📃 پول طبیعی | ✍🏻 ژرژ هولسمن
❃ به هر نوع پولی که طی همکاری داوطلبانه افراد مختلف استفاده شود، «پول طبیعی» میگوییم. منظور از همکاری داوطلبانه، یک شراکت دوطرفه بدون تجاوز به حقوق افراد دیگر و با توجه به احترام شخصی بودن اموال هر فرد برای خودش است.
❃ مالکیت خصوصی یا شخصی بهعنوان یک نهاد اساسی جامعه انسانی قطعاً محور بسیاری از تجربیات تاریخی و علوم انسانی بوده است. این مفهوم همچنین محور بسیاری از مباحث اجتماعی مسیحیت نیز بوده است. کلیسای کاتولیک و پاپها همواره تاکید داشتهاند که اموال خصوصی باید مصون باشند، این تاکید نه بهدلیل داشتن دیدگاهی به نفع مال و ثروت، بلکه به این دلیل بود که آنها دریافته بودند که چنین مصونیتی شرط اولیه بهبود استاندارد زندگی جوامع است. با وجود دانستن اینکه صاحبان دارایی اغلب از آن بهخوبی استفاده نمیکنند و حتی با اشراف به این موضوع که مشخصاً اینگونه افراد دارایی شخصیشان را در راستای منافع جامعه بهکار نمیبرند و کوچکترین توجهی به صلاح عمومی جامعه ندارند، باز هم کلیسا از مصونیت اموال خصوصی دفاع میکرد. بهطور خلاصه پاپها حامی جدایی عدالت و اخلاق یی حامی تمایز قائل شدن میان حق مالکیت خصوصی اموال و الزامات اخلاقی برای استفاده مناسب از این اموال بودند. مالکیت خصوصی محترم شمرده میشد حتی اگر فردی از داراییش استفاده نمیکرد یا از آن سوءاستفاده میکرد.
❃ بهطورکلی وقتی از جامعهای سخن میگوییم که مالکیت شخصی در آن دارای مصونیت است، احتمالاً از یک «جامعه کاملاً آزاد» صحبت میکنیم که وجه اقتصادی آن را «بازار آزاد» یا «اقتصاد آزاد» مینامند. چنین اقتصادی، اگر با صدقه و نیکوکاری کامل شود، بهواقع میتواند «پیشرفت اقتصادی و مدنی» را گسترش دهد. آنچه در بخش پولی در چنین جامعهای حاصل میشود همان پول طبیعی است که گفتیم. به عبارت دیگر، میتوان گفت که در یک جامعه آزاد انواع مختلفی از پول وجود خواهد داشت که همگی پول طبیعی به حساب میآیند. توجه کنید که پول طبیعی بیش از هر چیز یک نهاد اجتماعی است. نه فقط بهخاطر استفاده از آن در تبادلات میان فردی، بلکه به این دلیل که اصلاً فلسفه وجودی آن، توانایی آن برای تامین نیازهای انسان، بهتر از هر واسطه مبادله دیگری است. به محض اینکه افراد حاضر در بازار تشخیص دهند که این واسطه دیگر مناسب نیست آن را کنار گذاشته و پولهای دیگر را جانشین آن میکنند. چنین آزادی انتخابی، باعث ایجاد یک نظام دموکراتیک و انتخاب بهترین پول ممکن میشود.
❃ زمانیکه حقوق مالکیت مورد تعدی قرار بگیرد بهخصوص زمانیکه این تعدی بهصورت سیستماتیک انجام شود، دیگر نمیتوانیم از یک جامعه کاملاً آزاد سخن بگوییم. در چنین جامعهای اگر تعدیها به حقوق مالکیت وارد حوزهی انتخاب پول نشود، ممکن است پول طبیعی باز هم استفاده شود، اما زمانیکه افراد قادر نیستند بهترین پولهای موجود را خود به صورت آزادانه انتخاب کنند، نوع متفاوتی از پول بهوجود میآید که به آن «پول اجباری» میگوییم.
❃ مشخصهی اصلی چنین پولی این است که فلسفه وجودی آن وابسته به تجاوز به حقوق مالکیت است. چنین پولی با وجود جایگزینهای مناسبتر به دلیل وجود اجبار استفاده میشود. این نوع پول با اینکه ممکن است همچنان سودآور باشد و در مبادلات غیرمستقیم استفاده شود، اما باز هم در هر شرایطی از پول طبیعی سودآوری کمتری دارد؛ چراکه دلیل وجودش تجاوز به حقوق مالکیت است و نه برتری در برآورده کردن نیازهای انسان.
❃ طلا، نقره و مس هزاران سال در بسیاری جوامع نقش پول طبیعی را ایفا کردهاند. دلیل آن هم این است که ویژگیهای فیزیکی آنها باعث شده بیش از هر چیز دیگری مناسب این استفاده باشند، اما آنها را پول طبیعی مینامیم، نه بهخاطر ویژگیهای فیزیکیشان، بلکه به این دلیل که انسانهای آزاد در یک فرآیند خودبهخودی آنها را برای چنین استفادهای انتخاب کردهاند.
❃ بهطور خلاصه نمیتوان با توجه به تجربههای قبلی مشخص کرد که یک جامعه چه چیز را بهعنوان پول طبیعی برمیگزیند. تنها راه فهمیدن چنین چیزی، این است که به افراد اجازه داده شود که خودشان آزادانه بین گزینههای مختلف بهترین وسیله مبادله را انتخاب کنند.
از کانال درباره ی ازادی
❃ به هر نوع پولی که طی همکاری داوطلبانه افراد مختلف استفاده شود، «پول طبیعی» میگوییم. منظور از همکاری داوطلبانه، یک شراکت دوطرفه بدون تجاوز به حقوق افراد دیگر و با توجه به احترام شخصی بودن اموال هر فرد برای خودش است.
❃ مالکیت خصوصی یا شخصی بهعنوان یک نهاد اساسی جامعه انسانی قطعاً محور بسیاری از تجربیات تاریخی و علوم انسانی بوده است. این مفهوم همچنین محور بسیاری از مباحث اجتماعی مسیحیت نیز بوده است. کلیسای کاتولیک و پاپها همواره تاکید داشتهاند که اموال خصوصی باید مصون باشند، این تاکید نه بهدلیل داشتن دیدگاهی به نفع مال و ثروت، بلکه به این دلیل بود که آنها دریافته بودند که چنین مصونیتی شرط اولیه بهبود استاندارد زندگی جوامع است. با وجود دانستن اینکه صاحبان دارایی اغلب از آن بهخوبی استفاده نمیکنند و حتی با اشراف به این موضوع که مشخصاً اینگونه افراد دارایی شخصیشان را در راستای منافع جامعه بهکار نمیبرند و کوچکترین توجهی به صلاح عمومی جامعه ندارند، باز هم کلیسا از مصونیت اموال خصوصی دفاع میکرد. بهطور خلاصه پاپها حامی جدایی عدالت و اخلاق یی حامی تمایز قائل شدن میان حق مالکیت خصوصی اموال و الزامات اخلاقی برای استفاده مناسب از این اموال بودند. مالکیت خصوصی محترم شمرده میشد حتی اگر فردی از داراییش استفاده نمیکرد یا از آن سوءاستفاده میکرد.
❃ بهطورکلی وقتی از جامعهای سخن میگوییم که مالکیت شخصی در آن دارای مصونیت است، احتمالاً از یک «جامعه کاملاً آزاد» صحبت میکنیم که وجه اقتصادی آن را «بازار آزاد» یا «اقتصاد آزاد» مینامند. چنین اقتصادی، اگر با صدقه و نیکوکاری کامل شود، بهواقع میتواند «پیشرفت اقتصادی و مدنی» را گسترش دهد. آنچه در بخش پولی در چنین جامعهای حاصل میشود همان پول طبیعی است که گفتیم. به عبارت دیگر، میتوان گفت که در یک جامعه آزاد انواع مختلفی از پول وجود خواهد داشت که همگی پول طبیعی به حساب میآیند. توجه کنید که پول طبیعی بیش از هر چیز یک نهاد اجتماعی است. نه فقط بهخاطر استفاده از آن در تبادلات میان فردی، بلکه به این دلیل که اصلاً فلسفه وجودی آن، توانایی آن برای تامین نیازهای انسان، بهتر از هر واسطه مبادله دیگری است. به محض اینکه افراد حاضر در بازار تشخیص دهند که این واسطه دیگر مناسب نیست آن را کنار گذاشته و پولهای دیگر را جانشین آن میکنند. چنین آزادی انتخابی، باعث ایجاد یک نظام دموکراتیک و انتخاب بهترین پول ممکن میشود.
❃ زمانیکه حقوق مالکیت مورد تعدی قرار بگیرد بهخصوص زمانیکه این تعدی بهصورت سیستماتیک انجام شود، دیگر نمیتوانیم از یک جامعه کاملاً آزاد سخن بگوییم. در چنین جامعهای اگر تعدیها به حقوق مالکیت وارد حوزهی انتخاب پول نشود، ممکن است پول طبیعی باز هم استفاده شود، اما زمانیکه افراد قادر نیستند بهترین پولهای موجود را خود به صورت آزادانه انتخاب کنند، نوع متفاوتی از پول بهوجود میآید که به آن «پول اجباری» میگوییم.
❃ مشخصهی اصلی چنین پولی این است که فلسفه وجودی آن وابسته به تجاوز به حقوق مالکیت است. چنین پولی با وجود جایگزینهای مناسبتر به دلیل وجود اجبار استفاده میشود. این نوع پول با اینکه ممکن است همچنان سودآور باشد و در مبادلات غیرمستقیم استفاده شود، اما باز هم در هر شرایطی از پول طبیعی سودآوری کمتری دارد؛ چراکه دلیل وجودش تجاوز به حقوق مالکیت است و نه برتری در برآورده کردن نیازهای انسان.
❃ طلا، نقره و مس هزاران سال در بسیاری جوامع نقش پول طبیعی را ایفا کردهاند. دلیل آن هم این است که ویژگیهای فیزیکی آنها باعث شده بیش از هر چیز دیگری مناسب این استفاده باشند، اما آنها را پول طبیعی مینامیم، نه بهخاطر ویژگیهای فیزیکیشان، بلکه به این دلیل که انسانهای آزاد در یک فرآیند خودبهخودی آنها را برای چنین استفادهای انتخاب کردهاند.
❃ بهطور خلاصه نمیتوان با توجه به تجربههای قبلی مشخص کرد که یک جامعه چه چیز را بهعنوان پول طبیعی برمیگزیند. تنها راه فهمیدن چنین چیزی، این است که به افراد اجازه داده شود که خودشان آزادانه بین گزینههای مختلف بهترین وسیله مبادله را انتخاب کنند.
از کانال درباره ی ازادی
پول طبیعی الزاماً دارای دو مشخصه است: اول از همه اینکه جدا از کاربرد پولیاش، به خودی خود ارزشمند باشد و بهعلاوه از نظر فیزیکی هم برای قرار گرفتن بهعنوان واسطه مبادله مناسب باشد. پولهای گذشته که تا به حال به آن اشاره کردهایم (تنباکو، میخ، پارچه، طلا، نقره و...) همگی ارزش مقدم بر ارزش واسطهای خود(ارزش مقدم) را از مصرف کسب کردهاند. حتی در مورد فلزات گرانبها هم به همین ترتیب است. درست است که این فلزات در طول مصرف مانند تنباکو از بین نمیروند، با این حال بهعنوان جواهرات، زیور آلات و یا در صنعت مورد مصرف قرار میگیرند.
❃ در عین حال پولهایی هم هستند که ارزش مقدم خود را از مصرف کسب نمیکنند. مهمترین موارد از این دست، پولهای کاغذی و الکترونیکی هستند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت. اما قبل از آن میتوان به پول اعتباری نیز اشاره کرد. همانطور که از نامش پیداست، پول اعتباری زمانی بهوجود آمد که ابزارهای مالی در تبادلات غیرمستقیم بهکار گرفته شدند. مثلاً فرض کنید جَک ده اونس نقره برای یک سال به مایک قرض میدهد و در مقابل مایک به او یک برگه «م.ب.ت» (من بدهکار توام) میدهد.
❃ و علاوهبراین فرض کنید «م.ب.ت» برگهای است که در آن نوشته شده «من به دارنده این برگه ۱۰ اونس نقره در موعد پرداخت ده ژانویه بدهکارم(امضا)». حال جک سعی میکند که از این برگه بهعنوان واسطه مبادله استفاده کند. اگر خریداران این برگه هم به حرفهای مایک مبنی بر برگرداندن اعتبار وعده داده شده اعتماد داشته باشند، این برگه میتواند واسطه مبادله باشد. اگر مایک نزد عدهای به نیکی شهرت داشته باشد، احتمالاً آن افراد این نوشته را بهعنوان وجه پرداختی به ازای کالاها و خدماتشان قبول خواهند کرد. به این ترتیب «م.ب.ت» مایک تبدیل به پول اعتباری میشود.
❃ پول اعتباری هیچگاه نمیتواند گردشی که پولهای طبیعی دارند داشته باشد. دلیل آن هم این است که این نوع پول با ریسک عدم پرداخت بدهی همراه است. در تبادلات نقدی ارزش بلافاصله جابهجا میشود. اما ارائهدهنده یک «م.ب.ت» ممکن است ورشکست شود و در این شرایط، «م.ب.ت» فقط یک تکه کاغذ خواهد بود.
❃ پس با این تفاسیر پول اعتباری تنها زمانی گردش بیشتری خواهد یافت که این اعتبار عنوان پول کالایی را داشته باشد، یا شهرت ارائهدهندهی آن باعث اطمینان باشد و یا زمانیکه باید سرمایههای مورد نیاز دولت برای یک جنگ بزرگ بهسرعت تامین شود. در زمانهای دور پول اعتباری در اشکال دیگری غیر از کاغذ هم ارائه میشده است. برای مثال در قرن نهم، «م.ب.ت»هایی از جنس چرم به مراتب بهعنوان پول مورد استفاده قرار میگرفته است.
❃ پول اعتباری تنها نوعی اشتقاقی از پول است و ارزش خود را از پرداخت مورد انتظار آینده به یک کالا مییابد. از این جهت با پول کاغذی که خودش ارزشگذاری میشود، به طور کلی متفاوت است. همین مورد ما را به موضوع بعدی میرساند.
- پول کاغذی و بازار آزاد
تا اینجا برای تبیین مباحثمان به صورت خاص به فلزات گرانبها پرداختیم چراکه در تاریخ، فلزات گرانبها پول بازار آزاد بوده اند و همینطور چون تا به امروز هیچ کالای دیگری بهعنوان واسطه مبادله تا این حد مناسب به نظر نرسیده است. اما اینکه طلا، نقره و مس بهترین پولهای موجود هستند با این واقعیت که امروزه هیچ کشوری در جهان از آنها به عنوان واسطه مبادله استفاده نمیکند، در تناقض است. در مقابل تمام کشورها از پول کاغذی استفاده میکنند. به نظر میرسد این تجربه جهانی به این نکته دلالت دارد که پول کاغذی حداقل به سه دلیل حتی از فلزات گرانبها هم سودمندتر است:
۱- هزینه تولیدشان به مراتب کمتر است.
۲- مقدار آن را میتوان بهراحتی برای برآورده کردن نیازهای بازار تعدیل کرد.
۳- مقدار آن را میتوان به راحتی برای تثبیت ارزش واحد پول تعدیل کرد.
قبل از اینکه به صورت جزئی به تحلیل بیشتر فواید گفته شده بپردازیم، باید یک سوال به مراتب پایهایتر را مورد نظر قرار دهیم که آیا پول کاغذی در درجه اول پدیدهای بازاری بوده است. آیا وجود خود را مدیون انتخاب آزادانه کاربران پول است یا رجحانی قانونی که برایش قائل شدند؟ اگر مورد اول باشد بهنظر نمیرسد بتوان ایرادی به پول کاغذی گرفت. اما اگر وجود آن برآمده از اجبار و تحمیل باشد، میتوان آن را تجاوز به حقوق مالکیت دانست و باید بهدقت فواید گفته شده برای آن را مورد بررسی قرار دهیم.
از کانال درباره ی آزادی
❃ در عین حال پولهایی هم هستند که ارزش مقدم خود را از مصرف کسب نمیکنند. مهمترین موارد از این دست، پولهای کاغذی و الکترونیکی هستند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت. اما قبل از آن میتوان به پول اعتباری نیز اشاره کرد. همانطور که از نامش پیداست، پول اعتباری زمانی بهوجود آمد که ابزارهای مالی در تبادلات غیرمستقیم بهکار گرفته شدند. مثلاً فرض کنید جَک ده اونس نقره برای یک سال به مایک قرض میدهد و در مقابل مایک به او یک برگه «م.ب.ت» (من بدهکار توام) میدهد.
❃ و علاوهبراین فرض کنید «م.ب.ت» برگهای است که در آن نوشته شده «من به دارنده این برگه ۱۰ اونس نقره در موعد پرداخت ده ژانویه بدهکارم(امضا)». حال جک سعی میکند که از این برگه بهعنوان واسطه مبادله استفاده کند. اگر خریداران این برگه هم به حرفهای مایک مبنی بر برگرداندن اعتبار وعده داده شده اعتماد داشته باشند، این برگه میتواند واسطه مبادله باشد. اگر مایک نزد عدهای به نیکی شهرت داشته باشد، احتمالاً آن افراد این نوشته را بهعنوان وجه پرداختی به ازای کالاها و خدماتشان قبول خواهند کرد. به این ترتیب «م.ب.ت» مایک تبدیل به پول اعتباری میشود.
❃ پول اعتباری هیچگاه نمیتواند گردشی که پولهای طبیعی دارند داشته باشد. دلیل آن هم این است که این نوع پول با ریسک عدم پرداخت بدهی همراه است. در تبادلات نقدی ارزش بلافاصله جابهجا میشود. اما ارائهدهنده یک «م.ب.ت» ممکن است ورشکست شود و در این شرایط، «م.ب.ت» فقط یک تکه کاغذ خواهد بود.
❃ پس با این تفاسیر پول اعتباری تنها زمانی گردش بیشتری خواهد یافت که این اعتبار عنوان پول کالایی را داشته باشد، یا شهرت ارائهدهندهی آن باعث اطمینان باشد و یا زمانیکه باید سرمایههای مورد نیاز دولت برای یک جنگ بزرگ بهسرعت تامین شود. در زمانهای دور پول اعتباری در اشکال دیگری غیر از کاغذ هم ارائه میشده است. برای مثال در قرن نهم، «م.ب.ت»هایی از جنس چرم به مراتب بهعنوان پول مورد استفاده قرار میگرفته است.
❃ پول اعتباری تنها نوعی اشتقاقی از پول است و ارزش خود را از پرداخت مورد انتظار آینده به یک کالا مییابد. از این جهت با پول کاغذی که خودش ارزشگذاری میشود، به طور کلی متفاوت است. همین مورد ما را به موضوع بعدی میرساند.
- پول کاغذی و بازار آزاد
تا اینجا برای تبیین مباحثمان به صورت خاص به فلزات گرانبها پرداختیم چراکه در تاریخ، فلزات گرانبها پول بازار آزاد بوده اند و همینطور چون تا به امروز هیچ کالای دیگری بهعنوان واسطه مبادله تا این حد مناسب به نظر نرسیده است. اما اینکه طلا، نقره و مس بهترین پولهای موجود هستند با این واقعیت که امروزه هیچ کشوری در جهان از آنها به عنوان واسطه مبادله استفاده نمیکند، در تناقض است. در مقابل تمام کشورها از پول کاغذی استفاده میکنند. به نظر میرسد این تجربه جهانی به این نکته دلالت دارد که پول کاغذی حداقل به سه دلیل حتی از فلزات گرانبها هم سودمندتر است:
۱- هزینه تولیدشان به مراتب کمتر است.
۲- مقدار آن را میتوان بهراحتی برای برآورده کردن نیازهای بازار تعدیل کرد.
۳- مقدار آن را میتوان به راحتی برای تثبیت ارزش واحد پول تعدیل کرد.
قبل از اینکه به صورت جزئی به تحلیل بیشتر فواید گفته شده بپردازیم، باید یک سوال به مراتب پایهایتر را مورد نظر قرار دهیم که آیا پول کاغذی در درجه اول پدیدهای بازاری بوده است. آیا وجود خود را مدیون انتخاب آزادانه کاربران پول است یا رجحانی قانونی که برایش قائل شدند؟ اگر مورد اول باشد بهنظر نمیرسد بتوان ایرادی به پول کاغذی گرفت. اما اگر وجود آن برآمده از اجبار و تحمیل باشد، میتوان آن را تجاوز به حقوق مالکیت دانست و باید بهدقت فواید گفته شده برای آن را مورد بررسی قرار دهیم.
از کانال درباره ی آزادی
Forwarded from موسی غنینژاد
🔰لیبرالیسم فایدهگرا انحراف از اصول است
🎤 گفتوگو با موسی غنینژاد
💢لیبرالیسم کلاسیک ایدئولوژی که در اندیشه مدرن در اروپا شکل گرفت و نتایج آن به صورت دمکراسىهای لیبرال و اقتصاد آزاد و پارلمانتاریسم، مادیت و عینیت یافت. ریشههای اندیشه لیبرال اساسا بر پایه عدالت سامان مییابد اساس لیبرالیسم بر حقوق فردی بنا شده است. اولین اصل که در لیبرالیسم مورد تاکید قرار میگیرد، برابری انسانها و آزادی ناشی از این برابری است. نفی بردگی و نفی استبداد جزو اصول اولیه لیبرالیسم هستند. اصل اولیه لیبرالیسم تاکید بر حق و عدالت است. علت رعایت حقوق انسانی این است که عدالت آنرا ایجاب میکند.
💢تعبیرهای مختلفی از لیبرالیسم شده که در دو قرائت اصلی نمود مییابد. اول "لیبرالیسم اصولگرا" است که بر مبنای آن اصولی که اشاره شد سامان نظری عملی مییابد و دیگری لیبرالیسم اواخر قرن هجده و اوایل قرن نوزده اروپاست که مبتنی بر اصالت فایده و "یوتیلیتاریانیسم" است که مهمترین نمایندگان آن جرمی بنتام در اواخر قرن هجده و جان استوارت میل در قرن نوزده هستند.
💢آن لیبرالهایی که اندیشه سازگاری دارند و میتوان لیبرالهای حقیقی آنها را نامید "لیبرالهای اصولگرا" هستند نه لیبرالهای فایدهگرا؛ چون فایدهگرا در واقع به نقض لیبرالیسم منجر میشود، اغلب نقدها به لیبرالسیم از زاویه فایدهگرا دانستن آن است در حالی که فایدهگرایی انحراف از اصول لیبرال است، لیبرالیسم اصولا ریشهاش مذهب است. در غرب اندیشه لیبرالی از بستر مسیحیت برمیخیزد و پایههای اصلی آن هم نزد متالهین مسیحی یافت میشود. آنچه سکولاریسم گفته میشود در واقع همین است. سکولاریسم یعنی دنیوی شدن آن اندیشههای دینی. آنها اندیشههای دینی را در دنیای خود پیاده کردند که شده سکولاریسم.
💢لیبرالسیم نزدیکترین راه برای تحقق آرمانهایی است که ادیان برای رستگاری دنیوی و اخروی انسان مطرح کردهاند. تحولی که در غرب اتفاق افتاد، میتوان به جوامع اسلامی هم تعمیم داد. لیبرالیسمی که در دنیای امروز و در غرب حادث شده لیبرالیسم فایدهگرا است که انحراف از لیبرالیسم حقیقی است.
💢از لیبرالیسم فایدهگرا دفاع نمیکنم چرا که ارزش اخلاقی ندارد. در عین حال از سوسیالیسم انتقاد میکنم برای اینکه پایههای اخلاق را در جامعه از بین میبرد و دولت را به جای وجدان انسانها مینشاند در حالیکه وجدان افراد باید آزاد باشد. آن چه اساس پیشرفت دنیای غرب را از لحاظ سازمان سیاسی و اقتصادی تشکیل میدهد، "حکومت قانون" است؛ یعنی بردگی نباشد و کسی اراده خود را تحمیل نکند و قواعدی باشد که مشمولیت عام آن ناظر به حقوق ذاتی انسانها و رعایت آنها باشد. بر مبنای این امر سازماندهی جامعه و سازماندهی اقتصادی، سیاسی آن شکل میگیرد. ذات این ایده در واقع سکولار شدن اصل توحید است. به نظر من خیلی از دوستان در دام "فایدهگرایی لیبرال" هستند و گمان میبرند که این ایده اصیل است؛ در حالی که از بطن لیبرالیسم فایدهگرا، سوسیالیسم و فاشیسم برون میتراود.
#لیبرالیسم_کلاسیک #لیبرالیسم_فایده_گرا #یوتیلیتاریانیسم #حکومت_قانون #سوسیالیسم #مصاحبه
🗞 منتشر شده در همشهری شماره ۴۷۱۰، ۷ آذر ۱۳۸۷
@ghaninejad_mousa
🎤 گفتوگو با موسی غنینژاد
💢لیبرالیسم کلاسیک ایدئولوژی که در اندیشه مدرن در اروپا شکل گرفت و نتایج آن به صورت دمکراسىهای لیبرال و اقتصاد آزاد و پارلمانتاریسم، مادیت و عینیت یافت. ریشههای اندیشه لیبرال اساسا بر پایه عدالت سامان مییابد اساس لیبرالیسم بر حقوق فردی بنا شده است. اولین اصل که در لیبرالیسم مورد تاکید قرار میگیرد، برابری انسانها و آزادی ناشی از این برابری است. نفی بردگی و نفی استبداد جزو اصول اولیه لیبرالیسم هستند. اصل اولیه لیبرالیسم تاکید بر حق و عدالت است. علت رعایت حقوق انسانی این است که عدالت آنرا ایجاب میکند.
💢تعبیرهای مختلفی از لیبرالیسم شده که در دو قرائت اصلی نمود مییابد. اول "لیبرالیسم اصولگرا" است که بر مبنای آن اصولی که اشاره شد سامان نظری عملی مییابد و دیگری لیبرالیسم اواخر قرن هجده و اوایل قرن نوزده اروپاست که مبتنی بر اصالت فایده و "یوتیلیتاریانیسم" است که مهمترین نمایندگان آن جرمی بنتام در اواخر قرن هجده و جان استوارت میل در قرن نوزده هستند.
💢آن لیبرالهایی که اندیشه سازگاری دارند و میتوان لیبرالهای حقیقی آنها را نامید "لیبرالهای اصولگرا" هستند نه لیبرالهای فایدهگرا؛ چون فایدهگرا در واقع به نقض لیبرالیسم منجر میشود، اغلب نقدها به لیبرالسیم از زاویه فایدهگرا دانستن آن است در حالی که فایدهگرایی انحراف از اصول لیبرال است، لیبرالیسم اصولا ریشهاش مذهب است. در غرب اندیشه لیبرالی از بستر مسیحیت برمیخیزد و پایههای اصلی آن هم نزد متالهین مسیحی یافت میشود. آنچه سکولاریسم گفته میشود در واقع همین است. سکولاریسم یعنی دنیوی شدن آن اندیشههای دینی. آنها اندیشههای دینی را در دنیای خود پیاده کردند که شده سکولاریسم.
💢لیبرالسیم نزدیکترین راه برای تحقق آرمانهایی است که ادیان برای رستگاری دنیوی و اخروی انسان مطرح کردهاند. تحولی که در غرب اتفاق افتاد، میتوان به جوامع اسلامی هم تعمیم داد. لیبرالیسمی که در دنیای امروز و در غرب حادث شده لیبرالیسم فایدهگرا است که انحراف از لیبرالیسم حقیقی است.
💢از لیبرالیسم فایدهگرا دفاع نمیکنم چرا که ارزش اخلاقی ندارد. در عین حال از سوسیالیسم انتقاد میکنم برای اینکه پایههای اخلاق را در جامعه از بین میبرد و دولت را به جای وجدان انسانها مینشاند در حالیکه وجدان افراد باید آزاد باشد. آن چه اساس پیشرفت دنیای غرب را از لحاظ سازمان سیاسی و اقتصادی تشکیل میدهد، "حکومت قانون" است؛ یعنی بردگی نباشد و کسی اراده خود را تحمیل نکند و قواعدی باشد که مشمولیت عام آن ناظر به حقوق ذاتی انسانها و رعایت آنها باشد. بر مبنای این امر سازماندهی جامعه و سازماندهی اقتصادی، سیاسی آن شکل میگیرد. ذات این ایده در واقع سکولار شدن اصل توحید است. به نظر من خیلی از دوستان در دام "فایدهگرایی لیبرال" هستند و گمان میبرند که این ایده اصیل است؛ در حالی که از بطن لیبرالیسم فایدهگرا، سوسیالیسم و فاشیسم برون میتراود.
#لیبرالیسم_کلاسیک #لیبرالیسم_فایده_گرا #یوتیلیتاریانیسم #حکومت_قانون #سوسیالیسم #مصاحبه
🗞 منتشر شده در همشهری شماره ۴۷۱۰، ۷ آذر ۱۳۸۷
@ghaninejad_mousa
Forwarded from کتابخانهٔ مکتب اطریشی اقتصاد
Forwarded from کتابخانهٔ مکتب اطریشی اقتصاد
The Coming Aristocracy_2.pdf
6.4 MB
Forwarded from موسی غنینژاد
دولت_و_توسعه؛_هاجون_چانگ_و_سیاستهای.pdf
69.2 KB
✅ دیوید هیوم یکی از بزرگترین فیلسوفان تجربهگرای مدرن استدلالی در رد منطق استقرایی مطرح کرده که هنوز هم معتبر است. استدلال او را شاید به این صورت بتوان خلاصه کرد: این گزاره که هر اتفاقی ممکن است بیفتد به لحاظ منطقی قابل رد کردن نیست بنابراین صرفا بر اساس آنچه در گذشته مکررا اتفاق افتاده نمیتوان هیچ نظریه معتبری به لحاظ منطقی استنتاج کرد.
📌پروفسور چانگ به این مباحث روششناختی بیاعتنا است و میخواهد با استناد به برخی دادههای تاریخی سخنان بیپایهای را بدون اینکه مبنای نظری آنها روشن باشد به عنوان راهکار توسعه ارائه دهد.اما دادههای تاریخی تا آنجا مورد قبول و استناد چانگ است که نظریه وی را تایید کند.تفکر نامتجانس وی مداخلهگرایی دولتی را در بازار توصیه میکند اما هیچ مبنای نظری برای این توصیه وجود ندارد،او توجهی به این بحث مهم روششناختی ندارد که از دادههای تاریخی نمیتوان به روش استقرایی تئوری استخراج کرد و تئوری مقدم بر مشاهده است.با تئوری باید به سراغ دادهها رفت و آنها را توضیح داد نه برعکس.
#هیوم #استقرا #تئوری #مقاله
🗞دولت و توسعه؛ چانگ و سیاستهای توسعه
✍موسی غنینژاد
منبع: تجارت فردا
@ghaninejad_mousa
📌پروفسور چانگ به این مباحث روششناختی بیاعتنا است و میخواهد با استناد به برخی دادههای تاریخی سخنان بیپایهای را بدون اینکه مبنای نظری آنها روشن باشد به عنوان راهکار توسعه ارائه دهد.اما دادههای تاریخی تا آنجا مورد قبول و استناد چانگ است که نظریه وی را تایید کند.تفکر نامتجانس وی مداخلهگرایی دولتی را در بازار توصیه میکند اما هیچ مبنای نظری برای این توصیه وجود ندارد،او توجهی به این بحث مهم روششناختی ندارد که از دادههای تاریخی نمیتوان به روش استقرایی تئوری استخراج کرد و تئوری مقدم بر مشاهده است.با تئوری باید به سراغ دادهها رفت و آنها را توضیح داد نه برعکس.
#هیوم #استقرا #تئوری #مقاله
🗞دولت و توسعه؛ چانگ و سیاستهای توسعه
✍موسی غنینژاد
منبع: تجارت فردا
@ghaninejad_mousa
Forwarded from موسی غنینژاد
🗞ملی شدن صنعت نفت
🔻در گفتگو با موسی غنینژاد، روزنامه اعتماد ۱۳۹۲
✅ملی شدن صنعت نفت نهضتی بود که چه به لحاظ اقتصادی، چه به لحاظ سیاسی نه اهداف درستی را دنبال میکرد و نه عملا میتوانست به آن اهدافی که پی میگرفت برسد. در نتیجه به بنبست برخورد و دفتر آن، حداقل در چارچوب سیاستهای دکتر مصدق، با وقایع ۲۸ مرداد بسته شد. اما از یک نظر این دفتر هنوز باز ماند و آن هم این بود که یک فضای ضدغربی، ضددنیای صنعتی در کشور ما به وجود آورد که آثار آن را در سالهای بعد و در جریان وقایع خرداد ۱۳۴۲ و انقلاب اسلامی میبینیم.
📌من معتقد هستم که ملی شدن صنعت نفت به ضرر مردم تمام شد. منشا تحولات بعدی ایران را به ویژه از جنبههای منفی اقتصادی آن که اقتصاد بسته، اقتصاد خودکفا و اقتصاد مخالف با دنیای خارج است؛ در جریان ملی شدن صنعت نفت میبینم و آن را مثبت ارزیابی نمیکنم. آن چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد یک نوع پوپولیسم توام با ناسیونالیسم رمانتیک بود که اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. اگر به نهضت ملی نگاه کنید میبینید که گفتار سیاسیاش این بود که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی بوده و این علت عقبماندگی ما است. بنابراین ما باید خودکفا شویم، مستقل شویم.گویا که مستقل شدن به لحاظ اقتصادی چیز مطلوبی است. این گفتارها به نظر من گفتارهایی نادرست از جنبههای انسجام درونی و غیر عملی بود. گفتار دکتر مصدق یک گفتار سیاسی را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن اجنبی ستیزی در سیاست خارجی و اقتصاد دولتی در داخل بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد.
#مصدق #ملی_کردن #ناسیونالیسم
🖇متن کامل #مصاحبه را در فایل زیر بخوانید 👇
@ghaninejad_mousa
attach 📎
🔻در گفتگو با موسی غنینژاد، روزنامه اعتماد ۱۳۹۲
✅ملی شدن صنعت نفت نهضتی بود که چه به لحاظ اقتصادی، چه به لحاظ سیاسی نه اهداف درستی را دنبال میکرد و نه عملا میتوانست به آن اهدافی که پی میگرفت برسد. در نتیجه به بنبست برخورد و دفتر آن، حداقل در چارچوب سیاستهای دکتر مصدق، با وقایع ۲۸ مرداد بسته شد. اما از یک نظر این دفتر هنوز باز ماند و آن هم این بود که یک فضای ضدغربی، ضددنیای صنعتی در کشور ما به وجود آورد که آثار آن را در سالهای بعد و در جریان وقایع خرداد ۱۳۴۲ و انقلاب اسلامی میبینیم.
📌من معتقد هستم که ملی شدن صنعت نفت به ضرر مردم تمام شد. منشا تحولات بعدی ایران را به ویژه از جنبههای منفی اقتصادی آن که اقتصاد بسته، اقتصاد خودکفا و اقتصاد مخالف با دنیای خارج است؛ در جریان ملی شدن صنعت نفت میبینم و آن را مثبت ارزیابی نمیکنم. آن چیزی که دکتر مصدق آن را نمایندگی میکرد یک نوع پوپولیسم توام با ناسیونالیسم رمانتیک بود که اعتقاد داشت همه مشکلات ایرانیها ناشی از خارجیهاست. اگر به نهضت ملی نگاه کنید میبینید که گفتار سیاسیاش این بود که ملت ایران همیشه در معرض توطئههای اجنبی بوده و این علت عقبماندگی ما است. بنابراین ما باید خودکفا شویم، مستقل شویم.گویا که مستقل شدن به لحاظ اقتصادی چیز مطلوبی است. این گفتارها به نظر من گفتارهایی نادرست از جنبههای انسجام درونی و غیر عملی بود. گفتار دکتر مصدق یک گفتار سیاسی را در کشور ما رواج داد که نتیجه آن اجنبی ستیزی در سیاست خارجی و اقتصاد دولتی در داخل بود که هر دو به زیان مردم ایران تمام شد.
#مصدق #ملی_کردن #ناسیونالیسم
🖇متن کامل #مصاحبه را در فایل زیر بخوانید 👇
@ghaninejad_mousa
attach 📎
Telegram
attach 📎
Forwarded from روزنامه دنیای اقتصاد
ضرورت اصلاح قیمتهای نسبی؛
👤 سرمقاله ای از دکتر موسی غنینژاد
✍️ دوستی نقل میکرد که در اواخر دوران شوروی سابق در سفری به شهر باکو شاهد بوده که در خانه شعله گاز آشپزخانه را هیچگاه خاموش نمیکردند؛ چراکه هزینه خرید کبریت بیشتر از گازی بود که تقریبا مجانی در اختیار خانوارها قرار میگرفت. این رفتار غیر منطقی و حتی خطرناک نتیجه انعکاس اطلاعات دور از حقیقت قیمتهای مخدوش و دستکاری شده است که ما در کشور خودمان هم به نوعی شاهد آن هستیم.
✍️ اتلاف گسترده منابع درخصوص حاملهای انرژی و سایر کالاهای مشمول قیمت یارانهای شاهدی بر این مدعا است. مساله این است که در کشور ما از سالهای دور دولت به علت برخوردار بودن ازمنابع مالی آسان یاب نفتی مداخلات بیشتری در قیمتهای نسبی بازار کرده و میزان اتلاف منابع از این طریق را به حد اعلا رسانده است.
✍️ نکته حیرتانگیز، تاسفبار و در عین حال عبرتآموز اینکه همواره منطق سیاسیِ توجیه این سیاست غلط بر منطق اقتصادی غلبه کرده و اقتصاددانان به دلایلی نتوانستهاند سیاستمداران حاکم را به اصلاح این مسیر ضایعهبار قانع کنند.
✍️ نزدیک به نیم قرن است که این وضعیت ادامه دارد و کشور ما را دچار خسران هنگفتی کرده که نتیجه آن ناتوانی از استفاده درست از منابع ملی و دور افتادن از مسیر توسعه است.
✍️ تاخیر و تعلل در اصلاح قیمت حاملهای انرژی به ویژه بنزین و گازوئیل واقعا حیرتانگیز است. در شرایطی که درآمدهای ارزی دولت به شدت کاهش یافته، دولتمردان ما میلیاردها دلار منابع ارزی کشور را به ثمن بخس حراج میکنند که منتفعان آن عمدتا رانتخواران حرفهایاند و چیزی نصیب مردمان عادی نمیشود.
✍️ اشتباه اصلی این سیاستها در بیتوجهی ضایعه بار به کارکرد اطلاعرسانی قیمت در بازار است. وقتی دولت بدون توجه به منطق اقتصادی بازار (هزینه فرصت) قیمت کالایی را به دلخواه خود تعیین میکند در واقع اطلاعرسانی نادرستی درباره کمیابی منابع ارزشمند به فعالان اقتصادی انجام میدهد که نتیجه آن هدایت آنها به مسیر تصمیمگیری نادرست از جهت منافع عمومی است.
✍️ برای جلوگیری از اتلاف منابع و حرکت در مسیر درست، اصلاح قیمتهای نسبی بر حسب منطق اقتصادی بازار نخستین اقدام ضروری و اجتنابناپذیر است.
کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3563369
👤 سرمقاله ای از دکتر موسی غنینژاد
✍️ دوستی نقل میکرد که در اواخر دوران شوروی سابق در سفری به شهر باکو شاهد بوده که در خانه شعله گاز آشپزخانه را هیچگاه خاموش نمیکردند؛ چراکه هزینه خرید کبریت بیشتر از گازی بود که تقریبا مجانی در اختیار خانوارها قرار میگرفت. این رفتار غیر منطقی و حتی خطرناک نتیجه انعکاس اطلاعات دور از حقیقت قیمتهای مخدوش و دستکاری شده است که ما در کشور خودمان هم به نوعی شاهد آن هستیم.
✍️ اتلاف گسترده منابع درخصوص حاملهای انرژی و سایر کالاهای مشمول قیمت یارانهای شاهدی بر این مدعا است. مساله این است که در کشور ما از سالهای دور دولت به علت برخوردار بودن ازمنابع مالی آسان یاب نفتی مداخلات بیشتری در قیمتهای نسبی بازار کرده و میزان اتلاف منابع از این طریق را به حد اعلا رسانده است.
✍️ نکته حیرتانگیز، تاسفبار و در عین حال عبرتآموز اینکه همواره منطق سیاسیِ توجیه این سیاست غلط بر منطق اقتصادی غلبه کرده و اقتصاددانان به دلایلی نتوانستهاند سیاستمداران حاکم را به اصلاح این مسیر ضایعهبار قانع کنند.
✍️ نزدیک به نیم قرن است که این وضعیت ادامه دارد و کشور ما را دچار خسران هنگفتی کرده که نتیجه آن ناتوانی از استفاده درست از منابع ملی و دور افتادن از مسیر توسعه است.
✍️ تاخیر و تعلل در اصلاح قیمت حاملهای انرژی به ویژه بنزین و گازوئیل واقعا حیرتانگیز است. در شرایطی که درآمدهای ارزی دولت به شدت کاهش یافته، دولتمردان ما میلیاردها دلار منابع ارزی کشور را به ثمن بخس حراج میکنند که منتفعان آن عمدتا رانتخواران حرفهایاند و چیزی نصیب مردمان عادی نمیشود.
✍️ اشتباه اصلی این سیاستها در بیتوجهی ضایعه بار به کارکرد اطلاعرسانی قیمت در بازار است. وقتی دولت بدون توجه به منطق اقتصادی بازار (هزینه فرصت) قیمت کالایی را به دلخواه خود تعیین میکند در واقع اطلاعرسانی نادرستی درباره کمیابی منابع ارزشمند به فعالان اقتصادی انجام میدهد که نتیجه آن هدایت آنها به مسیر تصمیمگیری نادرست از جهت منافع عمومی است.
✍️ برای جلوگیری از اتلاف منابع و حرکت در مسیر درست، اصلاح قیمتهای نسبی بر حسب منطق اقتصادی بازار نخستین اقدام ضروری و اجتنابناپذیر است.
کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3563369
روزنامه دنیای اقتصاد
ضرورت اصلاح قیمتهای نسبی
هر قیمتی در بازار قیمت نسبی است، از اینرو سخن گفتن از نسبی بودن قیمت صرفا از باب تاکید و یادآوری است. از آنجا که قیمت در بازار همیشه با واحد پولی معینی بیان میشود این شبهه به وجود میآید که قیمت یک کالا بیانکننده واقعیتی مستقل از قیمت کالاهای دیگر است؛…