Forwarded from سنت، مالکیت و بازار
✍️اخلاق، سنّت و مالکیت خصوصی:
در میان اقتصاددانهای مدافع بازار آزاد، چندان در این گزاره مناقشه ای وجود ندارد که «مالکیت خصوصی سبب کارایی نظام اقتصادی، افزایش رشد و بهبود پایدار زندگی عمومی میشود».
✅ اما «مالکیّت خصوصی» هنگامی کارا است که هزینههای اِعمال «مالکیّت خصوصی» از فواید آن کمتر باشد.
در واقع اگر هزینههای حفظ و اِعمال «مالکیّت خصوصی»، بیشتر از فواید آن باشد، آن مِلک در عمل تبدیل به کالای عمومی میشود.
✅ از دورانهای قدیم، از جمله ابتدایی ترین هزینه های انجام شده برای حفظ «مالکیّت خصوصی» حصارکشی بوده است.
پلیس، نیروی امنیّتی، قاضی و فرایندهای ااِعمالِ حدود هم، سایر هزینه های حفظ «مالکیّت خصوصی» میباشند.
🔹اما اخلاق در اینجا به چه کار میآید؟.
در یک مقایسه حدّی فرض کنید که مردمان به راحتی میتوانند بدون احترام به مرزهای مالکیّت مالکان، به مالکیّت آنها تجاوز کرده و منافع خود را نصیب شوند.
🔹در این حالت چه پیش خواهد آمد؟؛
✅ مسلما انگیزهی مالکان برای حفظ و نگهداری املاک خود، کاهش مییابد؛ زیرا آنها میبینند قادر به برداشت از محصول زحمات خود نیستند. از طرفی دیگر باید نیروها و لوازم امنیّتی بیشتر، پلیس بیشتر و فرایندهای پیچیدهتر بیشتری را برای حفظ مالکیّت خود استخدام کنند.
همه اینها به معنای افزایش هزینهی حفظ «مالکیّت خصوصی» است.
پر واضح است که این هزینه های رو به افزایش، از جیب خود مالکان تامین میشود.
✅ نتیجه نهایی این بیاخلاقی عمومی، کاهش کارایی «مالکیّت خصوصی» و در حد نهایی، بی خاصیت شدن تخصیصی آن برای تولید بیشتر و باکیفیّتتر است؛ که پیامدی جز رکود و نخوت و زوال اقتصادی جامعه را در بر نخواهد داشت.
حال اگر فرض خود را معکوس کنیم خواهیم دید که؛
✅ انسانهای اخلاقی که به مالکیّت همنوعان خود احترام میگذارند، در چنین جامعهای دیگر نیاز چندانی به حصار کشی، پلیس، دستگاه قضا و سایر فرایندهای پیچیده در حل و فصل تخاصمات وجود نخواهد داشت و هزینههای حفظ مالکیّت نیز کاهش یافته و فواید آن افزایش مییابد.
در این جامعه به راحتی میتوان مالکیّتهای کوچک را ادغام نمود و آنها رابه مالکیّتهای بزرگ کارا تبدیل کرد.
✅ در تحلیل نهایی، با هر چه کاراتر شدن مالکیّت، تولید جامعه افزایش مییابد و رفاه عمومی نیز گسترش پیدا میکند.
اینجاست که به اهمیت اخلاق که همان حصار درونی شده است، در کارایی نظام اقتصادی پی میبریم.
✅ بدون حداقلی از اخلاقیّات، تلاش پلیسها، قضّات و فرایندهای پیچیدهی حل تخاصمات و انواع و اقسام لوازم و ابزارهای امنیّتی عقیم خواهد شد.
گرچه نمی توان منکر حفظ اخلاقیات به صورت پایدار در ساختار انگیزشی و اقتصادی درست شد، اما انکار اهمیت اخلاقیات نیز بلاوجه است.
این نکته وقتی وضوح پیدا می کند که به ما کمک میکند که به اهمیت سنتهای حافظ «مالکیّت خصوصی» بیشتر پیببریم؛ نظیر سنّت تقبیح دزدی یا سنت حفظ حرمت مرزهای مالکیّتی.
✅ در واقع این سنّتها و اخلاقیّات درونی شده هستند که کارایی یک سیستم اقتصادی را به طور حداکثری افزایش میدهند؛ بدون اینکه عاملان این سنّتها چنین قصدی را در ذهن خود پرورانده باشند.
از اینرو اخلاق و سنّت، با رشد و توسعه اقتصادی لازم و ملزوم هم خواهند بود.
https://t.me/Tradition_and_Market
در میان اقتصاددانهای مدافع بازار آزاد، چندان در این گزاره مناقشه ای وجود ندارد که «مالکیت خصوصی سبب کارایی نظام اقتصادی، افزایش رشد و بهبود پایدار زندگی عمومی میشود».
✅ اما «مالکیّت خصوصی» هنگامی کارا است که هزینههای اِعمال «مالکیّت خصوصی» از فواید آن کمتر باشد.
در واقع اگر هزینههای حفظ و اِعمال «مالکیّت خصوصی»، بیشتر از فواید آن باشد، آن مِلک در عمل تبدیل به کالای عمومی میشود.
✅ از دورانهای قدیم، از جمله ابتدایی ترین هزینه های انجام شده برای حفظ «مالکیّت خصوصی» حصارکشی بوده است.
پلیس، نیروی امنیّتی، قاضی و فرایندهای ااِعمالِ حدود هم، سایر هزینه های حفظ «مالکیّت خصوصی» میباشند.
🔹اما اخلاق در اینجا به چه کار میآید؟.
در یک مقایسه حدّی فرض کنید که مردمان به راحتی میتوانند بدون احترام به مرزهای مالکیّت مالکان، به مالکیّت آنها تجاوز کرده و منافع خود را نصیب شوند.
🔹در این حالت چه پیش خواهد آمد؟؛
✅ مسلما انگیزهی مالکان برای حفظ و نگهداری املاک خود، کاهش مییابد؛ زیرا آنها میبینند قادر به برداشت از محصول زحمات خود نیستند. از طرفی دیگر باید نیروها و لوازم امنیّتی بیشتر، پلیس بیشتر و فرایندهای پیچیدهتر بیشتری را برای حفظ مالکیّت خود استخدام کنند.
همه اینها به معنای افزایش هزینهی حفظ «مالکیّت خصوصی» است.
پر واضح است که این هزینه های رو به افزایش، از جیب خود مالکان تامین میشود.
✅ نتیجه نهایی این بیاخلاقی عمومی، کاهش کارایی «مالکیّت خصوصی» و در حد نهایی، بی خاصیت شدن تخصیصی آن برای تولید بیشتر و باکیفیّتتر است؛ که پیامدی جز رکود و نخوت و زوال اقتصادی جامعه را در بر نخواهد داشت.
حال اگر فرض خود را معکوس کنیم خواهیم دید که؛
✅ انسانهای اخلاقی که به مالکیّت همنوعان خود احترام میگذارند، در چنین جامعهای دیگر نیاز چندانی به حصار کشی، پلیس، دستگاه قضا و سایر فرایندهای پیچیده در حل و فصل تخاصمات وجود نخواهد داشت و هزینههای حفظ مالکیّت نیز کاهش یافته و فواید آن افزایش مییابد.
در این جامعه به راحتی میتوان مالکیّتهای کوچک را ادغام نمود و آنها رابه مالکیّتهای بزرگ کارا تبدیل کرد.
✅ در تحلیل نهایی، با هر چه کاراتر شدن مالکیّت، تولید جامعه افزایش مییابد و رفاه عمومی نیز گسترش پیدا میکند.
اینجاست که به اهمیت اخلاق که همان حصار درونی شده است، در کارایی نظام اقتصادی پی میبریم.
✅ بدون حداقلی از اخلاقیّات، تلاش پلیسها، قضّات و فرایندهای پیچیدهی حل تخاصمات و انواع و اقسام لوازم و ابزارهای امنیّتی عقیم خواهد شد.
گرچه نمی توان منکر حفظ اخلاقیات به صورت پایدار در ساختار انگیزشی و اقتصادی درست شد، اما انکار اهمیت اخلاقیات نیز بلاوجه است.
این نکته وقتی وضوح پیدا می کند که به ما کمک میکند که به اهمیت سنتهای حافظ «مالکیّت خصوصی» بیشتر پیببریم؛ نظیر سنّت تقبیح دزدی یا سنت حفظ حرمت مرزهای مالکیّتی.
✅ در واقع این سنّتها و اخلاقیّات درونی شده هستند که کارایی یک سیستم اقتصادی را به طور حداکثری افزایش میدهند؛ بدون اینکه عاملان این سنّتها چنین قصدی را در ذهن خود پرورانده باشند.
از اینرو اخلاق و سنّت، با رشد و توسعه اقتصادی لازم و ملزوم هم خواهند بود.
https://t.me/Tradition_and_Market
موسی غنینژاد
کلاسیکهای جدید(جریان اصلی اقتصاد آکادمیک)، فرقهای(Sect) درست کردهاند و معتقدند که هر انتقادی به بزرگانِ فرقه،گناهی نابخشودنی است! لذا اگر در مجلات علمی-پژوهشی جریان اصلی، مقاله ای در انتقاد از کلاسیکهای جدید بنویسید به احتمال قریب به یقین چاپ نخواهد شد!
در جریان اصلی، جنبه تئوریک علم اقتصاد مدلسازی های ریاضی شده است که مفهوم اساسی علیت در آن غایب است.
کلاسیکهای جدید(جریان اصلی اقتصاد آکادمیک)، فرقهای(Sect) درست کردهاند و معتقدند که هر انتقادی به بزرگانِ فرقه،گناهی نابخشودنی است! لذا اگر در مجلات علمی-پژوهشی جریان اصلی، مقاله ای در انتقاد از کلاسیکهای جدید بنویسید به احتمال قریب به یقین چاپ نخواهد شد!
در جریان اصلی، جنبه تئوریک علم اقتصاد مدلسازی های ریاضی شده است که مفهوم اساسی علیت در آن غایب است.
Forwarded from پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
✍️اسکناس و اسطورهی پیشرفت مدرن:
✅ حجم اسکناسهای (دلار، یورو، ...) موجود در سطح جهان، همچون مالیات، ...، دماسنج اندازهگیری دمای چپاول منتشرکنندگان آن و کسانی است که از محل انتشار آن، بهرهمند شده و از طریق چاپ و انتشار آن، به هزینهی دیگران، بر قامت مخارج زندگی و منویّات خویش، جامهی رایگان، مجّانی و مفت تحقّق عینی پوشاندهاند.
✅ بر اساس این بیان، حدود گسترهی اعتبار و پذیرش مبتنی بر تحمیل هر نوع از این کاغذهای رنگی (اسکناس) در سطح جهان، نشاندهندهی حدود مرزهای استثمار ناشرین این کاغذهای منقَّش (اسکناس) و محظوظان از چاپ آنهاست.
✅ پس یکی از حدود قلمرو بردهداری استثمارگران مدرن امروزین را، نه حضور فیزیکی آنها، که وسعت مرزهای جغرافیایی تعیین میکند که در آنها، کاغذهای رنگیشان، تحمیلا مورد پذیرش واقع شده است.
✅ عاملان و توجیهگران این چپاول کسوت علمی بر تن کرده، بر پیشانی فهم هر فهمندهای که پی به ماهیّت تاراجگر آن نبرده است، در خوشبینانهترین حالت، مُهر داغِ عدم تخصّص در علم اقتصاد رایج را نهاده و فهم این چپاول مدرن را به تأمّل در مجموعه کتابهای اقتصادی (مزیَّن به اصطلاحات، فورمولها، نمودارها، ...) حوالت میدهند که مؤلّفان و مدرّسان آنها، همچون دیگر مدرّسان گرایشهای مختلف دانشگاههای مالیاتی و روشنفکران فانتزی برخاسته از انحصار فهم، مَمَر درآمدشان با اتّکاء به دولتها و از محل گروگانگیری علم، آنهم با سلاح مدرک تأمین میگردد.
✅ با ابتنای بر این بیان، اگر قرار شود که این چپاولگران کاغذی، اوراق و کاغذهای رنگی خود ستانند و هر آنچه (اموال، خدمات، ...) که از مردمان ممالک خویش و دیگر ابناء بشر به واسطهی آن در جهان ربودهاند را پسدهند و بازگردانند، آنگاه قطعا خواهیم دید که در واقع، کشورهایی که بیشترین کاغذهای رنگی (دلار، یورو، ...) را چاپ کردهاند و اکنون، بخش قابل توجّهی از زندگی پُر زرق و برق و لاکچری خود را از طریق استثمار کاغذی دیگران محقَّق نمودهاند، بدهکارترین و متورّمترین ممالک جهان خواهند شد و به تَبَع این اتّفاق، بت و «اسطورهی پیشرفت» در شیپور کردهی آنان، که در حال حاضر، نرخ آن، به بهای چپاول دیگران تمام میشود در هم خواهد شکست و ساکنان آنها نیز، از پس تورّم سر به فلک کشیدهی ناشی از این امر، لحظهای توان ادامهی حیات زیستی در این ممالک را نخواهند داشت، و همچنین، دستهبندی ممالک به جهان اوّلی، دومی و سوّمی نیز به هم خواهد خورد، و دست آنانی که با استناد به این ممالک، پیشرفت را منوط به وجود دولت نموده و آن را مدرکی علیه نظام مبتنی بر «اصالت مالکیّت» میدانند، خالی خواهد گردید و از دیگر سو، قلم و قدم روشنگران و روشنفکران متوهّم مدرنی که تمامیّت تاریخ را تاریکخانهی جُهّال قلمداد میکنند، لرزان.
مصطفی_مطهری#
https://t.me/ReligiousSchool
✅ حجم اسکناسهای (دلار، یورو، ...) موجود در سطح جهان، همچون مالیات، ...، دماسنج اندازهگیری دمای چپاول منتشرکنندگان آن و کسانی است که از محل انتشار آن، بهرهمند شده و از طریق چاپ و انتشار آن، به هزینهی دیگران، بر قامت مخارج زندگی و منویّات خویش، جامهی رایگان، مجّانی و مفت تحقّق عینی پوشاندهاند.
✅ بر اساس این بیان، حدود گسترهی اعتبار و پذیرش مبتنی بر تحمیل هر نوع از این کاغذهای رنگی (اسکناس) در سطح جهان، نشاندهندهی حدود مرزهای استثمار ناشرین این کاغذهای منقَّش (اسکناس) و محظوظان از چاپ آنهاست.
✅ پس یکی از حدود قلمرو بردهداری استثمارگران مدرن امروزین را، نه حضور فیزیکی آنها، که وسعت مرزهای جغرافیایی تعیین میکند که در آنها، کاغذهای رنگیشان، تحمیلا مورد پذیرش واقع شده است.
✅ عاملان و توجیهگران این چپاول کسوت علمی بر تن کرده، بر پیشانی فهم هر فهمندهای که پی به ماهیّت تاراجگر آن نبرده است، در خوشبینانهترین حالت، مُهر داغِ عدم تخصّص در علم اقتصاد رایج را نهاده و فهم این چپاول مدرن را به تأمّل در مجموعه کتابهای اقتصادی (مزیَّن به اصطلاحات، فورمولها، نمودارها، ...) حوالت میدهند که مؤلّفان و مدرّسان آنها، همچون دیگر مدرّسان گرایشهای مختلف دانشگاههای مالیاتی و روشنفکران فانتزی برخاسته از انحصار فهم، مَمَر درآمدشان با اتّکاء به دولتها و از محل گروگانگیری علم، آنهم با سلاح مدرک تأمین میگردد.
✅ با ابتنای بر این بیان، اگر قرار شود که این چپاولگران کاغذی، اوراق و کاغذهای رنگی خود ستانند و هر آنچه (اموال، خدمات، ...) که از مردمان ممالک خویش و دیگر ابناء بشر به واسطهی آن در جهان ربودهاند را پسدهند و بازگردانند، آنگاه قطعا خواهیم دید که در واقع، کشورهایی که بیشترین کاغذهای رنگی (دلار، یورو، ...) را چاپ کردهاند و اکنون، بخش قابل توجّهی از زندگی پُر زرق و برق و لاکچری خود را از طریق استثمار کاغذی دیگران محقَّق نمودهاند، بدهکارترین و متورّمترین ممالک جهان خواهند شد و به تَبَع این اتّفاق، بت و «اسطورهی پیشرفت» در شیپور کردهی آنان، که در حال حاضر، نرخ آن، به بهای چپاول دیگران تمام میشود در هم خواهد شکست و ساکنان آنها نیز، از پس تورّم سر به فلک کشیدهی ناشی از این امر، لحظهای توان ادامهی حیات زیستی در این ممالک را نخواهند داشت، و همچنین، دستهبندی ممالک به جهان اوّلی، دومی و سوّمی نیز به هم خواهد خورد، و دست آنانی که با استناد به این ممالک، پیشرفت را منوط به وجود دولت نموده و آن را مدرکی علیه نظام مبتنی بر «اصالت مالکیّت» میدانند، خالی خواهد گردید و از دیگر سو، قلم و قدم روشنگران و روشنفکران متوهّم مدرنی که تمامیّت تاریخ را تاریکخانهی جُهّال قلمداد میکنند، لرزان.
مصطفی_مطهری#
https://t.me/ReligiousSchool
یکی را که عادت بُوَد #راستی
خطایی رود، در گذارند از او
و گر نامور شد به قولِ #دروغ
دگر راست باور ندارند از او
#سعدي
@austrianschool
خطایی رود، در گذارند از او
و گر نامور شد به قولِ #دروغ
دگر راست باور ندارند از او
#سعدي
@austrianschool
در باب داستان سرایی های کتابهای اقتصادی دانشگاهی در مورد نقش بازار در بحران اقتصادی ۱۹۲۹
خسوس دسوتو
هایک دریافت که طی دهه ۱۹۲۰، فدرال رزرو، به عمد طرح گسترش اعتبار را جهت خنثیسازی اثر کاهش تورم از افزایش بهرهوری شروع کرده است، لذا اگرچه قیمت کالاهای مصرفی و خدماتی طی آن دوره بطرز قابل توجهی افزایش نیافت، اما رشد پولی قابل ملاحظهای روی داد و حباب مالی بزرگی بروز کرد. هایک معتقد بود که دیر یا زود این حباب خواهد ترکید[رکود بزرگ] و خطاهای عظیم سرمایهگذاری های انجام شده را آشکار خواهد کرد.
@austrianschool
خسوس دسوتو
هایک دریافت که طی دهه ۱۹۲۰، فدرال رزرو، به عمد طرح گسترش اعتبار را جهت خنثیسازی اثر کاهش تورم از افزایش بهرهوری شروع کرده است، لذا اگرچه قیمت کالاهای مصرفی و خدماتی طی آن دوره بطرز قابل توجهی افزایش نیافت، اما رشد پولی قابل ملاحظهای روی داد و حباب مالی بزرگی بروز کرد. هایک معتقد بود که دیر یا زود این حباب خواهد ترکید[رکود بزرگ] و خطاهای عظیم سرمایهگذاری های انجام شده را آشکار خواهد کرد.
@austrianschool
🔖خردگرایی تحولی و خردگرایی صنعگرا در دیدگاه هایک
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
🌀هایک معتقد است طی سده هجدهم، دو جریان خردگرایانه متمایز در کنار هم وجود داشته است که به اشتباه و تحت تاثیر فیلسوفان فرانسوی آن دوران، هر دو جریان را زیر عنوان واحد روشنگری طبقهبندی میکنند... خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوقالعاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور میکردند عقل خودآگاه میتواند تشخیصدهنده و تعیینکننده هر گونه عمل جزئی باشد.
🌀دیوید هیوم مخالف چنین تصوری از عقل است و با تحلیل عقلانی به مبارزه با ادعاهای بلندپروازانه عقل میرود. هیوم با تاکید بر محدودیتهای چارهناپذیر تواناییهای عقل، بر آن است که تنها با شناخت چنین محدودیتی میتوان کارایی عملی عقل را افزایش داد... خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را میتوان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد. هایک این نوع خردگرایی را که دمساز با جو حکومت مطلقهای بود که در اروپا به ویژه فرانسه، سعی در ایجاد ساختار متمرکز جدیدی برای دولت داشت، عقلانیینامد.نژاد
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی میشدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف میکند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچکدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشدهاند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمدهاند. این تحول توسط نوعی سازوکار انتخابی، آزمون و خطا و از میان رفتن ساختارهای بدون کارایی صورت گرفته است.
#خردگرایی_تحولی #عقلانیت_صنعگرا #بریده_کتاب
📚گفتارهایی در معرفتشناسی علم اقتصاد، انتشارات مینوی خرد
🖌موسی غنینژاد
@austrianschool
Forwarded from LiberTorch (Räihan)
🔴سم نسبی گرایی
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
سی اس لویس، نویسنده سرشناس انگلیسی و خالق مجموعه رمانهای «سرگذشت نارنیا»، در کتابی تحت عنوان «انحلال انسان»، دیدگاه نسبی گرایی را مورد تحلیل قرار داده. نظریات لویس در باب نسبی گرایی (که در لینک زیر قابل مشاهده است)، زمینه فکری نسبی گرایی را مورد بررسی قرار داده و تناقضات درونی این طرز فکر را نشان میدهد. او همچنینی برخی فلسفههای سیاسی دوران پس نسبی گرایی، مانند نازیسم و کمونیسم را مورد تحلیل قرار میدهد.
https://www.youtube.com/watch?v=Lgcd6jvsCFs
@LibrT
قصۀ پول
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool
💭 امیررضا عبدلی
صدهاهزار سال قبل، انسان پیش از آنکه تولید را شروع کند مبادله را شروع کرد. انسان دریافت که برای بعضی کالاها به خاطر کمیابی بیشتر و استهلاک کمتر، تقاضای نسبی بیشتری وجود دارد: پوست، نمک، صدف، شاخ و غیره. انسان فهمید بهتر است برای روز مبادا چیزی ذخیره کند و فهمید مثلاً ذخیره کردن نمک از ذخیره کردن پیاز یا بزغاله عاقلانه تر است. چون به این زودیها نابود نمیشود، تقسیم پذیرتر است، و در ضمن مشتری بیشتری دارد و با داشتن آن خیلی چیزهای دیگر را که لازم شوند میتوان خرید. به این ترتیب مفهوم واسطۀ مبادله و وسیلۀ حفظ ارزش در ذهن بشر شکل گرفت. پول پدید آمد. در حالی که هنوز هیچ حکومتی و هیچ اقتصاددانی وجود نداشت.
هزاران سال گذشت. همۀ انسانها فهمیدند طلا از همه چیز کمیاب تر است، تقریباً مستهلک نمی شود و همیشه مشتری دارد. بشر به این نتیجه رسید که قطعات طلا از هر پول دیگری بهتر است. و البته تقلبهایی هم در آن میشد، همانطور که همیشه در مورد هر کالای دیگری می شود.
در همین اثنا کسانی پیدا شدند که دیدند می توان به جای زحمت کشیدن و عرق ریختن، در سایه خوابید و از دسترنج دیگران حتی بیش از خود آنت. همیشه زورمندانی بودند که از مردم باج میگرفتند. امّا از زمانی به بعد کارشان بالا گرفت به فکر ایجاد اعتبار و رسمیت افتادند. عدّه ای را مأمور کردند تا برایشان حمایت جلب کنند و افسانه بسرایند و مشروعیت بتراشند. و به این ترتیب باج گیری به شغل پیچیده تر و کم زحمت تری به نام حکومت تبدیل شد. و بعدها علم سیاست مُدُن پدید آمد تا باجگیری حکومت را مشروع و موجّه و اجتناب ناپذیر جلوه دهد. «سیاست مدن» جدّ اعلای اقتصاد کلان متعارف امروزی بود.
پایۀ حکومت که محکم شد، حکومتیان خیلی چیزها را حق ذاتی خود دانستند. یکی از آن ها انحصار انتشار پول بود. حکما شروع به نظریه پردازی کردند: «قوّۀ ابراء پول ناشی از اقتدار حاکمیت است ولاغیر». مردم کوچه و بازار که معنی این حرفهای های قلنبه سلنبه را نمیفهمیدند. آنها فقط پولی برای رواج دادن معاملاتشان میخواستند. پولی که تا آن زمان همیشه در بازار مثل همۀ کالاهای دیگر تولید و عرضه و معامله شده بود. امّا حالا حکومت میگفت فقط چیزی پول است که مُهر ضرّابخانۀ من بر آن باشد. چاره ای جز پذیرش نبود. حکومت پول را غصب کرد و به انحصار خود درآورد و این شاه بیت همۀ باجگیری های تاریخ بود. از طریق دستکاری پول میشود از مردم باج گرفت و قدرت خرید آنها را غصب کرد، بی آن که حتّی بفهمند: پایین آوردن عیار سکّه ها و تقلب در پول، در نتیجه تورم و بالا رفتن قیمتها. وقتی به دوران مدرن رسیدیم، قدرت حکومتها برای سوءاستفاده از بی خبری مردم به اوج رسید. به نحوی که نقش تاریخی طلا به عنوان پول را هم انکار کردند: پول کاغذی است که ما پشت آن را امضا کرده باشیم؛ پول عددی است که در حسابهای بانکی شما کم و زیاد شود و مورد تأیید ما باشد. به این ترتیب هزینۀ ایجاد تورم برای حکومتها تقریباً به صفر رسید.
تا روزی که پول در انحصار حکومت باشد، تورم وجود خواهد داشت و دسترنج مردم به مرور زمان غارت خواهد شد. تورم «غارت نرم» است. غارتی که ما آن را نمیبینیم چه رسد که بخواهیم یا بتوانیم به آن اعتراض کنیم. روش های مزوّرانۀ ایجاد تورم روش هایی هستند که اتفاقاً مردم را خوشحال و راضی میکنند؛ مثلاً افزایش یارانه یا کاهش نرخ سود وام ها. مردم شیرینی آنی یارانه و وام را خیر حکومت می بینند امّا تلخی زهر تورم را که بعداً آشکار خواهد شد شرّی می دانند که از آسمان نازل شده. تورم گاه می تواند تا دهها سال خود را پشت بدهی های دولت یا نرخ مصنوعی ارزان ارز خارجی پنهان کند (اوّلی ترفند دولتها در اقتصادهای صنعتی و دومی روش معمول اقتصادهای خام فروش است)، امّا بالاخره روزی از پشت سدهای پنهانکاری سر میرود و مثل سیل به راه می افتد و زندگی همه را به هم میریزد و تنها منتفع آن حکومت و نزدیکان حکومت خواهند بود.
پایان خوش قصّۀ پول می تواند خلع سلاح حکومتها از اسلحۀ غارت تورمی باشد. لغو انحصار دولتی پول. بازگرداندن پول به دست گره گشای رقابت و بازار. و بازگشتن جهان به یک اقتصاد کمابیش پایدارتر، زندگی های آرام تر، حکومتها و ارتشهای بسیار کوچک تر، انسانهای آزادتر. این همه به دانستن و خواستن مردم بستگی دارد و اینکه شکل گیری خِرَد جمعی ضدتورمی چقدر طول خواهد کشید.
پایان ناخوش قصّۀ پول طبق پیشبینی فردریش هایک می تواند حتّی تا سقوط کامل تمدن پیش برود.
هزاران سال قبل، تمدّن ابتدا از خاورمیانه رویید. دور از ذهن نیست که نجات تمدن از وحشیگری پولی دولتها نیز از همینجا آغاز شود. این آرزوست امّا با این وجود در مقایسه با راهکارهای این روزهای اقتصاددانان برای «هدایت نقدینگی!» کمتر تخیّلی به نظر می آید.
@austrianschool