسی و غصب از سوی دیگران است.



📚 اشرافیت سلطنت و دموکراسی، هانس‌ هرمان هوپ، ص۲۴
‍ 📝دو روی یک سکه
🎤بررسی رابطه انحصار سیاسی و انحصار اقتصادی در گفتگو با دکتر موسی غنی نژاد

🎯 آقایان می‌گویند نظارت برای بررسی ویژگی‌های نامزدهای انتخابات در همه جای دنیا هست. این درست است، ولی در کشورهای دنیا این نظارت بر اساس ضوابط کلی، همه‌شمول و شفاف است. این طور نیست که تایید صلاحیت بسته به نظر اکثریت یک هیات چند نفره باشد و در آن صلاحیت یک نفر در یک دوره مورد تایید قرار گیرد، در دوره دیگر قرار نگیرد و احیانا در دوره بعد تر دوباره مورد تایید واقع شود؛ یا برای انتخابات مجلس مورد تایید باشد و برای ریاست جمهوری نباشد، و هیچ توضیح استدلالی روشنی هم برای افکار عمومی در این خصوص ارائه نشود. چنین کاری به معنای حاکمیت «اراده های خاص» در برابر حاکمیت قانون است. اینجا هیچ چیز مشخص نیست، بنابراین قاعده‌ای نداریم چون قاعده باید مشخص و روشن باشد. قاعده داشتن به این معناست که مردم بدانند چرا صلاحیت یک فرد تایید و صلاحیت فرد دیگر رد شده است. متاسفانه در این زمینه همیشه ابهام وجود دارد. در مواردی حتی برخی از کسانی که رد صلاحیت شده‌اند، علناً درخواست کرده‌اند که دلایل رد صلاحیت آنها عمومی و علنی اعلام شود، اما آقایان گفته‌اند نه، خصوصی به شما می‌گوییم. اینکه گفته شود اعلام استدلال مصلحت نیست، به این معنا تعبیر می شود که مصلحت مورد نظر آنها منطبق با هیچ قاعده کلی نیست. و این اتفاقا زیانبارترین تعریف از مفهوم مصلحت است.

#انحصار_سیاسی #انحصار_اقتصادی #مصاحبه

🗞منتشر شده در شماره 324 #تجارت_فردا
متن کامل این گفتگو را می توانید در فایل زیر مطالعه نمائید👇

attach 📎
‍ 📝 خلاصه مصاحبه "چرا مشروطه منحرف شد؟"
🔻بررسی دلایل انحراف و به نتیجه نرسیدن اهداف اولیه نهضت مشروطه در گفت و گو با موسی غنی‌نژاد

🔸نهضت مشروطه،  یک نهضت انقلابی نبود، بلکه نهضتی اصلاحی بود؛ یعنی سران مشروطه، شخصیت‌های سیاسی دوران قاجار بودند و می‌خواستند اصلاحاتی انجام دهند. در نهضت مشروطه گرایش‌های مختلفی وجود داشت. یکی از آنها گرایش رادیکال و انقلابی بود که مایه‌های ناسیونالیسم و چپ داشت که مسیر مشروطه‌خواهی را عوض کرد و نهضت مشروطه به آن مدار نخست که اعتدال و اصلاح‌طلبی بود بازنگشت. بعد از آن گفتار ناسیونالیستی و چپ بیشتر رشد کرد. این اتفاقی بود که به لحاظ فکری افتاد.

🔸به لحاظ تاریخی بعد از پیروزی مشروطه‌خواهان، کشور دچار تشتت آرا و عدم تمرکز در قدرت سیاسی شد و خطر فروپاشی و تجزیه ایران پیش آمد. این خطر موجب اجماع ناخواسته میان روشنفکران و مقدمه سر کار آمدن رضا شاه شد. در این گفتار ناسیونالیستی آن چیزی که مغفول ماند بحث حکومت قانون، حقوق و آزادی فردی، پارلمانتاریسم و حتی مفهموم مدرن دولت و Nation State بود.

🔹نهضت مشروطه بنا داشت از طریق اصلاحات در سیستم حکومت و اندیشه سنتی مردم کار را جلو ببرد. یک نهضت رادیکال مثل انقلاب فرانسه نبود که عده‌ای را به گیوتین بسپارد. آن چیزی که خیلی مهم است نقش علما در این نهضت است و این که آنها چه تعبیری از مشروطه داشتند. آیا می‌شد تعبیری از داخل فقه اسلامی از مشروطه بدهند که راحت‌تر مورد قبول واقع شود. حکومت قانون به تعبیری در شریعت وجود دارد. اما رادیکال‌ها خیلی به علما حساس بودند و آنها را ضدمدرنیته می‌دانستند چرا که فقه اسلامی را نمی‌شناختند. رادیکال‌های نهضت مشروطه جذب ایده‌های سوسیال دمکراسی شدند و فکر کردند تعبیر فقهی احترام به حقوق مالکیت، حقوق فردی و قانونی که از فقه نشات می‌گیرد و با مدرنیته سازگار است چیز خوبی نیست و باید آن را نفی کرد. رادیکال‌ها دیدگاه‌های ضدمدرن به معنای ضدسرمایه‌داری و ضدلیبرالیسم داشتند.

🔹مدرنیته در میان علما به این صورت تعبیر شد که مشروطه‌خواهان می‌خواهند ریشه فقه و مالکیت و حقوق اسلامی را بزنند و بنابراین در برابر مدرنیته ایستادند و آن را ضد دین دانستند. رضاشاه هم مبتنی بر همین انگاره روحانیون را به حاشیه راند. وقتی که در سال ۱۳۲۰ رضاشاه ایران را ترک کرد نهضت دینی با ایدئولوژی جدیدی آمد. ایدئولوژی آنها دیگر فقه نبود بلکه رادیکالیسم آمیخته با ناسیونالیسم و چپ‌گرایی بود. اما اگر قرار باشد از اندیشه دینی، فکر اصیلی بیرون بیاید آن فکر فقط می‌تواند از فقه نشات بگیرد.

🔹شکست رضاشاه و تسلیم شدن او منجر به یک سرخوردگی بزرگ در بین مردم و روشنفکران ایرانی شد. شکل‌گیری "ناسیونال سوسیالیسم" عکس‌العملی است در مقابل این سرخوردگی که لطمه زیادی به ما وارد ساخت و ما دیگر نتوانستیم به درستی مسائل مربوط به خودمان را تجزیه و تحلیل کنیم. روشنفکران منصف و روشن‌بین در حاشیه قرار گرفتند. آنها معتقد به اصلاح تدریجی بودند و کار انقلابی را مطلوب نمی‌دانستند. اما این حرف‌ها جذابیتی برای روشنفکران و جوانان نداشت. این سوء تفاهم بزرگ برای روشنفکران به وجود آمده بود که سوسیالیسم یک مرحله پیشرفته‌تر از کاپیتالیسم و آخرین دستاورد علمی است.

🔹خیلی‌ها می‌گویند مصدق لیبرال، آزادیخواه و دموکرات بود اما مصدق یک ناسیونالیست به معنای سنتی آن بود. دیکتاتوری محمدرضا شاه هم متاثر از ایدئولوژی مصدقی بود و اپوزیسیون ما هم اینگونه بود.

#مشروطه #حکومت_قانون #آزادی_فردی
#ناسیونالیسم #سوسیالیسم #مصاحبه
🗞 منتشر شده در ویژه‌نامه تحلیل خبر اعتماد، ۱ آذر ۱۳۸۶

@ghaninejad_mousa
⚜فردریش هایک

فرایند استنتاج در علوم طبیعی باید از برخی فرضیه ها آغاز کند که نتیجهء تعمیم هایِ استقرایی است، در حالی که در علوم اجتماعی مستقیماً از عناصر تجربی معلوم آغاز می کند و با استفاده از آنها در صدد‌ یافتن قاعده مندی هایی در پدیدارهای پیچیده است، نظم هایی که با مشاهداتِ مستقیم نمی توان بوجود آنها پی برد.
📃 پول طبیعی | ✍🏻 ژرژ هولسمن

❃ به هر نوع پولی که طی همکاری داوطلبانه افراد مختلف استفاده شود، «پول طبیعی» می‌گوییم. منظور از همکاری داوطلبانه، یک شراکت دوطرفه بدون تجاوز به حقوق افراد دیگر و با توجه به احترام شخصی بودن اموال هر فرد برای خودش است.
❃ مالکیت خصوصی یا شخصی به‌عنوان یک نهاد اساسی جامعه انسانی قطعاً محور بسیاری از تجربیات تاریخی و علوم انسانی بوده است. این مفهوم همچنین محور بسیاری از مباحث اجتماعی مسیحیت نیز بوده است. کلیسای کاتولیک و پاپ‌ها همواره تاکید داشته‌اند که اموال خصوصی باید مصون باشند، این تاکید نه به‌دلیل داشتن دیدگاهی به نفع مال و ثروت، بلکه به این دلیل بود که آن‌ها دریافته بودند که چنین مصونیتی شرط اولیه بهبود استاندارد زندگی جوامع است. با وجود دانستن اینکه صاحبان دارایی اغلب از آن به‌خوبی استفاده نمی‌کنند و حتی با اشراف به این موضوع که مشخصاً این‌گونه افراد دارایی شخصی‌شان را در راستای منافع جامعه به‌کار نمی‌برند و کوچک‌ترین توجهی به صلاح عمومی جامعه ندارند، باز هم کلیسا از مصونیت اموال خصوصی دفاع می‌کرد. به‌طور خلاصه پاپ‌ها حامی جدایی عدالت و اخلاق یی حامی تمایز قائل شدن میان حق مالکیت خصوصی اموال و الزامات اخلاقی برای استفاده مناسب از این اموال بودند. مالکیت خصوصی محترم شمرده می‌شد حتی اگر فردی از داراییش استفاده نمی‌کرد یا از آن سوءاستفاده می‌کرد.
❃ به‌طورکلی وقتی از جامعه‌ای سخن می‌گوییم که مالکیت شخصی در آن دارای مصونیت است، احتمالاً از یک «جامعه کاملاً آزاد» صحبت می‌کنیم که وجه اقتصادی آن را «بازار آزاد» یا «اقتصاد آزاد» می‌نامند. چنین اقتصادی، اگر با صدقه و نیکوکاری کامل شود، به‌واقع می‌تواند «پیشرفت اقتصادی و مدنی» را گسترش دهد. آنچه در بخش پولی در چنین جامعه‌ای حاصل می‌شود همان پول طبیعی است که گفتیم. به عبارت دیگر، می‌توان گفت که در یک جامعه آزاد انواع مختلفی از پول وجود خواهد داشت که همگی پول طبیعی به حساب میآیند. توجه کنید که پول طبیعی بیش از هر چیز یک نهاد اجتماعی است. نه فقط به‌خاطر استفاده از آن در تبادلات میان فردی، بلکه به این دلیل که اصلاً فلسفه وجودی آن، توانایی آن برای تامین نیازهای انسان، بهتر از هر واسطه مبادله دیگری است. به محض اینکه افراد حاضر در بازار تشخیص دهند که این واسطه دیگر مناسب نیست آن را کنار گذاشته و پول‌های دیگر را جانشین آن می‌کنند. چنین آزادی انتخابی، باعث ایجاد یک نظام دموکراتیک و انتخاب بهترین پول ممکن می‌شود.
❃ زمانی‌که حقوق مالکیت مورد تعدی قرار بگیرد به‌خصوص زمانی‌که این تعدی به‌صورت سیستماتیک انجام شود، دیگر نمی‌توانیم از یک جامعه کاملاً آزاد سخن بگوییم. در چنین جامعه‌ای اگر تعدی‌ها به حقوق مالکیت وارد حوزه‌ی انتخاب پول نشود، ممکن است پول طبیعی باز هم استفاده شود، اما زمانی‌که افراد قادر نیستند بهترین پول‌های موجود را خود به صورت آزادانه انتخاب کنند، نوع متفاوتی از پول به‌وجود میآید که به آن «پول اجباری» می‌گوییم.
❃ مشخصه‌ی اصلی چنین پولی این است که فلسفه وجودی آن وابسته به تجاوز به حقوق مالکیت است. چنین پولی با وجود جایگزین‌های مناسب‌تر به دلیل وجود اجبار استفاده می‌شود. این نوع پول با اینکه ممکن است همچنان سودآور باشد و در مبادلات غیرمستقیم استفاده شود، اما باز هم در هر شرایطی از پول طبیعی سودآوری کمتری دارد؛ چراکه دلیل وجودش تجاوز به حقوق مالکیت است و نه برتری در برآورده کردن نیازهای انسان.
❃ طلا، نقره و مس هزاران سال در بسیاری جوامع نقش پول طبیعی را ایفا کرده‌اند. دلیل آن هم این است که ویژگی‌های فیزیکی آن‌ها باعث شده بیش از هر چیز دیگری مناسب این استفاده باشند، اما آن‌ها را پول طبیعی می‌نامیم، نه به‌خاطر ویژگی‌های فیزیکی‌شان، بلکه به این دلیل که انسان‌های آزاد در یک فرآیند خودبه‌خودی آن‌ها را برای چنین استفاده‌ای انتخاب کرده‌اند.
❃ به‌طور خلاصه نمی‌توان با توجه به تجربه‌های قبلی مشخص کرد که یک جامعه چه چیز را به‌عنوان پول طبیعی برمی‌گزیند. تنها راه فهمیدن چنین چیزی، این است که به افراد اجازه داده شود که خودشان آزادانه بین گزینه‌های مختلف بهترین وسیله مبادله را انتخاب کنند.

از کانال درباره ی ازادی
پول طبیعی الزاماً دارای دو مشخصه است: اول از همه اینکه جدا از کاربرد پولی‌اش، به خودی خود ارزشمند باشد و به‌علاوه از نظر فیزیکی هم برای قرار گرفتن به‌عنوان واسطه مبادله مناسب باشد. پول‌های گذشته که تا به حال به آن اشاره کرده‌ایم (تنباکو، میخ، پارچه، طلا، نقره و...) همگی ارزش مقدم بر ارزش واسطه‌ای خود(ارزش مقدم) را از مصرف کسب کرده‌اند. حتی در مورد فلزات گران‌بها هم به همین ترتیب است. درست است که این فلزات در طول مصرف مانند تنباکو از بین نمی‌روند، با این حال به‌عنوان جواهرات، زیور آلات و یا در صنعت مورد مصرف قرار می‌گیرند.
❃ در عین حال پول‌هایی هم هستند که ارزش مقدم خود را از مصرف کسب نمی‌کنند. مهمترین موارد از این دست، پول‌های کاغذی و الکترونیکی هستند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت. اما قبل از آن می‌توان به پول اعتباری نیز اشاره کرد. همان‌طور که از نامش پیداست، پول اعتباری زمانی به‌وجود آمد که ابزارهای مالی در تبادلات غیرمستقیم به‌کار گرفته شدند. مثلاً فرض کنید جَک ده اونس نقره برای یک سال به مایک قرض می‌دهد و در مقابل مایک به او یک برگه «م.ب.ت» (من بدهکار توام) می‌دهد.
❃ و علاوه‌براین فرض کنید «م.ب.ت» برگه‌ای است که در آن نوشته شده «من به دارنده این برگه ۱۰ اونس نقره در موعد پرداخت ده ژانویه بدهکارم(امضا)». حال جک سعی می‌کند که از این برگه به‌عنوان واسطه مبادله استفاده کند. اگر خریداران این برگه هم به حرف‌های مایک مبنی بر برگرداندن اعتبار وعده داده شده اعتماد داشته باشند، این برگه می‌تواند واسطه مبادله باشد. اگر مایک نزد عده‌ای به نیکی شهرت داشته باشد، احتمالاً آن افراد این نوشته را به‌عنوان وجه پرداختی به ازای کالاها و خدمات‌شان قبول خواهند کرد. به این ترتیب «م.ب.ت» مایک تبدیل به پول اعتباری می‌شود.
❃ پول اعتباری هیچگاه نمی‌تواند گردشی که پول‌های طبیعی دارند داشته باشد. دلیل آن هم این است که این نوع پول با ریسک عدم پرداخت بدهی همراه است. در تبادلات نقدی ارزش بلافاصله جابه‌جا می‌شود. اما ارائه‌دهنده یک «م.ب.ت» ممکن است ورشکست شود و در این شرایط، «م.ب.ت» فقط یک تکه کاغذ خواهد بود.
❃ پس با این تفاسیر پول اعتباری تنها زمانی گردش بیشتری خواهد یافت که این اعتبار عنوان پول کالایی را داشته باشد، یا شهرت ارائه‌دهنده‌ی آن باعث اطمینان باشد و یا زمانی‌که باید سرمایه‌های مورد نیاز دولت برای یک جنگ بزرگ به‌سرعت تامین شود. در زمان‌های دور پول اعتباری در اشکال دیگری غیر از کاغذ هم ارائه می‌شده است. برای مثال در قرن نهم، «م.ب.ت»‌هایی از جنس چرم به مراتب به‌عنوان پول مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
❃ پول اعتباری تنها نوعی اشتقاقی از پول است و ارزش خود را از پرداخت مورد انتظار آینده به یک کالا می‌یابد. از این جهت با پول کاغذی که خودش ارزش‌گذاری می‌شود، به طور کلی متفاوت است. همین مورد ما را به موضوع بعدی می‌رساند.
- پول کاغذی و بازار آزاد
تا این‌جا برای تبیین مباحثمان به صورت خاص به فلزات گرانبها پرداختیم چراکه در تاریخ، فلزات گران‌بها پول بازار آزاد بوده اند و همین‌طور چون تا به امروز هیچ کالای دیگری به‌عنوان واسطه مبادله تا این حد مناسب به نظر نرسیده است. اما اینکه طلا، نقره و مس بهترین پول‌های موجود هستند با این واقعیت که امروزه هیچ کشوری در جهان از آن‌ها به عنوان واسطه مبادله استفاده نمی‌کند، در تناقض است. در مقابل تمام کشورها از پول کاغذی استفاده می‌کنند. به نظر می‌رسد این تجربه جهانی به این نکته دلالت دارد که پول کاغذی حداقل به سه دلیل حتی از فلزات گران‌بها هم سودمندتر است:
۱- هزینه تولیدشان به مراتب کمتر است.
۲- مقدار آن را می‌توان به‌راحتی برای برآورده کردن نیاز‌های بازار تعدیل کرد.
۳- مقدار آن را می‌توان به راحتی برای تثبیت ارزش واحد پول تعدیل کرد.
قبل از اینکه به صورت جزئی به تحلیل بیشتر فواید گفته شده بپردازیم، باید یک سوال به مراتب پایه‌ای‌تر را مورد نظر قرار دهیم که آیا پول کاغذی در درجه اول پدیده‌ای بازاری بوده است. آیا وجود خود را مدیون انتخاب آزادانه کاربران پول است یا رجحانی قانونی که برایش قائل شدند؟ اگر مورد اول باشد به‌نظر نمی‌رسد بتوان ایرادی به پول کاغذی گرفت. اما اگر وجود آن برآمده از اجبار و تحمیل باشد، می‌توان آن را تجاوز به حقوق مالکیت دانست و باید به‌دقت فواید گفته شده برای آن را مورد بررسی قرار دهیم.

از کانال درباره ی آزادی