Forwarded from یدالله موقن
روشنفكران ايراني ومارکسیسم.pdf
223.1 KB
Forwarded from موسی غنینژاد
✍🏻گرچه انسان ها بیشتر تحت فرمان نفع [شان] هستند، با این همه، خود نفع و نیز همه امور انسانی کاملا تحت فرمان عقیده اند.
📚هایک؛ کتاب قانون، قانون گذاری و آزادی
💡Ideas rule the world and its events. A revolution is the passage of an idea from theory to practice. Whatever men say, material interests never have caused, and never will cause a revolution.
[ترجمه: عقاید هستند که دنیا و اتفاقاتش را هدایت می کنند. انقلاب گذرگاه یک عقیده از تئوری به عمل است. هرچه که آدم ها بگویند، منافع مادی هرگز علت یک انقلاب نبوده و هرگز هم نخواهد بود.]
📚قانون، قانون گذاری و آزادی (یادداشت های انتهای کتاب)
#اندیشه #هایک #بریده_کتاب
@ghaninejad_mousa
📚هایک؛ کتاب قانون، قانون گذاری و آزادی
💡Ideas rule the world and its events. A revolution is the passage of an idea from theory to practice. Whatever men say, material interests never have caused, and never will cause a revolution.
[ترجمه: عقاید هستند که دنیا و اتفاقاتش را هدایت می کنند. انقلاب گذرگاه یک عقیده از تئوری به عمل است. هرچه که آدم ها بگویند، منافع مادی هرگز علت یک انقلاب نبوده و هرگز هم نخواهد بود.]
📚قانون، قانون گذاری و آزادی (یادداشت های انتهای کتاب)
#اندیشه #هایک #بریده_کتاب
@ghaninejad_mousa
انسان و تحولات فکری آن
فون هایک
قسمت اول
بر خلاف تصور اقتصاد نیوکلاسیک از انسان که او را دارای عقل کامل و رفتارش بر اساس عقل و خرد ، عقل انسان هرگز کامل نیست بلکه اصولا" بیشتر رفتارهای روزانه او بر اساس عقل و خرد نیست. بیشتر رفتارهای انسان تحت تاثیر محیط اطراف قرار دارد . احساسات و عواطف غرایز، عادت ها و سنت های فرهنگی نقش مهمی در رفتار و کردار انسان دارند. واقعیت آن است که ویژگی برجسته انسان در قدرت یادگیری و تقلید است. او در ابتدا با دیگران ارتباط کلامی برقرار کرد و معنی کلمات و مفاهیم رفتاری را درک کرد. او بتدریج یادگرفت که واکنش های غریزی و درونی را با قوانین آموخته شده عوض نماید. همین قدرت یادگیری و انتقال آموزه ها به دیگران بوده که انسان را از دیگر جانداران متمایز ساخته است. او با تقلید و تجربه یاد گرفت که کارهای زیادی را به تنهایی یا با همکاری دیگران انجام دهد بدون اینکه در مورد آنها فکر کرده باشد و یا با عقل و منطق به ضرورت و اهمیت انجام آنها پی برده باشد. در فرایند زندگی اجتماعی آداب و رسوم و سنت و فرهنگی شکل گرفت که روند توسعه بشر را تحت تاثیر قرار داد. انسان به مرور یاد گرفت که چگونه رفتارهای غریزی خود را کنترل نماید. اما چنین رفتارهایی ناشی از عقل او نبود. در حالیکه قوانین و قوائد رفتاری را که بشر آموخته بود و بصورت ناخود آگاه از آنها پیروی می کرد بتدریج جای رفتارهای غریزی را گرفت . با رشد و تکامل ساختاری بشر او توانست از آموزه های فرهنگی درک بهتری داشته باشد. بشر در سیر تکاملی خود همکاری و هماهنگی با دیگر افراد جامعه را به نفع خود می دید .لذا به عادتها و سنن جمعی خود جوش در جامعه تن داد و قوائد رفتاری نهادهای جمعی را پذیرفت .او از طریق عادات رفتاری و قوائد و همکاری و هماهنگی با دیگران زندگی اجتماعی خود را شکل داد و از آداب و سنن و فرهنگ پیروی نمود
به مرور کردار عقلانی خود را بهبود بخشید و از خطاها پرهیز نمود.اما فرهنگ و سنت چیزی نیست که از طریق ژن به بشر منتقل شده باشد. اگرچه تکامل فرهنگی و تمدنی که آن ساخته موجب تفاوت ها در دستاوردها و ثروت افراد بشر گردیده است. تکامل بیولوژیکی و یادگیری و آزمون و خطا باعث گردید که بین اهداف و ابزار سازگاری ایجاد شود و کسانیکه در این راه موفق شدند به رفاه بیشتری دست یافتند. فکر انسان راهنمای عمل او نبوده بلکه عمل انسان بیشتر محصول تکامل فرهنگی است و مبتنی بر تقلید است. چنین نیست که درک و فهم و عقل انسان همواره رفتارهای وی را تعیین کرده باشد. ظرفیت یادگیری مهارت و تقلید از امتیازات برجسته انسان بوده و تکامل تدریجی وی را رقم زده است در حقیقت همین ظرفیت و توانایی یادگیری مهارت از طریق تقلید بوده که سوای واکنش های غریزی از نظر ژنیتیکی از آن برخوردار بوده است. بنابراین باید از چیزی اجتناب شود که هایک آن را "غرور کشنده " نامید که مدعی است که توانایی یادگیری ما ناشی از عقل بوده است. زیرا بر عکس است یعنی عقل ما به همان اندازه محصول فرایند تکامل تدریجی است که اخلاق چنین است که توسعه جداگانه ای داشته است. و نمی توان چنین استنباط کرد که عقل ما در وضعیت و جایگاه والا و معتبری برخوردار بوده است و چنین استدلال کرد که آن قوانین اخلاقی معتبرند که عقل آنها را تایید می کند. در واقع چنین نیست. هایک معتقد است که بین غریزه و عقل یک دوره طولانی و نظم گسترده ای وجود دارد که در برگیرنده تکامل فرهنگی و اخلاقی است که از یک طرف پس از غریزه است و در بیشتر موارد مقابل آن است و با آن در تضاد قرار دارد و از طرف دیگر ایجاد یا طراحی آن ها خارج از توان عقل است
به عبارت دیگر یادگیری اینکه چگونه رفتار کنیم بیشتر منبع و منشاء عقل ، درک و بصیرت است و نه زائیده آن. انسان عاقل ، خردمند و خوب به دنیا نمی آید بلکه باید آموزش داده شود تا چنین شود . این عقل و خرد بشر نیست که اخلاق را ایجاد کرده است بلکه روابط متقابل و برخورد های مبتنی بر اخلاق است که موجب رشد عقل و توانمندی های آن می شود انسان به این خاطر آگاه شد که سنت و فرهنگی بین غریزه و عقل اورا عاقل ساخته است. او توانست از فرهنگ و سنت بیاموزد. این سنت به خاطر ظرفیت عقلایی بشر در تبیین فاکتها و استنباط از داده های عینی و قابل روئیت نبود بلکه ناشی از عادات واکنش با عکس العملی بوده که بشر نسبت به کنش ها نشان می داده است. او یاد گرفته بود که در شرایط معین چه کارهایی می باید انجام دهد و چه کارهایی نباید انجام دهد نه اینکه انتظار وقوع کاری را داشته است . انسان بتدریج ظرفیت جذب و یادگیری را بدست آورد و اصول پیچیده ای را آموخت که بتواند در محیط اطراف موفق حرکت کند. همانگونه که غریزه قدیمی تر از فرهنگ و سنت است به همین ترتیب فرهنگ و سنت قدیمی تر از عقل قرار دارند.
@austrianschool
فون هایک
قسمت اول
بر خلاف تصور اقتصاد نیوکلاسیک از انسان که او را دارای عقل کامل و رفتارش بر اساس عقل و خرد ، عقل انسان هرگز کامل نیست بلکه اصولا" بیشتر رفتارهای روزانه او بر اساس عقل و خرد نیست. بیشتر رفتارهای انسان تحت تاثیر محیط اطراف قرار دارد . احساسات و عواطف غرایز، عادت ها و سنت های فرهنگی نقش مهمی در رفتار و کردار انسان دارند. واقعیت آن است که ویژگی برجسته انسان در قدرت یادگیری و تقلید است. او در ابتدا با دیگران ارتباط کلامی برقرار کرد و معنی کلمات و مفاهیم رفتاری را درک کرد. او بتدریج یادگرفت که واکنش های غریزی و درونی را با قوانین آموخته شده عوض نماید. همین قدرت یادگیری و انتقال آموزه ها به دیگران بوده که انسان را از دیگر جانداران متمایز ساخته است. او با تقلید و تجربه یاد گرفت که کارهای زیادی را به تنهایی یا با همکاری دیگران انجام دهد بدون اینکه در مورد آنها فکر کرده باشد و یا با عقل و منطق به ضرورت و اهمیت انجام آنها پی برده باشد. در فرایند زندگی اجتماعی آداب و رسوم و سنت و فرهنگی شکل گرفت که روند توسعه بشر را تحت تاثیر قرار داد. انسان به مرور یاد گرفت که چگونه رفتارهای غریزی خود را کنترل نماید. اما چنین رفتارهایی ناشی از عقل او نبود. در حالیکه قوانین و قوائد رفتاری را که بشر آموخته بود و بصورت ناخود آگاه از آنها پیروی می کرد بتدریج جای رفتارهای غریزی را گرفت . با رشد و تکامل ساختاری بشر او توانست از آموزه های فرهنگی درک بهتری داشته باشد. بشر در سیر تکاملی خود همکاری و هماهنگی با دیگر افراد جامعه را به نفع خود می دید .لذا به عادتها و سنن جمعی خود جوش در جامعه تن داد و قوائد رفتاری نهادهای جمعی را پذیرفت .او از طریق عادات رفتاری و قوائد و همکاری و هماهنگی با دیگران زندگی اجتماعی خود را شکل داد و از آداب و سنن و فرهنگ پیروی نمود
به مرور کردار عقلانی خود را بهبود بخشید و از خطاها پرهیز نمود.اما فرهنگ و سنت چیزی نیست که از طریق ژن به بشر منتقل شده باشد. اگرچه تکامل فرهنگی و تمدنی که آن ساخته موجب تفاوت ها در دستاوردها و ثروت افراد بشر گردیده است. تکامل بیولوژیکی و یادگیری و آزمون و خطا باعث گردید که بین اهداف و ابزار سازگاری ایجاد شود و کسانیکه در این راه موفق شدند به رفاه بیشتری دست یافتند. فکر انسان راهنمای عمل او نبوده بلکه عمل انسان بیشتر محصول تکامل فرهنگی است و مبتنی بر تقلید است. چنین نیست که درک و فهم و عقل انسان همواره رفتارهای وی را تعیین کرده باشد. ظرفیت یادگیری مهارت و تقلید از امتیازات برجسته انسان بوده و تکامل تدریجی وی را رقم زده است در حقیقت همین ظرفیت و توانایی یادگیری مهارت از طریق تقلید بوده که سوای واکنش های غریزی از نظر ژنیتیکی از آن برخوردار بوده است. بنابراین باید از چیزی اجتناب شود که هایک آن را "غرور کشنده " نامید که مدعی است که توانایی یادگیری ما ناشی از عقل بوده است. زیرا بر عکس است یعنی عقل ما به همان اندازه محصول فرایند تکامل تدریجی است که اخلاق چنین است که توسعه جداگانه ای داشته است. و نمی توان چنین استنباط کرد که عقل ما در وضعیت و جایگاه والا و معتبری برخوردار بوده است و چنین استدلال کرد که آن قوانین اخلاقی معتبرند که عقل آنها را تایید می کند. در واقع چنین نیست. هایک معتقد است که بین غریزه و عقل یک دوره طولانی و نظم گسترده ای وجود دارد که در برگیرنده تکامل فرهنگی و اخلاقی است که از یک طرف پس از غریزه است و در بیشتر موارد مقابل آن است و با آن در تضاد قرار دارد و از طرف دیگر ایجاد یا طراحی آن ها خارج از توان عقل است
به عبارت دیگر یادگیری اینکه چگونه رفتار کنیم بیشتر منبع و منشاء عقل ، درک و بصیرت است و نه زائیده آن. انسان عاقل ، خردمند و خوب به دنیا نمی آید بلکه باید آموزش داده شود تا چنین شود . این عقل و خرد بشر نیست که اخلاق را ایجاد کرده است بلکه روابط متقابل و برخورد های مبتنی بر اخلاق است که موجب رشد عقل و توانمندی های آن می شود انسان به این خاطر آگاه شد که سنت و فرهنگی بین غریزه و عقل اورا عاقل ساخته است. او توانست از فرهنگ و سنت بیاموزد. این سنت به خاطر ظرفیت عقلایی بشر در تبیین فاکتها و استنباط از داده های عینی و قابل روئیت نبود بلکه ناشی از عادات واکنش با عکس العملی بوده که بشر نسبت به کنش ها نشان می داده است. او یاد گرفته بود که در شرایط معین چه کارهایی می باید انجام دهد و چه کارهایی نباید انجام دهد نه اینکه انتظار وقوع کاری را داشته است . انسان بتدریج ظرفیت جذب و یادگیری را بدست آورد و اصول پیچیده ای را آموخت که بتواند در محیط اطراف موفق حرکت کند. همانگونه که غریزه قدیمی تر از فرهنگ و سنت است به همین ترتیب فرهنگ و سنت قدیمی تر از عقل قرار دارند.
@austrianschool
قسمت دوم
به عبارت دیگر فرهنگ و سنت از نظر منطقی ، روانشناسی و زمانی بین غریزه و عقل قرار می گیرند. شکل گیری فرهنگها از روی وحی و الهام یا از روی نا آگاهی و یا به دلیل فهم و درک عقلایی نبوده بلکه صرفا" بر اساس تجربه بود که افراد کارهایی انجام می دادند بدون اینکه بدانند چرا انجام می دهند یا بدون اینکه یک فکر و مغز متفکری این رفتارها را طراحی کرده باشد. تکامل فرهنگی مسیر کاملا متفاوتی از تکامل بیولوژیکی دارد. تکامل فرهنگی در نتیجه تغییر در عادات ، اطلاعات و آموزه هایی است که شخص از افرادی غیر از والدین فیزیکی خود دریافت می کند و تحت تاثیر قوانینی قرار دارد که روابط افراد را شکل می دهد که ارثی نیستند. تکامل فرهنگی خیلی سریع تر از تکامل بیولوژیکی صورت می گیرد. وراثت ژنتیکی ممکن است ظرفیت یادگیری را تعیین کند اما خود چشمه جوشان فکر و خرد نیست. هر آنچه از طریق ژن منتقل نمی شود عارضه بیولوژیکی نیست. این مفهوم که تکامل تدریجی فرهنگی از نظر زمانی نسبت به تکامل بیولوژیکی و غریزی متاخر است نشان می دهد که این یک مرحله باروری است که به مرحله کامل تری می انجامد که در آن عقل شکل می گیرد. به عبارت دیگر عقل بشر در فرایند تکاملی شکل می گیرد و بشر را به مراحل بعدی هدایت می نماید. لذا این فکر انسان نبود که تمدن ها را ساخته یا تکامل آن را هدایت کرده بلکه فکر و تمدن هر دو در یک فرایند تکاملی با هم. توسعه یافتند
. بشر به مرور اصول پیچیده ای را آموخت که به او کمک کرد تا بر محیط اطراف تسلط یابد. چیزی را که ما فکر می نامیم چیزی نیست که بشر با آن زائیده شده باشد. یا چیزی نیست که مغز انسان آن را تولید کرده باشد. مغز انسان تجهیزاتی برای یادگیری ارائه می کند. این تجهیزات ژنتیک (مانند اندازه معین مغز و ساختار آن ظرفیت یادگیری او را تعیین می کنند. انسان در فرایند تکاملی خود از خانواده و جامعه یاد می گیرد. از این نظر فکر انسان کمتر شامل دانش آزمودنی در باره دنیاست. کمتر توان تبیین محیط اطراف را دارد اما بیشتر ظرفیت محدود سازی و کنترل غریزه را نمایندگی می کند. ظرفیتی که نمی توان آن را از نظر عقل فردی مورد آزمون قرار داد زیرا تاثیر آن در جامعه معلوم است و از طریق رفتار گروهی و جامعه نمایان می گردد. از آنجاییکه فکر تحت تاثیر روابط اجتماعی تکامل می یابد شرایط زندگی و رفاه بشر را تعیین می کند. اما علیرغم این تفاوت ها ، تمام تحولات فرهنگی و بیولوژیکی فرایند انطباق و سازگاری مداوم با حوادث و عارضه های پیش بینی نشده اند. نهادهای جامعه بشری اگرچه محصول طراحی شده و یک فکر خردمندانه نبوده اند اما شکل گیری آنها هدفمند بوده است. نهاد هایی مانند پول، قانون، زبان و رفتارهای اخلاقی همگی ابزار های مهم و سودمندی بودند که نتیجه عمل انسان ها اما نه طرح انسانی خاصی بودند و پذیرش آنها و پیروی از آنها به نفع همگان بود و به مرور پالایش و تکامل یافته و با فکر و خرد انسانی ش کل استاندارد پیدا کرده اند. واقعیت آن است که رفتارهای انسان ها همواره بر اساس عقل و منطق و دانش کامل نیست بلکه تحت تاثیر عواطف احساسات و غرایض و اطلاعات ناکامل قرار دارد . در بیشتر مواقع تصمیماتی می گیرد که بر خلاف قوانین اقتصادی یا غیر عقلایی است و حتی ممکن است به ضرر خود او تمام شود. بنابر این تعریف روش شناسی فرد گرایی نئوکلاسیک ها عاری از ابهام نیست. در اقتصاد و کلاسیک سیستم اقتصادی حاصل جمع افراد مستقل است و این افراد ایزوله واحد های اساسی تحقیقات نئوکلاسیک هستند. آنها موجودات مستقل از جامعه و فرهنگ و سنتها هستند که نسبت به تغییر قیمت به صورت عقلایی ، قابل پیش بینی و منفعلانه واکنش نشان می دهند. اما ویژگی خاص این افراد (سلیقه ها، ذائقه ها و انتظارات) تا حد زیادی داده شده ، معین و ثابت اند. و چگونگی شکل گیری این ویژگی ها نادیده گرفته می شود. عارضه های پیچیده اجتماعی به صورت حاصل جمع دستاورد تحلیل های بهینه یابی فردی دیده می شود. در حقیقت افراد به صورت ایزوله و اتمی دیده می شوند و هیچ عارضه اجتماعی را بر حسب افراد به تنهایی ارائه نمی کنند. میزس تعریف فرد گرایی نئو کلاسیک ها را جعلی می داند و "آدم اقتصادی؟" آنها را "افسانه" می نامد. او بر این نکته تاکید می کند که اقتصاد با انسان های معمولی سر و کار دارد. به عبارت دیگر تعریفی که در مورد آن اجماع وجود دارد مفهوم "فرد نهادگراست که آگاسی معرفی کرده است. در اینجا تاکید بر فردی است که تصمیم می گیرد انتخاب می کند بر جامعه اثر می گذارد و از فرهنگ و آداب و رسوم پیروی می کند و از آنها تاثیر می پذیرد.
از کتاب خطاهای علم اقتصاد
محمد قلی یوسفی
@austrianschool
به عبارت دیگر فرهنگ و سنت از نظر منطقی ، روانشناسی و زمانی بین غریزه و عقل قرار می گیرند. شکل گیری فرهنگها از روی وحی و الهام یا از روی نا آگاهی و یا به دلیل فهم و درک عقلایی نبوده بلکه صرفا" بر اساس تجربه بود که افراد کارهایی انجام می دادند بدون اینکه بدانند چرا انجام می دهند یا بدون اینکه یک فکر و مغز متفکری این رفتارها را طراحی کرده باشد. تکامل فرهنگی مسیر کاملا متفاوتی از تکامل بیولوژیکی دارد. تکامل فرهنگی در نتیجه تغییر در عادات ، اطلاعات و آموزه هایی است که شخص از افرادی غیر از والدین فیزیکی خود دریافت می کند و تحت تاثیر قوانینی قرار دارد که روابط افراد را شکل می دهد که ارثی نیستند. تکامل فرهنگی خیلی سریع تر از تکامل بیولوژیکی صورت می گیرد. وراثت ژنتیکی ممکن است ظرفیت یادگیری را تعیین کند اما خود چشمه جوشان فکر و خرد نیست. هر آنچه از طریق ژن منتقل نمی شود عارضه بیولوژیکی نیست. این مفهوم که تکامل تدریجی فرهنگی از نظر زمانی نسبت به تکامل بیولوژیکی و غریزی متاخر است نشان می دهد که این یک مرحله باروری است که به مرحله کامل تری می انجامد که در آن عقل شکل می گیرد. به عبارت دیگر عقل بشر در فرایند تکاملی شکل می گیرد و بشر را به مراحل بعدی هدایت می نماید. لذا این فکر انسان نبود که تمدن ها را ساخته یا تکامل آن را هدایت کرده بلکه فکر و تمدن هر دو در یک فرایند تکاملی با هم. توسعه یافتند
. بشر به مرور اصول پیچیده ای را آموخت که به او کمک کرد تا بر محیط اطراف تسلط یابد. چیزی را که ما فکر می نامیم چیزی نیست که بشر با آن زائیده شده باشد. یا چیزی نیست که مغز انسان آن را تولید کرده باشد. مغز انسان تجهیزاتی برای یادگیری ارائه می کند. این تجهیزات ژنتیک (مانند اندازه معین مغز و ساختار آن ظرفیت یادگیری او را تعیین می کنند. انسان در فرایند تکاملی خود از خانواده و جامعه یاد می گیرد. از این نظر فکر انسان کمتر شامل دانش آزمودنی در باره دنیاست. کمتر توان تبیین محیط اطراف را دارد اما بیشتر ظرفیت محدود سازی و کنترل غریزه را نمایندگی می کند. ظرفیتی که نمی توان آن را از نظر عقل فردی مورد آزمون قرار داد زیرا تاثیر آن در جامعه معلوم است و از طریق رفتار گروهی و جامعه نمایان می گردد. از آنجاییکه فکر تحت تاثیر روابط اجتماعی تکامل می یابد شرایط زندگی و رفاه بشر را تعیین می کند. اما علیرغم این تفاوت ها ، تمام تحولات فرهنگی و بیولوژیکی فرایند انطباق و سازگاری مداوم با حوادث و عارضه های پیش بینی نشده اند. نهادهای جامعه بشری اگرچه محصول طراحی شده و یک فکر خردمندانه نبوده اند اما شکل گیری آنها هدفمند بوده است. نهاد هایی مانند پول، قانون، زبان و رفتارهای اخلاقی همگی ابزار های مهم و سودمندی بودند که نتیجه عمل انسان ها اما نه طرح انسانی خاصی بودند و پذیرش آنها و پیروی از آنها به نفع همگان بود و به مرور پالایش و تکامل یافته و با فکر و خرد انسانی ش کل استاندارد پیدا کرده اند. واقعیت آن است که رفتارهای انسان ها همواره بر اساس عقل و منطق و دانش کامل نیست بلکه تحت تاثیر عواطف احساسات و غرایض و اطلاعات ناکامل قرار دارد . در بیشتر مواقع تصمیماتی می گیرد که بر خلاف قوانین اقتصادی یا غیر عقلایی است و حتی ممکن است به ضرر خود او تمام شود. بنابر این تعریف روش شناسی فرد گرایی نئوکلاسیک ها عاری از ابهام نیست. در اقتصاد و کلاسیک سیستم اقتصادی حاصل جمع افراد مستقل است و این افراد ایزوله واحد های اساسی تحقیقات نئوکلاسیک هستند. آنها موجودات مستقل از جامعه و فرهنگ و سنتها هستند که نسبت به تغییر قیمت به صورت عقلایی ، قابل پیش بینی و منفعلانه واکنش نشان می دهند. اما ویژگی خاص این افراد (سلیقه ها، ذائقه ها و انتظارات) تا حد زیادی داده شده ، معین و ثابت اند. و چگونگی شکل گیری این ویژگی ها نادیده گرفته می شود. عارضه های پیچیده اجتماعی به صورت حاصل جمع دستاورد تحلیل های بهینه یابی فردی دیده می شود. در حقیقت افراد به صورت ایزوله و اتمی دیده می شوند و هیچ عارضه اجتماعی را بر حسب افراد به تنهایی ارائه نمی کنند. میزس تعریف فرد گرایی نئو کلاسیک ها را جعلی می داند و "آدم اقتصادی؟" آنها را "افسانه" می نامد. او بر این نکته تاکید می کند که اقتصاد با انسان های معمولی سر و کار دارد. به عبارت دیگر تعریفی که در مورد آن اجماع وجود دارد مفهوم "فرد نهادگراست که آگاسی معرفی کرده است. در اینجا تاکید بر فردی است که تصمیم می گیرد انتخاب می کند بر جامعه اثر می گذارد و از فرهنگ و آداب و رسوم پیروی می کند و از آنها تاثیر می پذیرد.
از کتاب خطاهای علم اقتصاد
محمد قلی یوسفی
@austrianschool
📝هم دولت مقصر است و هم مخالفان دولت
🎤موسی غنینژاد از دلایل عدم جذب سرمایههای خارجی به اقتصاد ایران میگوید
🗞گفت وگو با مجله #تجارت_فردا 11 آبان 1398
⭕️ چرا پس از برجام ایران در جذب سرمایههای خارجی ناکام بود؟ موسی غنینژاد میگوید در این ناکامی هم دولت مقصر بود و هم مخالفان دولت. به گفته این اقتصاددان مخالفان سیاسی دولت، از همان ابتدا به برجام تاختند و فضا را بهگونهای ملتهب کردند که شرکتهای خارجی جرات ورود به بازار ایران را نیابند. او میگوید بسیاری از شرکتهای حوزه نفت و پتروشیمی –حتی از شرکتهای آمریکایی- خواستار سرمایهگذاری در ایران بودند و همکاری با دولت ضمانت کافی برای آنها بود که نگران فضای اقتصاد نباشند اما جو سیاسی چنان علیه آنها بود که نیامدند. اما این اقتصاددان از قصور دولت هم غافل نمیشود و میگوید: دولت این فرصت را داشت که شرایط اقتصادی را درست کند و فضای کسبوکار را بهبود دهد. اما این کار را نکرد. او میگوید شاید اقتصاد ایران توان جذب یکباره 80 میلیارد دلار سرمایه خارجی مستقیم را نداشت، اما حتما میتوانست سرمایهای بیش از 5 میلیارد دلار جذب کند و آن زمان شاید به علت حضور سرمایههای خارجی، رئیس جمهور آمریکا هم نمیتوانست یکتنه از برجام خارج شود.
🔹ما در مساله برجام و عدم موفقیت در سرمایهگذاری دو مشکل داشتیم؛ یکی مخالفان برجام که با کارشکنی لطمه بزرگی به اقتصاد و منافع ملی زدند و این لطمه نابخشودنی است؛ و دیگری دولت که از سال 92 وعده سر و سامان دادن به فضای اقتصاد را داد و هیچ کاری از پیش نبرد❗️
🔹از دوره قاجار تاکنون عدهای همیشه با سرمایهگذاری خارجی مخالفت کردهاند بدون آنکه بدانند سرمایهگذاری خارجی چیست. ما از شرکتهای خارجی که برای استخراج نفت به ایران میآمدند چه انتظاری داشتیم؟ انتظار داشتیم نفت ما را استخراج کنند، تمام حق و حقوق ما را بدهند و بعد هم تمام تاسیسات و تجهیزات خود را برای ما بگذارند و بدون هیچ درآمدی بروند؟ مگر نذر کرده بودند.
🎤موسی غنینژاد از دلایل عدم جذب سرمایههای خارجی به اقتصاد ایران میگوید
🗞گفت وگو با مجله #تجارت_فردا 11 آبان 1398
⭕️ چرا پس از برجام ایران در جذب سرمایههای خارجی ناکام بود؟ موسی غنینژاد میگوید در این ناکامی هم دولت مقصر بود و هم مخالفان دولت. به گفته این اقتصاددان مخالفان سیاسی دولت، از همان ابتدا به برجام تاختند و فضا را بهگونهای ملتهب کردند که شرکتهای خارجی جرات ورود به بازار ایران را نیابند. او میگوید بسیاری از شرکتهای حوزه نفت و پتروشیمی –حتی از شرکتهای آمریکایی- خواستار سرمایهگذاری در ایران بودند و همکاری با دولت ضمانت کافی برای آنها بود که نگران فضای اقتصاد نباشند اما جو سیاسی چنان علیه آنها بود که نیامدند. اما این اقتصاددان از قصور دولت هم غافل نمیشود و میگوید: دولت این فرصت را داشت که شرایط اقتصادی را درست کند و فضای کسبوکار را بهبود دهد. اما این کار را نکرد. او میگوید شاید اقتصاد ایران توان جذب یکباره 80 میلیارد دلار سرمایه خارجی مستقیم را نداشت، اما حتما میتوانست سرمایهای بیش از 5 میلیارد دلار جذب کند و آن زمان شاید به علت حضور سرمایههای خارجی، رئیس جمهور آمریکا هم نمیتوانست یکتنه از برجام خارج شود.
🔹ما در مساله برجام و عدم موفقیت در سرمایهگذاری دو مشکل داشتیم؛ یکی مخالفان برجام که با کارشکنی لطمه بزرگی به اقتصاد و منافع ملی زدند و این لطمه نابخشودنی است؛ و دیگری دولت که از سال 92 وعده سر و سامان دادن به فضای اقتصاد را داد و هیچ کاری از پیش نبرد❗️
🔹از دوره قاجار تاکنون عدهای همیشه با سرمایهگذاری خارجی مخالفت کردهاند بدون آنکه بدانند سرمایهگذاری خارجی چیست. ما از شرکتهای خارجی که برای استخراج نفت به ایران میآمدند چه انتظاری داشتیم؟ انتظار داشتیم نفت ما را استخراج کنند، تمام حق و حقوق ما را بدهند و بعد هم تمام تاسیسات و تجهیزات خود را برای ما بگذارند و بدون هیچ درآمدی بروند؟ مگر نذر کرده بودند.
آدام اسمیت، بنیانگذار علم اقتصاد نوین، آنجا که از تقسیم کار و محاسن آن سخن میگوید بلافاصله بر این موضوع تاکید میورزد که تقسیم کار، محصول تجارت و بازار است و گستردگی آن تابعی است از وسعت بازارها. بدون مبادله و تجارت، تقسیم کار و تخصصی شدن تولید محدود میشود و بدون تعریف و تضمین حقوق مالکیت فردی، توسعه مبادله و تجارت غیرقابل تصور است. از اینرو میتوان گفت که مهمترین نهاد تشکیل دهنده جامعه مدرن و موتور محرک آن مالکیت فردی است. جوامعی که در فراگرد تاریخی خود توانستهاند این نهاد را تقویت کنند به شکوفایی و قدرت اقتصادی دست یافتهاند و آنها که این نهاد را به هر دلیلی سرکوب کردهاند به فقر اقتصادی گرفتار آمدهاند.
✍موسی غنینژاد
@austrianschool
✍موسی غنینژاد
@austrianschool
Forwarded from Finance & Economics
139409221543525000852-F.pdf
314.9 KB
📄مقاله
«راز حقیقی سرمایهداری»
👤 هرناندو دسوتو
👤 ترجمه: موسی غنینژاد
@UTfinance
📌 هرناندو دسوتو نویسنده کتاب راز سرمایه، رئیس موسسه آزادی و دموکراسی (ILD) در پرو و یکی از پنج رهبر بزرگ آمریکای لاتین در قرن بیستم به انتخاب مجله تایم است.
📌تذکر: این مقاله را میتوان خلاصهای از کتاب راز سرمایه تلقی کرد، توسط شخص دیگری تدوین نشده و نوشتهی هرناندو دسوتو است.
@UTfinance
«راز حقیقی سرمایهداری»
👤 هرناندو دسوتو
👤 ترجمه: موسی غنینژاد
@UTfinance
📌 هرناندو دسوتو نویسنده کتاب راز سرمایه، رئیس موسسه آزادی و دموکراسی (ILD) در پرو و یکی از پنج رهبر بزرگ آمریکای لاتین در قرن بیستم به انتخاب مجله تایم است.
📌تذکر: این مقاله را میتوان خلاصهای از کتاب راز سرمایه تلقی کرد، توسط شخص دیگری تدوین نشده و نوشتهی هرناندو دسوتو است.
@UTfinance
Forwarded from موسی غنینژاد
📃 قاچاق و منطق اقتصادی
✍موسی غنینژاد، مرداد ۱۳۹۵
❇️ اخیرا [مرداد ۱۳۹۵] موضوع امحا کالاهای قاچاق که در میان آنها تعدادی اتومبیل لوکس هم وجود دارد خبرساز شد. سخن از امحا اتومبیلهای لوکس که میلیاردها تومان ارزش دارند برای افکار عمومی تکان دهنده بود چون با عقل سلیم ناسازگار به نظر میآمد. البته بعدتر اعلام شد که این اتومبیلها امحا نخواهند شد و مسئولان ذیربط در حال بررسی امکان صادرات آنها هستند. در هر صورت بنا به گزارشهای رسمی حدود ۴۰۰ تن معادل ۱۵ میلیارد تومان از انواع کالاهای فسادپذیر شامل انواع عطر، ادکلن، مسواک، خمیر دندان، نوشیدنی، شیر خشک، کنسرو و البسه به وسیله آتش و جرثقیل منهدم شدهاند. رئیس محترم ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان تهران با دفاع از این اقدام اعلام کرده انواع کالاهایی که قاچاق آنها مسجل شده منهدم خواهند شد.
❇️ انهدام کالاهای مصرفی که تاریخ مصرفشان گذشته یا به هر دلیل تهدیدی برای سلامت مصرف کنندگان است کاری درست و حتی ضروری است و منحصر به کالاهای قاچاق هم نباید باشد. اما نگاهی به فهرست کالاهای منهدم شده نشان میدهد که اکثریت آنها از این سنخ نبوده است و ظاهرا انهدام آنها دلیل یا انگیزه دیگری داشته است. سخن قائم مقام محترم وزیر صنعت، معدن و تجارت در این خصوص قابل تأمل است. ایشان معتقدند برای از بین بردن امید نفوذ در سیستم اداری و اجرایی کشور و جلوگیری از دریافت مجدد کالای قاچاق توسط قاچاقچی، لازم است کالای قاچاق منهدم شود. ایشان به خبرگزاری فارس گفتهاند تجربه نشان میدهد افرادی که پشت سر کالاهای قاچاق قرار دارند امیدوارند پس از ضبط کالایشان با نفوذ در سیستم اداری زمینه باز پسگیری و عرضه آن کالا را به دست آورند.
❇️ به این ترتیب، به نظر میرسد سخنان مسئولان محترم در توجیه انهدام کالاهای قاچاق عذر بدتر از گناه باشد. انهدام کالاهایی که ارزش اقتصادی دارند و مصرف آنها زیانی متوجه مصرف کنندگان نمیکند به لحاظ عقل اقتصادی گناه است چون به هر صورت منابع ارزی کشور صرف واردات آنها شده است؛ و اذعان به این که عدهای قاچاقچی آنچنان نفوذی در سیستم اداری کشور دارند که دستگاههای نظارتی از جمله ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز توان مقابله با آنها را ندارند عذر بدتر از گناه است.
❇️ باید توجه داشت که موضوع، قاچاق دو نوع کالای متفاوت است یعنی از یک سو کالاهای مضر و خطرناک که تولید، تجارت و مصرف آنها غیرقانونی است و مصداق مهم آن مواد مخدر است؛ و از سوی دیگر کالاهای عادی که به دلیل تجارت از مجاری غیرقانونی قاچاق تلقی میشوند. بسیاری از مشکلات ما در مبارز با قاچاق ناشی از خلط مفهومی این دو نوع کالای قاچاق ماهیتا متفاوت است. قاچاق کالاهای نوع اول پدیدهای اساسا اقتصادی است و به همین جهت تدبیر مقابله با آن زمانی موثر واقع میشود که منطق اقتصادی داشته باشد. مبارزه با قاچاق این نوع کالاهای عادی که به راحتی در بازار در کنار سایر کالاها خرید و فروش میشوند نمیتواند از نوع مبارزه با قاچاق کالاهای مضر و خطرناک از قبیل مواد مخدر و اسلحه باشد که طبیعتا مستلزم رویکردی امنیتی اطلاعاتی است.
❇️ نزدیک به پانزده سال از تأسیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز میگذرد اما هیچ علائمی از کاهش ابعاد قاچاق در این مدت مشاهده نشده است چرا که رویکرد این دستگاه و مسئولان آن بیشتر از نوع امنیتی اطلاعاتی بوده است و نه اقتصادی. این ناکامی برای مسئولان محترم باید درس آموز باشد اما روند برخورد با مسئله قاچاق کالاهای عادی و امحای آنها نشان میدهد که متأسفانه چنین نبوده است. رواج قاچاق کالاهای عادی ریشه در سیاستهای اقتصادی و تجاری نادرست دارد. تا زمانی که تعدد نرخ ارز رسمی و بازار غیر رسمی وجود دارد از بین بردن قاچاق ارز با اقدامات امنیتی اطلاعاتی کارساز نخواهد بود.
❇️ تا زمانی که قیمت حاملهای انرژی در کشور ما به طور فاحشی از قیمتهای منطقهای کمتر است هیچ تدبیر سختافزاری برای جلوگیری از قاچاق موثر نخواهد افتاد. البته یادآوری میکنیم که قاچاق سوخت از داخل به کشورهای همجوار خصلت دوسویه دارد یعنی ما به ازای سوخت قاچاق شده به خارج کالاهایی با قیمتهای بسیار پایین، حتی بعضا کمتر از قیمت تمام شده، به کشور وارد میشود که تهدید فلج کنندهای برای تولیدکنندگان داخلی است. در این موارد تنها با اصلاح قیمتهای داخلی سوخت است که میتوان با واردات کالاهای قاچاق دیگر مقابله کرد. تا زمانی که نرخ تعرفههای وارداتی به طور نامعقولی بالا است انگیزه برای قاچاق زیاد خواهد بود. خلاصه اینکه در خصوص مبارزه با قاچاق کالاهای عادی تنها تدبیر موثر اصلاح سیاستهای تجاری کشور و ساختار قیمتهای نسبی است.
#قاچاق #اصلاح_قیمت #قیمتهای_نسبی #مقاله
🗞 سرمقاله منتشر شده در روزنامه دنیای اقتصاد، ۳۰ مرداد ۱۳۹۵
@ghaninejad_mousa
✍موسی غنینژاد، مرداد ۱۳۹۵
❇️ اخیرا [مرداد ۱۳۹۵] موضوع امحا کالاهای قاچاق که در میان آنها تعدادی اتومبیل لوکس هم وجود دارد خبرساز شد. سخن از امحا اتومبیلهای لوکس که میلیاردها تومان ارزش دارند برای افکار عمومی تکان دهنده بود چون با عقل سلیم ناسازگار به نظر میآمد. البته بعدتر اعلام شد که این اتومبیلها امحا نخواهند شد و مسئولان ذیربط در حال بررسی امکان صادرات آنها هستند. در هر صورت بنا به گزارشهای رسمی حدود ۴۰۰ تن معادل ۱۵ میلیارد تومان از انواع کالاهای فسادپذیر شامل انواع عطر، ادکلن، مسواک، خمیر دندان، نوشیدنی، شیر خشک، کنسرو و البسه به وسیله آتش و جرثقیل منهدم شدهاند. رئیس محترم ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان تهران با دفاع از این اقدام اعلام کرده انواع کالاهایی که قاچاق آنها مسجل شده منهدم خواهند شد.
❇️ انهدام کالاهای مصرفی که تاریخ مصرفشان گذشته یا به هر دلیل تهدیدی برای سلامت مصرف کنندگان است کاری درست و حتی ضروری است و منحصر به کالاهای قاچاق هم نباید باشد. اما نگاهی به فهرست کالاهای منهدم شده نشان میدهد که اکثریت آنها از این سنخ نبوده است و ظاهرا انهدام آنها دلیل یا انگیزه دیگری داشته است. سخن قائم مقام محترم وزیر صنعت، معدن و تجارت در این خصوص قابل تأمل است. ایشان معتقدند برای از بین بردن امید نفوذ در سیستم اداری و اجرایی کشور و جلوگیری از دریافت مجدد کالای قاچاق توسط قاچاقچی، لازم است کالای قاچاق منهدم شود. ایشان به خبرگزاری فارس گفتهاند تجربه نشان میدهد افرادی که پشت سر کالاهای قاچاق قرار دارند امیدوارند پس از ضبط کالایشان با نفوذ در سیستم اداری زمینه باز پسگیری و عرضه آن کالا را به دست آورند.
❇️ به این ترتیب، به نظر میرسد سخنان مسئولان محترم در توجیه انهدام کالاهای قاچاق عذر بدتر از گناه باشد. انهدام کالاهایی که ارزش اقتصادی دارند و مصرف آنها زیانی متوجه مصرف کنندگان نمیکند به لحاظ عقل اقتصادی گناه است چون به هر صورت منابع ارزی کشور صرف واردات آنها شده است؛ و اذعان به این که عدهای قاچاقچی آنچنان نفوذی در سیستم اداری کشور دارند که دستگاههای نظارتی از جمله ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز توان مقابله با آنها را ندارند عذر بدتر از گناه است.
❇️ باید توجه داشت که موضوع، قاچاق دو نوع کالای متفاوت است یعنی از یک سو کالاهای مضر و خطرناک که تولید، تجارت و مصرف آنها غیرقانونی است و مصداق مهم آن مواد مخدر است؛ و از سوی دیگر کالاهای عادی که به دلیل تجارت از مجاری غیرقانونی قاچاق تلقی میشوند. بسیاری از مشکلات ما در مبارز با قاچاق ناشی از خلط مفهومی این دو نوع کالای قاچاق ماهیتا متفاوت است. قاچاق کالاهای نوع اول پدیدهای اساسا اقتصادی است و به همین جهت تدبیر مقابله با آن زمانی موثر واقع میشود که منطق اقتصادی داشته باشد. مبارزه با قاچاق این نوع کالاهای عادی که به راحتی در بازار در کنار سایر کالاها خرید و فروش میشوند نمیتواند از نوع مبارزه با قاچاق کالاهای مضر و خطرناک از قبیل مواد مخدر و اسلحه باشد که طبیعتا مستلزم رویکردی امنیتی اطلاعاتی است.
❇️ نزدیک به پانزده سال از تأسیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز میگذرد اما هیچ علائمی از کاهش ابعاد قاچاق در این مدت مشاهده نشده است چرا که رویکرد این دستگاه و مسئولان آن بیشتر از نوع امنیتی اطلاعاتی بوده است و نه اقتصادی. این ناکامی برای مسئولان محترم باید درس آموز باشد اما روند برخورد با مسئله قاچاق کالاهای عادی و امحای آنها نشان میدهد که متأسفانه چنین نبوده است. رواج قاچاق کالاهای عادی ریشه در سیاستهای اقتصادی و تجاری نادرست دارد. تا زمانی که تعدد نرخ ارز رسمی و بازار غیر رسمی وجود دارد از بین بردن قاچاق ارز با اقدامات امنیتی اطلاعاتی کارساز نخواهد بود.
❇️ تا زمانی که قیمت حاملهای انرژی در کشور ما به طور فاحشی از قیمتهای منطقهای کمتر است هیچ تدبیر سختافزاری برای جلوگیری از قاچاق موثر نخواهد افتاد. البته یادآوری میکنیم که قاچاق سوخت از داخل به کشورهای همجوار خصلت دوسویه دارد یعنی ما به ازای سوخت قاچاق شده به خارج کالاهایی با قیمتهای بسیار پایین، حتی بعضا کمتر از قیمت تمام شده، به کشور وارد میشود که تهدید فلج کنندهای برای تولیدکنندگان داخلی است. در این موارد تنها با اصلاح قیمتهای داخلی سوخت است که میتوان با واردات کالاهای قاچاق دیگر مقابله کرد. تا زمانی که نرخ تعرفههای وارداتی به طور نامعقولی بالا است انگیزه برای قاچاق زیاد خواهد بود. خلاصه اینکه در خصوص مبارزه با قاچاق کالاهای عادی تنها تدبیر موثر اصلاح سیاستهای تجاری کشور و ساختار قیمتهای نسبی است.
#قاچاق #اصلاح_قیمت #قیمتهای_نسبی #مقاله
🗞 سرمقاله منتشر شده در روزنامه دنیای اقتصاد، ۳۰ مرداد ۱۳۹۵
@ghaninejad_mousa
📌اسب تروای اقتصاد دولتی در ایران
🎤گفتگوی مجله #تجارت_فردا با موسی غنی نژاد – 25 آبان 1398
♦️سیاستمداران نه فقط در ایران بلکه در کشورهای مختلف، برای حفظ آرامش در جامعه و جلوگیری از شورش و انقلاب ترجیح میدهند رضایت اقشار متوسط شهرنشین را جلب کنند. در ایران این تفکر با روی کار آمدن تکنوکراتهای جدید بر فضای سیاستگذاری حاکم شد. تکنوکراتهای جدید از دهه 1340 از دوره نخستوزیری علم به بعد بر سر کار آمدند. تا پیش از آن طبقه سیاسی قدیمی ایران را سیاستمداران سنتی تشکیل میدادند که پایگاه اجتماعیشان اشراف زمیندار بودند.
♦️بوروکراتها یعنی بدنه حکومت و کارمندان دولت که بخشی از اقشار شهرنشین را تشکیل میدهند، در این زمینه با سیاستمداران منافع مشترک دارند و ترجیح میدهند بیشتر به شهرها توجه شود. آنچه در این چهارچوب مغفول واقع می-شود منافع ملی است. در گذشته، سیاستمداران قدیمی که عمدتاً از اشراف زمیندار بودند، به هر حال درکی از منافع ملی داشتند، اما از دهه 1340 به این سو که شاه نظام اداری ایران را متحول کرد، توجه به تامین منافع ملی جای خود را به نگرانی برای راضی نگه داشتن مردم آن هم شهرنشینان داد. این مساله تاسفآور یکی از علل تحولاتی است که به نارضایتی و نهایتاً انقلاب اسلامی سال 1357 منتهی شد.
♦️اکثریت قاطع مردم رژیم شاه را سرنگون کردند و این نه به خاطر فقر بود و نه به خاطر نابرابری و تضاد طبقاتی، بلکه به این سبب بود که شاه ملت ایران را تحقیر میکرد. سال 1357 در شرایطی در ایران انقلاب شد که سطح رفاه مردم بهویژه شهرنشینان نسبت به دورههای تاریخی گذشته، به طرز چشمگیری بالاتر رفته بود.
♦️وقتی سیاستی در پیش گرفته میشود، همیشه منشا آن یک نظریه یا نوعی طرز فکر است. مبنای دخالت دولت در اقتصاد تفکر اقتصاد دولتی است با این فرض که دولت متولی بهبود سطح رفاه شهروندان است و برای تحقق این رفاه باید خودش به میدان اقتصاد بیاید. در ایران تفکر اقتصاد دولتی را بیشتر چپها و مارکسیستها جا انداختهاند که تا امروز هم رایج است.
درواقع منافع کارمندان و مدیران به تفکری که اقتصاد دولتی را توجیه میکند گره خورده است و این دور باطلی ایجاد کرده که نمیتوان از آن خارج شد. به همین علت سیاستهای اصلاحی که گاهی دولتها اتخاذ کردهاند تا از درون خود بوروکراسی سیستم را اصلاح کنند، به علت در تضاد بودن با منافع مدیران کل و معاونان وزیر هیچ وقت موفق نشده است. مصداق آن احصای مجوزهای زائد است که به صورت قانون از سال 1392 در دستور کار دولت قرار گرفته، ولی هنوز به سرانجام نرسیده است.
♦️دیگر کسی حتی در شرایط فعلی ایران نمیتواند از اقتصاد دولتی دفاع کند و کسی به طور مستقیم از این تئوری دفاع نمیکند. اما از عدالت اجتماعی دفاع میکنند و میگویند ما اقتصاد دولتی را اصلاً قبول نداریم، با اقتصاد رقابتی موافقیم، ولی دولت باید اقتصاد بازار را طوری کنترل کند که عدالت اجتماعی برقرار شود. عدالت اجتماعی درواقع اسب تروای تفکر اقتصاد دولتی و سوسیالیستی در اقتصاد بازار است؛ اسم رمز مداخله دولت و تداوم اقتصاد دولتی است.
♦️ما نمیتوانیم بوروکراتها را محاکمه کنیم. بوروکراتها یعنی کارمندان دولت مجری قوانین و اساسنامه سازمانهایی هستند که به آنها تعلق دارند. نمیتوان بوروکراتها را به خاطر کاری که میکنند محاکمه کرد. آنها در سازمان حمایت قیمتگذاری میکنند چون برای این کار از دولت پول میگیرند. راه حل اساسی اول اصلاح سیاستگذاری و بعد اصلاح ساختار بوروکراسی است. البته این اصلاحات بسیار دشوار است، اما باید بوروکراسی را طوری اصلاح کرد که منافع بوروکراتها و کارمندان دولت با منافع ملی و منافع عمومی در یک راستا قرار گیرند و با هم هماهنگ باشند. الان منافع اینها با هم در تضاد است و در نتیجه همدیگر را خنثی میکنند و پیشرفتی حاصل نمیشود.
♦️برای خروج از این وضعیت، باید مجموعه قوای حاکمه اصلاح شود که کار آسانی نیست. باید طرز تفکر مجموعه قدرت حاکمه و هر سه قوه اصلاح شود و در هر سه قوه اصلاحاتی در جهت منافع ملی اجرا شود. همه اینها باید در هماهنگی با هم اصلاحات را پیش ببرند. نمیتوان از قوه مجریه انتظار داشت بهتنهایی مشکلات را به صورت ریشهای اصلاح کند چون چنین کاری ممکن نیست.
🎤گفتگوی مجله #تجارت_فردا با موسی غنی نژاد – 25 آبان 1398
♦️سیاستمداران نه فقط در ایران بلکه در کشورهای مختلف، برای حفظ آرامش در جامعه و جلوگیری از شورش و انقلاب ترجیح میدهند رضایت اقشار متوسط شهرنشین را جلب کنند. در ایران این تفکر با روی کار آمدن تکنوکراتهای جدید بر فضای سیاستگذاری حاکم شد. تکنوکراتهای جدید از دهه 1340 از دوره نخستوزیری علم به بعد بر سر کار آمدند. تا پیش از آن طبقه سیاسی قدیمی ایران را سیاستمداران سنتی تشکیل میدادند که پایگاه اجتماعیشان اشراف زمیندار بودند.
♦️بوروکراتها یعنی بدنه حکومت و کارمندان دولت که بخشی از اقشار شهرنشین را تشکیل میدهند، در این زمینه با سیاستمداران منافع مشترک دارند و ترجیح میدهند بیشتر به شهرها توجه شود. آنچه در این چهارچوب مغفول واقع می-شود منافع ملی است. در گذشته، سیاستمداران قدیمی که عمدتاً از اشراف زمیندار بودند، به هر حال درکی از منافع ملی داشتند، اما از دهه 1340 به این سو که شاه نظام اداری ایران را متحول کرد، توجه به تامین منافع ملی جای خود را به نگرانی برای راضی نگه داشتن مردم آن هم شهرنشینان داد. این مساله تاسفآور یکی از علل تحولاتی است که به نارضایتی و نهایتاً انقلاب اسلامی سال 1357 منتهی شد.
♦️اکثریت قاطع مردم رژیم شاه را سرنگون کردند و این نه به خاطر فقر بود و نه به خاطر نابرابری و تضاد طبقاتی، بلکه به این سبب بود که شاه ملت ایران را تحقیر میکرد. سال 1357 در شرایطی در ایران انقلاب شد که سطح رفاه مردم بهویژه شهرنشینان نسبت به دورههای تاریخی گذشته، به طرز چشمگیری بالاتر رفته بود.
♦️وقتی سیاستی در پیش گرفته میشود، همیشه منشا آن یک نظریه یا نوعی طرز فکر است. مبنای دخالت دولت در اقتصاد تفکر اقتصاد دولتی است با این فرض که دولت متولی بهبود سطح رفاه شهروندان است و برای تحقق این رفاه باید خودش به میدان اقتصاد بیاید. در ایران تفکر اقتصاد دولتی را بیشتر چپها و مارکسیستها جا انداختهاند که تا امروز هم رایج است.
درواقع منافع کارمندان و مدیران به تفکری که اقتصاد دولتی را توجیه میکند گره خورده است و این دور باطلی ایجاد کرده که نمیتوان از آن خارج شد. به همین علت سیاستهای اصلاحی که گاهی دولتها اتخاذ کردهاند تا از درون خود بوروکراسی سیستم را اصلاح کنند، به علت در تضاد بودن با منافع مدیران کل و معاونان وزیر هیچ وقت موفق نشده است. مصداق آن احصای مجوزهای زائد است که به صورت قانون از سال 1392 در دستور کار دولت قرار گرفته، ولی هنوز به سرانجام نرسیده است.
♦️دیگر کسی حتی در شرایط فعلی ایران نمیتواند از اقتصاد دولتی دفاع کند و کسی به طور مستقیم از این تئوری دفاع نمیکند. اما از عدالت اجتماعی دفاع میکنند و میگویند ما اقتصاد دولتی را اصلاً قبول نداریم، با اقتصاد رقابتی موافقیم، ولی دولت باید اقتصاد بازار را طوری کنترل کند که عدالت اجتماعی برقرار شود. عدالت اجتماعی درواقع اسب تروای تفکر اقتصاد دولتی و سوسیالیستی در اقتصاد بازار است؛ اسم رمز مداخله دولت و تداوم اقتصاد دولتی است.
♦️ما نمیتوانیم بوروکراتها را محاکمه کنیم. بوروکراتها یعنی کارمندان دولت مجری قوانین و اساسنامه سازمانهایی هستند که به آنها تعلق دارند. نمیتوان بوروکراتها را به خاطر کاری که میکنند محاکمه کرد. آنها در سازمان حمایت قیمتگذاری میکنند چون برای این کار از دولت پول میگیرند. راه حل اساسی اول اصلاح سیاستگذاری و بعد اصلاح ساختار بوروکراسی است. البته این اصلاحات بسیار دشوار است، اما باید بوروکراسی را طوری اصلاح کرد که منافع بوروکراتها و کارمندان دولت با منافع ملی و منافع عمومی در یک راستا قرار گیرند و با هم هماهنگ باشند. الان منافع اینها با هم در تضاد است و در نتیجه همدیگر را خنثی میکنند و پیشرفتی حاصل نمیشود.
♦️برای خروج از این وضعیت، باید مجموعه قوای حاکمه اصلاح شود که کار آسانی نیست. باید طرز تفکر مجموعه قدرت حاکمه و هر سه قوه اصلاح شود و در هر سه قوه اصلاحاتی در جهت منافع ملی اجرا شود. همه اینها باید در هماهنگی با هم اصلاحات را پیش ببرند. نمیتوان از قوه مجریه انتظار داشت بهتنهایی مشکلات را به صورت ریشهای اصلاح کند چون چنین کاری ممکن نیست.
📃نئولیبرالیسم، کلید واژه ای برای نیندیشیدن
✍🏻موسی غنی نژاد
🔹زمانی حزب توده در ایران با تبدیل لیبرالیسم به ناسزای سیاسی آنرا نماد تمام بدی های اجتماعی از فقر و فساد گرفته تا ظلم و جهل ساخت و مدعی شد که این پدیده منحوس ایدئولوژی نظام سرمایه داری امپریالیستی و غارتگر غربی است. این شگرد به قدری کارساز و موثر بود که تقریبا همه انقلابیون مخالف شاه در سال 1357 در دام آن افتادند.
🔹فروپاشی کمونیسم روسی و آشکار شدن هرچه بیشتر فجایع سوسیالیسم واقعا موجود از یک سو، و روی آوردن کمونیسم چینی به اقتصاد بازار برای بیرون کشیدن صدها میلیون چینی از فقر مطلق، از سوی دیگر، ایدئولوژی قدیمی ضد لیبرال را رسوا تر از آن کرده است که به شکل سابق بتوان از آن دفاع کرد. از این رو، برای ادامه و تقویت ایدئولوژی ضد آزادی قدیمی نیاز به ابداع جدیدی بود و در این میان چه بهتر از توسل به مفهوم مبهم و متناقض «نئولیبرالیسم» که هیچکس به درستی نمی داند توسط چه کسی و با چه هدفی برساخته شده است و نو بودن آن نسبت به لیبرالیسم چه معنایی دارد.
🔹این روزها در شبکه های اجتماعی ملاحظه شد که یک روشنفکر دینی (سابق؟) به افشای نئولیبرالیسم پرداخته و با معرفی رابرت نوزیک، فون هایک و میلتون فریدمن به عنوان پیامبران دین «بنیادگرایی بازار» مدعی شده که «جمهوری خواهان آمریکا، در عمل به میلتون فریدمن بیش از عیسی مسیح اعتقاد دارند»! و در ادامه هشدار داده که همچنانکه ژنرال پینوشه نئولیبرالیسم میلتون فریدمنی را در شیلی عملی کرد در ایران هم گویا ژنرال هایی در تدارک چنین کاری اند.
🔹اصطلاح «بنیاد گرایی بازار» که رفقای چپ ابداع کرده اند شگردی تبلیغاتی برای تبدیل نئولیبرالیسم به ناسزای سیاسی است چرا که بنیادگرایی تداعی کننده جریان های تروریستی مانند القاعده و داعش است.
🔹روشنفکران چپ اندیش دینی(؟) که امروزه به افشای نئولیبرالیسم روی آورده و آنرا تبدیل به ناسزای سیاسی می کنند اغلب همان ها هستند که همانند توده ای ها توسط نظامی که زمانی مدعی طرفداری از آن بودند به حاشیه رانده شدند. آنها بهتر است به جای چپ و راست زدن های شتابزده و خاک پاشیدن در چشم مردم یکبار بنشینند و با عقل و منطق، گذشته فکری و کارنامه سیاسی خود را نقادانه بررسی کنند و شجاعانه به تصحیح اشتباهات خود کمر همت ببندند.
🔹دولت های احمدی نژاد و روحانی در حالی متهم به اجرای سیاست های نئولیبرالی می شوند که هیچکدام حتی یک گام در جهت اقتصاد آزاد بر نداشتند و نهادهای دولتی سرکوبگر بازار در آنها همیشه فاعل مختار بوده است. رفقا! سیاست های خصوصی سازی اجرا شده توسط این دولت ها ربطی به اقتصاد آزاد ندارد بلکه واگذاری شرکت های دولتی به بخش عمومی، نهادهای نظامی و بخش خصوصی عمدتا رفاقتی بوده است که به معنی ایجاد سرمایه داری دولتی یا بازگشت به نوعی تیولداری است. در اقتصاد بازار قیمت بنزین در بازار باید تعیین شود نه توسط دولت و به مصلحت دولت
✍🏻موسی غنی نژاد
🔹زمانی حزب توده در ایران با تبدیل لیبرالیسم به ناسزای سیاسی آنرا نماد تمام بدی های اجتماعی از فقر و فساد گرفته تا ظلم و جهل ساخت و مدعی شد که این پدیده منحوس ایدئولوژی نظام سرمایه داری امپریالیستی و غارتگر غربی است. این شگرد به قدری کارساز و موثر بود که تقریبا همه انقلابیون مخالف شاه در سال 1357 در دام آن افتادند.
🔹فروپاشی کمونیسم روسی و آشکار شدن هرچه بیشتر فجایع سوسیالیسم واقعا موجود از یک سو، و روی آوردن کمونیسم چینی به اقتصاد بازار برای بیرون کشیدن صدها میلیون چینی از فقر مطلق، از سوی دیگر، ایدئولوژی قدیمی ضد لیبرال را رسوا تر از آن کرده است که به شکل سابق بتوان از آن دفاع کرد. از این رو، برای ادامه و تقویت ایدئولوژی ضد آزادی قدیمی نیاز به ابداع جدیدی بود و در این میان چه بهتر از توسل به مفهوم مبهم و متناقض «نئولیبرالیسم» که هیچکس به درستی نمی داند توسط چه کسی و با چه هدفی برساخته شده است و نو بودن آن نسبت به لیبرالیسم چه معنایی دارد.
🔹این روزها در شبکه های اجتماعی ملاحظه شد که یک روشنفکر دینی (سابق؟) به افشای نئولیبرالیسم پرداخته و با معرفی رابرت نوزیک، فون هایک و میلتون فریدمن به عنوان پیامبران دین «بنیادگرایی بازار» مدعی شده که «جمهوری خواهان آمریکا، در عمل به میلتون فریدمن بیش از عیسی مسیح اعتقاد دارند»! و در ادامه هشدار داده که همچنانکه ژنرال پینوشه نئولیبرالیسم میلتون فریدمنی را در شیلی عملی کرد در ایران هم گویا ژنرال هایی در تدارک چنین کاری اند.
🔹اصطلاح «بنیاد گرایی بازار» که رفقای چپ ابداع کرده اند شگردی تبلیغاتی برای تبدیل نئولیبرالیسم به ناسزای سیاسی است چرا که بنیادگرایی تداعی کننده جریان های تروریستی مانند القاعده و داعش است.
🔹روشنفکران چپ اندیش دینی(؟) که امروزه به افشای نئولیبرالیسم روی آورده و آنرا تبدیل به ناسزای سیاسی می کنند اغلب همان ها هستند که همانند توده ای ها توسط نظامی که زمانی مدعی طرفداری از آن بودند به حاشیه رانده شدند. آنها بهتر است به جای چپ و راست زدن های شتابزده و خاک پاشیدن در چشم مردم یکبار بنشینند و با عقل و منطق، گذشته فکری و کارنامه سیاسی خود را نقادانه بررسی کنند و شجاعانه به تصحیح اشتباهات خود کمر همت ببندند.
🔹دولت های احمدی نژاد و روحانی در حالی متهم به اجرای سیاست های نئولیبرالی می شوند که هیچکدام حتی یک گام در جهت اقتصاد آزاد بر نداشتند و نهادهای دولتی سرکوبگر بازار در آنها همیشه فاعل مختار بوده است. رفقا! سیاست های خصوصی سازی اجرا شده توسط این دولت ها ربطی به اقتصاد آزاد ندارد بلکه واگذاری شرکت های دولتی به بخش عمومی، نهادهای نظامی و بخش خصوصی عمدتا رفاقتی بوده است که به معنی ایجاد سرمایه داری دولتی یا بازگشت به نوعی تیولداری است. در اقتصاد بازار قیمت بنزین در بازار باید تعیین شود نه توسط دولت و به مصلحت دولت
📍موری راتبارد
دوگانگی بین بحثهای "نظری" و عملی یا "کاربردی" اشتباه است. در اقتصاد تمام بحثها نظری است و چون اقتصاد دنیای واقعی را بحث میکند این بحثهای نظری خود ماهیتاً "عملی و کاربردی نیز هستند". در حقیقت هیچ چیز کاربردیتر از یک نظریهٔ درست نیست.
دوگانگی بین بحثهای "نظری" و عملی یا "کاربردی" اشتباه است. در اقتصاد تمام بحثها نظری است و چون اقتصاد دنیای واقعی را بحث میکند این بحثهای نظری خود ماهیتاً "عملی و کاربردی نیز هستند". در حقیقت هیچ چیز کاربردیتر از یک نظریهٔ درست نیست.
👍1
📝ایدئولوژی ناتوانی بخش خصوصی!
🎤 بخشی از گفتگوی روزنامه #دنیای_اقتصاد با موسی غنی نژاد، یکشنبه 3 آذر 1398
🔹درست است که اندیشه اقتصاد آزاد از سده های میانی در اروپا مطرح شده بود اما پیدایش علم اقتصاد به عنوان شاخه ای از معارف جدید به اواخر سده هیجدهم و آدام اسمیت برمی گردد. مکتب اتریش در اواخر قرن نوزدهم شکل میگیرد و طبیعتا به عنوان مکتب فکری خاص نمی توانست تاثیری روی عملکرد اقتصادی کشورهای اروپایی آن زمان داشته باشد چه برسد به ایران! نیمه دوم قرن نوزدهم در انگلستان که موسوم به عصر ویکتوریایی است دوران زرین اقتصاد لیبرال و اقتصاد آزاد است ولی این گونه هم نیست که در آن قرن صاحبان قدرت در حال پیادهسازی مو به موی اندیشههای لیبرال و آدام اسمیت باشند.
🔹نخستین برنامه اقتصادی که اساسا برنامه عمرانی بود در دوران پهلوی دوم در اواخر دهه 1320 به تصویب رسید و به اجرا گذاشته شد. این برنامه عمرانی هفت ساله بود و از محل کمک های خارجی (اصل چهار ترومن) و منابع حاصل از صادرات نفت خام تامین مالی می شد. .... هدف این برنامه ها آمادهسازی زیرساختها به منظور توسعة اقتصاد ملی از جمله بخش خصوصی است. این دو برنامه به معنای برنامه اقتصاد دولتی یا برنامه ریزی متمرکز دولتی به سیاق کشورهای سوسیالیستی نبود. در واقع از برنامه سوم به بعد است که مسیر و ماهیت برنامه ریزی تا حدود زیادی عوض میشود.
🔹در دوره رضاشاه بخش خصوصی ضعیفی وجود داشت، منتها دولت فرصت رشد کردن را به آن نمیداد. یعنی اینطور نبود که مثلا بخش خصوصی قدرتمندی باشد و دولت آنرا سرکوب کند. مساله این بود که خود دولت زمام امور را در دست داشت و معتقد بود که بخش خصوصی قادر به سرمایه گذاری های بزرگ و مهم نیست، از اینرو دولت خود باید پیش قدم شود و هدایت اقتصاد را در دست گیرد. اقدامات «علیاکبر داور» در زمانی که بر مسند وزارت مالیه منصوب می شود مبتنی بر این طرز تفکر است. بسیاری از شرکتهای دولتی در دوره او و به ابتکار او شکل میگیرند.
🔹این استدلال در آن دوره شکل گرفت و تاکنون تداوم یافته است. علی اکبر داور شخص بسیار کارآمد و کاردانی بود منتها این تفکر که جا می افتد به یک ایدئولوژی تبدیل میشود که تا به امروز هم اقتصاد ایران گرفتار آن است، در واقع این ایدئولوژی بیانگر این است که کارهای بزرگ را بخش خصوصی به هر دلیلی نمیتواند شروع کند و دولت باید شروع کننده باشد و بخش خصوصی را در مراحل بعدی باید وارد بازی اقتصادی کرد. ولی آنچه در عمل اتفاق افتاد این بود که بخش دولتی رشد کرد، اقتصاد دولتی تر شد و نهایتا بخش خصوصی در حاشیه قرار گرفت.
🔹فراموش نکنیم که یکی از دلایل تشدید مشکلات اقتصادی ایران وارد شدن ناخواسته کشور به جنگ جهانی دوم بود.... متفقین دولت ایران را مجبور میکردند پول چاپ کرده و در اختیار آنها قرار دهد تا صرف خرید مایحتاج نیروهای خود کنند. درست است که پرداختهای دولت به این صورت وام محسوب می شد و متفقین قرار بود آنها را پس از جنگ برحسب ارزش طلا محاسبه و پرداخت کنند اما در هر صورت در آن زمان موجب افزایش نقدینگی و تورم شدید در ایران می شد
🔹نمیتوان صرفا رضاشاه را محکوم کرد که چرا با آلمانها نزدیک شده است، چرا که مصلحت ملی در آن شرایط تاریخی شاید همین را ایجاب میکرده است. ولی زور در دست نیروهای متفقین بود که با قدرت نظامی برتر خود توانستند ایران را اشغال کنند. تنها کاری که ایرانیها - به ابتکار محمدعلی فروغی که مجددا در سال 1320 و پس از اشغال نظامی ایران نخستوزیر میشود - می توانند انجام دهند حفظ حاکمیت ملی و جلوگیری از فروپاشی سیاسی کشور است که با انتقال صلح¬آمیز سلطنت به پهلوی دوم صورت می گیرد.
@austrianschool
🎤 بخشی از گفتگوی روزنامه #دنیای_اقتصاد با موسی غنی نژاد، یکشنبه 3 آذر 1398
🔹درست است که اندیشه اقتصاد آزاد از سده های میانی در اروپا مطرح شده بود اما پیدایش علم اقتصاد به عنوان شاخه ای از معارف جدید به اواخر سده هیجدهم و آدام اسمیت برمی گردد. مکتب اتریش در اواخر قرن نوزدهم شکل میگیرد و طبیعتا به عنوان مکتب فکری خاص نمی توانست تاثیری روی عملکرد اقتصادی کشورهای اروپایی آن زمان داشته باشد چه برسد به ایران! نیمه دوم قرن نوزدهم در انگلستان که موسوم به عصر ویکتوریایی است دوران زرین اقتصاد لیبرال و اقتصاد آزاد است ولی این گونه هم نیست که در آن قرن صاحبان قدرت در حال پیادهسازی مو به موی اندیشههای لیبرال و آدام اسمیت باشند.
🔹نخستین برنامه اقتصادی که اساسا برنامه عمرانی بود در دوران پهلوی دوم در اواخر دهه 1320 به تصویب رسید و به اجرا گذاشته شد. این برنامه عمرانی هفت ساله بود و از محل کمک های خارجی (اصل چهار ترومن) و منابع حاصل از صادرات نفت خام تامین مالی می شد. .... هدف این برنامه ها آمادهسازی زیرساختها به منظور توسعة اقتصاد ملی از جمله بخش خصوصی است. این دو برنامه به معنای برنامه اقتصاد دولتی یا برنامه ریزی متمرکز دولتی به سیاق کشورهای سوسیالیستی نبود. در واقع از برنامه سوم به بعد است که مسیر و ماهیت برنامه ریزی تا حدود زیادی عوض میشود.
🔹در دوره رضاشاه بخش خصوصی ضعیفی وجود داشت، منتها دولت فرصت رشد کردن را به آن نمیداد. یعنی اینطور نبود که مثلا بخش خصوصی قدرتمندی باشد و دولت آنرا سرکوب کند. مساله این بود که خود دولت زمام امور را در دست داشت و معتقد بود که بخش خصوصی قادر به سرمایه گذاری های بزرگ و مهم نیست، از اینرو دولت خود باید پیش قدم شود و هدایت اقتصاد را در دست گیرد. اقدامات «علیاکبر داور» در زمانی که بر مسند وزارت مالیه منصوب می شود مبتنی بر این طرز تفکر است. بسیاری از شرکتهای دولتی در دوره او و به ابتکار او شکل میگیرند.
🔹این استدلال در آن دوره شکل گرفت و تاکنون تداوم یافته است. علی اکبر داور شخص بسیار کارآمد و کاردانی بود منتها این تفکر که جا می افتد به یک ایدئولوژی تبدیل میشود که تا به امروز هم اقتصاد ایران گرفتار آن است، در واقع این ایدئولوژی بیانگر این است که کارهای بزرگ را بخش خصوصی به هر دلیلی نمیتواند شروع کند و دولت باید شروع کننده باشد و بخش خصوصی را در مراحل بعدی باید وارد بازی اقتصادی کرد. ولی آنچه در عمل اتفاق افتاد این بود که بخش دولتی رشد کرد، اقتصاد دولتی تر شد و نهایتا بخش خصوصی در حاشیه قرار گرفت.
🔹فراموش نکنیم که یکی از دلایل تشدید مشکلات اقتصادی ایران وارد شدن ناخواسته کشور به جنگ جهانی دوم بود.... متفقین دولت ایران را مجبور میکردند پول چاپ کرده و در اختیار آنها قرار دهد تا صرف خرید مایحتاج نیروهای خود کنند. درست است که پرداختهای دولت به این صورت وام محسوب می شد و متفقین قرار بود آنها را پس از جنگ برحسب ارزش طلا محاسبه و پرداخت کنند اما در هر صورت در آن زمان موجب افزایش نقدینگی و تورم شدید در ایران می شد
🔹نمیتوان صرفا رضاشاه را محکوم کرد که چرا با آلمانها نزدیک شده است، چرا که مصلحت ملی در آن شرایط تاریخی شاید همین را ایجاب میکرده است. ولی زور در دست نیروهای متفقین بود که با قدرت نظامی برتر خود توانستند ایران را اشغال کنند. تنها کاری که ایرانیها - به ابتکار محمدعلی فروغی که مجددا در سال 1320 و پس از اشغال نظامی ایران نخستوزیر میشود - می توانند انجام دهند حفظ حاکمیت ملی و جلوگیری از فروپاشی سیاسی کشور است که با انتقال صلح¬آمیز سلطنت به پهلوی دوم صورت می گیرد.
@austrianschool